2. TEMA: KAVALDA MAKAMLAR VE UYGULAMALARI 5.

SAB11. Müziksel Çalma

E3.2. Odaklanma

SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme)

D12. Sabır

OB1. Bilgi Okuryazarlığı

KVL.8.2.1. Rast makamında Türk Halk Müziği eserlerini çalabilme

a) Rast makamında Türk halk müziği eserlerini çözümler.

b) Doğru duruş ve tutuş pozisyonu alır.

c) Çalgıya özgü teknikleri kullanır.

ç) Ezgisel yapıya uygun olarak rast makamında Türk halk müziği eserlerini çalar.

KVL.8.2.2. Nihavent makamında Türk halk müziği eserlerini çalabilme

a) Nihavent makamında Türk halk müziği eserlerini çözümler.

b) Doğru duruş ve tutuş pozisyonu alır.

c) Çalgıya özgü teknikleri kullanır.

ç) Ezgisel yapıya uygun olarak nihavent makamında Türk halk müziği eserlerini çalar.

KVL.8.2.3. Nikriz makamında Türk halk müziği eserlerini çalabilme

a) Nikriz makamında Türk halk müziği eserlerini çözümler.

b) Doğru duruş ve tutuş pozisyonu alır.

c) Çalgıya özgü teknikleri kullanır.

ç) Ezgisel yapıya uygun olarak nikriz makamında Türk halk müziği eserlerini çalar.

Rast, Nihavent ve Nikriz Makamlarında Türk Halk Müziği Eserlerinin Çalınması

kaval, makam, Türk halk müziği

Öğrenme çıktıları; gözlem formu, dereceli puanlama anahtarı, kontrol listesi ve performans görevi kullanılarak değerlendirilebilir. Performans görevi olarak tema içeriğinde öğrendiği makamlardan iki tanesini seçip kendi melodilerini oluşturmaları istenebilir. Performans görevi gözlem formu veya kontrol listesi ile değerlendirebilir.

Öğrencilerin önceki temalarda yer alan Türk müziğinde yer alan makamlarda kaval ile Türk halk müziği eserleri seslendirebilme ile ilgili öğrenme çıktılarına sahip oldukları kabul edilir.

Kavalda makam uygulamaları ile ilgili öğrenme çıktılarına yönelik aşağıdaki sorular sorulabilir.

• Daha önce kavalda öğrendiğiniz hüseyni ve hicaz makamını Kaval ile çalarken karşılaştığınız zorluklar nelerdir?

• Hüseyni ve Hicaz makamlarını birbirlerinden nasıl ayırt edersiniz? 

Önceki temalarda öğrendiği makamlarla yeni öğreneceği makamlar arasında benzerlikleri ifade etmeleri istenebilir. Daha önce öğrendiği makamlarla ortak olan aralıklar veya türkülerin melodik yapılarını karşılaştırmaları istenerek ilişki kurmaları sağlanabilir.

KVL.8.2.1.

Öğretmen tarafından rast makamından oluşan Türk halk müziği eserleri uygulamalı olarak gösterilip dinlettirildikten sonra öğrencilerden eserleri çözümlemeleri beklenir. Rast makamının genel özellikleri anlatılarak makamın dizisi gösterilip solfeji yapılır ve öğrencilerin odaklanıp makamın genel özelliklerini kendi cümleleriyle yorumlamaları sağlanır (OB1, E3.2). Daha sonra öğretmen, uşşak makamından oluşan etüt ve Türk halk müziği eserini uygun bona ve solfej tekniklerini kullanarak sergiler.Öğrenciler, öğretmen tarafından yapılan bona ve solfeji inceleyip uygun teknikleri kullanarak Türk halk müziği eserinin önce bona ardından solfejini sergiler (KB2.14, SAB10). Seslendireceği rast makamındaki etüt ve Türk halk müziği eserlerinde kullanacağı parmak pozisyonu ve doğru duruş pozisyonu uygulamalı olarak gösterilir. Ardından öğrencilerin ayna karşısında doğru duruş ve parmak pozisyonlarını kontrol etmeleri, kendilerini değerlendirmeleri, doğru duruş ve tutuş pozisyonunu sergilemeleri istenir (SDB1.2). Doğru duruş ve parmak pozisyonları sağlandıktan sonra öğrencilerin etütleri çalabilmeleri için kavala özgü teknikleri ifade etmeleri ardından kullanmaları istenir. Rast makamının belirgin şekilde algılanması için uzun seslerden oluşan etütler ve Türk halk müziği eserleri, öğretmen tarafından doğru teknik ile ezgisel yapıya uygun olarak çalınır.Öğretmen gözlemlendikten sonra öğrencilerin eserleri ezgisel yapıya uygun olarak çalmaları ve çalışmalarında sabırlı olmaları vurgulanır (D12.3). Çalışmalar gözlem formu ile değerlendirilebilir.

