1. TEMA: FLÜTÜN FİZİKSEL YAPISI VE TEMEL KULLANIMI

KB2.8. Sorgulama, KB2.2. Gözlemleme, KB2.20. Sentezleme

E1.1. Merak, E1.4. Kendine İnanma (Öz Yeterlilik), E3.8. Soru Sorma

SDB2.1. İletişim

D3. Çalışkanlık, D4. Dostluk, D12. Sabır

OB1. Bilgi Okuryazarlığı

FLT.2.1.1. Flütün fiziksel yapısını sorgulayabilme

a) Flütün fiziksel yapısını tanımlar.

b) Flütün fiziksel yapısı hakkında sorular sorar.

c) Flütün fiziksel yapısı ile ilgili bilgi toplar.

ç) Flütün fiziksel yapısıyla ilgili toplanan bilgilerin doğruluğunu değerlendirir.

d) Flütün fiziksel yapısıyla ilgili toplanan bilgiler üzerinden çıkarım yapar.

FLT.2.1.2. Doğru dudak pozisyonu ile ses üretmeyi gözlemleyebilme

a) Doğru dudak pozisyonu ile ses üretebilmek için ölçüt belirler.

b) Doğru dudak pozisyonu ile ses üretebilmek için uygun gözlem araçlarını kullanarak veri toplar.

c) Toplanan verileri sınıflandırarak kaydeder.

FLT.2.1.3. Ağızlık gövde ve kuyruğu sentezleyebilme

a) Ağızlık gövde ve kuyruğu belirler.

b) Ağızlık gövde ve kuyruk arasında ilişki kurar.

c) Ağızlık gövde ve kuyruğu birleştirerek flütü bütünsel bir yapıya kavuşturur.

FLT.2.1.4. Doğru duruş ve tutuş pozisyonu almayı gözlemleyebilme

a) Doğru duruş ve tutuş pozisyonu alabilmek için ölçüt belirler.

b) Doğru duruş ve tutuş pozisyonu için uygun gözlem araçlarını kullanarak veri toplar.

 c) Toplanan verileri sınıflandırarak kaydeder.

Flütün Fiziksel Yapısının Tanımlanması ve İncelenmesi

Flütün Parçalarının Gözlemlenmesi ve Görevlerinin Tanımlanması

Ağızlık ile Doğru Dudak Pozisyonunun Öğretilmesi ve Gözlemlenmesi

Flütün Parçalarının (Ağızlık, Gövde ve Kuyruk) Tanınması ve İşlevlerinin Öğretilmesi

Flütün Parçalarının Doğru Şekilde Birleştirilmesi ve Bakımının Yapılması

Doğru Duruş ve Tutuş Tekniklerinin Öğretilmesi ve Analiz Edilmesi

ağızlık, başlık, değişim, delikler, duruş, dudak pozisyonu, flüt, flüt bakımı, gövde, kuyruk, nefes, ses özellikleri, tutuş

Öğrenme çıktıları, çalışma kâğıtları ve kontrol listesi ile değerlendirilebilir. Flütün yapısı ile ilgili bilgiler doğru-yanlış ve eşleştirme sorularından oluşan çalışma kâğıtları ile ölçülebilir. Performans görevi olarak öğrencilerden flütün fiziksel yapısı ile ilgili poster hazırlaması istenebilir. Performans başlık ve düzen, flütün temel bölümlerini tanıtma, görsellerin kullanımı, bilginin doğruluğu,poster materyallerini etkili kullanma değerlendirilebilir.Performans görevi, analitik dereceli puanlama anahtarı ve gözlem formu ile değerlendirilebilir.

Öğrencilerin flütün şekli ve görüntüsü hakkında bilgi sahibi oldukları, flütün parçalarını, diyafram nefesi tekniğini bildiği kabul edilir.

Öğrencilere flütün fiziksel yapısını değerlendirmek için bir “Hayali Flüt Atölyesi“ etkinliği sunulabilir. Bu süreçte öğrencilerden kendi flütlerini hayal etmeleri ve bu flütü çizecek şekilde tasarlamaları istenebilir. Öğretmen şu yönergeleri verir: “Flütü daha önce incelediniz. Siz bir flüt tasarlasaydınız nasıl görünürdü? Bu flütün ne tür delikleri olurdu? Gövdesinin şekli nasıl olurdu? Flütü hayal edin ve kendi tasarımınızı oluşturun.“ Öğrenciler, tasarımlarını anlatırken flütün fiziksel yapısı ve parçalarının işlevlerine dair farkındalıkları değerlendirilebilir.

