2. TEMA: FLÜTTE 2. OKTAV SOL DİYEZ/LA BEMOL SESLERİ

SAB11. Müziksel Çalma

E1.3. Azim ve Kararlılık, E1.4. Kendine İnanma (Öz Yeterlilik)

SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme)

D3. Çalışkanlık

OB1. Bilgi Okuryazarlığı

FLT.6.2.1. Flütte 2. oktav sol diyez/la bemol sesini çalabilme

a) 2. oktav sol diyez/la bemol sesini etüt, egzersiz ve eser içerisinde çözümler.

b) 2. oktav sol diyez/la bemol sesini çalabilmek için duruş ve tutuş pozisyonu alır.

c) 2. oktav sol diyez/la bemol sesini çalabilmek için flüte özgü teknikleri kullanır.

ç) Etüt, egzersiz ve eser çalarken müziksel bileşenleri uygular.

İkinci Oktav Sol Diyez/La Bemol Sesinin Öğretimi

duruş ve tutuş, nefes kontrolü, teknik beceriler

Öğrenme çıktıları; doğru-yanlış soruları, gözlem formları, kontrol listesi ve öz değerlendirme formları ile ölçülebilir. 2. oktav sol diyez/la bemol sesinin enharmonik eşitliği, parmak pozisyonları ve melodik geçişleri doğru-yanlış ve eşleştirme soruları ile değerlendirilebilir. Performans görevi olarak öğrencilerden 2. oktav sol diyez/la bemol içeren bir etüt veya eser çalmaları istenebilir. Performans sırasında nefes kontrolü, parmak pozisyonlarının doğruluğu, melodik akıcılık ve ritim uygulaması değerlendirilebilir. Performans görevi; analitik dereceli puanlama anahtarı, gözlem formu ve öz/akran değerlendirme formları ile ölçülebilir.

Öğrencilerin Türk müziği makamları hakkında genel bir fikri olduğu ve rast ve nihavent makamlarında eserler çalabildiği, temel müzik teorisi bilgisine (diyez, bemol, notaların yazım şekilleri) sahip olduğu, flütün temel yapısının ve çalma tekniklerinin önceki öğrenme çıktılarında öğrenildiği, temel nota bilgisine sahip olunduğu müziksel bileşenler (ton, ritim, dinamik vb.) konusunda temel düzeyde farkındalık kazanıldığı kabul edilir.

Öğrencilere daha önce öğrendikleri sesler, flüt tutuş teknikleri ve nota bilgisi ile ilgili sorular yöneltilir. Örneğin “Daha önce hangi notaları öğrendik? Bu notaların flüt üzerindeki yerlerini hatırlıyor musunuz?“ “Flüt tutuşunda dikkat edilmesi gereken temel kurallar nelerdir?“. Öğrencilerin flüt tutuşu, duruş pozisyonu ve nefes kontrolü gözlemlenir. Önceki derslerde işlenen tekniklerin ne kadarını hatırladıkları belirlenir. Öğrencilerden daha önce öğrendikleri seslerden birini çalmaları istenir. Bu süreçte temiz ses çıkarma, doğru duruş ve teknik uyumu değerlendirilir. Öğrencilere flütle çalışırken karşılaştıkları zorluklar ve güçlü oldukları alanlar hakkında konuşmaları için fırsat tanınır. “Bir sesi çalarken zorlandığınız ya da iyi hissettiğiniz noktalar nelerdi?“ sorusuyla süreç değerlendirilir. Öğrencilere daha önce öğrendikleri seslerin yazımları ve flüt üzerindeki pozisyonlarını eşleştiren bir etkinlik yapılır. Öğrencilerin yeni öğrenme sürecine yönelik motivasyonları ve ilgileri hakkında bilgi edinilir. Örneğin “Bugün yeni bir sesi öğrenmek konusunda nasıl hissediyorsunuz?“ “Yeni bir sesi öğrenirken en çok neyi merak ediyorsunuz?“. Bu süreçte öğrencilerin bireysel farklılıkları, öğrenme hızları ve hazır bulunuşluk seviyeleri göz önünde bulundurulur. Ön değerlendirme sonuçlarına göre ders içeriği ve öğretim yöntemleri yapılandırılır.

