1. Tema: Hayat Boyu Gelişim

SDB2.1. İletişim, SDB3.1. Uyum

D3. Çalışkanlık, D4. Dostluk, D6. Dürüstlük, D13. Sağlıklı Yaşam

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB3. Finansal Okuryazarlık

Dinleme/İzleme

T.D.7.2. Dinlemede/izlemede strateji, yöntem ve teknik seçimlerini yönetebilme

T.D.7.3. Dinleyeceğinin/izleyeceğinin içeriğine yönelik tahminde bulunabilme

T.D.7.4. Dinlediğinde/izlediğinde geçen anlamını bilmediği söz varlığı unsurlarının anlamını tahmin edebilme

T.D.7.5. Dinlediğinin/izlediğinin yüzey anlamını belirleyebilme

T.D.7.6. Basit çıkarımlar yoluyla dinlediğinin/izlediğinin derin anlamını belirleyebilme

T.D.7.7. Üst düzey çıkarımlar yoluyla dinlediğinin/izlediğinin derin anlamını belirleyebilme

T.D.7.13. Dinlediğinin/izlediğinin anahtar kelimelerini belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme

T.D.7.18. Dinlediğinden/izlediğinden hareketle söz varlığını geliştirmeye yönelik  çözümleme yapabilme

Okuma 

T.O.7.2. Okumada strateji, yöntem ve teknik seçimlerini yönetebilme

T.O.7.3. Okuyacağı metnin içeriğine yönelik tahminde bulunabilme

T.O.7.4. Metinde geçen anlamını bilmediği söz varlığı unsurlarının anlamını tahmin edebilme

T.O.7.5. Metnin yüzey anlamını belirleyebilme

T.O.7.6. Görselle iletilen anlamı belirleyebilme

T.O.7.7. Basit çıkarımlar yoluyla metnin derin anlamını belirleyebilme

T.O.7.8. Üst düzey çıkarımlar yoluyla metnin derin anlamını belirleyebilme

T.O.7.14. Metnin anahtar kelimelerini belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme

T.O.7.18. Metindeki söz sanatlarını belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme

T.O.7.19. Metinde kullanılan ikna tekniklerini belirlemeye yönelik çözümleme ya pabilme

T.O.7.20. Metinden hareketle söz varlığını geliştirmeye yönelik çözümleme yapa bilme

Konuşma 

T.K.7.1. Konuşma sürecini yönetebilme 

T.K.7.7. Hazırlıksız konuşma yapabilme

T.K.7.8. Konuşmasında sesini uygun şekilde kullanabilme

T.K.7.21. Konuşmasını zenginleştirecek biçimde söz varlığını kullanabilme

T.K.7.24. Konuşmasında beden dilini kullanabilme

Yazma

T.Y.7.1. Yazma sürecini yönetebilme 

T.Y.7.3. Yazısında içerik ve yapıya yönelik seçimlerini yönetebilme

T.Y.7.6. Yazılı üretim ve yazılı etkileşiminde tahminlerinden yararlanabilme

T.Y.7.16. Yazısını zenginleştirecek biçimde söz varlığını kullanabilme

T.Y.7.18. Uygun bağlantı ifadelerini kullanabilme

T.Y.7.19. Yazım ve noktalama işaretleriyle ilgili kuralları uygulayabilme

Genellemeler

Temadaki metinlerin işlenmesi sürecinde (hazırlık bölümü de dâhil) öncelik-sonralık ilişkisi gözetilmeksizin dinleme/izleme, okuma, konuşma ve yazma etkinliklerine birbirini destekleyecek, tamamlayacak ve güçlendirecek biçimde yer verilir. Konuşma ve yazma becerilerindeki etkinliklerle ortaya çıkan ürünler, farklı alan becerileri  ve kavramsal becerilerin bir araya gelmesiyle oluşturulur. Bu becerilerden hareketle hazırlanan öğrenme çıktısına, “Temalara Yönelik Süreç Detaylı Öğretim Programı”nda ilk kez yer verildiğinde bu öğrenme çıktısına yönelik bağımsız etkinlik yapılır. İlgili öğrenme çıktısına ilerleyen temalarda yeniden yer verildiğinde öğrenme çıktısıyla ilgili bağımsız etkinlik yapılabileceği gibi öğrenme çıktısı, o temada yer verilen diğer öğrenme çıktılarıyla birlikte, onları destekleyecek ve tamamlayacak şekilde aynı etkinlikte de kullanılabilir.