Öğrencilerden televizyon, internet veya çevrelerinde gördükleri flütlerden bahsetmeleri istenir. Bu flütlerin bizim vücudumuzda ya da bir hayvanın vücudunda hangi uzuvlara benzediği konusunda sorular yöneltilerek günümüzdeki flüt ile ilişki kurması beklenir. Öğrencinin fiziksel uyumu, müzikal ilgisi ve öğrenme hedeflerini anlamak için uzun süre ayakta durduklarında nasıl hissettiklerinden bahsetmeleri istenir.

FLT.2.1.1

Flütün fiziksel yapısını öğrenirken öğrencilerin gözlem yapma becerilerini geliştirmeleri için etkinlikler planlanır. Bu süreçte öğrencilerden flütün farklı parçalarını inceleyerek detaylara dikkat etmeleri beklenir. Örneğin flütün yüzeyindeki deliklerin büyüklüğünü, sırasını ve yerleşimini fark etmeleri sağlanır. Öğrenciler flütün her bir parçasını dokunarak, gözlemleyerek ve dinleyerek farklı duyularını kullanırlar. İnceledikleri özellikleri not alarak veri toplama, bu verileri sınıflandırma ve flütün yapısıyla ilgili çıkarımlar yapma becerilerini geliştirirler. Bu süreçte öğrencilere sorular (Flütün delikleri nasıl sıralanmış? Flütün gövdesindeki deliklerin büyüklükleri aynı mı? Başlık kısmı neden gövdeden farklı görünüyor?) yöneltilerek öğrencilerin gözlem yapmaları teşvik edilir. Öğrenciler, flütün parçalarını (başlık, gövde, delikler) gözlemleyerek hangi parçasının ne işe yaradığını sorabilirler. Öğrencilerden flüt hakkında öğrendikleri bilgileri, basit çizimler veya kesitler kullanarak tanımlamaları istenir. “Flütün baş kısmının neden şekli farklı?“, “Flütün delikleri neden var?“ gibi sorularla öğrencilerin ilgisi çekilir, merak etmeleri sağlanır (E1.1, SDB2.1, OB1). Öğrencilerden flütün fiziksel yapısı hakkında merak ettikleri soruları yazmaları ve öğretmenle bu soruları cevaplandırmaları istenir. Ayrıca flütün eski zamanlardaki yapısı ile günümüzdeki yapısı arasındaki farkları sorgulayabilirler. Örneğin “Flüt neden uzun bir şekle sahip?“, “Tarih öncesi dönemlerde flüt hangi materyaller kullanılarak tasarlanmış olabilir?“, “Flütün delikleri neden bu kadar küçük?“ Flütün tarihçesi hakkında kısa bir hikâye dinletilerek flütlerin zaman içinde nasıl değiştiği, ilk flütlerin hangi malzemelerden yapıldığı ve sonradan nasıl daha iyi sesler çıkarmaya başladığı hakkında bilgi edinmeleri sağlanır. Basit bir video veya görsellerle flütün tarihsel gelişimi anlatılır. Öğrencilerden eski flütlerle modern flütler arasındaki farkları gözlemleyerek bilgi toplamaları istenir (OB1). Öğrenciler, flütle ilgili topladıkları bilgileri sınıfça tartışabilirler (SDB2.1). Hangi bilgilerin doğru olup olmadığını birlikte kontrol ederek doğru ve güvenilir bilgiyi ayırt etmeyi öğrenirler (D3.3). “Flüt eskiden kemikten yapılıyordu, peki şimdi neden metalden yapılıyor?“ gibi sorularla flütün neden değiştiğini ve bu değişikliklerin doğru olup olmadığını değerlendirebilirler (E3.8). Öğrenciler, flütün fiziksel yapısındaki değişikliklerin ses üzerindeki etkilerini basit çıkarımlar yaparak öğrenirler. Örneğin “Flütün uzunluğu sesini nasıl etkiler?“ sorusuyla flütün boyunun sesin yüksekliği veya derinliğiyle ilişkisini keşfetmeleri sağlanır. “Flüt metalden yapılınca daha parlak bir ses çıkar mı?“ gibi sorular yöneltilerek flütün yapısındaki değişimlerin müzikal sonuçlarını tartışmaları istenir. Her öğrencinin bir fikri paylaşırken diğerlerinin dikkatle dinlemesi, sınıf ortamında güven ve açıklık duygusunu artırır (D4.2). Performans görevi olarak öğrencilerden flütün fiziksel yapısı ile ilgili poster hazırlaması istenebilir. Performans görevi, analitik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir. Ayrıca süreç değerlendirilirken kontrol listeleri, çalışma kâğıtları kullanılabilir.

