2. Tema: Yaşam Ve Teknoloji

ZAZ.8.2.D

"Yaşam ve Teknoloji" temasına yönelik dinleme / izleme–anlamlandırma süreci; öğrencilerin önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek amacıyla teknoloji ve teknolojik araçlar, buluşlar, yapay zekâyı yansıtan görseller üzerinden başlatılır (OB4, KB2.2). Görseller incelenerek "Hangi teknolojik araçlar var?", "Hangi teknolojik araçları kullanırsınız?", "Teknoloji hayatınızı nasıl değiştirir?", "Yapay zekâyı nasıl kullanmalısınız?" gibi sorulara yönelik düşünceler oluşturulur ve öğrencilerin kendi sınıf yaşantılarından örnekler vermeleri sağlanır (OB6). Bu süreçte önceki bilgi ve deneyimlerin harekete geçirilmesi, görsellerdeki unsurlar ile yaşantılar arasında temel ilişkilerin fark edilmesi ve mevcut içerik hakkında tahminlerde bulunulması sağlanır (E3.9, E3.10).

Kısa bir ses kaydı, video veya diyalogdan kesitler sunularak içerikte yer alan teknoloji ve teknolojik araçlar, buluşlar, yapay zekâ hakkında tahminlerde bulunulması sağlanır. Görsel ve işitsel ipuçları birlikte değerlendirilerek içerik hakkında çıkarımlar yapılır. Tahminler sınıf ortamında paylaşılırken öğrencilerin birbirlerini dikkatle dinlemeleri, farklı görüşlere açık olmaları ve iletişim kurmaları desteklenir (E3.3, E3.8, SDB3.2).

"Yaşam ve Teknoloji" temasına uygun dinleme / izleme metni kesintisiz olarak sunulur. Bu metinde teknoloji ve teknolojik araçlar, buluşlar, yapay zekâ yer alır. Bu aşamada içeriğin genel anlamının kavranması, konusunun algılanması, temel unsurların, yönergelerin ve ayrıntıların tanınması beklenir. Böylece bütüncül içerikteki temel bileşenlerin fark edilmesi sağlanır (KB2.8, KB2.16).

Dinleme sonrasında tema içerikte geçen teknoloji ve teknolojik araçlar, buluşlar, yapay zekâ ile ilgili görseller, kartlar ve dijital materyaller aracılığıyla yeniden ele alınır. Bu unsurlar eşleştirme, işaretleme ve basit sınıflandırma etkinlikleriyle ayırt edilir; benzerlik ve farklılıklar belirlenir. Başlangıçta yapılan tahminler tekrar gözden geçirilir ve dinlenen içerikle karşılaştırılır; tahminlerin doğruluğu, metinde yer alan bilgi ve kanıtlar esas alınarak gerekçelendirilir. İçerikte yer alan unsurların bütün içinde konumlandırılması ve temel sınıflandırmalar yapılması sağlanır. İçerikteki bilgiler tablo veya şemalar üzerinde yapılandırılarak yatay ve dikey ilişkiler görünür hâle getirilir (KB2.1, KB2.7).

Teknoloji ve teknolojik araçlar, buluşlar, yapay zekâ ile ilgili görseller ve içerikler kategorilere ayrılır; teknoloji-yaşam, teknoloji-insan hayatı, yapay zekâ-insan aklı üzerinden anlamlı bağlantılar kurulur. Dinlenen bilgiler öğrencilerin kendi yaşantılarıyla ilişkilendirilerek içerik içselleştirilir. Bu süreçte dikkatlerini içerik üzerinde yoğunlaştırmaları, öğrenmeye istekli katılım göstermeleri ve yeni duruma uyum sağlamaları desteklenir (E1.5, E3.4, E3.8).

