2. TEMA: FLÜTTE SES ÜRETME 3

SAB11. Müziksel Çalma

E1.3. Azim ve Kararlılık, E1.4. Kendine İnanma (Öz Yeterlilik)

SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme)

D3. Çalışkanlık

OB1. Bilgi Okuryazarlığı

FLT.4.2.1. Flütte “fa diyez, mi bemol, re“ seslerini çalabilme

a) Fa diyez, mi bemol, re seslerini çözümler.

 b) Fa diyez, mi bemol, re seslerini çalabilmek için duruş ve tutuş pozisyonu alır.

c) Fa diyez, mi bemol, re seslerini çalabilmek için flüte özgü teknikleri kullanır.

ç) Egzersizleri ve etütleri çalarken müziksel bileşenleri uygular.

FLT.4.2.2. Flütte öğrendiği seslerden oluşan egzersiz ve etütleri çalabilme

a) Öğrendiği seslerden oluşan egzersiz ve etütleri çözümler.

b) Öğrendiği seslerle egzersiz, etüt çalabilmek için flüte özgü duruş ve tutuş pozisyonu alır.

c) Öğrendiği sesleri kullanarak verilen egzersizi, etütü çalabilmek için flüte özgü teknikleri kullanır.

ç) Öğrendiği seslerden oluşan egzersizleri ve etütleri çalarken müziksel bileşenleri uygular.

Fa Diyez, Mi Bemol, Re Notalarının Öğretilmesi ve Çalınması

Nota-Tempo-Melodi İlişkisinin Kavranması

2. oktav, artikülasyon, dinamikler, duruş, fa diyez, mi bemol, nefes kontrolü, parmak pozisyonu, re, ritim, tempo, tutuş

Öğrenme çıktıları; doğru-yanlış soruları, eşleştirme soruları, gözlem formu, kontrol listesi araçları ile ölçülebilir. Fa diyez, mi bemol, re ve 2. oktav seslerinin teknik özellikleri, doğru-yanlış ve eşleştirme soruları ile ölçülebilir. Performans görevi olarak öğrencilerden fa diyez, mi bemol, re ve 2. oktav seslerini içeren kısa bir egzersiz veya melodi çalmaları istenebilir. Performans sırasında doğru ritmik vurgu, nefes kontrolü, akıcılık ve teknik doğruluk değerlendirilebilir. Performans görevi; analitik dereceli puanlama anahtarı, gözlem formu ve öz/akran değerlendirme formları ile değerlendirilebilir.

Flütün temel seslerini (fa diyez, mi bemol, re) çalabildikleri; temel nefes kontrolü tekniklerini uygulayabildikleri; diyafram nefesi kullanarak uzun ve sürekli bir üfleme yapabildikleri; temel nota, ritim ve tempo bilgisine sahip ve metronom kullanarak çalışmaya hazır oldukları; piyano, forte gibi basit müzikal dinamikleri ve staccato, bağ, dil tekniklerini kullanabildikleri kabul edilir.

Öğrencilerin flütü doğru pozisyonda tutup tutmadıkları ve duruşlarının dengeli olup olmadığı gözlemenebilir. Öğretmen “Flütü yere paralel tutabiliyor musun?“ veya “Omuzların rahat mı?“ gibi sorularla öğrencilerin kendilerini değerlendirmelerini teşvik edebilir. Öğrencilerden diyaframdan güçlü bir nefes alarak uzun süreli bir ses çıkarmaları istenebilir. Bu süreçte nefesin sürekliliği, istikrarı ve sesin netliği dikkatle gözlemlenir. Her öğrenciye geri bildirim verilerek doğru nefes kontrolü üzerinde durulur. Öğrencilerden daha önce öğrendikleri sesleri çalmaları istenebilir. Parmaklarının deliklere doğru yerleşip yerleşmediği ve notaların net bir şekilde çıkıp çıkmadığı gözlemlenebilir.

