T.C. MİLLÎ EĞİTİM
BAKANLIĞI

Kültür ve Medeniyetimize Yön Verenler Dersi Ortaokul Seçmeli Dersler

2. Ünite: Kültür Ve Medeniyetimizin Rehberleri

Bu ünitede öğrencilerin kültür ve medeniyetimizin gelişiminde iz bırakmış, düşünce ve eserle riyle rehberlik etmiş öncü şahsiyetleri (Yusuf Has Hacib, Ahmed Yesevi, Ahi Evran, Mevlana Ce laleddin Rumi ve Yunus Emre) tanımaları; bu şahsiyetlerin hayatlarına ve etkilerine dair meraka dayalı sorular sormaları amaçlanmaktadır. Öğrencilerin güvenilir kaynaklardan bilgi toplama, topladığı verileri eleştirel bir süzgeçten geçirerek kaydetme ve ulaştığı kanıtlar ışığında kendi özgün ürünlerini oluşturarak paylaşma becerilerini geliştirmeleri amaçlanmaktadır.
Ders Saati
16
Alan Becerileri

SBAB2. Kanıta Dayalı Sorgulama ve Araştırma (SBAB2.1. Meraka Dayalı Soru Sorma, SBAB2.2. Kaynaklardan Bilgi Toplama, SBAB2.6. Kanıta Dayalı Ürün Oluşturma ve Paylaşma)

Eğilimler

E1.1. Merak, E1.6. Seçicilik, E3.3. Yaratıcılık, E3.10. Eleştirel Bakma

Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerileri

SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme

Değerler

D3. Çalışkanlık, D6. Dürüstlük, D14. Saygı, D15. Sevgi, D16. Sorumluluk, D19. Vatanseverlik

Okuryazarlık Becerileri

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB5. Kültür Okuryazarlığı

Disiplinler Arası İlişkiler
Sosyal Bilgiler, Türkçe, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi
Öğrenme Çıktıları ve Süreç Bileşenleri

KMYV.1.2.1. Kültür ve medeniyetimizin gelişimine rehberlik eden şahsiyetler hakkında  meraka dayalı sorular sorabilme

a) Kültür ve medeniyetimizin gelişimine rehberlik eden şahsiyetler ile ilgili merak  ettiği konuları belirler.

b) Kültür ve medeniyetimizin gelişimine rehberlik eden şahsiyetler ile ilgili merak  ettiği konular hakkında sorular sorar.

KMYV.1.2.2. Kültür ve medeniyetimizin gelişimine rehberlik eden şahsiyetler hakkında  kaynaklardan bilgi toplayabilme

a) Kültür ve medeniyetimizin gelişimine rehberlik eden şahsiyetler hakkında bilgi  toplayabileceği kaynakları belirler.

b) Kültür ve medeniyetimizin gelişimine rehberlik eden şahsiyetler hakkında belir lediği kaynaklardan ilgili bilgileri bulur.

c) Kültür ve medeniyetimizin gelişimine rehberlik eden şahsiyetler hakkında top ladığı kaynakların uygunluğunu açıklar.

ç) Kültür ve medeniyetimizin gelişimine rehberlik eden şahsiyetler hakkında top ladığı bilgileri kaydeder. KMYV.1.2.3. Kültür ve medeniyetimizin gelişimine rehberlik eden şahsiyetler hakkında  kanıta dayalı ürün oluşturabilme ve paylaşabilme

a) Kültür ve medeniyetimizin gelişimine rehberlik eden şahsiyetler hakkında ka nıtlara dayanarak çıkarım yapar.

b) Kültür ve medeniyetimizin gelişimine rehberlik eden şahsiyetler hakkında kanıt lardan elde ettiği çıkarım üzerine kişisel görüşünü̈ yansıtan bir ürün oluşturur.

c) Kültür ve medeniyetimizin gelişimine rehberlik eden şahsiyetler hakkında oluşturduğu ürünü paylaşır.

İçerik Çerçevesi

Kültür ve Medeniyetimizin Rehberlerini Merak Ediyorum

Kültür ve Medeniyetimizin Rehberlerini Araştırıyorum

Kültür ve Medeniyetimizin Rehberlerini Tanıtıyorum

Anahtar Kavramlar

adil paylaşım, Ahilik, cömertlik, Divan-ı Hikmet, erdem, fazilet, hakkaniyetli olma, hakikat,  hikmet, kamil insan, marifet, mesnevi, misafirperverlik, şebiarus, tasavvuf, tevazu

Öğrenme Kanıtları (Ölçme ve Değerlendirme)

Öğrenme çıktılarının değerlendirilmesinde öğrencilerin ilgi, yetenek ve öğrenme düzeyleri dikkate alınarak dereceli puanlama anahtarı, kontrol listeleri, öz değerlendirme, akran  değerlendirme formları gibi çeşitli araçlar kullanılabilir. Öğrencilerden performans görevi  kapsamında rehber şahsiyetlerin toplumsal hayata katkılarını yansıtmak amacıyla biyog rafik zaman şeridi, infografik, dijital hikâye anlatımı veya değer odaklı kısa film taslağı ha zırlamaları istenebilir. 

