3. TEMA: ÇALGIMI TANIYORUM (UD)

Müzik Okulları-Bireysel Çalgı Eğitimi Dersi-Ud Modülü (1.Sınıf)

Temanın içeriğini ud çalgısını ve ud çalgısının sesini tanıma oluşturmaktadır. Tema içeriğine uygun şekilde ud çalgısı dinletilirken udu meydana getiren parçaları, bu parçaların arasındaki ilişkileri ve etkileşimlerini belirleme sürecine ilişkin öğrenme çıktılarına ulaşmak amaçlanmaktadır.

Ders Saati

Alan Becerileri

TAB2.4. Okuma (KB2.4. Çözümleme)

Eğilimler

E1.1. Merak, E1.4. Kendine İnanma (Öz Yeterlilik), E2.5. Oyunseverlik

Programlar Arası Bileşenler

Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerileri

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB2.1 İletişim, SDB3.1 Uyum

Değerler

D3. Çalışkanlık

Okuryazarlık Becerileri

OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık

Disiplinler Arası İlişkiler

Türkçe, Hayat Bilgisi

Beceriler Arası İlişkiler

KB1. Temel Beceriler, KB2.2. Gözlemleme

Öğrenme Çıktıları ve Süreç Bileşenleri

UD.1.3.1. Udu meydana getiren parçaları çözümleyebilme

a) Udun sap ve gövde kısmını meydana getiren parçaları belirler.

b) Sap ve gövde kısmını meydana getiren parçalar arasındaki ilişkileri belirler.

İçerik Çerçevesi

Udun Tanımı

Udun Özellikleri

Udun Bölümleri

Anahtar Kavramlar

duruş, mızrap, ud

Öğrenme Kanıtları (Ölçme ve Değerlendirme)

Öğrenme çıktıları; bulmaca ve eşleştirme sorularından oluşan çalışma kâğıtları kullanılarak değerlendirilebilir. Performans görevi olarak ud parçalarını gösteren renksiz beyaz kâğıtlara eşik, tekne, göğüs, burgular ve klavyeyi farklı renklerde boyamaları istenebilir. Performans görevi, dereceli puanlama anahtarı ve gözlem formu ile değerlendirilebilir.

Öğrenme-Öğretme Yaşantıları

Temel Kabuller

Öğrencilerin seslerle ilgili günlük yaşam deneyimlerine sahip oldukları, seslerin incelik ve kalınlıklarını fark edebildikleri kabul edilmektedir.

Ön Değerlendirme Süreci

Öğrencilerin notaların isimlerini daha önce duyup duymadıklarını belirlemek amacıyla yaşantılarından örnekler vermesi istenebilir. Ud çalgısının bölümlerine ve icrasına ilişkin açık uçlu sorular sorulabilir, gerektiği noktalarda yönlendirmeler yapılarak ne bildikleri belirlenebilir. Udun parçalarına ve genel müzik bilgisine dair sorular yöneltilebilir.

Köprü Kurma

Udun bölümleri ve görevleri ile ilgili günlük yaşam durumlarına ilişkin örnekler verilebilir. Bu örneklerden yararlanılarak öğrencilerin ön öğrenmeleri ortaya çıkarılabilir. Genel hatları ile udun icra edildiği alanlara dair günlük yaşam durumlarına ilişkin örnekler verilebilir.

