1. Ünite: Afet Ve Afet Bilinci
SBAB5.5. Fikri Eyleme Dönüştürme
KB2.6. Bilgi Toplama, KB2.8. Sorgulama
E1.1. Merak, E3.3. Yaratıcılık, E3.8. Soru Sorma, E3.10. Eleştirel Bakma
SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme
D5. Duyarlılık, D9. Merhamet, D12. Sabır, D16. Sorumluluk, D17. Tasarruf, D19. Vatansever lik, D20. Yardımseverlik
OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık
AB.2.1.1. Afet ve acil durumlarda ilk yardımın öncelikli amaçlarını sorgulayabilme
a) Afet ve acil durumlarda ilk yardımın öncelikli amaçları hakkında merak ettiği konuları tanımlar.
b) Afet ve acil durumlarda ilk yardımın öncelikli amaçları hakkında sorular sorar.
c) Afet ve acil durumlarda ilk yardımın öncelikli amaçları hakkında bilgi toplar.
ç) Afet ve acil durumlarda ilk yardımın öncelikli amaçları hakkında toplanan bilgilerin doğruluğunu değerlendirir.
d) Afet ve acil durumlarda ilk yardımın öncelikli amaçları hakkından toplanan bilgiler üzerinden çıkarım yapar.
AB.2.1.2. Afet ve acil durum yönetimiyle ilgili ulusal ve uluslararası kuruluşların çalışmaları hakkında bilgi toplayabilme
a) Afet ve acil durum yönetimiyle ilgili ulusal ve uluslararası kuruluşların çalışmaları hakkında bilgi toplamak için kullanacağı araçları belirler.
b) Afet ve acil durum yönetimiyle ilgili ulusal ve uluslararası kuruluşların çalışmaları hakkındaki bilgileri bulur.
c) Afet ve acil durum yönetimiyle ilgili ulusal ve uluslararası kuruluşların çalışmaları hakkındaki ulaşılan bilgileri doğrular.
ç) Afet ve acil durum yönetimiyle ilgili ulusal ve uluslararası kuruluşların çalışmaları hakkındaki ulaşılan bilgileri kaydeder.
AB.2.1.3. Afetlere karşı bilinçli olmanın afet ve acil durum yönetimindeki önemiyle ilgili fikrini eyleme dönüştürebilme
a) Afetlere karşı bilinçli olmanın afet ve acil durum yönetimindeki önemiyle ilgili plan yapar.
b) Afetlere karşı bilinçli olmanın afet ve acil durum yönetimindeki önemiyle ilgili planı uygular.
c) Afetlere karşı bilinçli olmanın afet ve acil durum yönetimindeki önemiyle ilgili planı değerlendirir.
Afetlerde ve Acil Durumlarda İlk Yardım
Afetlerde ve Acil Durumlarda Görev Alan Kuruluşlar
Afetler ve Acil Durum Yönetimi
acil durum çantası, acil durum planı, afet bilinci, asılsız ihbar, bilgi doğrulama, doğru bilgi, hayat kurtarma zinciri, ilk yardım, Koruma-Bildirme-Kurtarma (KBK), sahte duyuru, tedarik zincirinin kırılması, toplanma alanı
Öğrenme çıktılarının değerlendirilmesinde akran değerlendirme formu, öz değerlendirme formu, kontrol listesi, dereceli puanlama anahtarı, performans görevi vb. ölçme ve değerlendirme araçları kullanılabilir. Performans görevi olarak öğrencilerden afet ve acil durum yönetimiyle ilgili ulusal ve ulus lararası kuruluşların çalışmalarını yansıtan bir rapor hazırlayarak sunmaları istenebilir. Performans görevi, kontrol listesi ile değerlendirilebilir.
Öğrencilerin afet bilinci, acil durum, acil durum yönetimi, ilk yardım, risk yönetimi gibi kavramlar hakkında temel düzeyde ön bilgiye sahip olduğu kabul edilmektedir.
Öğrencilere “İlk yardım bilgisine sahip olmak afetler karşısında insanlara ne gibi faydalar sağlar?”, “Ülkemizde meydana gelen afet ve acil durumlarda görev alan kurum ve kuruluşlardan hangilerini biliyorsunuz?”, “Afet ve acil durum kavramlarıyla ilgili neler biliyorsunuz?” soruları sorulabilir.