Temel Kabuller

Öğrencilerin medeniyet, Türk-İslam kültür ve medeniyeti, önemli şahsiyet gibi kavramlar  hakkında temel bilgilere sahip oldukları kabul edilmektedir.

Ön Değerlendirme Süreci

Öğrencilere “Türk-İslam kültür ve medeniyetinin gelişmesine katkıda bulunan önemli şah siyetlerden hangisi veya hangilerini tanıyorsunuz?” sorusu sorulabilir. Öğrencilerden “Türk-İslam kültür ve medeniyetinin gelişmesine katkıda bulunan önemli  şahsiyetler hakkında bilgi sahibi olmak neden önemlidir?” sorusunu cevaplamaları iste nebilir. Öğrencilerden “Türk-İslam kültür ve medeniyetinin gelişmesine katkıda bulunmuş önemli  şahsiyetler hakkında neler biliyorsunuz? ” sorusunu cevaplamaları istenebilir. 

Köprü Kurma

Öğrencilerden Yusuf Has Hacib, Ahmed Yesevi, Ahi Evran, Mevlana Celaleddin Rumi ve   Yunus Emre’nin ortaya koyduğu değerlerin günlük yaşamdaki uygulamalarına örnekler  vermeleri istenebilir. Öğrencilerden Yusuf Has Hacib, Ahmed Yesevi, Ahi Evran, Mevlana Celaleddin Rumi ve  Yunus Emre’nin kültür ve medeniyetimize katkıları ile ilgili güncel haberleri incelemeleri  istenebilir. Öğrencilerden Yusuf Has Hacib, Ahmed Yesevi, Ahi Evran, Mevlana Celaleddin Rumi ve  Yunus Emre’nin ortaya koyduğu düşünce ve eserlerin kişisel ve toplumsal gelişimimize ne  gibi katkılarda bulunduğuna örnekler vermeleri istenebilir.

Öğrenme-Öğretme Uygulamaları

KMYV.1.2.1

Öğrencilerin Yusuf Has Hacib, Ahmed Yesevi, Ahi Evran, Mevlana Celaleddin Rumi, Yunus Emre’nin düşünce ve eserlerini yansıtan yazılı, görsel veya dijital kaynakları öğretmen  rehberliğinde incelemeleri sağlanır (OB1, OB2, OB4). Bu süreçte öğrencilerin sosyal bil giler dersindeki “Ortak Miras” konusu ile din kültürü ve ahlak bilgisi dersindeki “Tasavvufi  Yorumlar” konusu arasında ilişki kurmaları sağlanabilir. Öğrencilerden Türk-İslam kültür  ve medeniyetinine yön veren şahsiyetlerden (Yusuf Has Hacib, Ahmed Yesevi, Ahi Evran,  Mevlana Celaleddin Rumi ve Yunus Emre) biyografisini incelemek istedikleri kişiyi öğret men rehberliğinde belirlemeleri beklenir (E1.1). Bu aşamada “Köşeleme” tekniği uygulanabilir. Öğrencilerin belirledikleri şahsiyet hakkında kaynaklardan yararlanarak sorular ha zırlamaları sağlanır. Bu aşamada öğrenciler iki gruba ayrılarak “Zıt Panel” tekniği uygulanır  (SDB2.2). Performans görevi olarak öğrencilerden seçtikleri bir şahsiyetin biyografisini  infografik şeklinde hazırlamaları ve sınıfta sunmaları istenebilir (SDB2.1). Sunum sürecin de öğrencilerin Türkçe dersinde öğrendikleri iletişim becerilerinden faydalanmaları sağ lanabilir. Çalışkanlık değeri kapsamında öğrencilerin bilgiye ulaşmada azimli, araştırmacı  ve sorgulayıcı davranmaları sağlanır (D3.3). Öğrencilerin hazırladıkları sunumlar kontrol  listesi ve dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir. 