Öğrenciler, daha önce öğrendikleri si, la, sol gibi temel sesler ve teknikler ile yeni öğrenecekleri fa diyez, mi bemol, re sesleri arasında bağlantı kurarlar. Örneğin si sesinden fa diyez sesine geçerken benzer parmak pozisyonları ve nefes kontrolü üzerinde durulur. Öğrenciler “Bu sesleri çalarken nefesimi nasıl kontrol edebilirim?“ ya da “Bu parmak pozisyonları diğer notalara nasıl benziyor?“ gibi sorularla geçmiş bilgilerini yeni öğrenmelere taşırlar. Flütün alt oktavında öğrendikleri yumuşak üfleme teknikleri, 2. oktav seslere geçerken daha güçlü nefes akışına uyarlanır. Bu süreçte öğrenciler alt oktavdaki deneyimlerini hatırlayarak üst oktavda daha fazla kontrol sağlamayı öğrenirler. Öğretmen “Si, la, sol çalarken kullandığınız tekniklerle şimdi yeni sesleri çalmayı deneyelim. Burada fark sadece nefes akışının biraz daha güçlü olması ve parmakların yeni pozisyonlara uyarlanması.“ diyerek öğrencilerin önceki deneyimlerinden güç almasını sağlar. Bu bağlantılar, öğrenme sürecini kolaylaştırır ve yeni seslere yönelik motivasyonu artırır.

FLT.4.2.1

Öğrencilerin fa diyez, mi bemol ve re seslerini öğrenmeleri ve bu sesleri doğru bir şekilde çözümlemeleri amacıyla hazırlanan egzersizler veya etütler üzerinde çalışılır. Çözümleme sırasında öğrenciler bu üç sesin gam içindeki yerini ve müzikal bağlamda nasıl kullanıldığını inceler. Öncelikle her sesin doğal hâliyle (fa, mi, re) karşılaştırılarak aralarındaki farklar açıklanır ve alterasyonların (diyez ve bemol) sesin yüksekliği üzerindeki etkisi vurgulanır. Egzersizlerde yer alan fa diyez, mi bemol ve re notaları tek tek ele alınarak bu seslerin melodik ve armonik bağlamdaki rollerine odaklanılır. Ayrıca bu seslerin çalım teknikleri (parmak pozisyonu, üfleme veya ses üretim yöntemi gibi) üzerinde durulur. Çözümleme sırasında öğrenciler, bu notalar arasındaki geçişleri ve bu seslerin müzikal ifadeye olan katkısını anlamaya çalışır. Öğrenciler flüte özgü doğru duruş ve tutuş pozisyonunu alarak sırasıyla fa diyez, mi bemol, re seslerini öğrenmeye başlar. Öğretmen; sırasıyla fa diyez, mi bemol, re seslerinin doğru parmak pozisyonlarını gösterir. Öğrenciler, flüt çalarken kendi duruşlarını ve parmak yerleşimlerini dikkatlice inceleyerek geliştirme fırsatı bulur. Flütün doğru pozisyonda olup olmadığını kontrol ederken nefeslerini nasıl kullandıklarına ve seslerin netliğine odaklanırlar. Aynada kendilerini izleyerek veya öğretmenin gösterdiği örnekleri gözlemleyerek doğru ve eksik yönlerini belirlerler (OB1). Bu gözlemlerini not alarak hem kendi hatalarını düzeltir hem de flüt çalarken daha bilinçli bir şekilde çalışmayı öğrenirler. Bu süreç, öğrencilerin dikkatli bakma, fark etme ve uygulama becerilerini güçlendirmelerine yardımcı olur (KB2.2). Öğrenciler sırasıyla fa diyez, mi bemol, re seslerini çıkarabilmek için flüte özgü nefes ve parmak tekniklerini öğrenir. Öğretmen diyaframdan nefes alarak sürekli ve yumuşak bir üfleme yapılmasını gösterir. Öğrencilere