Öğrencilerden günlük hayatta gördükleri veya duydukları ilk yardım uygulamalarına, doğa ve insan kaynaklı afetlere karşı alınan tedbirlerin uygulanmasından sorumlu olan ulusal ve uluslararası kuruluşlara örnek vermeleri istenebilir. Ayrıca öğrencilerden acil bir durumda veya acil durum tatbikatlarında okulda nasıl davrandıklarına ilişkin deneyimlerini paylaşmaları istenebilir. Bu doğrultuda öğrencilerin günlük yaşam deneyimleriyle bağ kurabilmeleri amacıyla acil çağrı merkezi 112 hattına yapılan asılsız ihbarların gerçek afet ve acil durumlarda yol açabileceği gecikmeler, hak ihlalleri ve can/mal kayıpları ile doğrudan bağlantı kurulur.
AB.2.1.1
Öğrencilere yazılı ve görsel kaynaklar üzerinden afet ve acil durumlarda yapılan ilk yardım uygulamalarına ait örnekler sunulur (OB1, OB4). Bu süreçte dijital kaynaklardan da ya rarlanılabilir (OB2). Bu örnekler Kızılay, AFAD, T.C. Sağlık Bakanlığı gibi kurumların eğitici araç gerecinden veya güvenilir haber kaynaklarından seçilir. Öğrencilerden inceledikleri kaynaklardaki ilk yardım uygulamalarında dikkatlerini çeken ve merak uyandıran konuları belirleyip listelemeleri istenir. Öğrencilerden oluşturdukları listede yer alan konular ve ilk yardımın öncelikli amaçları ile ilgili “5N1K” tekniği kullanılarak sorular hazırlamaları ve sorulara cevap bulmaları istenir (E1.1, E3.8). Öğrencilerden elde ettikleri bilgilerden hareketle “hayat kurtarma zinciri”, “koruma-bildirme-kurtarma” gibi temel ilkeleri dikkate alarak canlandırma yapmaları istenir (SDB2.1). Canlandırma sürecinde yardımseverlik, duyarlılık, şefkatli olma ve sabır değerlerinin önemi vurgulanır (D5.2, D9.2, D12.1, D20.3). Ayrıca öğrencilerden günlük hayatta ilk yardım uygulamalarını zorlaştıran veya engelle yen durumlara (panik, bilgisizlik, yanlış inanışlar vb.) ilişkin farklı örnekler vermeleri bek lenir (SDB3.3, E3.3). Canlandırma sonunda sergilenen davranışların doğruluğu üzerine tartışma yapılarak değerlendirme gerçekleştirilir. Bu süreçte öğrencilerin doğru bilginin hayat kurtarmadaki önemi ve ilk yardımın öncelikleri hakkında çıkarımlar yapmaları sağ lanır (KB2.10). Süreç, kontrol listesi kullanılarak değerlendirilebilir.
AB.2.1.2
Öğrencilerin verilen yazılı ve görsel kaynakları inceleyerek afet ve acil durum yönetimiyle ilgili ulusal ve uluslararası kuruluşların çalışmaları hakkında bilgi toplamak için kullana bilecekleri kaynakları belirlemeleri sağlanır (OB1, OB4). Bu süreçte dijital kaynaklardan da faydalanılabilir (OB2). Belirlenen kaynaklar üzerinden afet ve acil durum yönetimiyle ilgili ulusal ve uluslararası kuruluşların çalışmaları hakkında bilgi toplanır (OB1, OB2). Bu kuruluşların ulusal ve uluslararası düzeyde hayat kurtarma ve risk azaltmadaki önemine; afet anında gıda, ilaç ve temel ihtiyaçlara erişimi engelleyen “tedarik zincirinin kırılması” durumuna karşı yürüttükleri lojistik faaliyetlerin hayatiyetine ve bu çalışmalara destek olmanın gerekliliğine yönelik bir beyin fırtınası yapılır (SDB2.1). Beyin fırtınasında afet ön cesi planlama ve hazırlık aşamalarında kurumsal düzeyde yürütülen stratejik risk azaltma durumlarının önemi vurgulanır. Bu süreçte afet yönetiminde devlet ve belediyelere düşen kurumsal sorumluluklar analiz edilir. Afet anında ortaya çıkabilecek koordinasyon sorun ları ve bu sorunların çözümünde kurumlar arası eş güdümün önemi üzerinde durulur. Yardımseverlik değeri kapsamında gönüllü olmanın önemi vurgulanır (D20.4). Bu süreçte AFAD, Türk Kızılay, Birleşmiş Milletler Afet Riskini Azaltma Ofisi (UNDRR) gibi kuruluşların katkılarına değinilir. Bu süreçte öğrencilerin Okul Dışı Öğrenme Platformu’nu (okuldisi ogrenme.eba.gov.tr) ziyaret ederek “Okul Dışı Öğrenme Ortamlarını Keşfet” sayfasındaki harita üzerinde yaşadıkları ili seçmeleri; bu ildeki AFAD ve Türk Kızılay ilgili kuruluşları tanıtan sayfaları incelemeleri sağlanabilir. Vatanseverlik değeri kapsamında vatanını sev menin işini en iyi şekilde yapmayı gerektirdiği vurgulanır (D19.1). Öğrencilerden ulusal ve uluslararası kuruluşların çalışmalarıyla ilgili ulaşılan bilgileri farklı türden kaynaklarla kar şılaştırarak doğrulamaları istenir (E3.10). Sahte duyuru ve asılsız ihbarların afet yönetimi ile lojistik faaliyetler üzerindeki olumsuz etkileri ele alınarak öğrencilerde dijital ortamlarda bilgi doğrulama bilinci geliştirilir.
