3.Tema: Dijital Dünyada Görgü Kuralları Ve Nezaket

GKN.2.3.1

Öğrencilerin EBA'daki içerikleri veya MEB onaylı yazılı ve görsel kaynakları inceleyerek bunlar arasından dijital ortamlarda kişisel bilgilerin gizliliği ile ilgili bilgi toplamada kullanabileceği kaynakları belirlemeleri sağlanır. Bilişim teknolojileri ve yazılım dersi bilişim etiği kural ve ilkeleri konusu ile bağlantı kurulur. Bu süreçte EBA'dan veya MEB onaylı dijital kaynaklardan faydalanılabileceği belirtilir. Öğrencilere dijital güvenlik kavramlarının hayatımızdaki yeri kısa bir video ya da infografik pano üzerinden gösterilir (SDB1.2, OB1, OB2, OB4).

Tahtaya çeşitli araçlar,uygulamalar, logolar yazılır ya da akıllı tahta aracılığı ile tahtaya yansıtılır. Öğrencilerden bu araçları inceleyerek şu üç kategoriye ayırmaları istenir: Güvenle kullanırım, bilgiye ulaşmak için kullanırım ama dikkatli olmalıyım, bilgi aramak için uygun değil (OB2). Okulun bilişim atölyesinde ya da akıllı tahta üzerinden öğrenciye seçtiği dijital aracı kullanarak "Güçlü şifre nasıl oluşturulur?"," Kişisel bilgilerin korunması neden önemlidir?"," Siber zorbalıkla karşılaşınca ne yapmalıyız?"," Bir web sitesinin güvenli olup olmadığını nasıl anlarız?" sorularından birini araştırma görevi verilir. Öğrencilerin yaptığı araştırmalarda; kişisel verilerin (T.C. kimlik numarası, doğum tarihi, doğum yeri, seri numarası gibi kimlik bilgileri, fotoğraf, telefon numarası, okul bilgisi, şifreler, sağlık bilgileri, imza, adres, ebeveyn bilgileri vb.) paylaşılmamasının sadece bir kural değil, aynı zamanda kişisel güvenlik ve aile mahremiyeti açısından hayati bir zorunluluk olduğu vurgulanmalıdır. Mahremiyete saygı göstermenin bireyin hak ve özgürlüklerine saygı duymanın bir gereği olduğunu fark etmelerine yönelik örnek olay incelemeleri sağlanır (D8.2). Öğrencilere, tanımadıkları kişilerden gelen mesajlar, şüpheli bağlantılar veya kişisel bilgi talepleriyle karşılaştıklarında bu talepleri yanıtlamamaları; durumu ebeveyn, öğretmen veya güvenilir bir yetişkinle paylaşmaları ve gerektiğinde ilgili kurumların güvenli başvuru kanallarından destek alınabileceği açıklanır. Öğrenciler, güvenli ve güvenli olmayan dijital davranışlara ilişkin örnek durumları inceleyerek hangi bilgilerin paylaşılabileceğini, hangilerinin paylaşılmaması gerektiğini gerekçeleriyle birlikte değerlendirir. Ders içeriklerinde bu verilerin neden paylaşılmaması gerektiğine dair somut risk senaryolarına yer verilerek konunun hassasiyeti korunmalıdır. Öğrenciden araştırma sonuçları ile ilgili bir bilgi kartı hazırlaması ve bilgi kartına seçtiği soruyu, hangi araçla araştırdığını ve ne öğrendiğini yazması istenir (E2.2, D1.1, D14.1, OB2). Dijital güvenlik ve mahremiyet konularında öğrencilerin işlevsel çözümler geliştirmeleri amacıyla sınıf içerisinde; “Duvar Yazısı İstasyonu”, “Örnek Olay/Senaryo İstasyonu” ve “Görsel Tasarım/ Afiş İstasyonu” kurulur. Her gruptaki öğrenciler; güçlü şifre oluşturma, siber zorbalıkla baş etme ve kişisel verilerin korunması gibi konuları bu istasyonlarda sırayla ele alarak kendinden önceki grubun başlattığı çalışmaya katkı sağlar ve süreci tamamlar (SDB3.3, D16.1). Üretilen çalışmalar; dijital güvenlik ve mahremiyet konularında özgün ve işlevsel çözümler geliştirme, dili akıcı ve etkin kullanma, kişisel verilerin gizliliğine ilişkin kavramları doğru ele alma, bilgileri düzenli biçimde kaydetme ve sunma ölçütlerine göre değerlendirilebilir.

