4. Tema: Dünyamız

ZAZ.8.4.D

"Dünyamız" temasına yönelik dinleme / izleme–anlamlandırma süreci; öğrencilerin önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek amacıyla yeryüzü ve ülkeler, keşifler ve kâşifler, kültürel mirası yansıtan görseller üzerinden bağlatılır (OB2, KB1). Görseller incelenerek "Hangi ülkeler var?", "Hangi kıtalardan bahsediliyor?", "Hangi keşiflerden söz ediliyor?", "Kültürel miras nedir?" gibi sorulara yönelik düşünceler oluşturulur ve öğrencilerin kendi sınıf yaşantılarından örnekler vermeleri sağlanır. Bu süreçte önceki bilgi ve deneyimlerin harekete geçirilmesi, görsellerdeki unsurlar ile yaşantılar arasında temel ilişkilerin fark edilmesi ve mevcut içerik hakkında tahminlerde bulunulması sağlanır (E1.2, SDB1.1, SDB1.2).

Kısa bir ses kaydı, video veya diyalogdan kesitler sunularak içerikte yer alan yeryüzü ve ülkeler, keşifler ve kâşifler, kültürel miras hakkında tahminlerde bulunulması sağlanır. Görsel ve işitsel ipuçları birlikte değerlendirilerek içerik hakkında çıkarımlar yapılır. Tahminler sınıf ortamında paylaşılırken öğrencilerin birbirlerini dikkatle dinlemeleri, farklı görüşlere açık olmaları ve iletişim kurmaları desteklenir (SDB1.3, OB4, KB2.2).

"Dünyamız" temasına uygun dinleme / izleme metni kesintisiz olarak sunulur. Bu metinde yeryüzü ve ülkeler, keşifler ve kâşifler, kültürel miras yer alır. Bu aşamada içeriğin genel anlamının kavranılması, konusunun algılanılması; temel unsurların, yönergelerin ve ayrıntıların tanınması beklenir. Böylece bütüncül içerikteki temel bileşenlerin fark edilmesi sağlanır.

Dinleme sonrasında tema; içerikte geçen yeryüzü ve ülkeler, keşifler ve kâşifler, kültürel miras ile ilgili görseller, kartlar ve dijital materyaller aracılığıyla yeniden ele alınır. Bu unsurlar eşleştirme, işaretleme ve basit sınıflandırma etkinlikleriyle ayırt edilir; benzerlik ve farklılıklar belirlenir (E1.4, SDB2.1). Başlangıçta yapılan tahminler tekrar gözden geçirilir ve dinlenen içerikle karşılaştırılır; tahminlerin doğruluğu kontrol edilir ve gerekçelendirilir. İçerikte yer alan unsurların bütün içinde konumlandırılması ve temel sınıflandırmalar yapılması sağlanır. İçerikteki bilgiler tablo veya şemalar üzerinde yapılandırılarak yatay ve dikey ilişkiler görünür hâle getirilir (D5.2, D7.3, KB2.3, KB2.5).

Yeryüzü ve ülkeler, keşifler ve kâşifler, kültürel miras ile ilgili görseller ve içerikler kategorilere ayrılır; keşif-kâşif, ülke-kıta, kültürel miras-geçmiş üzerinden anlamlı bağlantılar kurulur. Dinlenen bilgiler öğrencilerin kendi yaşantılarıyla ilişkilendirilerek içerik içselleştirilir. Bu süreçte dikkatlerini içerik üzerinde yoğunlaştırmaları, öğrenmeye istekli katılım göstermeleri ve yeni duruma uyum sağlamaları desteklenir (E3.4, E3.5).

Sürecin sonunda dinleme etkinliğine ilişkin gözlemlenen, anlaşılan ve düşünülen bilgiler bireysel olarak değerlendirilir ve sınıfla paylaşılır. Gönüllü öğrenciler söz alarak anladıklarını ifade ederken diğer öğrenciler onları dikkatle dinler. Ardından ikili ve küçük grup çalışmalarıyla karşılıklı olarak bilgi, düşünce ve deneyimler paylaşılır; yeryüzü ve ülkeler, keşifler ve kâşifler, kültürel miras hakkında bilgi verilir, dünyamız ile ilgili basit ifadeler kullanılır (KB2.7, KB2.8).

