2. Tema: Bir Hilal Uğruna

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB2.3. Sosyal Farkındalık

D11. Özgürlük, D19. Vatanseverlik, D20. Yardımseverlik

OB6. Vatandaşlık Okuryazarlığı

Dinleme/İzleme

T.D.7.1. Dinlemede/izlemede materyal seçimini yönetebilme

T.D.7.4. Dinlediğinde/izlediğinde geçen anlamını bilmediği söz varlığı unsurlarının anlamını tahmin edebilme

T.D.7.5. Dinlediğinin/izlediğinin yüzey anlamını belirleyebilme 

T.D.7.6. Basit çıkarımlar yoluyla dinlediğinin/izlediğinin derin anlamını belirleyebilme

T.D.7.7. Üst düzey çıkarımlar yoluyla dinlediğinin/izlediğinin derin anlamını belirleyebilme

T.D.7.11. Öyküleyici metinde hikâye unsurlarını belirlemeye yönelik çözümleme  yapabilme

T.D.7.14. Dinlediğinin/izlediğinin bölümlerini belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme

T.D.7.16. Dinlediğindeki/izlediğindeki söz sanatlarını belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme

T.D.7.18. Dinlediğinden/izlediğinden hareketle söz varlığını geliştirmeye yönelik  çözümleme yapabilme

Okuma

T.O.7.1. Okumada materyal seçimini yönetebilme

T.O.7.2. Okumada strateji, yöntem ve teknik seçimlerini yönetebilme

T.O.7.4. Metinde geçen anlamını bilmediği söz varlığı unsurlarının anlamını tahmin edebilme

T.O.7.5. Metnin yüzey anlamını belirleyebilme

T.O.7.7. Basit çıkarımlar yoluyla metnin derin anlamını belirleyebilme

T.O.7.8. Üst düzey çıkarımlar yoluyla metnin derin anlamını belirleyebilme

T.O.7.16. Şiirin biçim özelliklerini belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme

T.O.7.20. Metinden hareketle söz varlığını geliştirmeye yönelik çözümleme yapabilme

T.O.7.22. Okuduğunu değerlendirebilme

T.O.7.26. Okuma sürecini değerlendirebilme

Konuşma

T.K.7.1. Konuşma sürecini yönetebilme 

T.K.7.2. Konuşmada yöntem ve teknik seçimlerini yönetebilme

T.K.7.3. Konuşmasında amaç ve içeriğe yönelik seçimlerini yönetebilme

T.K.7.9. Sözlü sunum yapabilme

T.K.7.10. Konuşmasında tahminlerinden yararlanabilme

T.K.7.21. Konuşmasını zenginleştirecek biçimde söz varlığını kullanabilme

T.K.7.23. Uygun bağlantı ifadelerini kullanabilme

Yazma

T.Y.7.2. Yazmada strateji, yöntem ve teknik seçimlerini yönetebilme

T.Y.7.3. Yazısında içerik ve yapıya yönelik seçimlerini yönetebilme

T.Y.7.11. Değerlendirmesini yazılı olarak ifade edebilme

T.Y.7.16. Yazısını zenginleştirecek biçimde söz varlığını kullanabilme

T.Y.7.18. Uygun bağlantı ifadelerini kullanabilme

T.Y.7.19. Yazım ve noktalama işaretleriyle ilgili kuralları uygulayabilme

T.Y.7.20. Yazma sürecini değerlendirebilme

Genellemeler

Temadaki metinlerin işlenmesi sürecinde (hazırlık bölümü de dâhil) öncelik-sonralık ilişkisi gözetilmeksizin dinleme/izleme, okuma, konuşma ve yazma etkinliklerine birbirini destekleyecek, tamamlayacak ve güçlendirecek biçimde yer verilir. Konuşma ve yazma becerilerindeki etkinliklerle ortaya çıkan ürünler, farklı alan becerileri  ve kavramsal becerilerin bir araya gelmesiyle oluşturulur. Bu becerilerden hareketle hazırlanan öğrenme çıktısına, “Temalara Yönelik Süreç Detaylı Öğretim Programı”nda ilk kez yer verildiğinde bu öğrenme çıktısına yönelik bağımsız etkinlik yapılır. İlgili öğrenme çıktısına ilerleyen temalarda yeniden yer verildiğinde öğrenme çıktısıyla ilgili bağımsız etkinlik yapılabileceği gibi öğrenme çıktısı, o temada yer verilen diğer öğrenme çıktılarıyla birlikte, onları destekleyecek ve tamamlayacak şekilde aynı etkinlikte de kullanılabilir.

