3. TEMA: BAĞLAMADA TEMEL MAKAMLARI ÖĞRENİYORUM

SAB11. Müziksel Çalma

E1.3. Azim ve Kararlılık, E3.2. Odaklanma

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.3. Kendine Uyarlama (Öz Yansıtma) SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği

D3. Çalışkanlık, D4. Dostluk, D7. Estetik

OB1.Bilgi Okuryazarlığı

BAĞL.4.3.1. Bağlamada hüseyni makamını çalabilme

a) Bağlamada hüseyni makamını çözümler.

b) Bağlama ile hüseyni makamını çalmada duruş ve tutuş pozisyonu alır.

c) Bağlama ile hüseyni makamını çalmada çalgıya özgü teknikleri kullanır.

ç) Bağlama ile hüseyni makamının müziksel bileşenlerini uygular.

BAĞL.4.3.2. Bağlamada kürdi makamını çalabilme

a) Bağlamada kürdi makamını çözümler.

b) Bağlama ile kürdi makamını çalmada duruş ve tutuş pozisyonu alır.

c) Bağlama ile kürdi makamını çalmada çalgıya özgü teknikleri kullanır.

ç) Bağlama ile kürdi makamının müziksel bileşenlerini uygular.

BAĞL.4.3.3. Bağlamada hicaz makamını çalabilme

a) Bağlamada hicaz makamını çözümler.

b) Bağlama ile hicaz makamını çalmada duruş ve tutuş pozisyonu alır.

c) Bağlama ile hicaz makamını çalmada çalgıya özgü teknikleri kullanır.

ç) Bağlama ile hicaz makamının müziksel bileşenlerini uygular.

Bağlamada Makamlar

makam

Temadaki öğrenme çıktıları; gözlem formu, grup değerlendirme, akran değerlendirme formu, performans görevi ve dereceli puanlama anahtarı kullanılarak değerlendirilebilir. Performans görevi olarak öğrencilerin her bir makamı çalmaları istenebilir. Performans görevi, dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilir.

Öğrencilerin bağlamada perdeler üzerinde koma seslerinin de olduğunu bildikleri kabul edilmektedir.

Öğrencilere makam kavramı hakkında sorular yöneltilebilir. “Makam nedir?”, “Türk müziğinde makamların amacı ne olabilir?” gibi sorularla öğrencilerin düşüncelerini ifade edebilmeleri sağlanabilir. Hüseyni, kürdi ve hicaz makamlarının isimleri ve temel özellikleri hakkında daha önce bilgi sahibi olup olmadıkları araştırılabilir. Ayrıca “Bağlamada makamları seslendirebilmek için hangi notaları kullanıyorsunuz?” gibi sorularla öğrencilerin bilgi düzeyi ölçülebilir. Öğrencilerden bağlamada daha önce çaldıkları bazı melodileri tekrar edebilmeleri istenebilir. Makamların ritmik ve melodik yapısına dair kısa cevaplı sorular yöneltilebilir.

Öğrencilerin çevrelerinde sıkça duydukları halk türküleri dinletilebilir. Bu türkülerin belirli dizilerle oluşturulduğu belirtilerek hüseyni, kürdi ve hicaz makamlarının geleneksel müzikte yaygın olduğu vurgulanabilir. Öğrencilerden okul etkinliklerinde, özel günlerde ya da evde duydukları türküleri hatırlamaları istenebilir. Bu örnekler üzerinden makamların belirli ses düzenleriyle tanımlandığı ve eserlerin yapısını belirlediği açıklanabilir. Günlük yaşamda değişen duygu hâllerinin müzikte de makamlar aracılığıyla yansıtıldığı gösterilerek öğrencilerin müzikte duygusal ifadeyi fark etmeleri sağlanabilir.

