3. TEMA: 1-3 GEÇİŞLİ ETÜT ÇALIŞMALARI YAPIYORUM

SAB11. Müziksel Çalma

E1.1. Merak, E3.2. Odaklanma

SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB2.3. Sosyal Farkındalık

D12. Sabır

OB4. Görsel Okuryazarlık

VİY.3.3.1. 1 ve 3. pozisyon geçişlerini içeren etütleri çalabilme

a) Pozisyon geçişlerini içeren etütleri çözümler.

b) Pozisyon geçişlerinde duruş ve tutuş pozisyonu alır.

c) Pozisyon geçişlerinde viyolaya özgü teknikleri uygular.

ç) Pozisyon geçişli etütleri müziksel bileşenlerine uygun şekilde çalar.

Pozisyon Geçişli Etütler

etüt, geçiş, pozisyon, sağ el tekniği, sol el tekniği

Bu temadaki öğrenme çıktıları; gözlem formu, kontrol listesi, dereceli puanlama anahtarı, öz değerlendirme ve akran değerlendirme formları ile ölçülebilir. Performans görevi olarak öğrencilerden, öğrendiği pozisyonları kullanabileceği bir etüt çalması istenir. Sonrasında öz/akran veya grup değerlendirmeleri yapılabilir. Performans görevleri, dereceli puanlama anahtarı ya da gözlem formu ile değerlendirilebilir.

Bu tema kapsamında öğrencilerin viyolada 1 ve 3. pozisyonları tanıdığı, temel nota yerleşimlerini bildiği ve her iki pozisyonda da temel etütleri çalabildiği kabul edilir. Öğrencilerin pozisyon değişimi kavramına dair temel bir anlayış geliştirdiği ve çalgı üzerinde el hareketlerini yönlendirebilecek düzeye ulaştığı kabul edilmektedir.

Öğretmen, öğrencilerin 1 ve 3. pozisyonları ne kadar bilebildiklerini ve pozisyon değişimine yönelik farkındalıklarını değerlendirebilmek için gözlem yapabilir. Öğrencilere “1. pozisyonda çalabildiğiniz bir notaya 3. pozisyonda nasıl ulaşabilirsiniz?” ve “Pozisyon değiştirebilirken sol eliniz ve yayınızı nasıl koordine edebilirsiniz?” gibi sorular yöneltilerek konuya dair mevcut bilgileri ortaya çıkarılabilir. Öğretmen, re teli üzerinde 1 ve 3. pozisyondaki notaları çaldırarak öğrencilerin sesleri tanıyıp tanımadıklarını gözlemleyebilir. Öğrencilerin pozisyon değişimine ne kadar hazır olabileceklerini anlamak için sap üzerinde küçük kaydırma egzersizleri yaptırılabilir ve bu sırada parmak yerleşimleri, ses temizliği ve yay kontrolü gözlemlenebilir.

Öğrencilere “Merdiven çıkabilirken adımlarınızı nasıl yerleştirebilirsiniz?”, “Bir müzik parçasını farklı tonlarda çalabilmeniz gerekse nasıl bir yöntem izleyebilirsiniz?” gibi sorular yöneltilerek bedensel koordinasyonun ve konum değiştirebilmenin günlük hayattaki yansımaları üzerine düşünmeleri sağlanabilir. Bu sorular, öğrencilerin viyolada pozisyon değişiminin de bilinçli bir hareket gerektirebileceğini fark edebilmelerine yardımcı olabilir. Merdiven çıkabilirken bir ayağın yukarı hareket edebilmesi gibi viyolada da sol elin sap üzerinde bilinçli bir şekilde kaydırılabilmesi gerektiği vurgulanabilir. Ayrıca dokunmatik bir ekranı kaydırarak farklı menülere ulaşabilmek veya bilgisayar klavyesinde el pozisyonlarını değiştirebilerek yazı yazabilmek gibi günlük eylemler örnek gösterilerek öğrencilerin ellerinin konumunu değiştirebilirken kas hafızasını nasıl kullanabildiklerini fark edebilmeleri sağlanabilir. Bu bağlantılar sayesinde öğrenciler, pozisyon değişiminin doğal bir süreç olabileceğini ve kas hafızası ile el koordinasyonunun geliştirilebilmesi gerektiğini kavrayarak öğrenmeye daha kolay adapte olabilirler.

