4. TEMA: ESER YORUMLAMA ÇALIŞMASI

SAB11. Müziksel Çalma

E3.5. Açık Fikirlilik, E3.8. Soru Sorma

SDB2.1. İletişim

D10. Mütevazılık, D14. Saygı

OB4. Görsel Okuryazarlık, OB9. Sanat Okuryazarlığı

VİY.8.4.1. Eseri yorumlayıp çalabilme

a) Eserin teknik ve müzikal özelliklerini çözümler.

b) Eseri yorumlarken duruş ve tutuş pozisyonlarını alır.

c) Eseri yorumlarken viyolaya özgü teknikleri kullanır.

ç) Eseri yorumlarken müziksel bileşenleri uygular.

Eser Yorumlama

eser, teknik, viyola, yorumlama

Öğrenme çıktıları; performans görevi, öz değerlendirme ve akran değerlendirme ile ölçülebilir. Performans görevi olarak öğrencilerden bir eserin bölümünü kendi bireysel yorumlarıyla çalmaları ve bu yorumu sınıfta sözlü olarak açıklamaları istenebilir. Performans görevi dereceli puanlama anahtarı veya gözlem formları ile değerlendirilebilir.

Öğrencilerin eser yorumlama sürecinde aktif bir şekilde teknik ve müzikal özellikleri analiz edebileceği kabul edilmektedir. Bu süreçte öğretmenin rehberliği ile öğrencilerin eserin tarihsel ve stilistik bağlamını anlamalarının yanı sıra kendi bireysel yorumlarını geliştirebilecekleri bir öğrenme ortamının sağlanacağı kabul edilmektedir. Ayrıca öğrencilerin yorumlama sürecinde viyolaya özgü teknikleri kullanarak eserin duygusal ve ifade boyutlarını icra edebileceği ve bu süreçte yaratıcılıklarını ortaya koyabilecekleri de kabul edilmektedir.

Öğretmen, öğrencilerin daha önce çalışabildikleri eserlerdeki teknik ve müzikal bilgilerini değerlendirebilmek amacıyla yönlendirici bir süreç oluşturabilir. Bu süreçte öğrencilerden repertuvarlarındaki bir eseri seçerek eserin teknik ve müzikal özelliklerini sözlü olarak açıklayabilmeleri istenebilir. Örneğin: • "Bu eser, hangi teknikleri gerektirebilir ve bu teknikleri nasıl uygulayabilirsiniz?" • "Eserin dinamik yapısını ve duygusal ifade özelliklerini nasıl yorumlayabilirsiniz?" Ayrıca öğrencilerden eserin tarihsel ve stilistik bağlamını tartışabilmeleri ve bu bağlamın eserin yorumlanmasına nasıl etki edebileceğini açıklayabilmeleri beklenebilir. Öğretmen, bireysel veya grup etkinliklerinde öğrencilerin viyolaya özgü teknikleri (detaşe, legato, pizzicato, staccato) kullanabilme becerilerini gözlemleyebilir ve eserin duygusal boyutlarını ifade edebilme kapasitelerini değerlendirebilir. Öğretmen rehberliğinde kısa dinleme çalışmaları ve tartışmalar düzenlenerek öğrencilerin eser yorumlayabilme becerilerindeki güçlü yönleri ve geliştirilmesi gereken alanları belirleyebilmek amaçlanabilir. Bu süreç, öğrencilerin mevcut bilgi düzeylerini ortaya koyabilmeleri sağlanabilirken ilerleyen çalışmalarda ihtiyaç duyabilecekleri rehberliği planlayabilmek için bir temel oluşturulabilir.

Öğretmen, öğrencilerin daha önce çalışabildikleri eserlerden hareketle yorumlama sürecinde kullanabilecekleri teknik ve müzikal bilgileri ilişkilendirebilmelerini sağlamak amacıyla düşündürücü sorular yöneltebilir. Örneğin: • "Daha önce çalabildiğiniz bir eserde dinamik veya tempo değişimlerini nasıl ifade edebildiğinizi hatırlayabiliyor musunuz?" • "Bir eserin duygusal yapısını ortaya koyabilmek için hangi viyola tekniklerini kullanabilmiştiniz?" • "Eserlerin tarihsel bağlamını anlayabilmenin yorumlama sürecinize ne gibi katkılar sağlayabileceğini düşünebiliyorsunuz?" Bu sorularla öğrencilerin önceki deneyimlerinden yola çıkarak yorumlama sürecine zihinsel bir hazırlık yapabilmeleri hedeflenebilir. Öğrencilerden daha önce çalabildikleri bir eseri veya dinleyebildikleri bir yorumu hatırlayarak teknik ve müzikal özellikler açısından değerlendirme yapabilmeleri istenebilir. Bu süreçte eserin duygusal atmosferini ifade edebilmede geçmiş bilgi ve deneyimlerini nasıl kullanabildiklerini açıklayabilmeleri teşvik edilebilir. Ayrıca öğrenciler grup tartışmalarıyla birbirlerinin yorumlama süreçlerini dinleyerek eserin farklı yorumlarını anlayabilmeleri ve farklı bakış açılarına açık olabilme becerilerini geliştirebilmeleri sağlanabilir. Bu bağlamda öğrencilerin daha önce öğrendikleri viyolaya özgü teknikleri ve müzikal ifade biçimlerini yeni bir eserde nasıl kullanabileceklerini keşfedebilmeleri amaçlanabilir.