BAĞL.4.3.1

Öğretmen, öğrencilere hüseyni makamı ile ilgili teorik bilgileri anlatarak temel müziksel bileşenler hakkında genel bir bakış sağlar (OB1). Hüseyni makamına ait notalar ve karakteristik aralıklar öğretilir (E3.2). Hüseyni makamının melodik yapısı, duygu durumu ve ritim özellikleri açıklanır. Bağlama ile bu makamı çalarken kullanılan teknikler ve müzikal süslemelerin sesin zenginliği üzerindeki etkisi anlatılır (D7.1). Hüseyni makamındaki tipik süslemelerin ve tınıların bağlamada nasıl uygulanacağı gösterilir (SDB2.1). Hüseyni makamında kullanılan notaların doğru sıralaması ve melodik akışı öğretilir (KB2.6, OB1). Öğretmen, öğrencilerin duruş, tutuş ve bağlamaya özgü teknikleri doğru kullanıp kullanmadıklarını gözlemler. Öğrenciler, bu teknikleri basit alıştırmalarla uygulayarak pratik yapar. Öğrenciler, bağlama üzerindeki temel teknikleri birleştirerek kısa hüseyni makamı melodilerini çalmaya başlar. Bu çalışmalarda çalınan her melodinin teknik doğruluğu üzerinde durulur. Öğretmen, öğrencilerin tekniklerini gözlemler ve doğru teknik kullanımına dair geri bildirimde bulunur. Grup çalışmaları ile öğrenciler, birbirlerinin teknik ve duygusal ifadelerini akran değerlendirme formu ile değerlendirirler ve birbirlerinden öğrenirler (SDB2.2, D3.4). Hüseyni makamında olan Türk halk müziği türünden örnek eserleri bireysel ve gruplar hâlinde çalışırlar (D4.1). Öğrenciler, bağlama ile eserlerin makamsal ve ritmik karakterlerini doğru bir şekilde yakalamaya odaklanırlar. Öğretmen; öğrencilerin eserleri çalarken, yapısal ve ritimsel açıdan doğru bir şekilde uygulayıp uygulamadıklarını gözlemler. Farklı temposal hızlarda çalışarak ritim duygusu ve zamanlama geliştirilir (E1.3). Hüseyni makamı, bağlamada doğru tınılar ve süslemeler ile çalınarak öğrencilerin makamın duygusal özelliklerini fark etmeleri sağlanır (SDB1.3). Öğrenciler, çaldıkları eserin duygusal ifadesini pekiştirir. Her öğrencinin çaldığı eserin duygusal ifadesi üzerine geri bildirim verilir (SDB1.1).

BAĞL.4.3.2

Öğretmen, öğrencilere hüseyni makamı ile ilgili teorik bilgileri anlatarak temel müziksel bileşenler hakkında genel bir bakış sağlar (OB1). Kürdi makamına ait notalar ve karakteristik aralıklar öğretilir (E3.2). Kürdi makamının melodik yapısı, duygu durumu ve ritim özellikleri açıklanır. Bağlama ile bu makamı çalarken kullanılan teknikler ve müzikal süslemelerin sesin zenginliği üzerindeki etkisi anlatılır (D7.1). Kürdi makamındaki tipik süslemeler ve tınıların bağlamada nasıl uygulanacağı gösterilir (SDB2.1). Kürdi makamında kullanılan notaların doğru sıralaması ve melodik akışı öğretilir (KB2.6, OB1). Öğretmen, öğrencilerin duruş, tutuş ve bağlamaya özgü teknikleri doğru kullanıp kullanmadıklarını gözlemler. Öğrenciler, bu teknikleri basit alıştırmalarla uygulayarak pratik yapar. Öğrenciler, bağlama üzerindeki temel teknikleri birleştirerek kısa kürdi makamı melodilerini çalmaya başlar. Bu çalışmalarda çalınan her melodinin teknik doğruluğu üzerinde durulur. Öğretmen, öğrencilerin tekniklerini gözlemler ve doğru teknik kullanımına dair geri bildirimde bulunur. Grup çalışmaları ile öğrenciler, birbirlerinin teknik ve duygusal ifadelerini değerlendirir ve birbirlerinden öğrenirler (SDB2.2, D3.4). Bu süreç grup değerlendirme formu ile değerlendirilir. Öğrenciler, kürdi makamındaki Türk halk müziği türünden örnek eserleri bireysel ve grup hâlinde çalışır (D4.1). Öğrenciler, bağlama ile eserlerin makamsal ve ritmik karakterlerini doğru bir şekilde yakalamaya odaklanırlar. Öğretmen, öğrencilerin eserleri çalarken yapısal ve ritimsel açıdan doğru bir şekilde uygulayıp uygulamadıklarını gözlemler. Farklı temposal hızlarda çalışarak ritim duygusu ve zamanlama geliştirilir (E1.3). Kürdi makamı, bağlamada doğru tınılar ve süslemeler ile çalınarak makamın duygusal özelliklerini fark etmeleri sağlanır (SDB1.3). Öğrenciler, çaldıkları eserin duygusal ifadesini pekiştirir. Her öğrencinin çaldığı eserin duygusal ifadesi üzerine geri bildirim verilir (SDB1.1).,