ZAZ.8.4.O

"Dünyamız" temasına yönelik okuma–anlamlandırma süreci, öğrencilerin önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek amacıyla yeryüzü ve ülkeler, keşifler ve kâşifler, kültürel miras ile ilgili kısa metinler ve görseller üzerinden başlatılır. Görseller ve metin parçaları incelenerek "Bu metin ne hakkında olabilir?", "Burada hangi ülkelerden bahsediliyor?", "Kültürel miras ne anlama geliyor?", "Keşifler neden önemlidir?" gibi sorulara yönelik tahminlerde bulunulması sağlanır (OB5, KB1, KB2.6). Önceki bilgi ve deneyimlerin harekete geçirilmesi, yeryüzü ve ülkeler, keşifler ve kâşifler, kültürel miras mevcut içerikle önceki bilgiler arasında temel ilişkilerin kurulması desteklenir. Bu süreçte öğrencilerin merak duygularının desteklenmesi, kendilerini ifade etmelerine yönelik farkındalık geliştirmele ri beklenir. Sunulan yazılı ve görsel ipuçları aracılığıyla içerik ile önceki bilgi ve deneyimler arasında bağ kurulması sağlanır ve metnin konusu hakkında basit tahminlerde bulunulur (E1.1, E1.3, SDB1.3).

Okuma içeriğine ait başlık, görseller ve anahtar ifadeler incelenir. Bu ipuçlarına dayanarak metnin konusu, metinde yer alabilecek yeryüzü ve ülkeler, keşifler ve kâşifler, kültürel miras hakkında tahminlerde bulunulması sağlanır. Öğrencilerin görsel ve yazılı ipuçlarından yararlanarak içeriği genel olarak algılamaları desteklenir.

Metin sessiz olarak okunur. Okuma sürecinde içeriğin genel anlamının bütüncül olarak kavranması, metinde geçen yeryüzü ve ülkeler, keşifler ve kâşifler, kültürel mirasın fark edilmesi beklenir. Ayrıca metin içerisindeki basit ve temel ayrıntıların belirlenmesi sağlanır. Böylece içeriğin konusu genel olarak algılanır ve temel bileşenler tanınır (E3.7, SDB2.1, D11.3, D17.3).

Okuma sonrasında metinde yer alan yeryüzü ve ülkeler, keşifler ve kâşifler, kültürel miras ile ilgili görseller ve bilgi kartlarıyla yeniden ele alınır. Bu unsurlar eşleştirme ve işaretleme etkinlikleriyle tanınır ve ayırt edilir; "Hangi ülkeler vardı?", "Kâşif kime denir?", "Kültürel miras nasıl korunur?" gibi sorular üzerinden içerik somutlaştırılır (E3.10, SDB2.2). Başlangıçta yapılan tahminler tekrar gözden geçirilir ve metinle karşılaştırılarak doğruluğu kontrol edilir; doğru ve yanlış tahminler gerekçeleriyle ifade edilir.

Metinde yer alan ögeler tablo, şema veya görsel düzenleyiciler aracılığıyla yapılandırılır. Yeryüzü ve ülkeler, keşifler ve kâşifler, kültürel miras belirli bir düzen içinde yerleştirilerek bu unsurlar arasındaki bağlantılar açık biçimde ortaya konur. Bu unsurlar basit kategoriler altında sınıflandırılır ve benzerlik–farklılıklar üzerinden karşılaştırmalar yapılır. Ayrıca ögeler arasındaki yatay ve dikey ilişkilerin fark edilmesi sağlanır (SDB3.1).

Yeryüzü ve ülkeler, keşifler ve kâşifler, kültürel miras arasındaki bağlantılar ele alınır. "Ülkeleri nasıl tanırsınız?", "Dünyada kaç ülke var ve bu ülkeler hangi kıtalarda bulunurlar?", "Kültürel miras ile geçmişinize nasıl sahip çıkabilirsiniz?" gibi sorular üzerinden ilişkiler kurulması sağlanır (E3.8). Bu süreçte anlamlı bağlantılar kurulması ve metnin derinlemesine incelenmesi desteklenir. Metinden hareketle basit çıkarımlar yapılır ve elde edilen bilgiler öğrencilerin kendi sınıf ortamlarıyla ilişkilendirilerek ifade edilir; böylece içerik içselleştirilir (SDB3.3, KB2.8).