Sürecin sonunda dinleme etkinliğine ilişkin gözlemlenen, anlaşılan ve düşünülen bilgiler bireysel olarak değerlendirilir ve sınıfla paylaşılır. Gönüllü öğrenciler söz alarak anladıklarını ifade ederken diğer öğrenciler onları dikkatle dinler. Ardından ikili ve küçük grup çalışmalarıyla karşılıklı olarak bilgi, düşünce ve deneyimler paylaşılır; teknoloji ve teknolojik araçlar, buluşlar, yapay zekâ hakkında bilgi verilir, yaşam ve teknoloji ile ilgili basit ifadeler kullanılır (SDB2.3, KB2.6, KB2.10).

ZAZ.8.2.O

"Yaşam ve Teknoloji" temasına yönelik okuma–anlamlandırma süreci, öğrencilerin önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek amacıyla teknoloji ve teknolojik araçlar, buluşlar, yapay zekâ ile ilgili kısa metinler ve görseller üzerinden başlatılır. Görseller ve metin parçaları incelenerek "Bu metin ne hakkında olabilir?", "Burada hangi teknolojik cihazlardan bahsediliyor?", "Hangi teknolojik cihazları kullanırız?", "Yapay zekâ hayatımızı nasıl etkiliyor?" gibi sorulara yönelik tahminlerde bulunulması sağlanır (KB2.2, KB2.8, KB2.12). Önceki bilgi ve deneyimlerin harekete geçirilmesi, teknolojinin insan hayatı için önemini, teknolojiyi doğru ve faydalı kullanmayı, yapay zekânın insanın hayatındaki yerini mevcut içerikle önceki bilgiler arasında temel ilişkilerin kurulması desteklenir. Bu süreçte öğrencilerin merak duygularının desteklenmesi, kendilerini ifade etmelerine yönelik farkındalık geliştirmeleri beklenir. Sunulan yazılı ve görsel ipuçları aracılığıyla içerik ile önceki bilgi ve deneyimler arasında bağ kurulması sağlanır ve metnin konusu hakkında basit tahminlerde bulunulur (SDB1.2, SDB2.1).

Okuma içeriğine ait başlık, görseller ve anahtar ifadeler incelenir. Bu ipuçlarına dayanarak metnin konusu, metinde yer alabilecek teknoloji ve teknolojik araçlar, buluşlar, yapay zekâ hakkında tahminlerde bulunulması sağlanır. Öğrencilerin görsel ve yazılı ipuçlarından yararlanarak içeriği genel olarak algılamaları desteklenir (E3.4, E3.10).

Metin sessiz olarak okunur. Okuma sürecinde içeriğin genel anlamının bütüncül olarak kavranması, metinde geçen teknoloji ve teknolojik araçların, buluşların, yapay zekâ ile ilgili ifadelerin fark edilmesi beklenir (E1.2). Ayrıca metin içerisindeki basit ve temel ayrıntıların belirlenmesi sağlanır. Böylece içeriğin konusu genel olarak algılanır ve temel bileşenler tanınır (OB4, KB2.11, KB2.12).

Okuma sonrasında metinde yer alan teknoloji ve teknolojik araçlar, buluşlar, yapay zekâ ile ilgili görseller ve bilgi kartlarıyla yeniden ele alınır. Bu unsurlar eşleştirme ve işaretleme etkinlikleriyle tanınır ve ayırt edilir; "Hangi teknolojik cihazlar vardır?", "Hangi teknolojik cihazları evinizde kullanırsınız?", "Teknolojiyi nasıl faydalı kullanırsınız?" gibi sorular üzerinden içerik somutlaştırılır. Başlangıçta yapılan tahminler tekrar gözden geçirilir ve metinle karşılaştırılarak doğruluğu kontrol edilir; doğru ve yanlış tahminler gerekçeleriyle ifade edilir (E3.8, E3.10).

Metinde yer alan ögeler tablo, şema veya görsel düzenleyiciler aracılığıyla yapılandırılır. Teknoloji ve teknolojik araçlar, buluşlar, yapay zekâ belirli bir düzen içinde yerleştirilerek bu unsurlar arasındaki bağlantılar açık biçimde ortaya konur. Bu unsurlar basit kategoriler altında sınıflandırılır ve benzerlik–farklılıklar üzerinden karşılaştırmalar yapılır. Ayrıca ögeler arasındaki yatay ve dikey ilişkilerin fark edilmesi sağlanır (OB5, KB2.5, KB2.7, KB2.11).