Anahtar Kavramlar

Materyal seçimi, strateji, yöntem ve teknik; söz varlığı, derin anlam, yüzey anlam, sözlü  sunum, değerlendirme, şiir, söz sanatları; öyküleyici metin, hikâye unsurları, metnin bölümleri, yazıda içerik ve yapı, konuşmada amaç ve içerik, bağlantı ifadeleri, yazım kuralları, noktalama işaretleri, dil yapıları ve söz varlığı.

Dinleme/izleme, okuma, konuşma ve yazma dil becerilerine yönelik öğrenme çıktıları ile ifade edilen becerilere ulaşılıp ulaşılmadığını belirlemek amacıyla ölçme değerlendirme çalışmaları yapılır. Bu süreçte kullanılabilecek ölçme araçları örnek olarak verilmiştir. Öğrenme ortamının özellikleri, öğrenci sayısı ve mevcut imkânlar dikkate alınarak aşağıda yer verilen araçların tamamı ya da bir kısmı kullanılabilir ve gerekli görülen durumlarda farklı ölçme değerlendirme araçlarından da yararlanılabilir. Konuşma ve yazmaya yönelik değerlendirme sürecinde öğrenci ürün dosyalarından (portfolyolardan) yararlanılabilir. Her temada en az  bir tane performans görevinin verilmesi esastır. Performans görevi temanın en az bir öğrenme çıktısını ölçme ve değerlendirmeye yönelik olmalıdır. Dinlemede/izlemede materyal seçimini yönetebilmesi için kontrol listesi kullanılabilir. Öyküleyici metinde hikâye unsurlarını belirlemeye yönelik çözümleme yapabilmesi için kavram haritası çalışması yapılabilir. Dinlediğinin/izlediğinin bölümlerini belirlemeye yönelik çözümleme yapabilmesi için eşleştirme, paragraf yazma vb. çalışmalardan faydalanılabilir. Okuma strateji ve yöntem seçimlerini yönetebilmesi için öz bildirim kullanılabilir. Metnin yüzey anlamını belirleyebilmesi için boşluk doldurma, açık uçlu soru, cümle tamamlama vb. çalışmalar verilebilir. Şiirin biçim özelliklerini belirlemeye yönelik çözümleme yapabilmesi için çoktan seçmeli soru, boşluk doldurma vb. çalışmalardan yararlanılabilir. Konuşma sürecini yönetebilmesine ilişkin öz bildirim kullanılabilir. Konuşmasında amaç ve içeriğe yönelik seçimlerini yönetebilme veya sözlü sunum yapabilme becerilerinin değerlendirilmesinde dereceli puanlama anahtarından faydalanılabilir. Yazma sürecini değerlendirebilme ve kendini uyarlayabilmesi için öz değerlendirme araçları kullanılabilir.

Konuşmasında tahminlerinden yararlanabilme öğrenme çıktısı için birinci temadaki okuyacağı metnin içeriğine yönelik tahminde bulunabilme öğrenme çıktısı ön öğrenme olarak kabul edilmektedir.

Temaya ilişkin temel kabule yönelik beceri; boşluk doldurma, açık uçlu soru, cümle tamamlama vb. çalışmalar ile belirlenebilir. Ön değerlendirmeden hareketle varsa öğrencilerin gelişmeye açık yönlerini güçlendirmek için gerekli çalışmalar yapılır.

Sözlü sunum yapabilme öğrenme çıktısı, birinci temadaki konuşmasında sesini uygun şekilde kullanabilme öğrenme çıktısıyla ilişkilendirilebilir.

Temanın başlangıcında ön değerlendirmeye yönelik çalışma yapılır. Metin işleme sürecinde metnin içeriğine yönelik hazırlık çalışmaları (soru-cevap, ön araştırma vb.) yapılarak öğrencilerin ön bilgilerinden yararlanmaları, motive ve derse dâhil olmaları sağlanır. İlgili öğrenme çıktısına yönelik etkinlik yapılırken strateji, yöntem ve teknik; şiir, metnin bölümleri, bağlantı ifadeleri, konuşmada amaç ve içerik, yazıda içerik ve yapı, sözlü sunum, okuduğunu değerlendirme, değerlendirmesini yazılı ifade etme, hikâye unsurları, söz sanatları anahtar kavramları ile dil yapıları ve söz varlığı kavramlarına yönelik tanımlayıcı nitelikte, bu kavramların bileşenlerini, özelliklerini vb. belirten kısa bilgilere ve/veya uyarılara yer verilir.

