3. TEMA: ÇALGIMI TANIYORUM (FLÜT)
KB1. Temel Beceriler
E1.1. Merak, E2.5. Oyunseverlik
SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB3.1. Uyum
D3. Çalışkanlık, D6. Dürüstlük, D12. Sabır, D16. Sorumluluk
OB1. Bilgi Okuryazarlığı
FLT.1.3.1. Çalgıyı tanıyabilme
FLT.1.3.2. Çalgının bölümlerini tanıyabilme
FLT.1.3.3. Flüt çeşitlerini tanıyabilme
FLT.1.3.4. Flüt sesini tanıyabilme
Flütün Tanıtımı ve Özellikleri
Flütün Bölümleri ve İşlevleri
Flüt Çeşitlerinin Tanıtımı
Flüt Sesinin Tanıtılması ve Ayırt Edilmesi
ağızlık, alto flüt, bas flüt, blok flüt, flüt çeşitleri, gövde, kuyruk, nefesli çalgı, piccolo flüt
Öğrenme çıktıları; eşleştirme soruları ve doğru-yanlış soruları kullanılarak değerlendirilebilir. Yapboz oyunu oynanabilir. Öğrencilerin flüt çeşitlerini somutlaştırmaları için müzik mağazasına gitmeleri ve gözlem yapmaları performans görevi olarak verilebilir. Performans görevi; flüt çeşitlerini tanıma, flütlerin fiziksel farklılıklarını belirleme, malzeme ve ses özelliklerini karşılaştırma, mağaza görevlisiyle etkileşim, soru sorma gibi kriterler belirlenerek analitik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.
Öğrencilerin dinledikleri şarkılarda enstrüman farklılıklarını bildikleri kabul edilir.
Öğrencilerin flütle ilgili mevcut bilgilerini ve ilgilerini değerlendirmek için farklı yöntemler bir arada kullanıalbilir. Örneğin “Flüt sesi duydunuz mu?“, “Flüt hakkında ne biliyorsunuz?“, “Flüt çalmayı öğrenmek ister miydiniz?“ gibi sorularla öğrencilerin bilgi düzeyleri ve merakları ölçülebilir. Bunların yanı sıra öğrencilerin öğrenme ihtiyaçlarını belirlemek amacıyla flüte dair bildiklerini çizmeleri istenir ve çizimlerini açıklamaları talep edilebilir.
Öğrencilerden televizyon, internet veya çevrelerinde gördükleri müzik aletlerinden bahsetmeleri istenebilir. Bu çalgılardan nefes ile icra edilen çalgıları tahmin etmeleri beklenir. Öğrencilerin flüt ile bağ kurabilmesi için tahmin ettikleri çalgılar ile flüt arasında ilişki kurması istenebilir.
FLT.1.3.1
Öğrencilere gerçek bir flüt veya flüt görseli gösterilerek flütün nasıl göründüğü anlatılır. Ardından flütün etkileyici bir enstrüman olduğunu vurgulamak amacıyla onlara “Fareli Köyün Kavalcısı“ hikâyesi anlatılır. Hikâyede köy halkı sözünü tutmadığı için kavalcı köyden çocukları alıp götürür. Öğrenciler, insanlara karşı dürüst ve güvenilir olmanın toplum hayatında ne kadar önemli olduğunu fark eder (D6.1). Daha sonra flütle ilgili video, sunu gibi materyaller izletilerek flütün merak uyandırması sağlanır (E1.1, OB1). Sınıfa getirilen flüt;öğrencilerin gözlem yapmaları, incelemeleri ve çıkarımda bulunmaları için öğrencilere gösterilir. Flüt tanıtımıyla başlayan süreçte öğrencilerin gözlem yapma becerilerini geliştirmek amacıyla gözleme dair belirli ölçütler oluşturulur. Sınıfa getirilen flüt, öğrencilerin dikkatlice inceleyip sesini dinlemeleri için öğrencilere gösterilir. Flütle ilgili yapılan gözlemler, öğrencilerin kendi ifadeleriyle kayıt altına alınır. Daha sonra bu gözlemler, basit kategoriler hâlinde sınıflandırılır. Örneğin flütün uzun ve zarif görünüşü, üfleyerek ses çıkarması gibi temel bilgiler üzerinde durulur (KB2.2). Öğrencilerin kavrayış düzeylerini ölçmek amacıyla eşleştirme kartlarıyla küçük oyunlar yapılır. Süreç, doğru yanlış soruları ve gözlem formuyla değerlendirilebilir.