Sürecin sonunda okuma ve anlamlandırma sürecine ilişkin gözden geçirilen bilgi, deneyim, düşünce ve duygular bireysel olarak ifade edilir. Gönüllü öğrenciler söz alarak metinden anladıklarını paylaşırken diğer öğrenciler dikkatle dinler. Ardından ikili ve küçük grup çalışmalarıyla karşılıklı paylaşımlar gerçekleştirilir; dünyadaki yeryüzü şekilleri, dünyadaki ülke sayısını, keşiflerin ve kâşiflerin dünyayı nasıl değiştirdiği, kültürel mirasın anlam ve önemi ifade edilir. Bu süreçte iletişim kurulması, iş birliği yapılması ve karşılıklı etkileşim içinde bulunulması beklenir (SDB3.3, KB2.9).

ZAZ.8.4.K

"Dünyamız" temasına yönelik konuşma–anlatma süreci; öğrencilerin önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek amacıyla yeryüzü ve ülkeler, keşifler ve kâşifler kültürel mirasa ilişkin görseller ve kısa ifadeler üzerinden başlatılır. Öğrencilerin yeryüzü ve ülkeler, keşifler ve kâşifler, kültürel mirasa ilişkin yaşantılarını hatırlamaları, nesneleri adlandırmaları, bulundukları yerleri ifade etmeleri ve basit yönergeleri fark etmeleri sağlanır. Bu süreçte önceki bilgi ve deneyimlerin etkin hâle getirilmesi ve mevcut içerikle ilişkilendirilmesi hedeflenir (OB1, KB1).

Yeryüzü ve ülkeler, keşifler ve kâşifler, kültürel mirasa dair beğeni ifadeleri içeren kısa konuşma örnekleri ("Dünyadaki hangi ülkelerin olduğunu araştırırım.", "Yeni keşiflerin önemini bilirim.", "Kültürel mirasa önem veririm.") sunulur. Öğrencilerin bu örnekleri dinlemeleri, tekrar etmeleri ve doğru sesletimle taklit etmeleri sağlanır. Böylece model ifadelere aşinalık kazanmaları ve sözlü üretime hazırlık yapmaları desteklenir (SDB3.3).

Öğrencilerin model konuşmaları taklit ederek benzer ifadeler üretmeleri sağlanır. Öğrenciler "Ülkelerin yeryüzü şekilleri farklıdır.", "Her ülkenin kendisine has özellikleri vardır." gibi ifadeleri tekrar ederken "Keşifler insanlığın ilerlemesini sağladı.", "Kültürel miras ile tarihimize sahip çıkarız." gibi yönergeleri de kullanır ve bu ifadeleri kendi sınıf ortamlarına göre değiştirerek yeniden kurar. Böylece taklit yoluyla yeni içerik oluşturulması ve bu içeriklerin bağlama uygun biçimde düzenlenmesi sağlanır (KB2.11, KB2.12).

Öğrencilerin öğrendikleri dil yapılarını kullanarak yeni ve özgün ifadeler oluşturmaları sağlanır. Öğrencilerden yeryüzü ve ülkeler, keşifler ve kâşifler, kültürel mirasa dair beğenilerini ifade eden cümleler kurmaları beklenir. Kurulan ifadelerin açık, anlaşılır ve doğru biçimde iletilmesi teşvik edilir. Bu süreçte uygun sözcüklerin seçilmesi, ifadelerin geliştirilmesi ve farklı örneklerle karşılaştırılması desteklenir. Ayrıca öğrencilerin birbirlerine sorular yönelterek ifadelerini genişletmeleri ve sözlü etkileşim içinde kullanmaları sağlanır. Öğrencilerin hazırlıksız konuşma durumlarında bağlama uygun ifadeleri hızlı ve doğru biçimde seçerek kullanmaları ve hazırlıklı konuşma durumlarında belirledikleri içerikleri düzenleyerek doğal ve anlaşılır biçimde sunmaları desteklenir (E3.9, SDB2.2, D18.3).

