1. TEMA: ÇALGILARI TANIYORUM

KB1. Temel Beceriler

E1.1. Merak, E2.5. Oyunseverlik

SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB3.1. Uyum

D3. Çalışkanlık, D12. Sabır

OB1. Bilgi Okuryazarlığı

BAĞL.1.1.1. Çalgıları tanıyabilme

Çalgıların Tanıtımı

çalgı, çalgı türleri, telli çalgılar, üflemeli çalgılar, vurmalı çalgılar

Öğrenme çıktıları; eşleştirme soruları, gözlem formu, soru cevap, doğru-yanlış soruları kullanılarak değerlendirilebilir. Yapboz oyunu oynanabilir. Çalgı çeşitlerini somutlaştırması için müzik mağazasına gitme ve gözlem yapma görevi verilebilir. Gözlem yapma görevinin değerlendirilmesi gözlem formları ile yapılabilir. Ayrıca öğrencilerin çalgıların fiziksel özelliklerini anlamalarını desteklemek amacıyla sınıf içi drama etkinlikleri düzenlenebilir. Düzenlenen drama etkinlikleri dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.

Öğrencilerin çevrelerinde farklı çalgılar olduğunu ve bu çalgıların şekil, büyüklük ve malzeme bakımından birbirinden farklı olabileceğini bildikleri; nesneleri büyüklük, renk veya dokularına göre gruplandırabilecekleri kabul edilmektedir.

Öğrencilerin çalgılarla ilgili bilgilerini belirlemek için çeşitli yöntemler birlikte kullanılabilir. Öncelikle öğrencilerin çalgılar hakkındaki düşüncelerini serbestçe ifade edebilmeleri için öğrencilere sorular sorulabilir. Örneğin “Daha önce hiç çalgı gördünüz mü? Hangi çalgıları biliyorsunuz? Çalgılar neye benzer?“ gibi sorularla öğrencilerin çalgılarla ilgili farkındalık düzeyleri ve ön bilgileri değerlendirilebilir. Ardından öğrencilerin görsel algılarını ölçmek amacıyla çalgılarla ilgili bildiklerini çizmeleri istenebilir.

Öğrencilerin çalgıları günlük yaşamla ilişkilendirmeleri için çevrelerindeki nesnelerden ve deneyimlerinden yararlanmaları sağlanabilir. Evde ya da okulda çalgılara benzeyen nesneler olup olmadığı sorgulanabilir. Örneğin tencerelerin büyüklük farkı ya da oyuncakların sert–yumuşak oluşu üzerinden çalgıların farklı boyut ve malzemelerden yapılabileceği vurgulanabilir. Ayrıca düğün, okul ya da televizyonda gördükleri çalgılar sorularak öğrencilerin gözlemleriyle benzerlik kurmaları desteklenebilir.

“Büyük çalgılar nerede durur, küçük çalgılar nerede saklanır? Tahta bir çalgıyla metal bir çalgı nasıl farklı görünebilir?“ gibi sorular yöneltilerek çalgıların fiziksel özelliklerine yönelik dikkatleri çekilebilir. Ayrıca gündelik yaşamda kullanılan bazı eşyalarla çalgıların benzer olabileceği keşfedilebilir. Örneğin “Bazen büyük bir kutu ya da tahta parçası gördüğümüzde ona dokunmak isteriz. Çalgılar da farklı dokularda olabilir mi?“ sorusuyla çalgıların yüzey özellikleri fark ettirilebilir.

