3. TEMA: TELLERDEKİ YOLCULUĞUM GENİŞLİYOR

SAB11. Müziksel Çalma

KB2.7. Karşılaştırma

E1.1. Merak

SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB2.1. İletişim, SDB2.3. Sosyal Farkındalık

D4. Dostluk, D10. Mütevazılık, D12. Sabır, D14. Saygı, D16. Sorumluluk

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık

VLS.4.3.1. Diyez, bemol ve natürel işaretlerinin görevlerini karşılaştırabilme

a) Diyez, bemol ve natürel işaretlerinin özelliklerini belirler.

b) Diyez, bemol ve natürel işaretlerinin benzerliklerini listeler.

c) Diyez, bemol ve natürel işaretlerinin farklılıklarını listeler.

 VLS.4.3.2. Diyez, bemol ve natürel işaretlerinin klavye üzerindeki yerlerine göre çalabilme

a) Diyez, bemol ve natürel işaretlerini çalacağı etüdü çözümler.

b) Diyez, bemol ve natürel işaretlerini çalarken duruş ve tutuş pozisyonunu alır.

c) Diyez, bemol ve natürel işaretlerini çalgıya özgü tekniklerle kullanır.

ç) Diyez, bemol ve natürel işaretlerini çalarken müziksel bileşenleri uygular.

VLS.4.3.3. Batı müziğindeki ses değiştirici işaretlerle eser çalabilme

a) Batı müziğindeki ses değiştirici işaretlerin kullanıldığı eseri çözümler.

b) Batı müziğindeki ses değiştirici işaretleri çalabilmek için duruş ve tutuş pozisyonu alır.

c) Batı müziğindeki ses değiştirici işaretleri çalarken çalgıya özgü teknikleri kullanır.

ç) Batı müziğindeki ses değiştirici işaretleri çalarken müziksel bileşenleri uygular.

Diyez/Bemol/Natürel İşaretleri

Müzikal İfade

bemol, diyez, natürel, pozisyon, viyolonsel, yay

Öğrenme çıktıları; çalışma kâğıtları, kontrol listesi, performans görevi, öz değerlendirme, akran değerlendirmesi, kontrol listesi gibi araçlarla değerlendirilebilir. Diyez, bemol ve naturel işaretlerinin görevlerini karşılaştırmaları için; doğru-yanlış, eşleştirme sorularından oluşan çalışma kâğıtları verilebilir. Performans görevi olarak seçilen bir eseri ses değiştirici işaretleri doğru şekilde uygulayarak çalmaları istenebilir. Performans görevi; gözlem formu ve analitik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.

Temada öğrencilerin önceki sınıflarda viyolonselin temel pozisyonlarını, doğru duruş ve tutuş yöntemlerini öğrendiği kabul edilmektedir. Ayrıca diyez, bemol ve natürel işaretlerine dair temel bilgiye, nota okuma becerisine, viyolonsel üzerinde notaları doğru şekilde uygulama deneyimine sahip oldukları kabul edilmektedir.

Bu tema başlamadan önce, öğrencilerin pozisyon bilgisi, diyez, bemol ve natürel işaretlerine dair temel bilgileri değerlendirebilmeleri sağlanabilir. Öğrencilere, belirli sorular yöneltilerek önceki öğrenme deneyimlerini hatırlayabilmeleri ve bilgilerinin tazelenebilmesi sağlanabilir. Ardından kısa bir uygulama etkinliği ile öğrencilerin viyolonsel üzerinde temel teknikleri ve ses değiştirici işaretleri kullanabilme becerileri gözlemlenebilir.

Öğrencilerden, günlük yaşamda karşılaşabilecekleri farklı ses tonlarını ve duygu durumlarını düşünebilmeleri istenebilir. Örneğin "Bir film izleyebilirken müzikte duyabildiğiniz farklı tınılar size hangi duyguları hissettirebilir?" veya "Hangi ses tonları sizi rahatlatabilir, hangileri sizi heyecanlandırabilir?" gibi sorularla öğrencilerden fikirlerini paylaşabilmeleri beklenebilir. Daha sonra, öğrenciler küçük bir tartışma yaparak şu soruları yanıtlayabilirler: "Sizce müzikte kullanılabilen ses değiştirici işaretler bir eserin havasını nasıl değiştirebilir?" ve "Pozisyonların farklı ses tonları yaratabilmek için neden önemli olduğunu düşünebilirsiniz?" Bu süreçte öğrencilerden, kendi deneyimlerinden yola çıkarak seslerin etkisini açıklayabilmeleri istenebilir.