Dinleme/izleme becerisi kapsamında öğrencilerin materyal seçimini yönetebilmeleri sağlanır (T.D.7.1.). Dinlediklerinde/izlediklerinde geçen anlamını bilmedikleri söz varlığı unsurlarının anlamını tahmin edebilmelerine ve dinlediklerinin/izlediklerinin yüzey anlamını belirleyebilmelerine yönelik çalışmalar yapılır (T.D.7.4., T.D.7.5.). Basit ve üst düzey çıkarımlar yoluyla dinlediklerinin/izlediklerinin derin anlamını belirleyebilmeleri sağlanır (T.D.7.6., T.D.7.7.). Öyküleyici metinlerde hikâye unsurlarını belirleme (T.D.7.11.), dinlediklerinin/izlediklerinin bölümlerini belirleme (T.D.7.14.), dinlediklerindeki/izlediklerindeki söz sanatlarını belirleme (T.D.7.16.) ve dinlediklerinden/izlediklerinden hareketle söz varlığını geliştirmeye (T.D.7.18.) yönelik çalışmalar yapılır.

Okuma becerisi sürecinde öğrencilerin okumada materyal seçimini (T.O.7.1.) ve strateji, yöntem, teknik seçimlerini yönetebilmeleri (T.O.7.2.) sağlanır. Okudukları metinde geçen anlamını bilmedikleri söz varlığı unsurlarının anlamını tahmin edebilmeye ve metnin yüzey anlamını belirleyebilmeye yönelik çalışmalar yapılır (T.O.7.4., T.O.7.5.). Basit ve üst düzey çıkarımlar yoluyla okudukları metnin derin anlamını belirleyebilmelerine yönelik çalışmalar yapılır (T.O.7.7., T.O.7.8.). Şiirin biçim özelliklerini belirlemeye (T.O.7.16.), metinden hareketle söz varlığını geliştirmeye (T.O.7.20.) yönelik çözümleme yapabilmeleri sağlanır. Okuduklarını değerlendirebilmelerini (T.O.7.22.), okuma süreçlerini değerlendirebilmelerini (T.O.7.26.) sağlayacak çalışmalar yapılır.

Öğrencilerin konuşma sürecini yönetebilmeleri (T.K.7.1.), konuşmasında amaç ve içeriğe yönelik seçimlerini yönetebilmeleri (T.K.7.3.) sağlanır. Sözlü sunum yapabilmelerine (T.K.7.9.), konuşmalarında tahminlerinden yararlanabilmelerine (T.K.7.10.), konuşmalarını zenginleştirecek biçimde söz varlığını kullanabilmelerine (T.K.7.21.) yönelik çalışmalar yapılır.

Öğrencilerin konuşmada yöntem ve teknik seçimlerini; yazmada strateji, yöntem ve teknik seçimlerini (T.K.7.2., T.Y.7.2.); yazılarında içerik ve yapıya yönelik seçimlerini yönetebilmeleri sağlanır (T.Y.7.3.). Değerlendirmelerini yazılı olarak ifade edebilme (T.Y.7.11.), yazılarını zenginleştirecek biçimde söz varlığını kullanabilme (T.Y.7.16.) ve yazma sürecini  değerlendirebilme (T.Y.7.20.) çalışmaları yapılır.

Öğrencilerin uygun bağlantı ifadelerinden; çıkarım ifade edenlerden (anladığım kadarıyla, görüldüğü kadarıyla, belli ki, demek ki, diyebilirim ki, o hâlde, öyleyse vb.) yararlanmaları sağlanır (T.K.7.23., T.Y.7.18.). Öğrencilerin Türkçeyi doğru, güzel ve etkili kullandığı cümleler kurmaları sağlanır (T.K.7.21, T.Y.7.16.).

Yazım kurallarını (düzeltme işareti) uygulamayla ilgili çalışmalar yapılır. Noktalama işaretleriyle ilgili kuralları (üç noktanın kaba sayıldığı için veya bir başka sebepten dolayı açık yazılmak istenmeyen kelime ve bölümlerin yerine konma, alıntılarda başta, ortada ve sonda alınmayan kelime veya bölümleri belirtme, sözün bir yerde kesilerek geri kalan bölümün okuyucunun hayal dünyasına bırakıldığını göstermek veya ifadeye güç katma, ünlem ve seslenmelerde anlatımı pekiştirme, karşılıklı konuşmalarda yeterli olmayan, eksik bırakılan cevaplarda kullanılma) uygulamaya yönelik çalışmalar yapılır (T.Y.7.19.).

Öğrencilerin çekim eklerinin [fiil çekim ekleri (kip, kişi ekleri ve soru eki)] işlevlerini ayırt etmeleri ve bunları işlevlerine uygun kullanmaları sağlanır (DYS.DO.7.1.; DYS.KY.7.1.).