VİY.3.3.1

Dersin başında “Bugün, viyolada daha fazla nota çalmak ve melodileri renklendirmek için 1 ve 3. pozisyonlar arasında geçiş yapmayı öğreneceğiz!” diyerek öğrencilerin merak duygularının aktif hâle gelmesi sağlanır (E1.1). Akıllı tahtada 1 ve 3. pozisyonların klavye üzerindeki yerlerini gösteren görsellerden yararlanılarak, öğrencilerin bu görselleri inceleyip parmak yerleşimlerini görsel olarak kavramaları sağlanır. (OB4). Parmakların esnekliğini artırmak için basit açma-germe hareketleri yaptırılır. Duruş ve tutuş sırasında dikkatlerini yay ve sol elin uyumuna verirler (E3.2). Re teli üzerinde 1. pozisyondaki notalar (mi, fa#, sol, la) çaldırılarak hatırlamaları sağlanır. Parmak yerleşimleri ve temiz ses elde etmeleri gözlemlenir. 3. pozisyonda 1. parmağın, 1. pozisyondaki 3. parmağın olduğu yere kaydığı gösterilir. Re teli üzerinde 3. pozisyonda (sol, la, si, do) notaları çaldırılır. Öğrencilerin doğru sesleri bulmalarını kolaylaştırmak için bu notaları önce öğretmen çalar, ardından öğrencilerin tekrar etmesi istenir. Öğrenciler çalacakları etüdün bona ve solfej çalışmasını yaparak etüdü çözümler. Etütte kullanılacak notaların yerleri analiz edilir ve pozisyona geçiş için gerekli hareketler incelenir. Öğrenciler duruş ve tutuş pozisyonlarını alarak yay ve sol el koordinasyonunu geliştirmeye hazırlanır. Öğrenciler tarafından sap üzerinde 1 ve 3. pozisyonda parmak yerleşimlerini belirlemeye yönelik alıştırmalar yapılır. Bu süreçte çalgıya özgü teknikleri uygulayarak yay ve sol el koordinasyonlarını geliştirilir. Etüt çalma aşamasında, öğrenciler 1 ve 3. pozisyonda verilen etüdü dikkatlice çalar ve bu süreçte müziksel bileşenler uygulanır. Grup etkinliklerinde öğrenciler çiftler hâlinde birbirlerinin uygulamalarını gözlemler ve olumlu geri bildirimlerde bulunabilir (SDB2.3). Öğrencilerin pozisyon değiştirirken rahat olmalarını sağlamak için gevşeme ve nefes egzersizleri yaptırılabilir. Ders boyunca, öğrenciler sabır ve kararlılıkla tekniklerini geliştirmeye odaklanır (D12.3). Dersin sonunda öğrencilerden performans görevi olarak öğrendiği pozisyonları kullanabileceği bir etüt çalması istenebilir. Öğrenciler öz değerlendirme formlarıyla kendi performanslarını analiz edebilir ve akran değerlendirme formları aracılığıyla birbirlerinin uygulamalarına dair geri bildirimde bulunabilir (SDB1.2, OB4). Performans görevi, dereceli puanlama anahtarı veya gözlem formu ile değerlendirilebilir.

Zenginleştirme sürecinde öğrenciler çaldıkları etüdün farklı yorumlarını çalışabilirler. Örneğin bir geçişi daha hızlı, daha yavaş veya farklı dinamiklerde çalmayı deneyebilirler. Bu, öğrencilerin müzikal ifade ve teknik gelişimini artıracaktır. Öğrenciler, etütlerinde öğrendikleri teknikleri yaratıcı bir şekilde kullanabilecekleri doğaçlama çalışmaları yapabilirler. Örneğin bir pasaja veya melodiye 1 ve 3. pozisyon geçişleri ekleyerek bu geçişleri doğaçlama yollarla uygulayabilirler. Bu, öğrencilerin teknikleri daha serbest bir şekilde kullanmalarını sağlar ve müzikal esneklik kazandırır.

Destekleme sürecinde öğrencilere doğru parmak yerleşimleri ve vücut duruşları hatırlatılır. Öğretmen rehberliğinde öğrencilerin duruşu sık sık kontrol edilerek onların doğru teknikleri uyguladığından emin olunabilir. Çalışılacak parçaları ya da etütlerin başta yavaş tempoda çalışılması, doğru parmak yerleşimi ve teknik kontrolü üzerinde yoğunlaşma sağlanabilir. Bu süreç, öğrencilerin zorluk yaşadıkları geçişleri veya teknik hataları anlamalarına ve düzeltmelerine yardımcı olabilir. Özellikle 1 ve 3. pozisyonlar arasındaki geçişlerde, yavaş ve dikkatli bir çalışma yapmak bu geçişlerin doğal ve doğru olmasına olanak tanır.