VLS.4.3.1 

Öğretmen, derse "Diyez, bemol ve natürel işaretlerinin notaları nasıl etkilediğini hiç düşündünüz mü?" gibi bir soruyla başlar ve öğrencilerden bu işaretlere dair fikirlerini paylaşmalarını ister. Daha sonra öğretmen, bu işaretlerin farklı melodilerde nasıl bir değişiklik yarattığını duyurmaya yönelik örnekler çalar ve öğrencilerin dikkatini seslerdeki farklılıklara çeker. Örneğin aynı melodiyi önce diyez, sonra bemol işaretleriyle dinletir. Öğrenciler, dinledikleri melodilerdeki ses farklılıklarını analiz eder ve fark ettikleri noktaları belirler. Sonraki aşamada öğrenciler, diyez, bemol ve natürel işaretlerinin özelliklerini incelemek üzere gruplara ayrılır. Öğrenciler öğretmenin rehberliğinde görsel tablolar, dijital nota yazım araçları ve kısa videolar gibi materyalleri kullanarak bu işaretlere ilişkin topladıkları bilgileri sistematik bir şekilde kaydeder (OB1, OB2, KB2.6). Öğrenciler, gruplar hâlinde çalışmaya devam ederek diyez, bemol ve natürel işaretlerinin seslerde yarattığı değişiklikleri karşılaştırır. Bu süreçte öğretmen, "Diyez işareti bir notayı hangi yönde değiştirir?" ve "Natürel işareti hangi durumlarda kullanılır?" gibi sorularla öğrencileri düşünmeye yönlendirir. Öğrenciler, işaretlerin seslerdeki etkilerini analiz ederek aralarındaki ilişkileri belirler. Bu aşamada, işaretlerin görevlerini karşılaştırmalarını desteklemek için doğru-yanlış ve eşleştirme sorularından oluşan çalışma kâğıtları verilebilir. Her grup, belirlediği özellikleri tablo hâline getirerek sunar. Sunum sırasında öğrenciler, işaretlerin benzerliklerini ve farklılıklarını sistematik olarak karşılaştırırken arkadaşlarıyla etkili bir iletişim kurarak düşüncelerini açık bir şekilde ifade eder (OB4, D4.2). Bu süreçte, öğrenciler farklı görüşleri söz kesmeden dinleyip empati kurarak karşılaştırmalarına derinlik kazandırır ve sunumlarını daha kapsamlı hâle getirir (D14.1). Son aşamada öğrenciler, öz değerlendirme formlarını doldurarak süreçteki performanslarını analiz eder. Grup içindeki çalışmalarda akran değerlendirme formu kullanarak birbirlerine yapıcı geri bildirim verirler (SDB1.2, D4.2). Öğretmen, gözlem formu veya kontrol listesiyle öğrencilerin öğrenme sürecindeki gelişimlerini değerlendirir.

VLS.4.3.2

Öğretmen, dersi "Klavyede diyez, bemol ve natürel işaretleri nerelerde yer alıyor? Bu işaretler sesin karakterini nasıl değiştiriyor olabilir?" gibi sorularla başlatır. Öğrenciler, bu sorular üzerinde düşünerek önceki bilgileriyle ilişki kurar ve fikirlerini grup içinde paylaşır (KB2.10, SDB2.1). Öğrenciler, çalışacakları konuyu çözümlemek için öğretmenin rehberliğinde klavyede yer alan diyez, bemol ve natürel işaretlerinin bulunduğu bölgeleri ve çalacakları etüdü analiz eder. Bu süreçte, etüdün bonasını ve solfejini yaparak hem notaların yapısını hem de bu işaretlerin sesler üzerindeki etkilerini inceler. Ardından viyolonselde doğru duruş ve tutuş pozisyonunu alarak öğretmenin rehberliğinde klavyede diyez, bemol ve natürel işaretlerini bulmak için belirli bir nota üzerinde inceleme yapar. Örneğin "La diyez nerede olabilir? Parmak numarası kaç olmalı?" gibi sorularla öğrencilere rehberlik edilir. Bu süreçte, öğrenciler klavye üzerindeki işaretlerin yerlerini belirlemek için görsel materyaller, nota tabloları ve rehber çizimleri kullanır (KB2.6). Öğrenciler, öğrendikleri bilgileri çalgı üzerinde deneyerek işaretlerin seslere nasıl bir etkisi olduğunu gözlemleyerek öğrenir (KB2.4). Öğrenciler, ses değiştirici işaretleri doğru parmak numaralarıyla çalgıya özgü tekniklerle seslendirir. Grup çalışmaları sırasında öğrenciler, belirli bir işareti seslendirirken diğer arkadaşlarının parmak pozisyonlarını gözlemler ve geri bildirimde bulunur (SDB2.3, D4.2). Öğretmen, her öğrencinin doğru parmak yerleşimini ve teknik doğruluğunu uyguladığını gözlemlemek için bireysel çalışmalar yaptırır. Öğrenciler, ses değiştirici işaretleri belirli bir hızda seslendirme alıştırmaları yaparak düzenli çalışmanın önemini deneyimler ve bu süreçte hız ile teknik kontrolünü geliştirir. Bu süreçte, hedeflerine ulaşmak için çalışmalarında sebat gösterir (D12.3). Bu alıştırmalar sırasında, öğretmen öğrencilerin gayretini destekler ve her bir doğru seslendirme için öğrencilerin başarılarını övgüyle pekiştirir. Daha sonra, öğrenciler ses değiştirici işaretlerin teknik özelliklerini ezgisel yapıya uygun şekilde seslendirir. Örneğin öğretmen, ’Do- Re - Mi bemol - Fa’ dizisini çalar ve öğrencilerden bu diziyi doğru parmak yerleşimiyle ve akıcı bir şekilde tekrar etmelerini ister. Bu süreçte öğrenciler, müziksel bileşenleri uygularken teknik becerilerini geliştirmeye odaklanır. Dersin sonunda öğrenciler, öğrendikleri bilgileri sınıfta oluşturulan bir parmak numarası tablosuna aktarır ve bu bilgileri görsel olarak düzenler. Bu görevin yerine getirilmesi sırasında, sorumlulukların dikkatle yerine getirilerek özverili bir şekilde çalışılması beklenir (D16.3). Bu aşamada, öğrenciler doğrultusunda işaretler arasındaki ilişkileri belirleyerek diziyi doğru bir şekilde temsil etmeye odaklanır (KB2.4). Ayrıca bireysel olarak öz değerlendirme formunu doldurarak hangi işaretleri doğru uygulayıp uygulayamadıklarını analiz eder (SDB1.2). Ders sonunda öğretmen, öğrencilerin bireysel ve grup performanslarını gözlem formları aracılığıyla değerlendirebilir ve her öğrenciye teknik becerilerini geliştirmek için bireysel geri bildirim sağlar.

