3. TEMA: İLERİ DÜZEY YAY TEKNİKLERİ

SAB11. Müziksel Çalma

E1.1. Merak, E1.2. Bağımsızlık

SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB2.3. Sosyal Farkındalık

D4. Dostluk, D12. Sabır, D16. Sorumluluk

OB4. Görsel Okuryazarlık

VİY.7.3.1.Staccato tekniğini kullanarak etüt çalabilme

a) Staccato tekniğinin kullanıldığı etüdü çözümler.

 b) Staccato tekniğine yönelik duruş ve tutuş pozisyonunu alır.

c) Staccato tekniğini çalgıya özgü tekniklerle kullanır.

ç) Staccato tekniğini kullanarak etüt çalarken müziksel bileşenleri uygular.

 VİY.7.3.2. Pizzicato tekniğini kullanarak etüt çalabilme

 a) Pizzicato tekniğinin kullanıldığı etüdü çözümler.

 b) Pizzicato tekniğine yönelik duruş ve tutuş pozisyonunu alır.

 c) Pizzicato tekniğini çalgıya özgü tekniklerle kullanır.

ç) Pizzicato tekniğini kullanarak etüt çalarken müziksel bileşenleri uygular.

VİY.7.3.3. Karma yay tekniklerini kullanarak eser çalabilme

a) Karma yay tekniklerinin kullanıldığı eseri çözümler.

b) Karma yay tekniklerine yönelik duruş ve tutuş pozisyonunu alır.

 c) Karma yay tekniklerini çalgıya özgü tekniklerle kullanır.

ç) Karma yay tekniklerini kullanarak eser çalarken müziksel bileşenleri uygular.

Staccato Tekniği

Pizzicato Tekniği

pizzicato, staccato, yay

Öğrenme çıktıları; performans görevi, öz değerlendirme ve akran değerlendirme ile ölçülebilir. Performans görevi olarak öğrencilerden staccato, pizzicato ve karma yay tekniklerini kullanarak bir Türk müziği eserini çalmaları istenebilir. Performans görevi; gözlem formu ve analitik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.

Bu tema kapsamında öğrencilerin viyolaya özgü temel teknikleri ve nota okuma becerilerini bildikleri kabul edilmektedir. Ayrıca öğrencilerin bireysel ve grup çalışmalarına aktif katılım sağlayabilecekleri ve müzikal ifadeye yönelik temel bir anlayış geliştirdikleri kabul edilmektedir. Öğrencilerin daha önce öğrenilen yay teknikleri (detaşe, legato) konusunda bilgi sahibi oldukları ve bu bilgiyi yeni tekniklerle ilişkilendirebilecekleri kabul edilmektedir.

Öğretmen, dersin başında öğrencilerin yay tekniklerine yönelik mevcut bilgi ve deneyimlerini değerlendirebilmek için kısa sorular sorabilir. Örneğin “Yayla çalışabilirken hangi teknikleri daha önce kullanabildiniz?”, “Bir yay hareketini güçlü ve vurgulu hâle nasıl getirebilirsiniz?” gibi sorularla öğrencilerin düşünebilmelerini sağlayabilir. Bu sorular, yeni teknikleri öğrenebilmek için zemin hazırlayabilir ve öğrencilerin konuyla bağlantı kurabilmelerine yardımcı olabilir.

Öğrenciler, farklı yay tekniklerini uygularken günlük yaşamdaki hareket ve becerilerle bağlantı kurarlar. Örneğin “Bir kalemi hafifçe bastırarak yazmakla daha güçlü bastırarak yazmak arasında nasıl bir fark var? Bu durum yay tekniklerini uygulamakla nasıl ilişkilendirilebilir?” gibi sorularla öğrenciler düşünmeye teşvik edilir. Ayrıca “Bir boya fırçasını yavaşça ya da hızla hareket ettirerek farklı dokular oluşturmak, yay çekerken kullandığınız hız ve baskıyla nasıl benzerlik gösterir?” gibi örnekler üzerinden tartışma yapılır. Öğrencilerden bu sorulara örneklerle cevap vermeleri ve düşüncelerini sınıf ortamında paylaşmaları istenir. Grup tartışmalarında birbirlerinin fikirlerini dinleyerek yorum yapar ve tekniklerin günlük yaşamdaki yansımalarını birlikte keşfederler.