Öğrenme-Öğretme Uygulamaları

UD1.3.1

Öğrencilere ud ile basit bir melodi çalınır ve sonra aynı melodi başka bir çalgıyla tekrar çalınır. Odaklanmaları ve etkin rol almaları istenir (D3.4, KB2.2). Tını farkını ayırt etmeleri ve kendi tercihlerinin farkında varmaları beklenir (SDB1.1). Öğrenciden gözlemleri sonucu ("Neden göğüs tahtası bu kadar ince olabilir?", "Tekne kısmı neden şerit hâlinde görünmektedir?" vb.) alınan dönütler ile udun parçaları arasında nasıl bir etkileşim olduğu sorulur (SDB2.1). Örneğin “Tekne kısmını oluşturan yapraklar ile göğüs tahtası arasında nasıl bir etkileşim olabilir? Teller ve eşikler birbirlerini nasıl etkiler?“ şeklinde sorular sorularak parçaların birbiri ile olan etkileşimine dikkat çekilir. Daha sonra sırasıyla eşik-tel, tekne-göğüs, klavye-sap, burgu-üst eşik, üst ve orta eşik gibi parçaların birbiriyle olan etkileşimlerini belirlemeleri istenir (SDB3.1). Performans görevi olarak ud parçalarını gösteren renksiz beyaz kâğıtlara eşik, tekne, göğüs, burgular ve klavyeyi farklı renklerde boyamaları istenebilir. Performans görevi, analitik dereceli puanlama anahtarı ve gözlem formu ile değerlendirebilir.Görsel materyaller kullanılarak (etkileşimli tahta, kitap, metot vb.) udun bölümleri anlatılır (OB4). Eşikler, göğüs tahtası ve burguların tellerin titreşmesine olan katkıları anlatılarak öğrencilerden odaklanması ve bu parçaları belirlemesi beklenir (E1.1). Öğrencilere etkileşimli tahta üzerinden enstrümanların görsellerinin ses ile eşleştirmesine izin veren bir eşleştirmeli eğitsel oyun oynatılabilir (OB2). Ud sesini tanımaya başladıkça öz güvenlerinin artması beklenir (E1.4). Kartların üzerine farklı enstrümanların resimleri yapıştırılır. Udun kartını bulmaları istenir (E2.5). Udun diğer çalgılar ile görüntü ve tını bakımından benzerlikleri çeşitli örnekler verilerek öğrencide merak uyandırılır (E1.1) ve öğrencilerden ud sesini tanımaları beklenir (KB1). Alınan dönütler doğrultusunda diğer sazların parçaları ile udun parçaları arasında nasıl farklar olduğu anlatılır ve ud sazının parçaları arasında nasıl bir ilişki olduğunu tahmin etmeleri istenir (SDB3.1, KB1). Udun bölümlerini ve görevlerini içeren bu süreç, bulmacalar ve eşleştirme sorularından oluşan çalışma kâğıtlarından yararlanılarak değerlendirilebilir.

Farklılaştırma

Zenginleştirme

Ud çalgısının bölümlerini anlatmaları istenebilir. Öğrenciye ud bölümlerini sınıf arkadaşlarına ve ailesine tanıtma ile ilgili grup liderliği yaptırılabilir.

Destekleme

Her derse aynı basit ritüelle başlanarak öğrencinin güvende hissetmesi sağlanabilir (udu tanıtarak, kısa bir müzik dinletisiyle vb.).Udun bölümlerini dokunarak keşfetmelerine imkân tanınabilir. “Sap, tekne, göğüs tahtası“ gibi kısımları elleriyle hissederek anlamalarını kolaylaştırılabilir. Udun bölümlerini gösteren resimler veya şemalar kullanılabilir. Bu görsellerde her parça renkli ve net şekilde ayırt edilebilir. “Bugün sadece mızrap tutmayı öğreneceğiz.“ gibi somut ve küçük hedefler belirlenip tek bir beceriye odaklanarak adım adım ilerlenebilir. Basit el çırpma veya masa üzerinde ritim vurarak mızrap hareketlerini taklit etmeleri sağlanabilir. Bu, motor becerilerini destekler. Udun farklı tellerini çalarak “Bu ses ince mi, kalın mı?“ gibi sorularla öğrencilerin dikkati sese odaklanabilir. Bir akranıyla eşleştirerek daha güçlü sosyal etkileşim kurmasını sağlayabilir. Mızrap “tüy gibi hafif bir kuş“ olarak tanımlanarak “Kuşa zarar vermeden teli çekin“ gibi duygusal bir hikâye anlatılabilir. Bu, öğrencinin dikkatini toplamasına yardımcı olabilir.