VLS.4.3.3

Öğretmen, dersin başında "Batı müziğinde ses değiştirici işaretler bir eserin karakterini nasıl etkiler? Diyez, bemol veya natürel işaretlerinin eserlerdeki rolünü düşündünüz mü?" gibi sorularla öğrencilerin dikkatini çeker ve önceki konularla bağlantı kurar. Öğrenciler bu sorular üzerine bireysel olarak düşünür ve daha sonra fikirlerini grup içinde paylaşarak ses değiştirici işaretlerin eserlerdeki etkilerini tartışır (SDB2.1). Öğretmen, Batı müziğindeki diyez, bemol ve natürel işaretlerini içeren bir eser seçer. Öğrenciler, eserin bonasını ve solfejini yaparak eserin yapısını çözümler. Öğrenciler, bu işaretleri çalgı üzerinde uygulamadan önce öğretmenin rehberliğinde parmak numaralarını ve basım tekniklerini gözden geçirerek duruş ve tutuş pozisyonunu alır. Öğrenciler eserde yer alan ses değiştirici işaretleri çalgıya özgü tekniklerle kullanır ve bu süreçte, öğretmen, öğrencilerin yay ve parmak tekniklerini bireysel olarak gözlemler ve teknik doğruluğu artırmak için anlık geri bildirimler sunar. Öğrenciler, eserleri çalışırken metronom kullanarak ritim doğruluğu ve hız kontrolüne odaklanır. Ayrıca öğretmenin yönlendirmesiyle, diyez, bemol ve natürel işaretlerini içeren pasajlarda seslerin akıcılığı ve doğruluğunu geliştirmeye odaklanır. Bu süreçte, çalışmaların düzenli bir şekilde yapılması sağlanarak kararlılık gösterilmesi beklenir (D12.3). Grup çalışması sırasında, öğrenciler birbirlerinin çalım tekniklerini gözlemler ve "Bu pasajda hangi ses değiştirici işareti var? Burada parmak numarasını doğru kullanıyor muyum?" gibi sorularla tartışarak birbirlerine geri bildirim verir (SDB2.3, D4.1, D4.2). Öğrenciler, eserde yer alan ses değiştirici işaretleri kullanarak müziksel bileşenleri doğru şekilde uygular. Öğretmen, öğrencilerin eserin duygu ve karakterine uygun bir müzikal ifade geliştirmeleri için rehberlik eder. Dersin sonunda, performans görevi olarak öğrencilerden seçtikleri bir eseri çalmaları istenebilir. Öğrenciler, öz değerlendirme formu doldurarak kendi performanslarını analiz edebilir ve grup içindeki akran değerlendirmesi sayesinde birbirlerinden öğrenerek gelişim alanlarını belirler. Bu süreçte, aldıkları tavsiyelere açık olup geri bildirimleri dikkate alır (D10.1, SDB1.2). Performans görevi, analitik dereceli puanlama anahtarı veya gözlem formuyla değerlendirilebilir.

Ses değiştirici işaretlerin ve çalgılardaki pozisyonların viyolonsel dışında farklı çalgılarda nasıl kullanıldığını araştırmaları için öğrenciler yönlendirilir ve bu bilgiler üzerinden karşılaştırma yapmaları istenebilir. Ses değiştirici işaretlerin bulunduğu daha karmaşık pasajları çalarak teknik becerilerini geliştirebilirler. Ayrıca öğrencilere kendi küçük melodilerini yaratarak bu melodilere ses değiştirici işaretler ekleme görevi verilebilir.

Öğretmen, daha kolay etütler veya eserler üzerinden öğrencilere bire bir rehberlik sağlayabilir. Bu çalışmalar sırasında daha yavaş bir metronom kullanılabilir. Ayrıca nota tabloları, rehber çizimler ve görsel materyallerle öğrencilerin klavye üzerindeki notaları daha iyi anlamaları desteklenebilir. Bu süreçte akıllı tahta gibi teknolojik araçlardan da faydalanılabilir.