 KVL.8.2.2.

Öğretmen tarafından nihavent makamından oluşan Türk halk müziği eserleri uygulamalı olarak gösterilip dinlettirildikten sonra öğrencilerden eserleri çözümlemeleri beklenir. Nihavent makamının genel özellikleri anlatılarak makamın dizisi gösterilip solfeji yapılır ve öğrencilerin odaklanıp makamın genel özelliklerini kendi cümleleriyle yorumlamaları sağlanır (OB1, E3.2). Daha sonra öğretmen, nihavent makamından oluşan etüt ve Türk halk müziği eserini uygun bona ve solfej tekniklerini kullanarak sergiler. Öğrenciler öğretmen tarafından yapılan bona ve solfeji inceleyip, etüt ve Türk halk müziği eserini uygun teknikleri kullanarak önce bona ardından solfejini sergiler (KB2.14, SAB10). Seslendireceği nihavent makamındaki etüt ve Türk halk müziği eserlerinde kullanacağı parmak pozisyonu ve doğru duruş pozisyonu uygulamalı olarak gösterilir. Ardından öğrencilerin ayna karşısında doğru duruş ve parmak pozisyonlarını kontrol etmeleri, kendilerini değerlendirmeleri, doğru duruş ve tutuş pozisyonunu sergilemeleri istenir (SDB1.2). Doğru duruş ve parmak pozisyonları sağlandıktan sonra öğrencilerin etütleri çalabilmeleri için kavala özgü teknikleri ifade etmeleri ardından kullanmaları istenir. Nihavent makamının belirgin şekilde algılanması için uzun seslerden oluşan etütler ve Türk halk müziği eserleri, öğretmen tarafından doğru teknik ile ezgisel yapıya uygun olarak çalınır. Öğrencilerin gözlemledikten sonra eserleri ve etütleri ezgisel yapıya uygun olarak çalmaları istenerek çalışmalarında sabırlı olmaları gerektiği vurgulanır (D12.3). Çalışmalar dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilinir.

 KVL.8.2.3

Öğretmen tarafından nikriz makamından oluşan Türk halk müziği eserleri uygulamalı olarak gösterilip dinlettirildikten sonra öğrencilerden eserleri çözümlemeleri beklenir. Nikriz makamının genel özellikleri anlatılarak makamın dizisi gösterilip solfeji yapılır ve öğrencilerin odaklanıp makamın genel özelliklerini kendi cümleleriyle yorumlamaları sağlanır (OB1, E3.2). Daha sonra öğretmen, nikriz makamından oluşan etüt ve Türk halk müziği eserlerini uygun bona ve solfej tekniklerini kullanarak sergiler. Öğrenciler, öğretmen tarafından yapılan bona ve solfeji inceleyip uygun teknikleri kullanarak etüt ve Türk halk müziği eserinin önce bona ardından solfejini sergiler (KB2.14, SAB10). Seslendireceği nikriz makamındaki etüt ve Türk halk müziği eserlerinde kullanacağı parmak pozisyonu ve doğru duruş pozisyonu uygulamalı olarak gösterilir. Ardından öğrencilerin ayna karşısında doğru duruş ve parmak pozisyonlarını kontrol etmeleri, kendilerini değerlendirmeleri, doğru duruş ve tutuş pozisyonunu sergilemeleri istenir (SDB1.2). Doğru duruş ve parmak pozisyonları sağlandıktan sonra öğrencilerin etütleri çalabilmeleri için kavala özgü teknikleri ifade etmeleri ardından kullanmaları istenir. Nikriz makamının belirgin şekilde algılanması için uzun seslerden oluşan etütler ve Türk halk müziği eserleri, öğretmen tarafından doğru teknik ile ezgisel yapıya uygun olarak çalınır. Öğretmen gözlemlendikten sonra öğrencilerin, eserleri ezgisel yapıya uygun olarak çalmaları ve çalışmalarında sabırlı olmaları vurgulanır (D12.3). Performans görevi olarak tema içeriğinde öğrendiği makamlardan iki tanesini seçip kendi melodilerini oluşturmaları istenebilir. Çalışmalar gözlem formu, kontrol listesi, dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilinir.

Öğrenciler küçük gruplara ayrılarak bir grup eseri kaval ile seslendirirken diğer grup eserin solfejini yapabilir. Türk müziği teori uygulama dersinde rast, nihavent, nikriz, buselik ve karcığar makamlarında öğrendikleri eserleri kaval ile çalmaları istenebilir.

Her öğrencinin gelişimi takip edilerek bireysel geri bildirimler verilebilir. Öğretmenin yardımı ile makamların barındırdığı seslerden oluşan etütler sık tekrar edilebilir. Eserler ve etütler metronom aleti ile yavaşlatılarak çalınabilir