FLT.2.1.2

Ağızlık ile doğru dudak pozisyonunu öğreterek ses üretmeyi hedeflerken öğrencinin doğru dudak pozisyonunu gözlemlemesi için amaç ve ölçüt belirlemesi sağlanır. Öğrenci, doğru dudak pozisyonunu gözlemlemek için aynada kendini izleyerek ve sesini dinleyerek ilerleyebilir. Hedefi, dudaklarını doğru şekilde yerleştirerek net bir ses çıkarmaktır. Öğrenci, sesin kalitesine göre pozisyonunu ayarlayarak daha iyi bir ses elde etmeye çalışır. Başlangıçta öğretmen rehberliğinde zamanla kendi gözlemleriyle doğru pozisyonu bulabilir. Dudak konumu, dudak kapanma oranı, dudak kaslarının gelişimi gibi ölçütlerle gözlem yapması istenir. Ağızlık üzerinde doğru dudak pozisyonu gösterilir ve öğrencinin veri toplaması sağlanır. Ayna karşısında kendi dudak pozisyonlarını gözlemlemeleri istenir. Öğrencilerin ağızlık ile güçlü ve kontrollü nefes üflemeleri sağlanır. Örneğin nefesi ağızdan vererek bir mumu üfler gibi hafif ama sürekli üflemeleri istenebilir. Ağızlık ile üfleme tekniğini geliştirirken öğrencilerin eğlenmesi de sağlanabilir. Ağızlık ile farklı sesler çıkarmaları için eğlenceli hedefler verilebilir. Örneğin sesin uzunluğunu ya da yüksekliğini kontrol ederek çeşitli sesler çıkarmaları istenebilir. Bu durum, öğrencilerin ağızlıkla ses üretme sürecinde öz güven kazanmasına, görev ve sorumluluklarını yerine getirirken kararlı davranmasına yardımcı olur (D12.3). Öğrencinin doğru dudak pozisyonunu tekniğe uygun uygulayarak sınıflandırması ve kaydetmesi sağlanır. Uygulamalar sırasında her denemede gözlem formu kullanılarak pozisyonlar sınıflandırılır ve bu sayede ilerleme takip edilir.

FLT.2.1.3

Öğrencilerin ağızlık, gövde ve kuyruğu belirlemesi sağlanır (KB2.20, OB1). Flütün her bir bölümü sırayla gösterilir ve işlevi anlatılır (SDB2.1). Her parça gösterildikten sonra parçaların adlarını tekrarlamaları ve parmaklarıyla işaret etmeleri istenir. Öğrencilerin ağızlık, gövde ve kuyruk arasında ilişki kurması sağlanır (OB1). Flütün parçaları karıştırılarak öğrencilere “Ağızlık nerede?“, “Kuyruğu bulabilir misin?“ gibi sorular yöneltilerek parçalar arası ilişki kurması istenir. Öğrencilerin ağızlık, gövde ve kuyruğu birleştirerek bütünsel yapıyı oluşturması sağlanır (OB1). Öğrencilerden flütün parçalarını sırayla birleştirmeleri istenir. Önce ağızlığı gövdeye, ardından kuyruğu gövdeye takma gösterilir ve uygulatılır. Bu aşamada öğretmen flütün günlük bakımı hakkında bilgi vermelidir. Öğrencilerin flüt çalındıktan sonra içinde biriken tükürük ve nemi temizlemenin önemini fark etmesi sağlanır. Öğrencilerden sırayla flütü parçalara ayırmaları ve bakımını yapmaları istenir. Alışkanlık kazanmak için her gün uygulama yapılması gerektiği üzerinde durulur. Gözlem formu kullanılarak ölçme değerlendirme yapılabilir.

