2. TEMA: HIZ VE NÜANS UYGULAMALARI

SAB11. Müziksel Çalma

E2.2. Sorumluluk

SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB2.1. İletişim, SDB2.3. Sosyal Farkındalık

D3. Çalışkanlık, D4. Dostluk, D16. Sorumluluk

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık

VLS.5.2.1. Viyolonselde hız terimlerini kullanarak etüt çalabilme

a) Hız terimlerinin kullanıldığı etüdü çözümler.

b) Hız terimlerini çalabilmek için duruş ve tutuş pozisyonu alır.

c) Hız terimlerini çalarken çalgıya özgü teknikleri kullanır.

ç) Hız terimlerini çalarken müziksel bileşenleri uygular.

VLS.5.2.2. Viyolonselde nüans terimlerini kullanarak etüt çalabilme

a) Nüans terimlerinin kullanıldığı etüdü çözümler.

b) Nüans terimlerini çalabilmek için duruş ve tutuş pozisyonu alır.

c) Nüans terimlerini çalarken çalgıya özgü teknikleri kullanır.

ç) Nüans terimlerini çalarken müziksel bileşenleri uygular.

Hız ve Nüans Terimleri

hız, nüans, viyolonsel, yay

Öğrenme çıktıları; performans görevi, öz değerlendirme ve akran değerlendirme formları ile ölçülebilir. Performans görevi olarak öğrencilerden belirlenen bir eseri hız ve nüans değişimlerini doğru şekilde uygulayarak çalmaları istenebilir. Performans görevi; gözlem formu ve analitik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.

Bu tema kapsamında, öğrencilerin viyolonselin temel çalma tekniklerini bildiği, yay çekme ve parmak yerleşimi becerilerinde belirli bir hâkimiyete sahip olduğu kabul edilir. Ayrıca öğrencilerin temel nota bilgisine sahip olduğu, hız terimleri (allegro, moderato, andante, largo) ve nüans terimleri (piyano, forte, mezzo forte, crescendo, decrescendo) gibi müzikal ifadelerle tanışmaya ve bu terimleri viyolonsel çalma sırasında uygulamaya hazır olduğu kabul edilmektedir.

Bu tema başlamadan önce, öğrencilerin hız ve nüans terimlerine dair temel farkındalıkları değerlendirilir. Öğrencilere, "Hız terimleri müzikte neyi ifade eder?" veya "Bir eseri çalarken hızımızı nasıl kontrol ediyoruz?" gibi sorular yöneltilerek bilgileri hatırlatılır. Ardından kısa bir uygulama etkinliğiyle öğrencilerin belirli bir hız terimini uygun şekilde uygulaması istenir. Aynı şekilde, piyano ve forte gibi temel nüans işaretleri içeren bir pasajın doğru şekilde çalınıp çalınmadığı gözlemlenir. Bu süreçte, öğrencilerin temel hız kontrolü ve dinamik farkındalık düzeyleri değerlendirilmeye çalışılır.

Öğrenciler, müzikteki hız ve nüans terimlerinin, günlük hayatlarındaki farklı duygusal anları ve ifadeleri temsil edebileceğini keşfedebilir. Öğretmen, "Bir konuşma sırasında sesimizi bazen yükseltir bazen alçaltırız, ya da hızlanırız ve yavaşlarız. Sizce bu değişiklikler bir konuşmanın etkisini nasıl artırır?" gibi sorular sorarak öğrencilerin hız ve nüans terimlerini günlük iletişimle ilişkilendirmelerine yardımcı olabilir. Öğrenciler, hız terimlerinin bir hikâye anlatımında heyecanı ve akışı, nüans terimlerinin ise duyguları ve anlamı nasıl ifade ettiğini tartışır. Ayrıca öğretmen, çevredeki seslerin hız ve şiddet özelliklerine dikkat çekerek öğrencilerden örnekler vermelerini ister. Örneğin "Bir fırtına sırasında rüzgârın sesi crescendo gibi giderek yükselirken ardından piyano gibi hafif bir esintiye dönüşebilir. Bu değişiklikler size ne hissettirir?" sorusu tartışmaya yön verebilir. Bu süreçte öğrenciler, hız ve nüans terimlerinin yalnızca müzikte değil doğada ve günlük yaşamdaki birçok durumda da gözlemlenebileceğini fark edebilirler.