Teknoloji ve teknolojik araçlar, buluşlar, yapay zekâ arasındaki bağlantılar ele alınır. "Teknoloji niçin kullanılır?", "Evinizde hangi cihazları kullanırsınız?", "Teknolojik cihazlar hayatınızı nasıl kolaylaştırıyor?" gibi sorular üzerinden ilişkiler kurulması sağlanır. Bu süreçte anlamlı bağlantılar kurulması ve metnin derinlemesine incelenmesi desteklenir. Metinden hareketle basit çıkarımlar yapılır ve elde edilen bilgiler öğrencilerin kendi sınıf ortamlarıyla ilişkilendirilerek ifade edilir; böylece içerik içselleştirir (D3.1, D12.1, D14.3, KB2.8, KB2.3).

Sürecin sonunda okuma ve anlamlandırma sürecine ilişkin gözden geçirilen bilgi, deneyim, düşünce ve duygular bireysel olarak ifade edilir. Gönüllü öğrenciler söz alarak metinden anladıklarını paylaşırken diğer öğrenciler dikkatle dinler. Ardından ikili ve küçük grup çalışmalarıyla karşılıklı paylaşımlar gerçekleştirilir; hayatımızda hangi teknolojik cihazların olduğu, bunların kullanım alanları, teknolojinin insan hayatına sunduğu kolaylık, yapay zekânın insan hayatına etkileri ifade edilir. Bu süreçte iletişim kurulması, iş birliği yapılması ve karşılıklı etkileşim içinde bulunulması beklenir (E2.4, SDB3.3).

ZAZ.8.2.K

"Yaşam ve Teknoloji" temasına yönelik konuşma–anlatma süreci; öğrencilerin önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek amacıyla teknoloji ve teknolojik araçlar, buluşlar, yapay zekâya ilişkin görseller ve kısa ifadeler üzerinden başlatılır. Öğrencilerin teknoloji ve teknolojik araçlar, buluşlar, yapay zekâya ilişkin yaşantılarını hatırlamaları, nesneleri adlandırmaları, bulundukları yerleri ifade etmeleri ve basit yönergeleri fark etmeleri sağlanır (OB8. KB2.17). Bu süreçte önceki bilgi ve deneyimlerin etkin hâle getirilmesi ve mevcut içerikle ilişkilendirilmesi hedeflenir (KB2.4, KB2.8).

Teknoloji ve teknolojik araçlar, buluşlar, yapay zekâya dair beğeni ifadeleri içeren kısa konuşma örnekleri ("Teknolojiyi faydalı kullanırım.", "Evimizdeki teknolojik cihazları bilirim.", "Yapay zekâyı kullanmayı bilirim.") sunulur. Öğrencilerin bu örnekleri dinlemeleri, tekrar etmeleri ve doğru sesletimle taklit etmeleri sağlanır. Böylece model ifadelere aşinalık kazanmaları ve sözlü üretime hazırlık yapmaları desteklenir (E1.4, SDB2.1).

Ardından öğrencilerin model konuşmaları taklit ederek benzer ifadeler üretmeleri sağlanır. Öğrenciler "Evimizde televizyon, tablet, telefon gibi teknolojik araçlar var.", "Telefon ve tablet gibi teknolojik cihazları çok kullanmam." gibi ifadeleri tekrar ederken "Teknolojik cihazlar sadece hayatımızı kolaylaştırmak için kullanılmalı.", "Yapay zekâ insan aklının yerini tutamaz." gibi yönergeleri de kullanır ve bu ifadeleri kendi sınıf ortamlarına göre değiştirerek yeniden kurar. Böylece taklit yoluyla yeni içerik oluşturulması ve bu içeriklerin bağlama uygun biçimde düzenlenmesi sağlanır (D5.2, D11.3, KB1, KB2.14).