Anahtar Kavramlar

Strateji, yöntem ve teknik; söz varlığı, söz sanatları, derin anlam, yüzey anlam, görsel unsurlar, anahtar kelime, yazıda içerik ve yapı, hazırlıksız konuşma, ikna teknikleri, beden dili, yazım kuralları, noktalama işaretleri, bağlantı ifadeleri, dil yapıları ve söz varlığı.

Dinleme/izleme, okuma, konuşma ve yazma dil becerilerine yönelik öğrenme çıktıları ile ifade edilen becerilere ulaşılıp ulaşılmadığını belirlemek amacıyla ölçme değerlendirme çalışmaları yapılır. Bu süreçte kullanılabilecek ölçme araçları örnek olarak verilmiştir. Öğrenme ortamının özellikleri, öğrenci sayısı ve mevcut imkânlar dikkate alınarak aşağıda yer verilen  araçların tamamı ya da bir kısmı kullanılabilir ve gerekli görülen durumlarda farklı ölçme değerlendirme araçlarından da yararlanılabilir. Konuşma ve yazmaya yönelik değerlendirme sürecinde öğrenci ürün dosyalarından (portfolyolardan) yararlanılabilir. Her temada en az  bir tane performans görevinin verilmesi esastır. Performans görevi temanın en az bir öğrenme çıktısını ölçme ve değerlendirmeye yönelik olmalıdır. Dinlemede/izlemede strateji, yöntem ve teknik seçimlerini yönetebilmesi için öz bildirim kullanılabilir. Dinleyeceğinin/izleyeceğinin içeriğine yönelik tahminde bulunabilmesi için boşluk doldurma, açık uçlu soru, cümle tamamlama vb. çalışmalar yapılabilir. Görselle iletilen anlamı belirleyebilmesi için çoktan seçmeli, açık uçlu soru ve iki bileşenli maddeler (doğru-yanlış, evet-hayır vb.) gibi çalışmalar verilebilir. Metnin anahtar kelimelerini belirlemeye yönelik çözümleme yapabilmesi için kavram haritasından faydalanılabilir. Metindeki söz sanatlarını belirlemeye yönelik çözümleme yapabilmesi için eşleştirme, paragraf yazma vb. çalışmalar yapılabilir. Metinde kullanılan ikna tekniklerini belirlemeye yönelik çözümleme yapabilmesi için açık uçlu soru, boşluk doldurma vb. çalışmalar kullanılabilir. Konuşmasında sesini, beden dilini uygun şekilde kullanabilmesi ve hazırlıksız konuşma yapabilmesi için karşılıklı konuşma, canlandırma vb. çalışmalar yapılabilir. Yazılı üretim ve yazılı etkileşiminde tahminlerinden yararlanabilmesi için eşleştirme, boşluk doldurma vb. çalışmalardan yararlanılabilir. Yazısını zenginleştirecek biçimde söz varlığını kullanabilmesi için kelime ve kavram havuzundan seçerek yazma çalışması verilebilir.

Metinde kullanılan ikna tekniklerini belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme öğrenme çıktısı için altıncı sınıftaki düşünceyi geliştirme yollarını kullanarak metni yapılandırabilme öğrenme çıktısı ön öğrenme olarak kabul edilmektedir.

Temaya ilişkin temel kabule yönelik beceri; paragraf yazma, açık uçlu soru vb. çalışmalar ile belirlenebilir. Ön değerlendirmeden hareketle varsa öğrencilerin gelişmeye açık yönlerini güçlendirmek için gerekli çalışmalar yapılır.

Üst düzey çıkarımlar yoluyla metnin derin anlamını belirleyebilme öğrenme çıktısı; altıncı sınıf, altıncı temadaki üst düzey çıkarımlar yoluyla dinlediğinin/izlediğinin derin anlamını belirleyebilme öğrenme çıktısıyla ilişkilendirilebilir.

Temanın başlangıcında ön değerlendirmeye yönelik çalışma yapılır. Metin işleme sürecinde metnin içeriğine yönelik hazırlık çalışmaları (soru-cevap, ön araştırma vb.) yapılarak öğrencilerin ön bilgilerinden yararlanmaları, motive ve derse dâhil olmaları sağlanır. İlgili öğrenme çıktısına yönelik etkinlik yapılırken strateji, yöntem ve teknik; metnin anahtar kelimeleri, derin anlam, yüzey anlam, görsel unsurlar, yazıda içerik ve yapı, hazırlıksız konuşma, bağlantı ifadeleri, ikna teknikleri anahtar kavramları ile dil yapıları ve söz varlığı (DYS) kavramlarına yönelik tanımlayıcı nitelikte ve bu kavramların bileşenlerini, özelliklerini vb. belirten kısa bilgilere ve/veya uyarılara yer verilir.