İkili çalışmalar gerçekleştirilir. Öğrencilerden biri dünyanın şekli ve özelliklerini, keşiflerin hangi sebeplerden yapıldığını söyler veya keşifler ve kâşifler hakkında basit cümleler kurar, diğeri dinler, sorular sorar ve gerektiğinde karşılaştırmalar yapar. Roller değiştirilerek sürecin sürdürülmesi sağlanır (E3.5, SDB2.1). Bu süreçte öğrenilen yapıların farklı bağlamlarda kullanılması, yeniden düzenlenmesi ve sözlü iletişim yoluyla paylaşılması desteklenir.

Küçük grup çalışmaları yapılır. Öğrenciler grup içinde yeryüzü ve ülkeler, keşifler ve kâşifler, kültürel miras ifadelerini birlikte belirler, bu unsurları sınıflandırır ve ortak bir sözlü sunum hazırlar. Böylece sınıflandırma ve yapılandırma becerilerinin geliştirilmesi sağlanır (SDB3.2).

Sürecin sonunda öğrencilerin konuşma etkinliklerine ilişkin düşünce, duygu ve deneyimlerini değerlendirmeleri sağlanır. Öğrencilerden hangi ifadeleri doğru kullandıklarını, hangi noktalarda zorlandıklarını ve kendilerini nasıl geliştirebileceklerini ifade etmeleri beklenir. Bu süreçte yapılan çalışmaların yorumlanması ve anlamlandırılması desteklenir. Öğrenciler bu değerlendirmelerini sınıf ortamında paylaşır ve arkadaşlarının görüşlerini dinler. İkili ve grup içi paylaşımlar yoluyla karşılıklı geri bildirim verilmesi ve öğrenmenin pekiştirilmesi sağlanır. Bu süreçte öğrencilerin sorumluluk almaları, duyarlı davranmaları ve iletişim kurmaları desteklenir (SDB3.3, KB2.17).

ZAZ.8.4.Y

"Dünyamız" temasına yönelik yazma–anlatma süreci; öğrencilerin önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek amacıyla yeryüzü ve ülkeler, keşifler ve kâşifler, kültürel mirasa ilişkin görseller ve kısa ifadeler üzerinden başlatılır (OB3, KB2.2). Öğrencilerin bu görselleri incelemeleri, yeryüzü ve ülkeler, keşifler ve kâşifler, kültürel mirasa ilişkin bildikleri sözcükleri hatırlamaları, yeryüzü ve ülkeler, keşifler ve kâşifler, kültürel miras ile ilgili yönergeleri fark etmeleri ve bu bilgileri basit şekilde yazılı olarak ifade etmeleri sağlanır. Ayrıca verilen yazma görevinin ne olduğu, ne yazılacağı ve nasıl yazılacağının genel olarak anlaşılması desteklenir (SDB1.2, SDB1.3).

Yeryüzü ve ülkeler, keşifler ve kâşifler, kültürel mirasa dair beğeni bildiren ifadeler içeren kısa yazılı model metinler sunulur. Bu metinlerin incelenmesi, yapı ve ifade biçimlerinin fark edilmesi ve model alınarak benzer ifadelerin yeniden yazılması sağlanır. Böylece modelden yararlanarak yazılı üretime geçiş desteklenir (E3.4, E3.5).

Model metinler temel alınarak yazılı içerik oluşturulması sağlanır. "Dünyamızı tanırım.", "Ülkemizin konumunu ve özelliklerini bilirim.", "Keşiflerin neden yapıldığını bilirim.", "Kâşifler keşifleri ile hayatımızı kolaylaştırır." gibi ifadelerin yanı sıra "Kültürel miras geçmişimizdir.", "Kültürel mirasa sahip çıkarım." gibi ifadeler de kullanılarak cümleler yazılır ve bu ifadeler uygun biçimde düzenlenir. Böylece yazma içeriğinin oluşturulması ve geliştirilmesi sağlanır (SDB2.2, D19.3, KB2.5).