BAĞL.1.1.1

Öğrencilerin çevrelerinde bulunan çalgıları fark etmeleri ve bu çalgıları gözlemleyerek keşfetmeleri sağlanır. Öğretmen, “Çalgılar neye benziyor? Çalgılar neden farklı şekillerde? Bazı çalgılar neden büyük, bazıları küçük?“ gibi sorularla öğrencilerin merak duygularını harekete geçirir (E1.1). Sınıfa çeşitli çalgı görselleri, maketler veya gerçek çalgılar getirilerek öğrencilerin çalgılara dokunarak, onları yakından inceleyerek ve karşılaştırarak gözlem yapmalarına rehberlik edilir. “Bu çalgı sert mi yumuşak mı? Bu çalgının yüzeyi düz mü? Bu çalgının şekli nasıl?“ gibi sorularla çocukların dikkat etmeleri gereken noktalar belirlenir. Öğrenciler; çalgılara dokunarak, çalgıların büyüklüklerini kıyaslayarak ve onları farklı açılardan inceleyerek gözlem yaparlar. Öğretmen, çocukların gözlem yaparken kullanabilecekleri araçları tanıtır (büyüteç ile yakından bakma, gözleri kapatarak dokunarak hissetme, çalgıları farklı açılardan inceleme vb.). Öğrenciler, gözlemlerini sözlü olarak ifade eder ve öğrendiklerini paylaşır (SDB2.1). Öğrenciler, çalgılar hakkında daha fazla bilgi edinme ihtiyacını fark eder ve öğretmenlerine veya arkadaşlarına sorular yöneltir (OB1). Öğrenciler, çalgıları dikkatlice gözlemleyerek sabırla incelemelerini tamamlar (D12.3). Not alma yerine gözlem sonuçları sınıfta eğlenceli grup etkinlikleriyle ve oyunlarla kaydedilir (E2.5). Büyük çalgılar bir köşeye, küçük çalgılar başka bir köşeye konur. Tahta çalgılar bir tarafa, metal çalgılar başka bir tarafa ayrılır. Öğretmen, çocuklarla çalgıları benzer özelliklerine göre sınıflandırır ve basit şekiller veya renkli kartlarla gösterir (KB2.2). Öğrenciler, verilen görevleri özenle ve çalışkanlıkla tamamlamak için çaba gösterir (D3.4). Çocukların öğrendiklerini hatırlamalarını kolaylaştırmak için çalgılar büyüklük, malzeme veya şekillerine göre gruplanarak bir poster hazırlanır. Bu süreçte öğrenciler arkadaşlarıyla iş birliği yaparak çalgıları sınıflandırır ve fikirlerini paylaşır (SDB2.2). Öğrenciler çalgıları renk, doku, büyüklük gibi fiziksel özelliklerine göre sınıflandırdıktan sonra öğrencilerin bu çalgıları çalma biçimlerine göre gruplamaları sağlanır. Öğretmen, “Bazı çalgılar neden tokmakla çalınıyor, bazıları elle tutuluyor, bazıları üfleniyor?“ sorusuyla öğrencilerin çalgı türlerini keşfetmelerine rehberlik eder. Öğrenciler, elleriyle vurduklarında veya salladıklarında ses çıkaran çalgıları (davul, tef, marakas vb.) fark ederler. Öğrenciler, telleri gerilmiş ve parmakla ya da yayla titreştirilen çalgıları (gitar, keman, arp vb.) gözlemler. Öğrenciler, üflenerek çalınan çalgıları (flüt, melodika vb.) fark ederler. Bu süreçte çalgıların yapısal ve çalma biçimine dayalı farklılıkları gözlemlenir. Öğretmen, öğrencilerin çalgılara dokunarak ve çalgıların hareketlerini inceleyerek hangi gruba ait olduğunu anlamalarına yardımcı olur (SDB3.1). Öğrenciler, çalgıların benzerlik ve farklılıklarına dair gözlemlerini hareket, görsel veya oyunlarla ifade ederler. Vurmalı çalgıları taklit eden bir hareket yaparak tanımlarlar. Telli çalgılar için hayali bir gitar çalma hareketi yaparlar. Üflemeli çalgılar için üfleme hareketi yaparak türünü gösterirler. Dersin sonunda öğretmen, “Hangi çalgılar tokmakla çalınıyor? Hangi çalgılar üflenerek çalınıyor? Telli çalgılar nasıl görünüyor?“ gibi sorularla öğrencilerin gözlemlerini pekiştirir. Öğrencilerin öğrenme sürecindeki gelişimlerini değerlendirmek için gözlem formları, kontrol listeleri ve akran değerlendirme yöntemleri kullanılabilir.

Öğrencilerin keşiflerini derinleştirmek için çeşitli etkinlikler uygulanabilir. ““Çalgı Dedektifleri“ etkinliğinde öğrencilerin çalgıları büyüklük, malzeme ve şekillerine göre karşılaştırarak sınıflandırmaları ve buldukları çalgıları çizmeleri sağlanabilir. “Çalgı Modelleme Atölyesi“ etkinliğinde ise oyun hamuru, kâğıt, karton gibi malzemelerle çalgı modelleri oluşturulabilir; bu çalgıların neden bu şekilde tasarlandığını tartışabilirler. Öğrencilerin analitik düşünmelerini sağlamak için “Kendi Çalgı Sınıflandırmamı Yapıyorum“ etkinliği yaptırılabilir; burada çalgılar, öğrencilerin belirlediği kriterlere göre gruplanabilir. Günlük hayatla ilişkilendirme amacıyla “Çalgılar Nerede Kullanılır?“ etkinliğinde çalgıların farklı ortamlarda nasıl yer aldıkları hakkında gözlemler paylaşılabilir.

Öğrencilerin çalgıları tanımasını desteklemek için somut, tekrar eden ve yönlendirmeli etkinlikler uygulanabilir. Öncelikle çalgılar bire bir dokunarak, yakından incelenerek ve öğretmenin rehberliğinde keşfedilebilir. Öğrencilere “Bu çalgı büyük mü küçük mü? Bu çalgının yüzeyi nasıl? Bu çalgı hangi malzemeden yapılmış olabilir?“ gibi net ve basit sorular yöneltilerek öğrencilerin gözlem yapmaları sağlanabilir. Öğrencilerin öğrenme sürecini kolaylaştırmak için çalgılar, belirgin fiziksel özelliklerine göre gruplandırılarak (sadece büyük çalgılar, sadece tahta çalgılar) sunulabilir. Öğrencilerin karşılaştırmalar yaparak farklılıkları fark etmeleri için büyük-küçük, sert-yumuşak gibi ikili eşleştirme oyunları oynatılabilir. Öğrencilerin kavramları pekiştirmesi için “Çalgıyı Bul“ etkinliği uygulanabilir. Öğretmen, "Bu çalgı tahtadan yapılmış ve büyüktür." gibi ifadelerle öğrencilerin doğru çalgıyı seçmesini sağlayabilir. Basit resimli kartlar, somut objeler ve eşleştirme etkinlikleriyle öğrenme desteklenebilir. Öğrencilerin gözlemlerini aktarmaları için çizim, yapıştırma ve parça tamamlama etkinlikleri kullanılabilir. Öğrenciler çalgıları çizer, basit modeller yapabilir veya çalgı görsellerini büyük-küçük, sert-yumuşak gibi özelliklerine göre ayrılmış panolara yerleştirilebilir.