FLT.1.3.2
Çeşitli görseller aracılığıyla flüt çalgısının bölümlerinin tanınması sağlanır. Flüt görseli hazırlanıp bu görsel parçalara (ağızlık, gövde ve kuyruk) ayrılır. Öğrencilere bu parçalar dağıtılır ve onlardan flütün parçalarının doğru şekilde birleştirmeleri istenir. Parçalar doğru birleştirildikten sonra her bir bölümün işlevi basit bir şekilde anlatılır. Flütün parçaları farklı şekillerde ilişkilendirilerek flüt parçalarını anlatan bir şarkı oluşturulabilir. Şarkı söylerken öğrenciler flüte ait parçaların yerini gösteren hareketler yapar. Şarkı tekrar edildikçe flütün bölümleri öğrenilir (E2.5). Bu etkinliklerde iş birliği becerisini geliştirmek amacıyla öğrenciler küçük gruplara ayrılarak flüt parçalarını bir araya getirme ve doğru birleştirme görevini takım çalışması ile yerine getirir. Öğrenciler grupla çalışma becerisi sergileyerek takım çalışmasının önemini kavrar (D3.4). Ayrıca flüt parçalarını anlatan bir yapboz hazırlanır ve her grup başka bir grubun yapbozunu değerlendirerek gözlem formlarını doldurur. Bu süreçte öğrenciler birbirleriyle iletişim kurmayı, sorumluluk paylaşmayı ve ortak bir hedefe ulaşmak için birlikte çalışmayı deneyimler (SDB2.2). Flüt çalgısının bölümlerini tanımaya yönelik farklı bir etkinlik tasarlanabilir. Süreç, öğrencilerin gözlemlerini sistematik bir şekilde yapmalarını sağlamak için öncelikle gözlem amaçlarının ve ölçütlerinin belirlenmesiyle başlar. Örneğin “Flütün bölümleri nelerdir?“, “Bu bölümler nasıl görünüyor?“ gibi sorular öğrencilerin dikkatini yönlendirmek için kullanılabilir. Etkinlik sırasında sınıfa büyük bir flüt maketi veya posteri getirilir. Maket, üzerindeki bölümler (ağızlık, gövde ve kuyruk) çıkartılabilir şekilde hazırlanır. Öğrenciler, sırayla flüt maketinin parçalarını yerleştirirken her parçayı dikkatlice gözlemler ve gözlem defterlerine “bölümün adı, ne işe yardığı, nerede bulunduğu“ gibi bilgilere ilişkin notlar alırlar. Sonrasında öğrencilerden gözlem defterlerine kaydettikleri bilgileri gruplayarak bir sınıflandırma yapmaları istenir. Örneğin parçalar işlevlerine göre “ses çıkaran bölüm (ağızlık), sesi taşıyan bölüm (gövde), flütü tamamlayan bölüm (kuyruk)“ gibi gruplandırılır (KB2.2). Performans görevi olarak maket üzerinden yapılan gözlem ve sınıflandırma çalışması küçük bir yarışmaya dönüştürülerek her grup flütle ilgili öğrendiklerini birbirine sunabilir. Çalgının bölümleriyle ilgili hazırlanmış yapbozlar ve gözlem formları aracılığıyla öğrencilerin öğrenme düzeyleri belirlenebilir.
FLT.1.3.3
Öğrenciler, flüt çeşitlerini (flüt, piccolo flüt, blok flüt, alto flüt ve bas flüt) kendileri keşfederek öğrenirler. Flütlerin farklı boyut, şekil ve ses özelliklerini inceleyerek müzik dünyasına dair yeni bilgiler edinir ve bu süreci eğlenerek deneyimlerler. Etkinliklerde açık ve ulaşılabilir hedefler belirlenerek öğrencilerin her aşamada neyi öğreneceklerini ve nasıl bir katkıda bulunacakları anlamaları sağlanır (D3.2). Ayrıca süreç boyunca sabırla çalışmanın ve görevlerini sorumluluk bilinciyle yerine getirmenin önemini fark ederler ( D12.3, D16.3). flüt çeşidini tanımak için renkli kartlar hazırlanır. Bu kartlar, flütlerin özelliklerini temsil eder (flüt için parlak gümüş renk, blok flüt için krem renk, piccolo flüt için pembe veya mavi renk, alto flüt için kahverengi renk, bas flüt için koyu mavi renk). Öğrencilere bu kartlar sırayla gösterilir ve ardından ilgili flütün görseli veya kısa bir videosu izletilir. Kartları flüt görselleriyle eşleştiren öğrenciler, flütlerin boyut ve şekil farklılıklarını gözlemleme fırsatı bulur. Her flüt çeşidinin sesi dinletilir ve öğrencilerden bu sesin hangi türe ait olduğunu tahmin etmeleri istenir. Gruplar hâlinde gerçekleştirilen “Flüt Dedektifi“ etkinliğinde her grup bir flüt çeşidini temsil eder. Bu etkinlik öğrencilerin iş birliği yapma ve sorumluluk alma becerilerini geliştirmelerine yardımcı olur (D3.4). Gruplar, flütün özelliklerini tanıtmak için araştırma yapar ve diğer gruplara sunum yapar. Sunum sonrasında diğer gruplar, flütle ilgili sorular sorarak bilgilerini pekiştirir. Bu etkinlik, öğrencilerin iş birliği yapma ve sorumluluk alma becerilerini geliştirmelerine yardımcı olur (SDB2.2). Son olarak “Flüt Ailesiyle Tanışma“ temalı bir etkinlik düzenlenir. Flütlerin sınıfa getirilmesi veya görsellerle canlandırmalar yapılmasıyla öğrenciler bu enstrümanları yakından inceleme ve bire bir gözlem yapma şansı bulur. Boyut, şekil ve ses farklılıklarını fark ederek değişken ve karmaşık durumları anlamanın önemini de deneyimlemiş olurlar (SDB3.1). Öğrencilerin flüt çeşitlerini somutlaştırmaları için müzik mağazasına gitmeleri ve gözlem yapmaları performans görevi olarak verilebilir. Performans görevi; flüt çeşitlerini tanıma, flütlerin fiziksel farklılıklarını belirleme, malzeme ve ses özelliklerini karşılaştırma, mağaza görevlisiyle etkileşim, soru sorma gibi kriterler belirlenerek analitik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.