VLS.5.2.1

Öğretmen, dersi başlatmak için "Müzikte hız terimleri neyi ifade ediyor olabilir? Hangi hızlarda eserler çalmış olabilirsiniz?" gibi sorular sorar. Öğrenciler, bu sorular üzerine düşünerek bireysel fikirler üretir ve önceki bilgileriyle ilişki kurar (KB3.3). Ardından grup içinde düşüncelerini paylaşarak hız terimlerinin müzikteki rolü hakkında bir tartışma gerçekleştirir. Bu süreçte, arkadaşlarının görüşlerine empatiyle yaklaşarak ve etkili bir iletişim kurmaya çalışır (D4.2, SDB2.1). Daha sonra öğretmen, hız terimlerini öğrenmeleri için öğrencilere dijital kaynak veya görsel tablo sunar. Öğrenciler, allegro, moderato, andante ve largo gibi hız terimlerinin anlamlarını araştırmak için dijital ve basılı materyalleri inceleyerek bilgi toplar (KB2.6, OB2, OB1). Elde ettikleri bilgileri sistematik bir şekilde düzenler ve gruplarında paylaşarak anlamları üzerinde tartışır (D3.2). Bu süreçte, hız terimlerinin farklı tempoları nasıl ifade ettiğini fark eder ve elde ettikleri bilgileri gruplarıyla paylaşır. Öğrenciler, hız terimlerinin viyolonselde uygulanışını öğrenmek için belirli bir etüt üzerinde çalışmaya başlar, etüdün bonasını ve solfejini yaparak çözümler. Öğrenciler, doğru duruş ve tutuş pozisyonu alarak çalışmaya başladıktan sonra önce etüdü yavaş tempoda çalar ve ardından diğer hız terimlerine uygun tempolarda uygulamalar yapar. Bu süreçte, öğretmen her öğrencinin pozisyonunu ve uygulama sırasında hız kontrolünü bireysel olarak takip eder. Öğrenciler, metronom yardımıyla tempolarını kontrol ederek hız terimlerini çalgıya özgü tekniklerle uygular. Çalma sırasında öğretmen, bireysel gözlemler yaparak yay kullanımı ve parmak pozisyonlarına dair geri bildirim sağlar. Grup çalışması aşamasında, öğrenciler farklı hız terimlerini içeren kısa etütler üzerinde çalışır. Her öğrenci, grup içinde belirli bir hız terimiyle ilgili etüdü seslendirme görevini üstlenir ve bu görev sırasında aldığı kararların sonuçlarını arkadaşlarının değerlendirmesine sunar (D16.3, E2.2). Diğer öğrenciler, çalınan hızın terime uygun olup olmadığını karşılaştırır ve "Bu hız daha yavaş mı olmalıydı?" gibi sorularla geri bildirim verir. Öğrenciler, gözlemlerine dayanarak hız terimlerinin etüt içindeki uygunluğunu karşılaştırır ve önerilerde bulunur (SDB2.3, KB2.10). Son olarak öğrenciler etüdü çalarken müziksel bileşenleri uygular. Performans görevi olarak öğrencilerden belirlenen bir eseri hız değişimlerini doğru şekilde uygulayarak çalmaları istenebilir. Dersin sonunda, her öğrenci öz değerlendirme formunu doldurarak hız terimlerini uygulama becerilerini analiz edebilir ve grup içindeki akran değerlendirmesi ile birbirine geri bildirim sağlayabilir (SDB1.2). Performans görevi, gözlem formu veya analitik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.