Yazma görevinin yapılandırılması sağlanır. Yeryüzü ve ülkeler, keşifler ve kâşifler, kültürel miras ile ilgili ifadeleri içeren kısa metinler yazılması beklenir. Yazma sürecinde uygun materyallerin seçilmesi (defter, çalışma kâğıdı vb.), uygun sözcüklerin ve dil yapılarının kullanılması, noktalama işaretlerine dikkat edilmesi, basit mesajların açık ve anlaşılır biçimde ifade edilmesi desteklenir. Ayrıca öğrencilerin hazırlıklı yazma durumlarında içeriklerini planlayarak düzenlemeleri ve hazırlıksız yazma durumlarında bağlama uygun ifadeleri hızlı ve doğru biçimde seçerek kullanmaları sağlanır (SDB2.3, KB2.8).

Yazılan metinlerin geliştirilmesi sağlanır. Yazılar yeniden okunur, benzer ve farklı yönler karşılaştırılır, sınıf eşyaları ve ifadeler kategorilere ayrılır ve gerekli düzenlemeler yapılır. Yazılı içeriklerin farklı bağlamlarda yeniden düzenlenmesi sağlanır. Yazılan ifadeler değiştirilerek metinler genişletilir. Bu süreçte yazılı bilgilerin yeniden yapılandırılması ve paylaşılması desteklenir. Öğrencilerin yazdıkları metinleri arkadaşlarıyla paylaşmaları ve yazılı iletişim kurmaları sağlanır (SDB3.3, KB2.10).

Küçük grup çalışmaları yapılır. Grup içinde yazılan metinler paylaşılır, birlikte gözden geçirilir ve ortak metinler oluşturulur.

Sürecin sonunda yazma süreci ve ürünlerine ilişkin değerlendirme yapılır. Yazılan metinler gözden geçirilerek güçlü yönler ve geliştirilmesi gereken noktalar belirlenir. Ardından bu değerlendirmeler sınıf ortamında paylaşılır ve karşılıklı geri bildirimlerde bulunulur (KB2.17).

Öğrenciler bu tema kapsamında hazırlayacakları performans görevi ile ilgili; yaşadıkları çevrede veya ülkede bulunan bir kültürel miras ögesi seçerek bunun nerede bulunduğunu, neden önemli olduğunu, geçmişte nasıl kullanıldığını ve bugün nasıl korunması gerektiğini araştırabilirler ardından seçtikleri mirası anlatan küçük bir "Anı kutusu" hazırlayabilirler. Kutunun içine kısa bilgi kartı, görsel, koruma önerisi ve mirasın hikâyesini anlatan bir not yerleştirebilirler, bunu sınıfta arkadaşları ile anlatabilirler. Bu performans görevi; hedef sözcüklerin doğru ve bağlama uygun kullanımı, temel dil bilgisi yapılarını işlevsel biçimde kullanabilme, yazılı ve / veya sözlü anlatımın anlaşılırlığı, iletişim amacına uygun ifade kullanımı ile göreve katılım, çaba ve süreç içindeki ilerleme gibi ölçütleri içeren analitik / bütüncül dereceli puanlama anahtarı veya gözlem formu ile değerlendirilebilir. Performans görevi sürecinde öğrencilerin sürece daha aktif katılım göstermelerini desteklemek amacıyla öz değerlendirme veya akran değerlendirme formlarına da yer verilebilir.

ZAZ.8.4.DBS

"Dünyamız" temasına yönelik dil bilgisi seçme–kullanma süreci; yeryüzü ve ülkeler, keşifler ve kâşifler, kültürel miras ile ilgili görsellerin ve kısa diyalogların sunulmasıyla başlatılır. Öğrenciler görselleri inceler, duydukları ifadeleri takip eder ve sınıfça tekrar eder. "Keşifler olmasıydı dünyamız çok farklı olabilirdi.", "Kültürel mirasa sahip çıkmazsak geçmişimizi kaybederiz.", "Kâşifler, olmasaydı yeni yerler keşfedilmezdi." gibi cümleler birlikte söylenerek içerikle ilk aşinalık oluşturulur. Bu süreçte dil yapılarının kuralları açıklanmadan doğal ve bağlam içinde fark edilmesi sağlanır (E1.5, SDB1.3).