Dijital ortamlarda güvenlik ile ilgili bir dizi doğru ve yanlış ifade sunulur, öğrencilerden seçtikleri ifadenin doğru olup olmadığını gerekçeleriyle açıklamaları beklenir. Ulaşılan bilgilerin doğru olup olmadığı öğretmen rehberliğinde doğrulanır (SDB1.3). Ulaşılan kararlar not edilir. Öğrencilerin daha önce hazırladıkları bilgi kartlarından bilgi ağacı hazırlanabilir.

GKN.2.3.2

EBA'dan veya MEB onaylı yazılı ve görsel kaynaklar üzerinden dijital iletişimde görgü ve nezakete uygun davranmanın günlük hayatımıza etkileri ile ilgili bilgi edinmeleri sağlanır (OB1, OB4, OB5). Süreçte uygun olan dijital içeriklere de yer verilebilir (OB2). "Bugüne kadar dijital ortamda karşılaştığınız en nazik davranış neydi?", "İnternetteyken sizi üzen şeyler nelerdir?” veya “Bugün çevrimiçi topluluğunuzdaki birine nasıl yardım ettiniz? gibi sorularla küçük grup tartışması yapılarak öğrenci görüşleri alınır.

Öğrenciler, günlük hayatlarında çevrim içi olarak yaşadıkları olumlu ya da olumsuz iletişim örneklerini paylaşmaları için teşvik edilir. Eğitsel oyun oynatılabilir. Öğrencilere üzerilerinde dijital ortamda sık kullanılan kısa ifadeler ve resimlerin olduğu kâğıtlar verilir. Her öğrencinin bu ifadelerden birini elinde tutarak sınıf içinde biriyle yüz yüze konuşmaya çalışması ve sadece elindeki ifadeyi söylemesi istenebilir (E2.1, E2.5, OB2).

Oyun sonrası "Kendinizi nasıl hissettiniz?","Yalnızca bu ifadeyle iletişim kurmak yeterli miydi?", "Yüz yüze olunca mesajlar değişiyor mu?" soruları sorularak öğrencilerin yüz yüze iletişim ile dijital iletişim arasındaki iletişim farklarını fark etmesi sağlanır (KB2.7).

Dijital iletişimde etik ve nazik davranmanın günlük hayata etkileriyle ilgili olarak öğrencilerden dijital ortamda karşılaştıkları nazik ya da kaba bir davranışı resim, emoji veya kısa bir yazıyla anlatmaları istenerek görsel sanatlar dersi ile ilişki kurulur. Öğrencilerin söz varlığını geliştirecek, görgü kuralları ve nezaketle ilgili dilimizin zenginliklerini yansıtan atasözü, deyim vb. ifadelere yer verilir.

Performans görevi olarak sınıf gruplara bölünerek “Dijitalde Nezaketli Olma Rehberi” hazırlamaları istenebilir. Performans görevi; dereceli puanlama anahtarı, öz değerlendirme formu, akran değerlendirme formu ve kontrol listesi ile değerlendirilebilir.

Öğrencilerden dijital ortamda nezaket içeren bir örnek olaydan yola çıkarak resimli bilgi kartları hazırlamaları istenebilir. Dijital iletişimde etik ve nazik davranmanın günlük hayata etkileri ile ilgili yaşıtıyla ve farklı bir branş öğretmeniyle röportaj hazırlaması istenebilir.

Dijital ortamlardaki davranışlar ile ilgili bir liste hazırlanabilir. Öğrenciden olumlu gördüğü davranışların yanına artı, olumsuz gördüğü davranışın yanına eksi koyması istenebilir. Öğrenciye her hafta dijital ortamda bir nezaket eylemi gerçekleştireceği dijital nezaket takvimi oluşturma görevi verilebilir.