Öğrencilerin yeni öğrenilecek konuyu daha iyi anlamaları için önceki bilgilerle günlük hayattaki durumlar arasında bir bağlantı kurulabilir. Öğretmen “Bugün flütle yeni bir sesi öğreneceğiz ama önce düşünelim: Rüzgârın ağaç dallarını hafifçe salladığı o sesi hatırlayın. Doğadaki her ses, flütteki notalar gibi bir armoni yaratır. “Sizce bu sesler arasında nasıl bir uyum vardır?“ sorusuyla öğrencilere aşina oldukları sesler üzerinden bir bağ kurulabilir.

FLT.6.2.1

Öğretmen derse öğrencilerin dikkatini çekecek bir girişle başlar: “Bugün, flütle 2. oktav sol diyez veya la bemol sesini öğrenerek müzikte yeni bir adım atacağız. Bu yeni sesi öğrenmek için azimle çalışacak, kendimize inanacak ve önceki bilgilerimizi bu süreçte nasıl kullanabileceğimizi keşfedeceğiz. Unutmayın, her bir yeni ses, daha geniş bir müzikal dünyanın kapısını aralar.“ Bu girişle öğrencilerin ilgisi çekilir ve öğrenme sürecine etkin bir katılım sağlanır (E1.3, E1.4). Öğrencilerin 2. oktav sol diyez/la bemol sesini öğrenmeleri; bu sesi içeren etüt, egzersiz ve eserleri çözümlemeleri; bona ve solfej yapmaları için özel çalışmalar gerçekleştirilir. Bu süreçte öğrenciler öncelikle sol diyez ve la bemol sesinin enharmonik eşitliği ve 2. oktavdaki yerini öğrenir. Çalışmaya ilgili etüt veya eserin bonası ile başlanır. Bona sırasında öğrencilerden sol diyez ve la bemol sesinin doğru ifade etmeleri istenir. Solfej çalışmasında öğrenciler, 2. oktav sol diyez/la bemol sesini belirli bir ritim ve tonlama ile seslendirir. Çalışma sırasında bu sesin diğer notalarla oluşturduğu melodik geçişlere odaklanılır. Örneğin sol diyez/la bemol sesinden fa ya da la notalarına yapılan geçişler analiz edilerek teknik ve melodik açıdan doğru bir şekilde icra edilmesi sağlanır. Öğretmen öğrencilerin doğru duruş ve tutuş pozisyonunu almasını sağlar. Flütün paralel tutulması, dirseklerin rahat bir pozisyonda olması ve parmakların delikleri doğru şekilde kapatması gerektiği hatırlatılır. Öğrencilere bu süreçte planlı ve düzenli bir şekilde hareket etmeleri gerektiği vurgulanır. Öğrenciler, birbirlerini gözlemleyerek eksikliklerini fark eder ve gerekirse hedeflerini yeniden düzenler (SDB1.2, D3.2). Öğretmen flütte 2. oktav sol diyez/la bemol sesinin çıkarılma yöntemini adım adım gösterir. Öğrenciler, öğretmeni izlerken nefes kontrolü, parmak hareketleri, tonlama gibi unsurları gözlemler. Bu süreçte öğretmen şu tür sorularla öğrencilerin dikkatini toplar: “Parmak pozisyonları arasında nasıl bir ilişki var? Bu sesi çıkarırken nefes kontrolü nasıl etkili oluyor?“ Öğrenciler, gözlemlerini kaydederek bu teknikleri çalmalarına nasıl uygulayacaklarını planlar (OB1, KB2.2). Ardından, öğrenciler bu sesi çalmayı bireysel olarak dener. Öğrencilere daha önce öğrendikleri diğer seslerle bu sesi birleştiren kısa bir melodi çalmaları teşvik edilir. Bu süreçte planlı bir şekilde ilerlemenin ve çalmayı düzenli tekrarlarla pekiştirmenin önemi vurgulanır (D3.2, SDB1.2). Etüt veya eser çalışmasında, öğrencilerden öğrendikleri yeni sesi önce yavaş, sonra daha hızlı tempoda denemeleri istenir. Öğretmen geri bildirimlerle öğrencilerin öz düzenleme becerilerini geliştirmesine yardımcı olur. Öğrenciler, performanslarını analiz eder ve düzenlemeler yapar (E1.4, OB1). Son aşamada öğretmen öğrencilerden öğrendiklerini özetlemelerini ister. Öğrenciler, yeni öğrendikleri sesin teknik özelliklerini ve daha önce öğrendikleri seslerle ilişkisini açıklarken bilgilerini kendi cümleleriyle ifade ederek ve düzenleyerek aktarır (OB1).