sırayla fa diyez, mi bemol, re seslerini çıkarmaları için doğru parmak pozisyonları ve üfleme teknikleri detaylı bir şekilde (fa diyez, parmakların doğru delikleri kapatması; mi bemol, sol el ve sağ elin dengeli bir şekilde pozisyon alması; re, daha güçlü bir nefesle net ses çıkarma) gösterilir. Öğrenciler, tek tek deneme yapar ve öğretmen bireysel geri bildirim verir. Öğrencilerin daha önce öğrendiği ve sırasıyla fa diyez, mi bemol, re seslerinden oluşan egzersizlerde müziksel bileşenleri (tempo, ritim, nüans) uygulaması sağlanır. Öğretmen daha önce öğrenilmiş ve fa diyez, mi bemol, re seslerini içeren basit bir egzersiz çalar. Öğrenciler, öğretmeni dinler ve aynı ritimde çalmaya çalışır. Öğrenciler, flüt üzerinde mi bemol ve re diyez seslerini çalarak bu iki notanın özelliklerini belirler. Öğretmen rehberliğinde bu seslerin aynı perdeye sahip oldukları ve aynı tınıyı ürettikleri için benzer olduklarını not alırlar. Ancak notasyon ve müziksel bağlam açısından farklı adlarla kullanıldıklarını öğrenerek bu farkları (Her ikisi de flütte aynı parmak pozisyonuyla çalınır ve aynı sesi üretir ya da mi bemol, genellikle bemol tonalitelerde kullanılırken re diyez diyez tonalitelerde tercih edilir.) listelemeye başlarlar. Bu süreç öğrencilerin yalnızca flütteki teknik ilişkileri değil aynı zamanda müzikal bağlamda bu iki notanın nasıl kullanıldığını anlamalarını sağlar (KB2.7). Gözlem formları kullanılarak her öğrencinin kendi duruşunu değerlendirmesi sağlanır. Öğrenciler, daha önce öğrendiği ve fa diyez, mi bemol, re seslerini içeren basit melodiler üzerinde çalışarak bu sesleri akıcı bir şekilde çalar. Öğrenciler, flütle çalışırken hem teknik becerilerini geliştirmek hem de müziksel ifadeyi doğru bir şekilde yansıtmak için belirli hedefler belirler. Örneğin bir parçada ritardando (yavaşlama) veya crescendo (giderek yükselme) gibi müzikal ifadeleri doğru uygulama hedefi koyarlar. Bu süreç, öğrencilerin hem müzikal takip hem de kendilerine olan inançlarını güçlendirir ve başarılı bir performans için gereken motivasyonu sağlar (E1.4). Öğrenci, düzenli çalışmanın başarı üzerindeki etkisini, müzik cümlelerini akıcı bir şekilde çalabilme sürecinde deneyimler. Her gün tekrar edilen nefes egzersizleri, doğru parmak pozisyonları ve nüans uygulamaları performansında gözle görülür bir ilerleme sağlar (D3.2). Öğrenciler, bir cümleyi tek nefeste çalma becerisini kazanmaya yönelik çalışmalara da odaklanır. Bu süreç, öğrencinin çaldığı eserlerde daha akıcı ve etkili bir ifade gücü kazandırırken kendi performansını sürekli iyileştirmesine olanak tanır (SDB1.2). Performans görevi olarak öğrencilerden fa diyez, mi bemol, re seslerini içeren kısa bir egzersiz veya melodi çalmaları istenebilir. Performans görevi, analitik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir. Ayrıca süreç değerlenirilirken gözlem formu, kontrol listesi, öz/akran değerlendirme formları ve çalışma kâğıtları kullanılabilir.