VİY.7.3.1

Dersin başında, öğrenciler staccato tekniğinin temel özelliklerini keşfetmeye yönlendirilir. Kısa ve keskin yay hareketlerinden oluşan bu teknik, örnekler üzerinden tartışılır. Ardından “Legato tekniği ile staccato tekniği arasında nasıl bir fark var? İkisi de farklı yay teknikleri, ama ne gibi farklılıklar gözlemliyorsunuz?” gibi sorularla öğrencilerin staccato hakkında edindikleri bilgileri hatırlamalarını ve legato ile karşılaştırmalarını sağlar (KB2.7). Öğrenciler, öğretmenin staccato tekniğini sergilediği uygulamayı dikkatle izleyerek yay çubuğunun teller üzerinde hiç kalkmadığını fark eder ve “Staccato’nun hızını ve yay kontrolünü etkileyen unsurlar nelerdir?” gibi sorularla tekniğin detaylarını inceler. İzledikleri uygulama ve gözlemleri doğrultusunda, staccato ve legato tekniklerinin benzerliklerini ve farklılıklarını keşfeder ve bu bulgularını sınıfta paylaşır (OB4, SDB2.2, E1.2). Öğrenciler ayrıca öğretmenin sunduğu metni ve görselleri inceleyerek teknikle ilgili bilgilerini derinleştirir. Öğrenciler uygulama öncesinde çalınacak etüdün bona ve solfejini yaparak etüdü çözümler. Ardından öğrenciler doğru duruş ve tutuş pozisyonlarını alarak staccato yay hareketlerini dener. Viyolaya özgü teknikleri kullanarak yay çekişlerinde kısa ve keskin hareketlere odaklanır. Öğretmen, bireysel rehberlik sunarak öğrencilerin yay üzerindeki hareket ve basıncı kontrol etmelerine destek olur. Çiftler hâlinde çalışan öğrenciler, birbirlerinin yay hareketlerini gözlemler ve geri bildirim verir. Bu süreçte öğrenciler sabır ve kararlılıkla tekniklerini geliştirmeye çalışır. (D12.3) Son olarak etüt üzerinde staccato tekniği ile çalma pratiği yapılır. Öğrenciler, etüdü çalarken yay vuruşlarının netliğine dikkat eder ve müziksel bileşenleri uygular. Performans görevi olarak seçilen Türk müziği eserini bu teknikle çalması istenebilir. Dersin sonunda, öğrenciler öz değerlendirme formu doldurarak performanslarını analiz edebilir ve akran değerlendirme formları ile birbirlerine geri bildirimde bulunabilir (SDB1.2). Performans görevi, analitik dereceli puanlama anahtarı ve gözlem formu ile değerlendirilebilir.

VİY.7.3.2

Dersin başında, öğrenciler pizzicato tekniğini keşfetmeye yönlendirilir. Bu tekniğin, yay kullanmaksızın tellerin parmakla çekilmesiyle ses elde etmeye dayandığı, örnekler üzerinden tartışılır. Sağ el pizzicatosunda işaret veya orta parmağın etli kısmının kullanılabileceği ve sesin dolgunluğunu artırmak için sapın başlangıcı ile tuşenin bitimi arasındaki bölgenin tercih edilmesi gerektiği, öğrencilerle birlikte gözlemlenir ve uygulamalı olarak deneyimlenir. Öğrenciler, “Pizzicato tekniği ile yaylı teknikler arasında ne gibi farklar vardır? Hangi durumlarda pizzicato tercih edilir?” gibi sorulara cevap arayarak tekniğin kullanım alanlarını keşfeder (KB2.7, E1.1). Öğrenciler, öğretmenin pizzicato tekniğini sergilediği uygulamayı dikkatle izleyerek uygulama sırasında dikkatlerini sağ ve sol el pizzicato tekniklerinin farklılıklarına odaklar. “Hangi el daha kısa sürede ve net bir ses çıkarıyor? Pizzicato sesinin dolgunluğu nasıl artırılabilir?” gibi sorularla gözlemlerini analiz eder ve sınıfta paylaşır (OB4, SDB2.1). Öğrenciler uygulama öncesinde çalınacak etüdün bona ve solfejini yaparak etüdü çözümler. Ardından pizzicato tekniğini uygulamak için önce duruş ve tutuş pozisyonlarını alır. Sağ el pizzicatosunda, işaret veya orta parmaklarıyla tele vurgu yaparak tok ve dolgun bir ses elde etmeye odaklanır. Viyolaya özgü teknikleri kullanarak tellerin doğru bölgesinden ses çıkarır. Sol el pizzicatosunda, basma ve çekme hareketlerini kısa sürede gerçekleştirerek temiz ve net bir ses elde etmeye çalışır. Öğrenciler çiftler hâlinde çalışarak birbirlerinin uygulamalarını gözlemler ve geri bildirim verir (D4.1, SDB2.3). Son olarak etüt üzerinde pizzicato tekniği ile çalma pratiği yapılır. Öğrenciler, etüdü çalarken müziksel bileşenleri uygular. Performans görevi olarak seçilen Türk müziği eserini bu teknikle çalması istenebilir. Dersin sonunda, öz değerlendirme formlarıyla kendi performanslarını analiz edebilir ve akran değerlendirme formları ile birbirlerine geri bildirimde bulunabilir (SDB1.2).Performans görevi, analitik dereceli puanlama anahtarı ve gözlem formu ile değerlendirilebilir.