Yeryüzü ve ülkeler, keşifler ve kâşifler, kültürel miras içeren görseller üzerinden eşleştirme etkinliği yapılır. Öğrenciler dinledikleri cümleleri doğru görsellerle eşleştirir, her bir içerikle uyumlu olan görseli işaretler ve hangi ifadenin hangi görsele ait olduğunu sözlü olarak belirtir. Bu etkinlik sayesinde hedef dil parçaları kuralları bilinmeden fark edilerek ayırt edilir (SDB3.1, KB2.8).

Kısa canlandırmalar veya video kesitleri izlenir. Öğrenciler izledikleri içerikte yeryüzü ve ülkeler, keşifler ve kâşifler, kültürel mirası ifade eden cümleleri ve basit ifadeleri ("Dünyamızı tanımak istersen haritalara bakmalısın.", "Kültürel mirasımız olmazsa geçmişimiz kaybolur.") belirler ve bu ifadeleri tekrar eder. Sınıf içine getirilen gerçek nesnelerle ilişki kurularak anlam güçlendirilir (E3.7).

Aynı yapıya sahip cümleler grup hâlinde tekrar edilir. Öğrenciler sırayla cümleleri sesli olarak söyler, arkadaşlarının tekrarlarını dinler ve birlikte tekrar ederek işitsel farkındalık geliştirir. Bu süreçte benzer dil yapılarının fark edilmesi sağlanır (SDB2.3).

Farklı yeryüzü ve ülkeler, keşifler ve kâşifler, kültürel miras ile ilgili yeni örnekler oluşturulur. "Dünyamızda farklı yeryüzü şekilleri var.", "Her ülkenin kendisine has özellikleri var.", gibi cümlelerin yanı sıra "Coğrafi keşifler dünyamızı değiştirdi.", "Kültürel miras geçmişimizi geleceğe taşır." gibi ifadeler de kullanılarak aynı dil yapıları farklı bağlamlarda tekrar edilir. Böylece hedef dil parçaları kuralları düşünülmeden otomatik biçimde pekiştirilir (SDB2.1).

Sınıf içinde hareketli bir etkinlik yapılır. Öğrenciler dolaşarak görsellerini gördükleri yeryüzü ve ülkeler, keşifler ve kâşifler, kültürel mirasa dair cümleler kurar. "Ülkeleri tanıyorum.", "Coğrafi keşifleri bilirim.", "Kültürel mirası biliyorum." gibi ifadeler gerçek ortamla ilişkilendirilerek kısa, doğal ve anlamlı biçimde tekrar edilir (KB2.5, KB2.7).

Beden diliyle canlandırma etkinliği uygulanır. Öğrenciler yeryüzü ve ülkeler, keşifler ve kâşifler, kültürel miras ile ilgili düşüncelerini hareketlerle destekler. Böylece dil yapıları kuralları bilinmeden fiziksel olarak da içselleştirilir

Konuşma ve hareketin birlikte kullanıldığı oyunlaştırılmış etkinlikler yapılır. Öğrenciler hem cümle kurar hem de aynı anda nesneleri gösterir. Bu süreçte hedef dil parçaları eş zamanlı olarak tekrar edilir ve canlandırılır (E3.5, KB2.10).

İkili ve grup çalışmalarıyla süreç tamamlanır. Öğrenciler birbirlerine yeryüzü ve ülkeler, keşifler ve kâşifler, kültürel mirası anlatır; yeryüzünün nasıl oluştuğunu, ülkelerin nasıl oluştuğunu, keşiflerin neden yapıldığını, yeni keşiflerin hayatımızı nasıl değiştirdiğini, kültürel mirasın öneminin ne olduğunu anlatır ve karşılıklı sorular sorarak iletişim kurar. Kullanılan ifadeler doğal ve akıcı hâle gelir. Bu süreçte öğrenciler öğrendikleri dil yapılarını, kuralları düşünmeden seçerek farklı durumlarda kullanır ve iletişim kurarken tabii biçimde kullanıma sokar (KB2.9).