Öğrencilerin eylemin gerçekleşme anını (-mAktA, -(I)yor; şu anda, şimdi vb.), geçmişte gerçekleştiği zamanı [-mIş, -DI, -(I)yor, -(I)yordu, -(I)yormuş, -r, -Ar, -ArdI, -AcAktI; önce, dün,  geçmiş vb.], gelecekte gerçekleşeceği zamanı [-AcAk, -(I)yor, -r, -Ar; sonra, yarın, gelecek  vb.] ve sürekliliğini (-r, -Ar, -mAz; her gün, her zaman, daima, hiçbir zaman, hâlâ, hâlen vb.) ifade eden dil yapıları ve söz varlığını belirlemeleri ve bunları işlevlerine uygun kullanmaları sağlanır (DYS.DO.7.2.; DYS.KY.7.2.).

Tema sürecinde öğrenme çıktılarına yönelik yapılacak çalışmalarda kavramsal becerilerden Bilgi Toplama (KB2.6.), Yapılandırma (KB2.13.), Karar Verme (KB3.1.); eğilimlerden Bağımsızlık (E1.2.), Güven (E2.4.); sosyal-duygusal öğrenme becerilerinden Kendini Tanıma (Öz Farkındalık) (SDB1.1.), İletişim (SDB2.1.), İş Birliği (SDB2.2.), Sosyal Farkındalık (SDB2.3.); değerlerden Cesaretli ve Girişimci Olmak (D11.1.), Bağımsızlığı Korumak (D19.4.), Dayanışma ve Fedakârlık Göstermek (D20.2.); okuryazarlık becerilerinden Vatandaşlık Okuryazarlığı (OB6.) uygun bir şekilde işe koşulur.

Atölye Çalışmaları

Dinleme/İzleme Atölyesi

Belirlenen dinleme/izleme materyalinin öğrenciler tarafından dinlenerek/izlenerek çözümlenmesi çalışmaları sürdürülür.

Okuma Atölyesi

Belirlenen iki kitabın öğrenciler tarafından okunması ve birinin sınıf içerisinde çözümlenmesi çalışmalarına devam edilir.

Üretim Atölyesi

Üretim atölyesi uygulama esasları doğrultusunda öğrencilerin tema içeriği ile temadaki öğrenme çıktılarına uygun ürünler (ses kaydı, konuşma metni, sunum videosu; afiş, kolaj, sınıf panosu, dijital albüm vb.) hazırlamaları sağlanır. Bu etkinlikler, öğrencilerin yaratıcılığını ve özgün düşünme becerilerini destekleyecek nitelikte olmalıdır.

“Çanakkale Zaferi”, konulu bir araştırma yapılması, araştırmalardan hareketle konuya ilişkin  bilimsel yayınlardan da faydalanılarak özgün bir düşünce yazısı yazılması istenebilir. "Millî egemenlik" hakkında bir araştırma yapılması ve araştırmalardan hareketle görsellerle desteklenmiş bir "Millî Mücadele ve Millî Egemenlik Sözlüğü" hazırlanması istenebilir. "Atatürk", "Çanakkale", "kahramanlık", "gazilik", "şehitlik” konulu bir şiir antolojisi oluşturulması, bu antolojiden seçilecek şiirlerle bir dinleti hazırlanıp sınıfta sunulması istenebilir. Dijital uygulamalar ile "Atatürk Takvimi" hazırlanması ve hazırlanan takvimin sınıf panosunda paylaşılması istenebilir.

Dinleme/izleme ya da okuma etkinliği öncesinde, metni yansıtan ve metnin anlaşılmasını sağlayacak kelimeler listelenebilir ve bu kelimelerin bağlamdaki anlamları görsel araçlar ve  şematik düzenleyiciler yardımıyla verilebilir. Dinleme/izleme ya da okuma etkinliği öncesinde bilgilendirici metinlerdeki kavram, bilgi; öyküleyici metinlerdeki kişi, yer, zaman vb. yapılara ilişkin unsurların yer aldığı kavram ya da hikâye haritası gibi şemalar oluşturulup sunulabilir. Dinleme/izleme ya da okuma etkinliğine yönelik üzerinde düşünülmesini ve cevap verilmesini gerektiren sorular hazırlanabilir. Okuma çalışması öncesinde başlık ya da metne ilişkin görsellerden hareketle metnin içeriğinin; metin okunurken ise bir sonraki aşamanın, olayın vb. tahmin edilmesi istenebilir. Dinleme/izleme, okuma metni ya da tema içerisinde yer alan “Çanakkale”, “kahramanlık” vb. kavramlar görsel işitsel araçların sunumu ve uygun şematik düzenleyicilerin kullanımı ile somutlaştırılabilir. Yazma çalışmalarında işleyişin nasıl olması gerektiği bire bir anlatılarak süreç öğrenci ile yürütülebilir.