Performans görevi kapsamında öğrencilerden doğruladıkları bilgilerden yararlanılarak grup çalışması yolu ile seçtikleri bir ulusal veya uluslararası kuruluşun çalışmalarını yansıtan bir rapor hazırlamaları ve hazırladıkları raporu kaydederek sunmaları istenebilir (SDB2.1, SDB2.2). Hazırlanan ürünler kontrol listesi ile değerlendirilebilir.
AB.2.1.3
“Beyin Fırtınası” tekniği kullanılarak öğrencilerden “Afet karşısında hazırlıklı olmak neden önemlidir?” ve “Afete hazırlıksız bireyler ile hazırlıklı bireyler arasında ne gibi farklar vardır?” sorularına cevap vermeleri istenir. Öğrencilerden afet ve acil durum yönetimi ile ilgili “Acil Durum Çantası”, “Toplanma Alanı”, “Acil Durum Aile Planı” gibi afişler, kısa bilgilen dirme videoları veya dijital içerikler sunularak afet bilincinin yönetim süreçlerindeki rolü hakkında bilgi edinmeleri beklenir (OB1, OB2, OB4). Bu süreçte afet sonrasında meydana gelebilecek iletişim sorunu üzerinde durulur, iletişimin kesintisiz sürdürülebilmesi için her evde ve acil durum çantasında pilli radyo, taşınabilir şarj aleti, yedek pil gibi materyal lerin bulundurulmasının hayati önemi vurgulanır. Öğrencilerden gruplara ayrılarak doğa ve insan kaynaklı afet türlerinden birini seçmeleri istenir. Gruplardan seçtikleri afet türünden kaynaklanan acil durumu yönetmeleri amacıyla bir afet ve acil durum planı hazırlamaları istenir. Öğrencilerin bu içerikleri incelemeleri ve afetlere hazırlıklı olmanın afet sonrası kayıpları azaltmadaki önemine yönelik çıkarımlarda bulunmaları beklenir (KB2.10, SDB2.1). Gruplar hazırladıkları planı sınıf ortamında uygulamalı hâle getirmek üzere öz gün bir şekilde küçük senaryolar oluştururlar. Oluşturdukları senaryoları sınıfta sergiler ler. Bu uygulama aşamasında öğrencilerden iş birliği içinde hareket etmeleri, sorumluluk almaları, zamanı verimli kullanmak için planlama yapmaları ve belirledikleri adımlar doğrultusunda ilerlemeleri beklenir (D16.3, D17.2, E3.3, SDB2.2). Öğrencilerden canlandırma sürecinin ardından uyguladıkları planın güçlü, zayıf ve geliştirilebilir yönlerini tartışarak değerlendirmeleri istenir. Süreç, kontrol listesi kullanılarak değerlendirilebilir.
Öğrencilerden afet ve acil durumlarda yapılması gereken öncelikli ilk yardım uygulama larını içeren bir bilgi görseli hazırlamaları istenebilir. Ayrıca afet ve acil durum yönetimiyle ilgili sivil toplum kuruluşlarıyla iş birliği yaparak bir sosyal sorumluluk projesi tasarlamaları beklenebilir. Bunun yanı sıra öğrencilerden afet yönetimi ve bilincini artırmaya yönelik farklı ülkelerde gerçekleştirilen uygulamalar ile ülkemizdeki uygulamaların benzerlik ve farklılıklarını içeren bir sunum hazırlamaları istenebilir.
Öğrencilerden ilk yardımın öncelikli amaçlarını ve uygulamalarını anlatan animasyon, eğitici video vb. izletilerek çıkarım yapmaları, afet ve acil durum yönetimiyle ilgili ulusal ve uluslararası kuruluşları gösteren bir tablo hazırlamaları istenebilir. Ayrıca öğrencilerden aile üyeleriyle evleri için basit bir “Afet ve Acil Durum Planı” hazırlamaları ve bu planda acil durum çantasında neler olması gerektiğini listelemeleri istenebilir.
Güncelleme tarihi: 15.09.2026