Dersin sonunda öğretmen öğrencilerin azim ve kararlılıkla ilerlediklerini vurgular. Motivasyonel ifadelerle öğrencilerin kendilerine olan güveni artırılır (E1.3, E1.4). Bu süreçte öğrenciler, yeni bir sesi öğrenme sürecini daha önce öğrendikleri seslerle birleştirerek planlı ve düzenli bir çalışmayla teknik becerilerini geliştirir. Gözlemlerini ve analizlerini kullanarak performanslarını sürekli iyileştirir ve müzikal ifadelerini zenginleştirir. Performans görevi olarak öğrencilerden 2. oktav sol diyez/la bemol içeren bir etüt veya eser çalmaları istenebilir. Performans görevi, analitik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir. Ayrıca süreç değerlendirilirken kontrol listeleri, gözlem formları, çalışma kâğıtları ve öz değerlendirme formları kullanılabilir.

Öğrencilere harmonik eşitlik kavramını daha detaylı analiz etmeleri için farklı eserlerde sol diyez ve la bemol kullanımını karşılaştırmaları istenebilir. Örneğin bu sesin klasik müzik, caz veya modern müzikte nasıl kullanıldığı araştırılarak öğrencilerin müziğin bağlamına göre aynı sesin farklı yazımlarla nasıl işlev gördüğünü fark etmeleri sağlanabilir. Bu süreçte öğrencilerden dinledikleri eserlerden örnekler belirlemeleri ve bu eserlerde sol diyez veya la bemol sesinin melodik ve armonik yapıdaki rolünü incelemeleri istenebilir. Öğrencilerin teknik becerilerini artırmaları için sol diyez ve la bemol içeren ileri düzey etütler ve egzersizler çalışmaları sağlanabilir. Öğrencilere bu sesi içeren gam çalışmaları yaptırılarak tonlamalarının dengeli olması ve nefes kontrolünü doğru şekilde kullanmaları hedeflenebilir. Metronom eşliğinde çalışarak bu sesin farklı tempolardaki uygulanışını deneyimleyebilirler. Aynı zamanda öğrencilerden bu sesi içeren pasajları farklı artikülasyonlarla çalmaları istenerek staccato, legato, aksanlı çalma gibi müzikal unsurlar üzerinde çalışmalar yapılabilir.

Öğrencilerin sesin akıcılığını ve tonlamasını geliştirebilmeleri için yavaş tempoda kısa melodiler çalmaları teşvik edilebilir. Bu melodilerde daha önce öğrendikleri seslerle sol diyez/ la bemol sesi birleştirilerek geçişlerin akıcı olması sağlanabilir. Örneğin fa-sol diyez, la-sol diyez gibi kısa melodik bağlantılar oluşturularak öğrencilerin kulağının bu yeni sesi tanıması desteklenebilir. Öğrencilerle küçük grup çalışmaları yapılarak birlikte çalma deneyimi kazanmaları sağlanabilir. Örneğin bir öğrenci sabit bir ritmik model çalarken diğer öğrenciler sırayla sol diyez veya la bemol sesiyle bu modele eşlik edebilirler. Öğrencilerin motivasyonlarını artırmak ve süreci eğlenceli hâle getirmek için oyunlaştırma teknikleri kullanılabilir. Örneğin öğrenciler birbiriyle küçük yarışmalar yaparak belirli bir melodiyi en net ve doğru şekilde çalmaya çalışabilirler.