Öğrencilerin öğrendikleri dil yapılarını kullanarak yeni ve özgün ifadeler oluşturmaları sağlanır. Öğrencilerden teknoloji ve teknolojik araçlar, buluşlar, yapay zekâya dair beğenilerini ifade eden cümleler kurmaları beklenir. Kurulan ifadelerin açık, anlaşılır ve doğru biçimde iletilmesi teşvik edilir. Bu süreçte uygun sözcüklerin seçilmesi, ifadelerin geliştirilmesi ve farklı örneklerle karşılaştırılması desteklenir. Ayrıca öğrencilerin birbirlerine sorular yönelterek ifadelerini genişletmeleri ve sözlü etkileşim içinde kullanmaları sağlanır. Öğrencilerin hazırlıksız konuşma durumlarında bağlama uygun ifadeleri hızlı ve doğru biçimde seçerek kullanmaları ve hazırlıklı konuşma durumlarında belirledikleri içerikleri düzenleyerek doğal ve anlaşılır biçimde sunmaları desteklenir (E1.3, SDB2.2, KB2.13).

İkili çalışmalar gerçekleştirilir. Öğrencilerden biri her gün hangi teknolojik cihazları kullandığını söyler veya teknolojiyi faydalı kullanma ile ilgili basit cümleler kurar, diğeri dinler, sorular sorar ve gerektiğinde karşılaştırmalar yapar. Roller değiştirilerek sürecin sürdürülmesi sağlanır. Bu süreçte öğrenilen yapıların farklı bağlamlarda kullanılması, yeniden düzenlenmesi ve sözlü iletişim yoluyla paylaşılması desteklenir.

Devamında küçük grup çalışmaları yapılır. Öğrenciler grup içinde teknoloji ve teknolojik araçlar, buluşlar, yapay zekâ ifadelerini birlikte belirler, bu unsurları sınıflandırır ve ortak bir sözlü sunum hazırlar. Böylece sınıflandırma ve yapılandırma becerilerinin geliştirilmesi sağlanır (E3.7, D20.3, KB2.20).

Sürecin sonunda öğrencilerin konuşma etkinliklerine ilişkin düşünce, duygu ve deneyimlerini değerlendirmeleri sağlanır. Öğrencilerden hangi ifadeleri doğru kullandıklarını, hangi noktalarda zorlandıklarını ve kendilerini nasıl geliştirebileceklerini ifade etmeleri beklenir. Bu süreçte yapılan çalışmaların yorumlanması ve anlamlandırılması desteklenir (E2.3, SDB3.2).

Öğrenciler bu değerlendirmelerini sınıf ortamında paylaşır ve arkadaşlarının görüşlerini dinler. İkili ve grup içi paylaşımlar yoluyla karşılıklı geri bildirim verilmesi ve öğrenmenin pekiştirilmesi sağlanır. Bu süreçte öğrencilerin sorumluluk almaları, duyarlı davranmaları ve iletişim kurmaları desteklenir (D5.1, D16.2, D17.1, D20.3).

ZAZ.8.2.Y

"Yaşam ve Teknoloji" temasına yönelik yazma–anlatma süreci; öğrencilerin önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek amacıyla teknoloji ve teknolojik araçlar, buluşlar, yapay zekâya ilişkin görseller ve kısa ifadeler üzerinden başlatılır. Öğrencilerin bu görselleri incelemeleri, teknoloji ve teknolojik araçlar, buluşlar, yapay zekâya ilişkin bildikleri sözcükleri hatırlamaları; teknoloji ve teknolojik araçlar, buluşlar, yapay zekâ ile ilgili yönergeleri fark etmeleri ve bu bilgileri basit şekilde yazılı olarak ifade etmeleri sağlanır. Ayrıca verilen yazma görevinin ne olduğu ne yazılacağı ve nasıl yazılacağının genel olarak anlaşılması desteklenir (E1.1, OB7, KB2.12).