ZAZ.8.4.SÖS

"Dünyamız" temasına yönelik sözcük seçme–kullanma süreci; yeryüzü ve ülkeler, keşifler ve kâşifler, kültürel mirasa ilişkin hedef sözcüklerin yer aldığı görsellerin ve kısa diyalogların sunulmasıyla başlatılır. Öğrenciler bu içerikleri dinler ve izler, hedef sözcükleri bütünsel olarak duyar ve görür (E1.4, KB1).

Sınıfça tekrar etkinliği yapılır. Hedef sözcükler sesli olarak tekrar edilir; "dünya", "keşifler", "kâşifler", "yeryüzü şekilleri", "kültürel miras", "kültürel tarih", "ülkeler" gibi sözcükler doğru sesletimle birlikte söylenir. Bu süreçte sözcüklerin doğal kullanımına aşinalık kazandırılır. Görseller üzerinden sözcüklerin kullanımı üzerine çalışmalar yapılır. "Bu nedir?", "Hangi ülkeleri tanırsın?" gibi sorulara hedef sözcüklerle cevap verilmesi sağlanır. Böylece sözcüklerin kullanım bağlamı algılanır (E3.4, KB2.6, KB2.8).

Sözcüklerin anlamlarını zihinde yapılandırmaya yönelik eşleştirme ve sınıflandırma etkinlikleri uygulanır. Yeryüzü ve ülkeler, keşifler ve kâşifler, kültürel miras ile ilgili doğru sözcükler eşleştirilir, benzer özelliklerine göre gruplandırılır ve sözcükler arasında kavramsal ilişkiler kurulur (KB2.5).

Hedef sözcüklerin anlamlarını pekiştirmek amacıyla tekrar ve kullanım çalışmaları yapılır. Aynı sözcükler farklı örnekler içinde kullanılır; mahalledeki mekânlar gösterilerek adlandırılır ve "dünya", "yeryüzü", "keşifler" gibi sözcükler çeşitli durumlarda tekrar edilir. Böylece sözcüklerin anlamları bağlam içinde algılanır.

Sınıf içinde hareketli etkinlikler uygulanır. Öğrenciler sınıfta bulunan yeryüzü ve ülkeler, keşifler ve kâşifler, kültürel mirasa ait görselleri görür ve bunları ifade içeren sözcükleri kullanır. Sözcüklerin gerçek yaşamla ilişkilendirilmesi ve kendiliğinden, doğal ve tabii bir biçimde kullanılması sağlanır (KB2.10, KB2.12).

İkili ve grup çalışmalarıyla süreç tamamlanır. Öğrenciler birbirlerine sorular sorar, yeryüzü ve ülkeler, keşifler ve kâşifler, kültürel miras ile ilgili hedef sözcükleri iletişim kurarken kendiliğinden, gerçek ve doğal biçimde kullanır. Bu süreçte sözcüklerin farklı bağlamlarda etkili biçimde kullanıma sokulması desteklenir (KB2.14).

ZAZ.8.4.SES

"Dünyamız" temasına yönelik sesletim seçme–kullanma süreci; sınıfa yeryüzü ve ülkeler, keşifler ve kâşifler, kültürel mirası yansıtan görsellerin getirilmesiyle başlatılır. Görseller incelenirken kısa diyaloglar dinletilir. Dinleme sırasında duyulan sözcüklere dikkat edilmesi ve özellikle tekrar eden seslerin fark edilmesi sağlanır. Dinleme sonrasında duyulan sözcükler sınıfça tekrar edilir ve hangi seslerin duyulduğu belirlenir (E1.5, KB1).

Sınıfça tekrar etkinliği yapılır. Sözcükler önce toplu olarak, ardından bireysel olarak tekrar edilir. "dünyamız", "keşifler", "kâşifler ", "kültürel miras" gibi sözcükler doğru sesletimle ifade edilir ve işitsel doğruluk pekiştirilir.

Farklı cümlelerin yer aldığı dinleme etkinliği uygulanır. Aynı sesleri içeren sözcükler farklı cümleler içinde dinlenir. Dinleme sonrasında duyulan sözcükler ve tekrar eden sesler belirlenir. Benzer sesler karşılaştırılır ve aralarındaki farklar ortaya konur (SDB1.3, KB2.5).

