3. TEMA: SESLENDİRME VE YORUMLAMA TEKNİKLERİ

SAB11. Müziksel Çalma

E2.1. Empati

SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme)

D4. Dostluk, D10. Mütevazılık, D12. Sabır

OB1. Bilgi Okuryazarlığı

VLS.8.3.1. Flageolet tekniğini kullanarak etüt çalabilme

a) Flageolet tekniğinin kullanıldığı etüdü çözümler.

b) Flageolet tekniğine yönelik duruş ve tutuş pozisyonunu alır.

c) Flageolet tekniğini çalgıya özgü tekniklerle kullanır.

ç) Flageolet tekniğini kullanarak etüt çalarken müziksel bileşenleri uygular.

VLS.8.3.2. Vibrato tekniğini kullanarak etüt çalabilme

a) Vibrato tekniğinin kullanıldığı etüdü çözümler.

b) Vibrato tekniğine yönelik duruş ve tutuş pozisyonunu alır.

c) Vibrato tekniğini çalgıya özgü tekniklerle kullanır.

ç) Vibrato tekniğini kullanarak etüt çalarken müziksel bileşenleri uygular.

Seslendirme Teknikleri

Yorumlama Teknikleri

flageolet, vibrato

Öğrenme çıktıları; performans görevi, öz değerlendirme ve akran değerlendirme ile ölçülebilir. Performans görevi olarak öğrencilerden flageolet ve vibrato tekniklerini kullanarak belirlenen bir eseri çalmaları istenebilir. Performans görevi; gözlem formu ve analitik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.

Öğrencilerin flageolet ve vibrato teknikleriyle ilgili temel bir farkındalığa sahip olmadıkları ancak bu teknikleri öğrenmeye açık oldukları kabul edilmektedir. Öğrencilerin daha önce öğrendikleri farklı yay teknikleri, bu yeni tekniklerin öğrenilmesine katkı sağlayacak bir temel oluşturabileceği kabul edilmektedir.

Dersin başında öğretmen, öğrencilere flageolet ve vibrato tekniklerinin temel prensiplerini anlayabilmelerine yardımcı olabilmek için bazı sorular sorabilir. Öğrencilere, "Flageolet tekniği nedir ve nasıl bir ses elde edebilirsiniz?", "Vibrato tekniği nedir ve müzikal ifadeyi nasıl zenginleştirebilir?" gibi sorular yöneltilerek bu tekniklere dair mevcut bilgi seviyeleri ve farkındalıkları değerlendirilebilir. Ayrıca öğrencilerden "Flageolet tekniğinde tel üzerindeki doğru noktayı nasıl bulabilirsiniz?" ve "Vibrato tekniğinde bilek ve parmak hareketlerinin uyumu nasıl olmalıdır?" gibi sorularla, uygulama öncesi temel kavrayışları sorgulayabilmeleri sağlanabilir. Bu sorular, öğretmenin öğrencilerin flageolet ve vibrato teknikleri hakkında ne kadar bilgi sahibi olabileceklerini belirleyebilmesine olanak sağlayabilir ve tekniklerin doğru uygulanabilmesi için ihtiyaç duyulan bilgileri öğrenme sürecine başlamak için bir temel oluşturabilir.

Dersin başında öğretmen, öğrencilerin flageolet ve vibrato tekniklerini günlük yaşamlarıyla ilişkilendirebilmelerini sağlamak için bazı sorular yöneltebilir. Örneğin "Bir müzik parçasını dinleyebilirken sesin yüksekliği ve titreşimi sizde nasıl bir etki bırakabilir? Tıpkı bir sesin titreşebilmesi gibi, viyolonseldeki vibrato tekniği de müziğin duygusal ifadesini nasıl etkileyebilir?" gibi sorularla öğrencilerin, flageolet ve vibrato tekniklerini günlük yaşamlarındaki benzer hareketlerle bağ kurabilmeleri sağlanabilir.

VLS.8.3.1

Öğretmen, flageolet tekniğini tanıtarak öğrencilerin bu tekniğin temel prensiplerini keşfetmelerine rehberlik eder. Öğretmen, doğal ve yapay flageolet tekniklerinin temel özelliklerini açıklarken her iki tekniği de viyolonselde uygular. Öğrenciler, öğretmenin uygulamasını dikkatle izleyerek tel üzerindeki doğru noktaları ve dokunuş şiddetinin etkisini gözlemler. Gözlemlerine dayanarak "Tel üzerindeki doğru noktaları bulmak için neler yapabiliriz? Yay hızı ve dokunuş şiddeti ses kalitesini nasıl etkiler?" gibi sorular üzerinden çıkarımlar yapar ve bu çıkarımları sınıfla paylaşır (KB2.11). Öğrenciler, öğretmenin rehberliğinde doğal ve yapay flageolet tekniklerini tanımlamak ve flageolet sesinin elde edilmesinde dokunuşun derecesi, tel gerginliği ve sağ el yay kullanımının rolünü analiz ederek gerekli bilgiyi öğrenme ihtiyacını fark eder (OB1). Uygulama aşamasından önce öğrencilerin verilen etüdün bona ve solfej çalışmalarını yaparak etüdü çözümler. Ardından öğrenciler flageolet tekniğini uygulamaya yönelik temel duruş ve tutuş pozisyonlarını deneyerek tel üzerindeki doğru noktaları belirlemeye odaklanır. Gruplar hâlinde, yay basıncı ve hızının flageolet sesine etkisini test eder ve bu süreçte gözlemlerini paylaşarak çalgıya özgü teknikleri uygulamada birbirlerine rehberlik ederler (D4.2). Öğrenciler, hem doğal hem de yapay flageolet tekniklerini deneyerek dokunuş şiddetinin ve yay hareketlerinin ses kalitesine etkisini keşfeder. Son olarak etüt üzerinde çalışır ve bu süreçte müziksel bileşenleri uygular. Performans görevi olarak öğrencilerden flageolet tekniğini kullanarak belirlenen bir eseri çalmaları istenebilir. Dersin sonunda, öz değerlendirme formlarıyla kendi performanslarını analiz edebilir ve akran değerlendirme formları ile birbirlerine geri bildirimde bulunabilir (SDB1.2). Performans görevi, analitik dereceli puanlama anahtarı ve gözlem formu ile değerlendirilebilir.