Teknoloji ve teknolojik araçlar, buluşlar, yapay zekâya dair beğeni bildiren ifadeler içeren kısa yazılı model metinler sunulur. Bu metinlerin incelenmesi, yapı ve ifade biçimlerinin fark edilmesi ve model alınarak benzer ifadelerin yeniden yazılması sağlanır. Böylece modelden yararlanarak yazılı üretime geçiş desteklenir (E2.2, SDB3.3).

Ardından model metinler temel alınarak yazılı içerik oluşturulması sağlanır. "Gün içerisinde fazla telefon izlemem.", "Teknolojik cihazları sadece faydalı kullanırım.", "Tablet veya bilgisayar kullanımındaki ekran süresine dikkat ederim.", "Çamaşır makinesi, bulaşık makinesi, ütü, akıllı süpürgeler hayatımızı kolaylaştırır." gibi ifadelerin yanı sıra "Teknolojinin zararlarını bilirim.", "Teknolojik cihazlarda kişisel bilgilerimi paylaşmam" gibi ifadeler de kullanılarak cümleler yazılır ve bu ifadeler uygun biçimde düzenlenir. Böylece yazma içeriğinin oluşturulması ve geliştirilmesi sağlanır (D6.2, D11.3, OB2, KB2.10).

Yazma görevinin yapılandırılması sağlanır. Teknoloji ve teknolojik araçlar, buluşlar, yapay zekâ ile ilgili ifadeleri içeren kısa metinler yazılması beklenir. Yazma sürecinde uygun materyallerin seçilmesi (defter, çalışma kâğıdı vb.), uygun sözcüklerin ve dil yapılarının kullanılması, noktalama işaretlerine dikkat edilmesi ve basit mesajların açık ve anlaşılır biçimde ifade edilmesi desteklenir. Ayrıca öğrencilerin hazırlıklı yazma durumlarında içeriklerini planlayarak düzenlemeleri ve hazırlıksız yazma durumlarında bağlama uygun ifadeleri hızlı ve doğru biçimde seçerek kullanmaları sağlanır (SDB3.2, SDB3.3).

Yazılan metinlerin geliştirilmesi sağlanır. Yazılar yeniden okunur, benzer ve farklı yönler karşılaştırılır, sınıf eşyaları ve ifadeler kategorilere ayrılır ve gerekli düzenlemeler yapılır (KB2.14, KB2.16, KB2.17).

Yazılı içeriklerin farklı bağlamlarda yeniden düzenlenmesi sağlanır. Yazılan ifadeler değiştirilerek metinler genişletilir. Bu süreçte yazılı bilgilerin yeniden yapılandırılması ve paylaşılması desteklenir. Öğrencilerin yazdıkları metinleri arkadaşlarıyla paylaşmaları ve yazılı iletişim kurmaları sağlanır.

Küçük grup çalışmaları yapılır. Grup içinde yazılan metinler paylaşılır, birlikte gözden geçirilir ve ortak metinler oluşturulur (E3.10, SDB2.1).

Sürecin sonunda yazma süreci ve ürünlerine ilişkin değerlendirme yapılır. Yazılan metinler gözden geçirilerek güçlü yönler ve geliştirilmesi gereken noktalar belirlenir. Ardından bu değerlendirmeler sınıf ortamında paylaşılır ve karşılıklı geri bildirimlerde bulunulur (KB2.1, KB2.13, KB2.20).

Öğrenciler bu tema kapsamında hazırlayacakları performans görevi ile ilgili çevrelerinde bulunan teknolojik araçları tanımaları ve bu araçların işlevlerini kavramaları amacıyla seçtikleri bir teknolojik aracı (telefon, bilgisayar, çamaşır makinesi, akıllı saat vb.) detaylı şekilde inceleyebilirler. Öğrenciler bu aracın ne işe yaradığını, nasıl çalıştığını ve geçmişten günümüze nasıl geliştiğini araştırarak, elde ettikleri bilgileri şema, model, çizim veya maketle hazırlayabilirler, sonra da bunu sınıfta sunabilirler. Bu performans görevi; hedef sözcüklerin doğru ve bağlama uygun kullanımı, temel dil bilgisi yapılarını işlevsel biçimde kullanabilme, yazılı ve / veya sözlü anlatımın anlaşılırlığı, iletişim amacına uygun ifade kullanımı ile göreve katılım, çaba ve süreç içindeki ilerleme gibi ölçütleri içeren analitik / bütüncül dereceli puanlama anahtarı veya gözlem formu ile değerlendirilebilir. Performans görevi sürecinde öğrencilerin sürece daha aktif katılım göstermelerini desteklemek amacıyla öz değerlendirme veya akran değerlendirme formlarına da yer verilebilir.