KMYV.1.2.2

Öğrencilerin kültür ve medeniyetimizin gelişimine rehberlik eden şahsiyetler (Yusuf Has  Hacib, Ahmed Yesevi, Ahi Evran, Mevlana Celaleddin Rumi ve Yunus Emre) hakkında bil gi toplayabilecekleri yazılı, görsel veya dijital kaynaklar öğretmen rehberliğinde belirlenir  (OB1, OB2, OB4). Bu süreçte öğrencilere kaynak seçiminde güvenilirlik ve bilimsellik ölçütlerinin önemi açıklanır (E3.10). Öğrenciler küçük gruplara ayrılır ve her grup kültür ve  medeniyetimize katkıda bulunan Yusuf Has Hacib, Ahmed Yesevi, Ahi Evran, Mevlana Celaleddin Rumi, Yunus Emre’den birini seçer (E1.1, E1.6).  Gruplardan seçtikleri şahsiyetin hayatını, düşüncelerini, öğretilerini ve toplumsal etkilerini  yazılı, görsel veya dijital kaynaklar aracılığıyla araştırmaları istenir (SDB2.1, SDB2.2, OB5).  Bu süreçte öğrencilerin Okul Dışı Öğrenme Platformu’nu (okuldisiogrenme.eba.gov.tr) ziya ret ederek “Okul Dışı Öğrenme Ortamlarını Keşfet” sayfasındaki keşfet arama butonundan  kültür ve medeniyetimizin gelişimine rehberlik eden şahsiyetlerle ilgili sayfaları incelemeleri  istenebilir. Araştırma süreci sonunda öğrencilerden elde ettikleri bilgileri not etmeleri is tenir. Öğrencilerin inceledikleri şahsiyetlerin yaşadıkları topluma duydukları sevgi, saygı ve  sorumluluk bilinciyle gerçekleştirdikleri hizmetlerin önemini fark etmeleri sağlanır (D14.3, D15.4, D16.2). Toplanan bilgiler, güvenilirliği açısından farklı kaynaklarla karşılaştırılır (E3.10).  Öğretmen bilgi toplama konusunda öğrencilere rehberlik eder. Grupların doğruladıkları bil gileri biyografik zaman şeridine veya bilgi kartlarına not almaları sağlanırken bilimsel araş tırma sürecinde dürüstlük ilkesi doğrultusunda bilginin aslına sadık kalmanın ve güvenilir  kaynak kullanımının önemi vurgulanır (D6.2). Hazırlanan biyografik zaman şeridi veya bilgi  kartları derecelendirme ölçeği ile değerlendirilebilir.

KMYV.1.2.3 

Öğrencilerin kültür ve medeniyetimizin gelişmesine katkıda bulunan şahsiyetler hakkında  topladıkları bilgi ve kanıtlardan hareketle bu şahsiyetlerin toplum üzerindeki etkilerini tar tışmak ve çıkarımlarda bulunmak üzere “Çember Tartışma” tekniği uygulanır (SDB2.1). Öğrencilerden elde ettikleri çıkarımlar doğrultusunda kişisel görüşlerini yansıtan ürün (hikâye,  afiş, poster, broşür, kısa belgesel, dijital sunum vb.) oluşturmaları istenir (E3.3). Hazırlanan  çalışmalarda ilgili şahsiyetin ortaya koyduğu değer, düşünce ve eserlerin günümüz top lumsal hayatına nasıl yön verebileceği üzerinde durulur. Vatanseverlik değeri bağlamında  öğrencilerin kültür ve medeniyetimize rehberlik eden şahsiyetleri tanımanın millî kimli ği pekiştirdiğini fark etmeleri sağlanır (D19.2, SDB3.3). Bu aşamada öğrencilerden kültür  ve medeniyetimizin gelişimine rehberlik eden şahsiyetlerin yaptığı çalışmaları yaşadıkları  coğrafya, dönemin düşünce yapısıyla ilişkilendirmeleri istenir. Öğrencilerin bu şahsiyetleri  tarihsel bağlamıyla kavrayabilmeleri için yaşadıkları dönemi tarih şeridi üzerinde, faaliyet  gösterdikleri çevreyi ise haritalar üzerinde göstermeleri sağlanır. Kültür ve medeniyetimi zin gelişimine rehberlik eden şahsiyetler hakkında öğrenciler tarafından hazırlanan ürünler  sınıfta paylaşılır (SDB2.1). Sınıf veya okul panosunda sergilenebilir. Hazırlanan ürünler dere celendirme ölçeği, sunumlar ise kontrol listesi ile değerlendirilebilir.

Zenginleştirme

Öğrencilerden “Yusuf Has Hacib, Ahmed Yesevi, Ahi Evran, Mevlana Celaleddin Rumi ve Yu nus Emre gibi önemli şahsiyetler günümüzde yaşasaydı hangi toplumsal sorunlara çözüm  üretebilirdi?” konulu bir kompozisyon yazmaları istenebilir. Öğrencilerden Ahmed Yesevi’nin “Divan-ı Hikmet” adlı eserinden seçilmiş beyitlerin Türk top lumunun değerlerinden hangilerini yansıttığını ifade etmeleri istenebilir. Öğrencilerden; Yunus Emre’nin tasavvufi düşüncelerini sade bir Türkçe ve şiir diliyle halka  ulaştırmasının, Anadolu’da dil birliğinin sağlanması ve Türk kültür kimliğinin korunması üze rindeki etkilerini açıklamaları istenebilir.

Destekleme

Yusuf Has Hacib, Ahmed Yesevi, Ahi Evran, Mevlana Celaleddin Rumi ve Yunus Emre’nin  görsellerinin ve isimlerinin bulunduğu kartlarla eşleştirme oyunu oynatılabilir. Öğrencilerden Yusuf Has Hacib, Ahmed Yesevi, Ahi Evran, Mevlana Celaleddin Rumi ve Yu nus Emre’nin özlü sözlerinden seçtikleri birini afiş hâline getirmeleri istenebilir. Öğrencilerden Yunus Emre’nin sözlerine yönelik bir hikâye hazırlamaları istenebilir.

Güncelleme tarihi: 21.08.2026