Dinleme/izleme sürecinde öğrencilerin strateji, yöntem ve teknik seçimlerini yönetebilmelerine (T.D.7.2.); dinleyecekleri/izleyecekleri içeriğe yönelik tahminde bulunabilmelerine (T.D.7.3.) yönelik çalışmalar yapılır. Dinlediklerinde/izlediklerinde geçen anlamını bilmedikleri söz varlığı unsurlarının anlamını tahmin etmeleri (T.D.7.4.) sağlanır. Dinlediklerinin/ izlediklerinin yüzey anlamını belirleyebilmelerine yönelik çalışmalar yapılır (T.D.7.5.). Basit çıkarımlar ve üst düzey çıkarımlar yoluyla dinlediklerinin/izlediklerinin derin anlamını belir leyebilmeleri sağlanır (T.D.7.6.,T.D.7.7.). Dinlediklerinin/izlediklerinin anahtar kelimelerini belirlemeye (T.D.7.13.), dinlediklerinden/izlediklerinden hareketle söz varlığını geliştirmeye (T.D.7.18.) yönelik çalışmalar yürütülür.

Öğrencilerin okumada strateji, yöntem ve teknik seçimlerini yönetebilmeleri; okuyacakları metnin içeriğine yönelik tahminde bulunabilmeleri sağlanır (T.O.7.2., T.O.7.3.). Okudukları metinde geçen anlamını bilmedikleri söz varlığı unsurlarının anlamını tahmin edebilmelerine, metnin yüzey anlamını belirleyebilmelerine yönelik çalışmalar yapılır (T.O.7.4., T.O.7.5.). Görselle iletilen anlamı belirleyebilmeleri (T.O.7.6.), basit ve üst düzey çıkarımlar yoluyla metnin derin anlamını belirleyebilmeleri (T.O.7.7., T.O.7.8.) sağlanır. Okudukları metnin anahtar kelimelerini (T.O.7.14.), metindeki söz sanatlarını (T.O.7.18.), metinde kullanılan ikna tekniklerini (T.O.7.19.) belirleyebilmelerine ve metinden hareketle söz varlığını geliştirmeye yönelik çözümleme (T.O.7.20.) yapabilmeleri sağlanır.

Öğrencilerin konuşma sürecini yönetebilmelerini (T.K.7.1.), hazırlıksız konuşma yapabilmelerini (T.K.7.7.) sağlayacak çalışmalar yapılır. Konuşmalarında sesini uygun şekilde kullanabilmelerine (T.K.7.8.), konuşmalarını zenginleştirecek biçimde söz varlığını kullanabilmelerine (T.K.7.21.) ve konuşmalarında beden dilini kullanabilmelerine (T.K.7.24.) yönelik etkinlikler yapılır. Öğrencilerin yazma sürecini yönetebilmeleri (T.Y.7.1.), yazılarında içerik ve yapıya yönelik  seçimlerini yönetebilmeleri (T.Y.7.3.) sağlanır. Yazılı üretim ve yazılı etkileşimlerinde tahminlerinden yararlanabilmelerine (T.Y.7.6.), yazılarını zenginleştirecek biçimde söz varlığını kullanabilmelerine (T.Y.7.16.) yönelik çalışmalar yapılır. 

Öğrencilerin uygun bağlantı ifadelerinden; sebep-sonuç ifade edenlerden (bu yüzden, bu  sebeple, bu nedenle, bundan dolayı, bundan ötürü, çünkü, dolayısıyla, ki, mademki, böylece, yüzünden vb.) yararlanmaları sağlanır (T.Y.7.18.). Öğrencilerin Türkçeyi doğru, güzel ve etkili kullandığı cümleler kurmaları sağlanır (T.K.7.21,  T.Y.7.16.).

Yazım kurallarını (ikilemelerin yazılışı) uygulamayla ilgili çalışmalar yapılır. Noktalama işaretleriyle ilgili kuralları (noktalı virgülün ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırma, ikiden fazla eş değer ögeler arasında virgül bulunan cümlelerde özneyi ayırma) uygulamaya yönelik çalışmalar yapılır (T.Y.7.19.). Öğrencilerin sebep-sonuç ifade etme işlevli dil yapıları ve söz varlığını (-nIn yüzünden/so nucunda, -DIğI için, -sI; bu yüzden, bu sebeple, bu nedenle, bundan dolayı, bundan ötürü, çünkü, dolayısıyla, ki, mademki, böylece, yüzünden vb.) belirlemeleri, işlevine uygun kullanmaları sağlanır (DYS.DO.7.12.; DYS.KY.7.12.).