ZAZ.8.2.DBS

"Yaşam ve Teknoloji" temasına yönelik dil bilgisi seçme–kullanma süreci; teknoloji ve teknolojik araçlar, buluşlar, yapay zekâ ile ilgili görsellerin ve kısa diyalogların sunulmasıyla başlatılır. Öğrenciler görselleri inceler, duydukları ifadeleri takip eder ve sınıfça tekrar eder. "Teknolojik cihazlar üretildi.", "Teknoloji hayatı kolaylaştırmak için kullanılır.", "Yapay zekâ araçları faydaya dönüşmelidir." gibi cümleler birlikte söylenerek içerikle ilk aşinalık oluşturulur. Bu süreçte dil yapılarının kuralları açıklanmadan doğal ve bağlam içinde fark edilmesi sağlanır (SDB2.2, KB1).

Teknoloji ve teknolojik araçlar, buluşlar, yapay zekâ içeren görseller üzerinden eşleştirme etkinliği yapılır. Öğrenciler dinledikleri cümleleri doğru görsellerle eşleştirir, her bir içerikle uyumlu olan görseli işaretler ve hangi ifadenin hangi görsele ait olduğunu sözlü olarak belirtir. Bu etkinlik sayesinde hedef dil parçaları kuralları bilinmeden fark edilerek ayırt edilir.

Kısa canlandırmalar veya video kesitleri izlenir. Öğrenciler izledikleri içerikte teknoloji ve teknolojik araçlar, buluşlar, yapay zekâyı ifade eden cümleleri ve basit ifadeleri ("Tarih boyunca yeni buluşlar yapıldı.", "Evimizde faydalı cihazlar kullanıldı.") belirler ve bu ifadeleri tekrar eder. Sınıf içine getirilen gerçek nesnelerle ilişki kurularak anlam güçlendirilir (SDB2.1, SDB2.2).

Aynı yapıya sahip cümleler grup hâlinde tekrar edilir. Öğrenciler sırayla cümleleri sesli olarak söyler, arkadaşlarının tekrarlarını dinler ve birlikte tekrar ederek işitsel farkındalık geliştirir. Bu süreçte benzer dil yapılarının fark edilmesi sağlanır (D6.1, KB2.10, KB2.16).

Farklı teknoloji ve teknolojik araçlar, buluşlar, yapay zekâ ile ilgili yeni örnekler oluşturulur. "Evde teknolojiyi kullanırız.", "Evimizde telefon, televizyon gibi cihazlar bulunur.", "Mucitler her dönem yeni icatlar yapmışlardır." gibi cümlelerin yanı sıra "Her geçen gün hayatımıza yeni teknolojik cihazlar giriyor.", "Teknolojiyi hayatımız için faydaya dönüştürmemiz lazım." gibi ifadeler de kullanılarak aynı dil yapıları farklı bağlamlarda tekrar edilir. Böylece hedef dil parçaları kuralları düşünülmeden otomatik biçimde pekiştirilir (E3.5, SDB3.2).

Sınıf içinde hareketli bir etkinlik yapılır. Öğrenciler dolaşarak görsellerini gördükleri teknoloji ve teknolojik araçlar, buluşlar, yapay zekâya dair cümleler kurar. "Sınıfımızda akıllı tahta bulunur.", "Bazı teknolojik cihazların mucitlerini tanırım.", "Telefonu kim icat etti bilirim." gibi ifadeler gerçek ortamla ilişkilendirilerek kısa, doğal ve anlamlı biçimde tekrar edilir (D19.1, D15.4, OB3, KB2.17).