FLT.2.1.4

Öğrencilerden duruş ve tutuş sırasında dikkat edilmesi gereken unsurları (omuzların gevşek olması, flütün sağ omuza paralel tutulması, parmakların deliklere doğru yerleştirilmesi) gözlemleyerek analiz etmeleri istenir. Öğrenciler gözlemlerini kategorilere ayırır. Örneğin “duruş“, “tutuş“, “nefes“ gibi başlıklar altında öğrendikleri bilgileri gruplandırırlar. Öğrenciler, her kategorideki bilgileri kendi cümleleriyle kısa bir şekilde özetler. Örneğin “Omuzlar gevşek olmalı ve sırt dik durmalı. Sol el flütün üst kısmını, sağ el alt kısmını tutmalı. Flüt yere paralel şekilde tutulmalı."Bu yöntemle öğrenciler, öğrendikleri bilgileri mantıksal bir çerçevede düzenlemeyi içselleştirmeyi ve özlü bir şekilde ifade etmeyi öğrenirler (KB2.3). Öğrencilerin doğru duruş ve tutuş pozisyonu alabilmeleri için amaç ve ölçütleri belirlemeleri sağlanır. Vücut duruşu, flüt tutuşu, nefes ve üfleme pozisyonu, kolların ve ellerin pozisyonu, nefes ve ses kontrolü gibi ölçütler örnek gösterilebilir. Flütün sağ omuz yönünde yere paralel olarak tutulması ve iki elin baş parmağı ile desteklenmesi gerektiği üzerinde durulur. Öğrencilerin omuzlarının rahat ve gevşek, sırtlarının dik olması, ayaklarının omuz genişliğinde açık olması sağlanır. Öğrencilerin doğru duruş ve tutuş pozisyonunu alabilmeleri için uygun gözlem araçlarını kullanarak veri toplaması sağlanır. Flüt tutuşunda denge ve parmak pozisyonunu gözlemlemesi istenir. Öğrencilerin sol ellerinin flütün üst kısmını, sağ ellerinin ise flütün alt kısmını kavraması sağlanır. Parmakların her biri doğru delik üzerine gereğinden fazla baskı yapmadan yerleştirilmelidir. Öğrencinin doğru duruş ve tutuş pozisyonunu gözlemleyerek, tekniği uygulayarak sınıflandırması ve kaydetmesi sağlanır. Sınıfta veya çalışılan alanda bir ayna bulundurularak öğrencilerin kendi duruşlarını gözlemlemeleri istenir. Öğrenciler aynaya bakarak duruşunu kontrol eder ve aynada gördüğü hataları kendi kendine düzeltmeye çalışabilir (E1.4). Böylece öğrenciler düzenli çalışmanın başarı üzerindeki etkisini de fark eder (D3.2). Öğrencilerin flüt çeşitlerini somutlaştırmaları için müzik mağazasına gitmeleri ve gözlem yapmaları performans görevi olarak verilebilir. Performans görevi; flüt çeşitlerini tanıma, flütlerin fiziksel farklılıklarını belirleme, malzeme ve ses özelliklerini karşılaştırma, mağaza görevlisiyle etkileşim, soru sorma gibi kriterler belirlenerek analitik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.

Öğrencilerden flütün yapımında kullanılan farklı malzemeleri (metal, ahşap, plastik vb.) araştırmaları ve bu malzemelerin ses kalitesine olan etkilerini karşılaştırmaları istenebilir. Ayrıca her bir malzemenin neden tercih edildiğine dair kısa bir sunum hazırlamaları sağlanabilir. Öğrencilere basit malzemelerle (karton, plastik boru, ya da kil) kendi flüt modellerini tasarlama ve yapma görevi verilebilir. Modellerini oluştururken öğrendikleri fiziksel yapı bilgilerini uygulamaları beklenebilir. Öğrencilerden flütün boyunu veya deliklerin sayısını değiştirerek çıkan seslerin nasıl farklılaştığını incelemeleri talep edilebilir.

Öğrencilerin flütün parçalarını ve işlevlerini öğrenmeleri için her bir parçaya ayrı odaklanılabilir. Örneğin önce sadece flütün başlık kısmını incelemeleri ve bunun ne işe yaradığını anlamaları sağlanıp daha sonra diğer parçalara geçilebilir. Flütün parçalarını anlamaları için oyuncak veya maket flüt modelleri gibi somut materyaller kullanılabilir.