VLS.8.3.2

 Öğretmen, vibrato tekniğini tanıtarak bu tekniğin sol elin kontrollü hareketleriyle oluşturulduğunu ve yaylı çalgılarda kullanılan temel bir teknik olduğunu açıklar. Kısa bir uygulama yaparak bilek, parmak ve ön kol hareketlerini sergiler. Öğrenciler, öğretmenin uygulamasını dikkatle izleyerek hareketlerin etkisini ve koordinasyonunu gözlemler. Gözlemlerine dayanarak "Hangi hareket vibrato tekniğinde daha etkili olur? Vibratoda yay ve sol el nasıl uyum sağlar?" gibi sorular üzerinden çıkarımlar yapar ve bu çıkarımları sınıfta paylaşır (KB2.11). Ardından öğrenciler, vibrato tekniğini daha iyi anlamak için gruplar hâlinde çalışır. Her grup, bilek, parmak ve ön kol hareketlerini analiz ederek bu hareketlerin vibrato üzerindeki etkisini belirler. Çalışmalar sırasında, grup üyeleri birbirlerinin uygulamalarını gözlemler ve birbirlerine geri bildirim verirken empati becerilerini kullanarak önerilerini yapıcı bir şekilde ifade eder (D4.1, D10.3, E2.1, OB1). Uygulama aşamasından önce öğrencilerin verilen etüdün bona ve solfej çalışmalarını yaparak etüdü çözümler. Ardından vibrato hareketlerini uygulamaya başlamadan önce, temel duruş ve tutuş pozisyonlarını alır. Bilek, parmak ve ön kol hareketlerini geliştirmek için sistemli bir şekilde çalışır ve bu süreçte kararlılıkla her hareketi tekrar eder. Çalışmalar sırasında, sabır ve dikkatle hareketlerin koordinasyonunu sağlamaya odaklanır (D12.3). Vibrato hareketlerini uygularken çalgıya özgü teknikleri doğru bir şekilde kullanmaya odaklanır. Son olarak etüt üzerinde çalışır ve bu süreçte müziksel bileşenleri uygular. Öğrenciler, etüt sırasında performanslarını gözden geçirir ve sınıf arkadaşlarından geri bildirim alır. Performans görevi olarak öğrencilerden, belirlenen bir eseri vibrato tekniğini uygulayarak çalmaları istenebilir. Öz değerlendirme formları ile kendi performanslarını analiz edebilir ve akran değerlendirme formları ile birbirlerine geri bildirimde bulunabilirler (SDB1.2). Performans görevi, analitik dereceli puanlama anahtarı ve gözlem formu ile değerlendirilebilir.

Öğrencilerden, düyek, aksak ve aksak semai usullerine uygun kısa melodiler bestelemeleri ve bu melodileri viyolonselle icra etmeleri istenebilir. Gruplara, belirli bir usule ait eserler verilebilir ve her grup, eserin ritim yapısını analiz ederek viyolonselde uygulamalar yapılabilir. Gruplar, analiz sonuçlarını ve eserlerin karakteristik özelliklerini sınıf arkadaşlarına sunabilir. Türk müziği repertuarından seçilen eserlerin ritim düzenlerini modern müziklerle karşılaştırarak analiz etmeleri istenebilir. Öğrenciler, bu karşılaştırmalardan elde ettikleri sonuçları dijital bir sunum hazırlayarak sınıf arkadaşlarıyla paylaşabilir.

Ritim düzenlerini kavramalarına yardımcı olmak için düyek, aksak ve aksak semai usullerine ait temel kalıplar, diz vuruşları veya basit el hareketleriyle tekrar ettirilebilir. Bu fiziksel uygulamalar, ritim algılarını güçlendirebilir. Öğrencilere, usul kalıplarını öğrenirken metronom veya dijital ritim araçları kullanarak zamanlama ve vuruş doğruluğu üzerinde çalışmalar yaptırılabilir. Grup etkinlikleri sırasında, öğrenciler birbirlerine ritim kalıplarını öğretmek üzere eşleştirilerek iş birliği yapabilir. Örneğin bir öğrenci ritim düzenini çalarken diğeri bu düzeni takip ederek aynı kalıbı tekrarlayabilir. Bu tür destekleyici etkinlikler, öğrencilerin usul yapısını ve viyolonsel tekniklerini daha kolay ve etkili bir şekilde öğrenmelerine olanak sağlayabilir.