VİY.7.3.3

Dersin başında öğrenciler karma yay tekniklerinin (staccato, pizzicato) özelliklerini kısaca gözden geçirir ve bu tekniklerin bir eserde nasıl uyumlu şekilde kullanılabileceğine ilişkin fikir alışverişi yapar. “Bu teknikler bir araya geldiğinde müzikal ifadeye nasıl bir katkı sağlar? Hangi teknik hangi bölümde daha etkili olabilir?” gibi sorularla öğrencilerin teknikleri düşünerek tartışmalarını sağlar. Öğrenciler, öğretmenin yönlendirmesiyle bir Türk müziği eserini inceler ve eserin hangi bölümlerinde hangi tekniklerin kullanılabileceğine karar verir. Eseri çalmadan önce bona ve solfej çalışmalarını yaparak eseri çözümler. Grup çalışmasıyla bir öğrenci eserin staccato kısımlarını ve bir diğeri pizzicato bölümlerini uygular. Bu süreçte, grup üyeleri birbirleriyle iş birliği yaparak eseri teknikler arasında uyumlu bir geçişle çalmayı planlar (D16.1).Uygulama aşamasında, öğrenciler eseri çalmak için önce doğru duruş ve tutuş pozisyonlarını alır. Viyolaya özgü teknikleri kullanarak yay çekişlerini ve parmak hareketlerini uygular. Teknikleri sırayla ve uyum içinde çalarken müziksel bileşenleri doğru şekilde uygulamaya özen gösterir. Grup içinde birbirlerine rehberlik ederek performans sırasında eksikliklerini düzeltir ve koordinasyon sağlar. Öğretmen, bu süreçte rehberlik ederek grup içindeki koordinasyonu destekler. Son aşamada, öğretmen performans görevi olarak öğrencilerden grup çalışması yaparak karma yay tekniklerini içeren bir Türk müziği eserini seçip bu eseri hazırlamalarını ve sınıfta sergilemelerini ister. Performans sırasında teknik geçişlerin akıcılığına, müziksel ifadenin tutarlılığına ve ekip çalışmasına dikkat edebilirler. Dersin sonunda, öz değerlendirme formlarıyla bireysel katkılarını ve akran değerlendirme formlarıyla grup içindeki iş birliğini analiz edebilirler. Öğretmen, performans görevini analitik dereceli puanlama anahtarı ve gözlem formu ile değerlendirebilir ve her gruba geri bildirim sağlayabilir (SDB1.2).

Öğrenciler, staccato ve pizzicato tekniklerini birleştiren eserlerden oluşan bir çalma listesi oluşturabilir. Bu eserleri dinleyerek her bir teknik kullanımının müzikal ifadeye nasıl katkıda bulunduğunu analiz etmeleri istenebilir. Ayrıca dijital müzik notasyonu programlarını kullanarak bir etüt tasarlamaları ve bu etüt üzerinde teknikleri uygulamaları teşvik edilebilir. Grup çalışmaları sırasında her gruba farklı bir yay tekniğini temsil eden bir bölüm çalma görevi verilerek tekniklerin karşılaştırıldığı bir mini performans hazırlanabilir.

Sade ve yavaş tempolu etütler ve eserlerle çalışmaları önerilebilir. Bu çalışmalar sırasında tekniklerin uygulama detayları, öğretmenin rehberliğinde akıllı tahtada görsel olarak açıklanabilir ve adım adım uygulanabilir. Öğrencilerin teknikleri pekiştirmesi için oyunlaştırılmış etkinlikler düzenlenebilir, örneğin tekniklerin adlarına ve özelliklerine yönelik hafıza kartları ya da eşleştirme oyunları kullanılabilir. Grup çalışmaları sırasında tekniklerde daha deneyimli öğrencilerle eşleştirme yapılabilir. Ayrıca öğretmen, tekniklerin daha yavaş uygulanmasını sağlamak için bireysel desteğe ihtiyaç duyan öğrencilere rehberlik edebilir.