Tema sürecinde öğrenme çıktılarına yönelik yapılacak çalışmalarda kavramsal becerilerden Bilgi Toplama (KB2.6.), Gözleme Dayalı Tahmin Etme (KB2.11.), Yapılandırma (KB2.13.); eğilimlerden Merak (E1.1.), Kendine İnanma (Öz Yeterlilik) (E1.4.), Kendine Güvenme (Öz Güven) (E1.5.), Girişkenlik (E2.3.); sosyal-duygusal öğrenme becerilerinden İletişim (SDB2.1.), Uyum (SDB3.1.); değerlerden Çalışmalarda Aktif Rol Almak (D3.4.), Güvene Dayalı İlişkiler Kurmak (D4.3.), Doğru ve Güvenilir Olmak (D6.2.), Yeterli, Dengeli ve Sağlıklı Beslenmek (D13.1); okuryazarlık becerilerinden Bilgi Okuryazarlığı (OB1.), Finansal Okuryazarlık (OB3.) uygun bir şekilde işe koşulur.

Atölye Çalışmaları

Dinleme/İzleme Atölyesi

Dinleme/izleme atölyesi uygulama esaslarına uygun olarak belirlenen dinleme/izleme materyalinin öğrenciler tarafından dinlenerek/izlenerek çözümlenmesi çalışmalarına başlanır.

Okuma Atölyesi

Okuma atölyesi uygulama esaslarına uygun olarak belirlenen iki kitabın öğrenciler tarafından okunması ve çözümlenmesi çalışmalarına başlanır.

Üretim Atölyesi

Üretim atölyesi uygulama esasları doğrultusunda öğrencilerin tema içeriği ile temadaki öğrenme çıktılarına uygun ürünler (ses kaydı, konuşma metni, sunum videosu; afiş, kolaj, sınıf  panosu, dijital albüm vb.) hazırlamaları sağlanır. Bu etkinlikler, öğrencilerin yaratıcılığını ve özgün düşünme becerilerini destekleyecek nitelikte olmalıdır.

Duyguların ele alındığı özgün bir pandomim, yaratıcı drama atölyesi ya da oyun yazılması, sahnelenme sürecinin tamamından sorumlu olunacak şekilde oyunun sınıfta ya da uygun ortamlarda canlandırılması istenebilir. Film, kısa film ya da animasyonlarda yer alan “dostluk, vefa, bağışlama, iyiliksever olma, saygı vb.” kavramlara ilişkin örneklerin tespit edilmesi ve bu örneklerin eleştirel bir gözle değerlendirilerek tespitlerin sınıfta ya da uygun dijital ortamlarda sunulması istenebilir. "Merhamet, iyilikseverlik” kavramlarından hareketle bir sosyal sorumluluk projesi oluştur ulması ve uygulanması istenebilir. Çatışma unsurlarının belirgin olduğu hikâye türündeki metinler aracılığıyla kahramanların bakış açıları değerlendirilip “Ben olsaydım …” cümlesi tamamlanarak öz eleştiri, çatışma yönetimi ve empati gibi kişisel gelişim unsurlarının hazırlanan öz değerlendirme formu ile değerlendirilmesi istenebilir.

Dinleme/izleme ya da okuma etkinliği öncesinde, metni yansıtan ve metnin anlaşılmasını sağlayacak kelimeler listelenebilir ve bu kelimelerin bağlamdaki anlamları görsel araçlar ve  şematik düzenleyiciler yardımıyla verilebilir. Dinleme/izleme ya da okuma etkinliği öncesinde bilgilendirici metinlerdeki kavram, bilgi; öyküleyici metinlerdeki kişi, yer, zaman vb. yapılara ilişkin unsurların yer aldığı kavram ya da hikâye haritası gibi şemalar oluşturulup sunulabilir. Dinleme/izleme, okuma metni ya da tema içerisinde yer alan “merhamet”, “dürüstlük”, “vefa”,  ”öz saygı”, ”zaman yönetimi” vb. kavramlar görsel işitsel araçların sunumu ve uygun şematik  düzenleyicilerin kullanımı ile somutlaştırılabilir. Okuma ve yazma çalışmalarında işleyişin nasıl olması gerektiği bire bir anlatılarak süreç öğrenci ile yürütülebilir.