Sınıf içinde uygulama etkinliği yapılır. Sınıfa getirilen yeryüzü ve ülkeler, keşifler ve kâşifler, kültürel miras kartları gösterilerek doğru sesletimle adlandırılır. Öğrenciler gördükleri nesneleri kendiliğinden seçerek doğru ve doğal biçimde ifade eder; yanlış sesletimler fark edilerek doğru biçimi tekrar edilir. Bu süreçte öğrencilerin sesleri gerçek ve tabii bir biçimde kullanmaları desteklenir (KB2.8).

Ses gruplama etkinliği uygulanır. Benzer sesleri içeren sözcükler bir araya getirilir ve farklı sesler ayırt edilerek gruplandırılır. Bu süreçte öğrencilerin ses farkındalıkları güçlendirilir.

İkili ve grup çalışmaları yapılır. Öğrenciler birbirlerine yeryüzü ve ülkeler, keşifler ve kâşifler, kültürel miras ile ilgili kullanabilecekleri ifadeleri (keşifler ve kâşifleri, kültürel mirasımız vb.) doğru sesletimle ifade eder. Öğrencilerin hedef sesleri iletişim sırasında kendiliğinden, doğru, gerçek ve tabii bir biçimde kullanmaları sağlanır. Etkinlik sonunda yapılan konuşmalar değerlendirilir ve sesletim doğruluğu üzerine geri bildirim verilir (KB2.14).

Öğrencilerden bir ülke seçerek kısa bir "Ülke Tanıtım Kartı" hazırlamaları istenebilir. Kartta ülkenin adı, başkenti, bayrağı, konuşulan dili, doğal veya tarihî bir yeri yer alabilir. Öğrenciler hazırladıkları kartı sınıfta tanıtarak farklı ülkeleri kendi yaşadıkları yerle karşılaştırabilir.

Öğrencilerden bir keşif veya kâşif seçmeleri istenebilir. Seçtikleri kişi veya keşifle ilgili "Ne keşfedildi?", "Bu keşif neden önemlidir?", "İnsanların yaşamını nasıl etkilemiştir?" sorularına cevap veren kısa bir sunum hazırlayabilirler. Çalışma harita, görsel, zaman çizelgesi veya küçük bir afişle desteklenebilir.

Öğrenciler kendi çevrelerinden veya farklı bir bölgeden bir kültürel miras unsuru seçebilir. Bu bir tarihî yapı, gelenek, yemek, el sanatı, müzik, kıyafet veya sözlü kültür ürünü olabilir. Öğrenciler seçtikleri miras unsurunu tanıtan kısa bir metin yazar ve "Bu değer neden korunmalıdır?" sorusuna cevap verebilirler.

Harita, küre ve ülke görselleri kullanılarak öğrencilerin temel kavramları somut biçimde tanıması sağlanabilir. Öğretmen birkaç ülke adı, bayrak ve önemli yer görseli verebilir; öğrenciler bu görselleri ülke adlarıyla eşleştirebilir. Ardından "Bu ülkenin bayrağı hangisidir?", "Bu ülke nerede olabilir?", "Bu ülkede insanlar hangi dili konuşabilir?" gibi sorular sorabilir.

Keşif kavramı ve anlamı için öğretmen birkaç keşifi ve bunların kâşiflerini kartlar şeklinde anlatabilir, sonra da bu kartları karıştırabilir. Daha sonra keşifi okur ve hangi kâşifin keşfi olduğunu sorar, öğrenciler böylelikle keşif-kâşif eşleştirmeleri ile konuyu kavrayabilir.

Kültürel miras kavramını somutlaştırmak için öğrencilerin yakın çevresinden örnekler kullanılabilir. Öğretmen tarihî yapı, yöresel yemek, el sanatı, gelenek, türkü veya masal görselleri getirebilir; öğrenciler bunları "geçmişten gelen değerler" olarak tanımlayabilir. Ardından her öğrenci seçtiği bir görsel için "Bu nedir?", "Kimler yapar veya kullanır?", "Neden korunmalıdır?" sorularına kısa cümlelerle cevap verebilir.