VİY.8.4.1

Öğretmen, öğrencilerden repertuvarlarındaki bir eseri seçerek teknik ve müzikal özelliklerini analiz etmelerini ister. Öğrenciler, eser üzerinde çalışırken pozisyon değişiklikleri, yay kullanımı ve artikülasyon gibi teknik zorlukları analiz ederek çözüm üretir (C). Eserin müzikal bileşenleri üzerinde durularak eserin teknik gerekliliklerine uygun bir şekilde doğru duruş ve tutuş pozisyonları alınır. Öğrenciler, eser icrasında fiziksel becerilerini bu bilgiler doğrultusunda uygular (OB4). Öğrenciler, eser icrasında viyolaya özgü teknikleri kullanır ve eserlerin duygu ve ifade yapısını yansıtmaya çalışır. Öğrenciler, eserin müziksel bileşenlerini anlayarak bu özellikleri yorumlarına yansıtır. Bestecinin yaşadığı dönemin şartları ve stilistik özelliklerini dikkate alarak eserlerini müzikal doğrulukla icra eder. Eserin farklı tempolarda ya da dinamik yapılarda icrası denetilir ve öğrencilerin yaratıcı yaklaşımlarını sergilemeleri desteklenir. Grup çalışmalarında, eserin toplu icrası ya da düet şeklinde yorumlanması sağlanır. Bu süreçte öğrenciler grup iletişimine etkin şekilde katılarak duygu ve düşüncelerini paylaşır. Aynı zamanda, söz hakkı vermek ve etkin dinleme gibi nezaket davranışlarını sergilemeleri, başkalarının onurunu zedeleyecek söz ve davranışlardan kaçınmaları beklenir (SDB2.1, D14.1). Performans görevi olarak öğrencilerden bir eserin bölümünü kendi bireysel yorumlarıyla çalmaları ve bu yorumu sınıfta sözlü olarak açıklamaları istenebilir. Bu süreçte öğrenciler performans sergileme becerilerini geliştirme fırsatı bulur (OB9). Performans, gözlem formu ve analitik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir. Performans sonrası, öğrenciler hem öz değerlendirme formları hem de akran değerlendirme formları kullanarak kendi yorumlarını ve arkadaşlarından gelen geri bildirimleri analiz edebilir. Grup içinde öğrencilerin birbirlerinin olumlu yönlerini takdir etmeleri ve yapıcı yorumlar üzerinden ilerlemeleri teşvik edilir (E3.5, D10.3, SDB2.1). Bu süreçte grup çalışmalarına katılım ve bireysel farkındalıkların pekiştirilmesi hedeflenir.

Öğrenciler, seçtikleri bir eserin duygusal atmosferini farklı bir sanat dalıyla ilişkilendirebilirler. Örneğin eserin yarattığı duygusal etkiyi bir şiir, resim ya da kısa bir hikâye ile ifade ederek müziğin diğer sanat dallarıyla olan ilişkisini keşfedebilirler. Ayrıca öğrencilerden eserin icrasında kullanılan teknikleri açıklayan kısa bir eğitim videosu hazırlamaları istenebilir. Bu videoda, eserin icrasında karşılaşılan zorluklar ve bu zorlukların nasıl üstesinden geldiklerini sınıf arkadaşlarıyla paylaşabilirler. Bir başka öneri olarak aynı eseri farklı kültürel bağlamlarda yorumlayan müzik eserlerini araştırabilirler. Örneğin Batı müziği ve Türk müziğinde benzer tekniklerin veya duyusal yapıların nasıl kullanıldığını karşılaştıran bir analiz raporu hazırlayabilirler. Grup çalışmaları kapsamında öğrenciler bir eseri farklı enstrümanlarla icra edebilecek şekilde düzenleyebilirler. Bu süreçte eseri toplu bir performansa uyarlayarak grup uyumu, yaratıcılık ve müzikal iş birliğini geliştirebilirler. Son olarak öğrenciler, profesyonel bir müzisyenin performansını izleyip bu performansın teknik, müzikal ve duygusal özelliklerini analiz eden bir makale yazabilirler. Bu analizlerini sınıf arkadaşlarına sunarak farklı yorumların esere kattığı anlamları tartışabilirler.

Öğrencilerin eseri yorumlama ve çalma sürecini pekiştirmek için sadeleştirilmiş pasajlar veya kısa bölümlerle çalışma yapılabilir. Eserin teknik zorluklarını azaltarak pozisyon değişiklikleri, yay kullanımı ve dinamik geçişlerin adım adım incelenmesi sağlanabilir. Bu süreçte, öğrencilerin viyolaya özgü teknikleri (detaşe, legato, pizzicato, staccato) daha rahat bir şekilde uygulamalarını desteklemek için bireysel rehberlik sağlanabilir. Grup etkinlikleri sırasında öğrencilerin birlikte çalışarak zorlanılan teknik noktalar üzerinde karşılıklı destek sunmaları teşvik edilir. Özellikle duruş ve tutuş pozisyonları, yay hareketleri ve artikülasyon gibi detaylarda öğretmen tarafından gözlem yapılarak gerekli geri bildirimler verilir. Ayrıca eserin duygusal ve ifade boyutlarını anlamalarını kolaylaştırmak için eserle ilgili görsel materyaller ve sadeleştirilmiş açıklamalar sunulabilir. Örneğin eserin dinamik yapılarını renkli grafiklerle görselleştirerek öğrencilerin bu kavramları daha iyi anlamaları sağlanabilir. Performans sırasında yaşanan entonasyon veya ritmik sorunları düzeltmek için kısa ve tekrarlı çalışmalar yapılabilir.