 BAĞL.4.3.3

Öğretmen, öğrencilere hicaz makamı ile ilgili teorik bilgileri anlatarak temel müziksel bileşenler hakkında genel bir bakış sağlar (OB1). Hicaz makamına ait notalar ve karakteristik aralıklar öğretilir (E3.2). Hicaz makamının melodik yapısı, duygu durumu ve ritim özellikleri açıklanır. Bağlama ile bu makamı çalarken kullanılan teknikler ve müzikal süslemelerin sesin zenginliği üzerindeki etkisi anlatılır (D7.1). Hicaz makamındaki tipik süslemeler ve tınıların bağlamada nasıl uygulanacağı gösterilir (SDB2.1). Hicaz makamında kullanılan notaların doğru sıralaması ve melodik akışı öğretilir (KB2.6, OB1). Öğretmen, öğrencilerin duruş, tutuş ve bağlamaya özgü teknikleri doğru kullanıp kullanmadıklarını gözlemler. Öğrenciler, bu teknikleri basit alıştırmalarla uygulayarak pratik yapar. Öğrenciler, bağlama üzerindeki temel teknikleri birleştirerek kısa hicaz makamı melodilerini çalmaya başlar. Bu çalışmalarda çalınan her melodinin teknik doğruluğu üzerinde durulur. Öğretmen, öğrencilerin tekniklerini gözlemler ve doğru teknik kullanımına dair geri bildirimde bulunur. Grup çalışmaları ile öğrenciler, birbirlerinin teknik ve duygusal ifadelerini değerlendirir ve birbirlerinden öğrenirler (SDB2.2, D3.4). Bu süreç grup değerlendirme formu ile değerlendirilir. Hicaz makamında olan Türk halk müziği türünden örnek eserler bireysel ve gruplar hâlinde çalışırlar (D4.1). Öğrenciler, bağlama ile eserlerin makamsal ve ritmik karakterlerini doğru bir şekilde yakalamaya odaklanırlar. Öğretmen, öğrencilerin eserleri çalarken yapısal ve ritimsel açıdan doğru bir şekilde uygulayıp uygulamadıklarını gözlemler. Farklı temposal hızlarda çalışarak ritim duygusu ve zamanlama geliştirilir (E1.3). Hicaz makamı, bağlamada doğru tınılar ve süslemeler ile çalınarak öğrencilerin makamın duygusal özelliklerini fark etmeleri sağlanır (SDB1.3). Öğrenciler, çaldıkları eserin duygusal ifadesini pekiştirir. Her öğrencinin çaldığı eserin duygusal ifadesi üzerine geri bildirim verilir (SDB1.1). Makamların icrasında ritme ve melodiye uygunlukları gözlem formu ile gözlemlenerek değerlendirilebilir.

Öğrencilere makamların farklı melodik varyasyonlarını keşfetmeleri ve bu varyasyonlarla kendi müzikal ifadelerini yaratmaları için fırsatlar sunulabilir. Öğrencilerin bağlama üzerindeki özgürlüklerini artırarak makamsal müzikaliteyi daha yaratıcı bir şekilde ifade etmeleri sağlanabilir. Ayrıca çeşitli halk müziği eserlerinde uygulanan bu yaratıcı süreç, öğrencilerin farklı müzik türlerini keşfetmelerine de olanak tanıyabilir.

Öğretmen, öğrencilerin hızlarına göre uyarlanmış temposal alıştırmalar ve egzersizler sunabilir. Öğrenciler, her makamın melodik akışını ve karakteristik aralıklarını daha iyi kavrayabilmek için videolar veya sesli örneklerle çalışabilirler. Öğrencilerin makamın yapısını ve süslemelerini daha kolay öğrenebilmeleri amacıyla görsel notalar ve tablolar kullanılabilir. Öğrencilere başlangıç seviyesinde alıştırmalar ve parçalar seçilerek temel teknikler üzerinde yoğunlaşmaları sağlanabilir. Bu alıştırmalarla her bir makamın temel melodik yapısını öğrenebilir ve zamanla daha karmaşık çalışmalara geçilebilir. Öğretmen, öğrencilere her makamın duygusal atmosferini anlatan kısa hikâyeler veya duygu odaklı açıklamalar yapabilir. Bu, öğrencilerin çaldıkları eserlerde duygusal ifadeyi daha iyi anlamalarına yardımcı olabilir.