VLS.5.2.2

Öğretmen, dersi başlatmak için "Müzikte nüans terimleri bir eserin ifadesini nasıl etkiler? Forte ve piyano ifadeleriyle bir eser çaldığınızı hayal edin, bu terimler eserlerin karakterine nasıl katkı sağlar?" gibi sorular sorar. Öğrenciler, bu sorular üzerine düşünerek bireysel fikirler üretir ve önceki bilgileriyle ilişki kurar (KB3.3). Ardından grup içinde düşüncelerini paylaşır ve nüans terimlerinin müzikteki rolü hakkında bir tartışma gerçekleştirir. Bu süreçte, öğrenciler fikirlerini paylaşırken empatiyle yaklaşır ve etkili iletişim kurmaya çalışır (D4.2, SDB2.1). Daha sonra öğretmen, nüans terimlerini öğrenmeleri için öğrencilere dijital bir kaynak veya görsel bir tablo sunar. Öğrenciler, dijital veya basılı materyalleri inceleyerek piyano, forte, mezzo forte, crescendo ve decrescendo gibi nüans terimlerinin anlamlarını araştırır ve bilgi toplar (KB2.6, OB2, OB1). Elde ettikleri bilgileri sistematik bir şekilde düzenler ve gruplarında paylaşarak anlamları üzerinde tartışır (D3.2). Öğrenciler, hız terimlerinin viyolonselde uygulanışını öğrenmek için belirli bir etüt üzerinde çalışmaya başlar, etüdün bonasını ve solfejini yaparak çözümler. Uygulamaya başlamadan önce öğrenciler, doğru duruş ve tutuş pozisyonu alır; ardından etüdü önce piyano ifadesiyle, daha sonra da diğer nüans terimlerini çalgıya özgü tekniklerle uygun şekilde kullanarak seslendirir. Çalma sırasında öğretmen, bireysel gözlemler yaparak yay kullanımı ve parmak pozisyonlarına dair geri bildirim sağlar. Grup çalışması aşamasında, öğrenciler farklı nüans terimlerini içeren kısa etütler üzerinde çalışır. Her öğrenci, grup içinde belirli bir nüans terimiyle ilgili etüdü seslendirme görevini üstlenir ve bu görev sırasında aldığı kararların sonuçlarını arkadaşlarının değerlendirmesine sunar (D16.3, E2.2). Diğer öğrenciler, çalınan nüansların terime uygun olup olmadığını karşılaştırır ve "Buradaki forte biraz daha güçlü olabilir mi?" gibi sorularla geri bildirim verir. Öğrenciler, gözlemlerine dayanarak nüans terimlerinin etüt içindeki uygunluğunu karşılaştırır ve önerilerde bulunur (SDB2.3, KB2.10). Son olarak öğrenciler etüdü çalarken müziksel bileşenleri uygular. Performans görevi olarak öğrencilerden belirlenen bir eseri nüans değişimlerini doğru şekilde uygulayarak çalmaları istenebilir. Dersin sonunda, her öğrenci öz değerlendirme formunu doldurarak nüans terimlerini uygulama becerilerini analiz edebilir ve grup içindeki akran değerlendirmesi ile birbirine geri bildirim sağlayabilir (SDB1.2). Performans görevi, gözlem formu veya analitik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.

Hız ve nüans terimlerini derinlemesine araştırmaları ve müzikal ifade becerilerini geliştirmeleri için gelişmiş etüt ve eserler sunulur. Örneğin crescendo ve decrescendo gibi terimlerin uzun pasajlarda uygulandığı parçalar seçilebilir. Ayrıca video analizleriyle profesyonel çellistlerin hız ve nüans kullanımları incelenebilir. Öğrencilerden, kendi kısa etütlerini bestelemeleri ve bu etütlere hız ve nüans terimlerini eklemeleri istenebilir.

Hız ve nüans terimlerini uygulamada, süreçler adım adım planlanarak çalışmalar daha küçük parçalar hâlinde uygulanabilir. Sadeleştirilmiş etütler veya parçalar sunularak hız ve nüans terimlerini kavramaları kolaylaştırılır. Görsel desteklerin kullanımıyla öğrenme süreci güçlendirilebilir. Öğrencilerin bireysel çalışma zamanlarını planlamalarına rehberlik edilerek ihtiyaç duydukları alanlarda daha fazla tekrar yapmaları sağlanabilir. Ayrıca akran destekli etkinlikler düzenlenerek öğrencilerin birbiriyle iş birliği içinde çalışmaları sağlanır ve bu süreçte hem hız hem de nüans terimlerini daha iyi anlamalarına yardımcı olunur.