FLT.4.2.2

Öğrencilerin 2. oktav do diyez, re, mi, fa, mi bemol, fa diyez ve sol seslerini öğrenmeleri ve bu sesleri çözümleyerek anlamaları amacıyla hazırlanan egzersizler veya etütler üzerinde çalışılır. Çözümleme sürecinde bu notaların yüksek oktavdaki yerleri ve işlevleri adım adım ele alınır. İlk olarak bu seslerin alterasyonları (diyez ve bemol işaretleri) açıklanır ve doğal hâlleriyle karşılaştırılarak aralarındaki farklar gösterilir. Her nota, gam içindeki yeri ve diğer notalarla olan ilişkisi üzerinden çözümlenir. Öğrenciler, bu seslerin çalınırken kullanılan tekniklerini (parmak pozisyonları, nefes kontrolü veya yay teknikleri gibi) öğrenir ve doğru tonlamaya odaklanır. Çözümleme sırasında bu notalar arasındaki melodik geçişler üzerinde durulur ve öğrencilerden verilen egzersiz veya etütlerde bu geçişleri pürüzsüz bir şekilde yapmaları beklenir. Ayrıca altere edilmiş notalar olan do diyez, mi bemol ve fa diyez notalarının eserdeki duygusal ve teknik katkıları analiz edilir. Öğrenciler flüte özgü doğru duruş ve tutuş pozisyonu alarak 2. oktav sesleri çalmaya hazırlanır. Öğretmen 2. oktav do diyez ile başlayarak doğru duruş ve tutuş pozisyonlarını gösterir. Bu seslerin üst oktavda daha yüksek bir hava akışı gerektirdiği açıklanır. Her öğrenci sırayla pozisyonunu ayarlayıp doğru nefes ve el yerleşimiyle do diyez sesini çıkarmayı dener. Daha sonra sırasıyla 2. oktav re, mi, fa, mi bemol, fa diyez, sol seslerine geçilir. Öğrenciler, ayna karşısında durarak flütlerini tutuşlarını gözlemler ve öğretmenin verdiği geri bildirimlerle duruşlarını düzeltir. Öğrenciler, 2. oktav seslerini çıkarabilmek için flüte özgü nefes kontrolü ve parmak tekniklerini öğrenir. Üfleme teknikleri adım adım gösterilir. Öğrenciler bu pozisyonları sırayla dener. Öğrenciler, flütte 2. oktav do diyez, re, mi, fa, mi bemol, fa diyez, sol seslerini çalışırken bu seslerin yapısal ve teknik özellikleri hakkında bilgi toplar. Örneğin bu seslerin daha yüksek hava basıncı ve doğru parmak pozisyonları gerektirdiğini öğrenirler. Çalışmaları sırasında 2. oktav seslerin diğer oktavlara kıyasla benzerliklerini belirlerler. Örneğin her iki oktavda da doğru nefes yönlendirmesi önemlidir. Bununla birlikte 2. oktavda nefes gücü ve parmak pozisyonlarının daha hassas bir şekilde ayarlanması gerektiğini fark ederek farklılıkları da listelerler. Tüm bu gözlemleri sonucunda, 2. oktav seslerin, alt oktavlardan daha fazla kontrol ve teknik hassasiyet gerektirdiği yargısına varırlar. Bu genellemeler, öğrencilerin teknik bilgilerini genişleterek farklı oktavları çalmaya yönelik yaklaşımlarını şekillendirir ve müzikal farkındalıklarını artırır (KB2.9). Öğrenciler; 2. oktav do diyez, re, mi, fa, mi bemol, fa diyez, sol seslerini çalışırken bu seslere ilişkin bilgileri analiz eder, nefes kontrolü ve parmak pozisyonlarını sınıflandırır ve “Bu sesler daha güçlü nefes ve hassas parmak hareketi gerektiriyor.“ gibi kendi cümleleriyle yorumlar (OB1). Öğrenciler, 2. oktav do diyez, re, mi, fa, mi bemol, fa diyez, sol seslerini çalışırken bu seslerin çıkarılmasının daha fazla nefes kontrolü ve teknik hassasiyet gerektirdiğini azimle çalışmaya devam ederek seslerin daha net ve akıcı hâle geldiğini fark ederler (E1.3). Öğrenciler, daha önce öğrendiği ve 2. oktav sesleri birleştirerek müziksel bileşenlere uygun çalar. Öğretmen daha önce öğrendikleri ve 2. oktav sesleri içeren kısa bir egzersiz veya melodi çalar. Öğrenciler, öğretmeni dinleyerek aynı egzersizi çalmaya çalışır. Öğrenciler, her çalışmada müziksel bileşenlere dikkat eder. Öğrenciler, kendi performanslarını değerlendirerek geliştirme becerisi kazanır. Öğrenciler, çalma sürecini video kaydıyla veya ayna karşısında gözlemler. Öğretmen her öğrenciye bireysel geri bildirim vererek eksiklerini düzeltmesine yardımcı olur. Performans görevi olarak öğrencilerden fa diyez, mi bemol, re ve 2. oktav seslerini içeren kısa bir egzersiz veya melodi çalmaları istenebilir. Performans görevi, analitik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir. Ayrıca süreç değerlenirilirken gözlem formu, kontrol listesi, öz/akran değerlendirme formları ve çalışma kâğıtları kullanılabilir.

Öğrencilerden bir arkadaşlarının veya öğretmenin çaldığı bir melodiyi dinleyerek doğaçlama eşlik yapmaları istenebilir. Örneğin bir arkadaşlarının mi bemol ile başladığı bir melodiyi, staccato teknikleriyle ritmik bir şekilde destekleyebilirler. Profesyonel flüt sanatçılarının 2. oktav seslerini kullandığı performanslardan örnekler dinletilerek öğrencilerin bu teknikleri nasıl uygulayabilecekleri konusunda farkındalık kazanmaları sağlanabilir.

Öğrencilere 2. oktav do diyez, re, mi, fa, mi bemol, fa diyez, sol seslerini adım adım öğrenebilmeleri için basit ve destekleyici çalışmalar sunulabilir. Öncelikle öğrencilerden yalnızca do diyez sesine odaklanmaları istenebilir. Öğretmen bu sesi çıkarmak için gerekli nefes kontrolünü ve parmak pozisyonlarını yavaşça ve detaylı bir şekilde gösterebilir. Öğrenciler, öğretmen rehberliğinde bu sesi çalışarak her başarılı denemeden sonra motive edici geri bildirim alabilirler.