FLT.1.3.4
Öğrenciler, flüt sesini dinleyerek tanımayı öğrenir ve diğer enstrüman seslerinden ayırt etmeyi dener. Hem işitsel hem de görsel yöntemler kullanılarak öğrenme süreci daha etkili hâle getirilir. Öğretmen derse öğrencilerle kısa bir sohbet ederek başlar. “Flüt sesi sizce yumuşak mı yoksa güçlü bir ses midir?“, “Flüt sesi size hangi duyguları hissettiriyor?“ gibi sorular sorarak öğrencilerin düşünmelerini sağlar. Daha sonra “Şimdi flütün sesini dinleyeceğiz, dikkatlice kulak verelim!“ diyerek dinleme etkinliğine geçilir. Öğrencilere farklı enstrümanların (flüt, keman, piyano, gitar vb.) kısa ses kayıtları dinletilir. Flüt sesi çaldığında öğrenciler ellerini kaldırır. Böylece flüt sesi ile diğer enstrüman seslerini ayırt etmeleri sağlanır. Sonrasında “Flüt Dedektifleri“ etkinliği yapılır. Öğrenciler gruplara ayrılır ve her grup, flüt sesiyle ilgili bir görev üstlenir. Bu süreçte öğrenciler hem iş birliği yapar hem de ekip olarak yardımlaşarak görevlerini tamamlar (SDB2.1). Ayrıca etkinliklerde oyun temelli bir yaklaşım kullanılarak öğrencilerin öğrenirken keyif almaları sağlanır (E2.5). Dersin sonunda öğrenciler flüt melodisini dinleyerek nasıl hissettiklerini paylaşır. “Bu müziği duyunca aklınıza ne geliyor?“ gibi basit sorularla öğrencilerin müzikle bağlantı kurmaları sağlanır. Gözlem formlarıyla öğrencilerin öğrenme düzeyleri belirlenebilir. Öğrencilerin flüt çeşitlerini somutlaştırmaları için müzik mağazasına gitmeleri ve gözlem yapmaları performans görevi olarak verilebilir. Performans görevi; flüt çeşitlerini tanıma, flütlerin fiziksel farklılıklarını belirleme, malzeme ve ses özelliklerini karşılaştırma, mağaza görevlisiyle etkileşim, soru sorma gibi kriterler belirlenerek analitik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.
Öğrencilerin flütün yalnızca fiziksel yapısını değil aynı zamanda müziğin içinde nasıl bir anlatım aracı olduğunu da keşfetmeleri desteklenebilir. Bu süreçte Fareli Köyün Kavalcısı hikâyesinden yola çıkılarak öğrencilerin hikâye ile flüt arasındaki ilişkiyi kavramaları sağlanabilir. Hikâyeyi öğrendikten sonra öğrencilerin kendi yaratıcı hikâyelerini oluşturmaları teşvik edilebilir. Öğrenciler, oluşturdukları hikâyeleri sesli kitap formatında kaydedebilir veya sınıfta canlandırarak paylaşabilirler. Flüt parçalarının tanıtıldığı etkinliklerde öğrenciler için daha detaylı bir keşif süreci planlanabilir. Öğrenciler, yalnızca flütün temel bölümlerini tanımakla kalmayıp her parçanın ses oluşumuna nasıl katkıda bulunduğunu araştırabilir. Bunun için flütün her bölümünü temsil eden kartlar hazırlanabilir ve öğrencilerden bu kartları kullanarak bir sesin nasıl oluştuğunu adım adım açıklamaları istenebilir.
Öğrencilerin flütü tanımalarını kolaylaştırmak amacıyla gerçek bir flüt yerine öncelikle büyük boyutlu flüt görselleri veya maketler kullanılabilir. Bu görseller, öğrencilerin flütün şeklini, bölümlerini ve temel özelliklerini daha iyi gözlemlemelerini sağlayabilir. Flütün hangi malzemelerden yapıldığı, nasıl tutulduğu gibi temel bilgiler aşamalı olarak ve somut örneklerle anlatılabilir. Flütün ağızlık, gövde ve kuyruk bölümleri ayrı ayrı gösterilerek her bir bölümün işlevi somut görsellerle desteklenerek öğrencilerden bölümleri adlandırmaları istenebilir.