Beden diliyle canlandırma etkinliği uygulanır. Öğrenciler teknoloji ve teknolojik araçlar, buluşlar, yapay zekâ ile ilgili düşüncelerini hareketlerle destekler. Böylece dil yapıları kuralları bilinmeden fiziksel olarak da içselleştirilir

Konuşma ve hareketin birlikte kullanıldığı oyunlaştırılmış etkinlikler yapılır. Öğrenciler hem cümle kurar hem de aynı anda nesneleri gösterir. Bu süreçte hedef dil parçaları eş zamanlı olarak tekrar edilir ve canlandırılır (E2.2, SDB2.1).

İkili ve grup çalışmalarıyla süreç tamamlanır. Öğrenciler birbirlerine teknoloji ve teknolojik araçları, buluşları, yapay zekâyı anlatır; teknolojik buluşları, teknolojik cihazları, teknolojinin hayatımızda yerini, yapay zekânın çalışma şeklini birbirine karşılıklı sorular sorarak iletişim kurar. Kullanılan ifadeler doğal ve akıcı hâle gelir. Bu süreçte öğrenciler öğrendikleri dil yapılarını, kuralları düşünmeden seçerek farklı durumlarda kullanır ve iletişim kurarken tabii biçimde kullanıma sokar (SDB3.1, OB8, KB2.20).

ZAZ.8.2.SÖS

"Yaşam ve Teknoloji" temasına yönelik sözcük seçme–kullanma süreci; teknoloji ve teknolojik araçlar, buluşlar, yapay zekâya ilişkin hedef sözcüklerin yer aldığı görsellerin ve kısa diyalogların sunulmasıyla başlatılır. Öğrenciler bu içerikleri dinler ve izler, hedef sözcükleri bütünsel olarak duyar ve görür.

Sınıfça tekrar etkinliği yapılır. Hedef sözcükler sesli olarak tekrar edilir; "teknoloji", "icat", "mucit", "yapay zekâ", "teknolojik cihazlar", "teknolojinin faydaları" gibi sözcükler doğru sesletimle söylenir. Bu süreçte sözcüklerin doğal kullanımına aşinalık kazandırılır (KB2.20, SDB1.3, KB1, KB2.6).

Görseller üzerinden sözcüklerin kullanımı üzerine çalışmalar yapılır. "Bu nedir?", "Hangi teknolojik cihazları tanırsın?" gibi sorulara hedef sözcüklerle cevap verilmesi sağlanır. Böylece sözcüklerin kullanım bağlamı algılanır.

Sözcüklerin anlamlarını zihinde yapılandırmaya yönelik eşleştirme ve sınıflandırma etkinlikleri uygulanır. Teknoloji ve teknolojik araçlar, buluşlar, yapay zekâ ile ilgili doğru sözcükler eşleştirilir, benzer özelliklerine göre gruplandırılır ve sözcükler arasında kavramsal ilişkiler kurulur (D3.3, D16.1, KB2.7).

Hedef sözcüklerin anlamlarını pekiştirmek amacıyla tekrar ve kullanım çalışmaları yapılır. Aynı sözcükler farklı örnekler içinde kullanılır; mahalledeki mekânlar gösterilerek adlandırılır ve "teknoloji", "icatlar", "yapay zekâ" gibi sözcükler çeşitli durumlarda tekrar edilir. Böylece sözcüklerin anlamları bağlam içinde algılanır.

Sınıf içinde hareketli etkinlikler uygulanır. Öğrenciler sınıfta bulunan teknoloji ve teknolojik araçlar, buluşlar, yapay zekâya ait görselleri görür ve bunları ifade içeren sözcükleri kullanır. Sözcüklerin gerçek yaşamla ilişkilendirilmesi ve kendiliğinden, doğal ve tabii bir biçimde kullanılması sağlanır.

İkili ve grup çalışmalarıyla süreç tamamlanır. Öğrenciler birbirlerine sorular sorar, teknoloji ve teknolojik araçlar, buluşlar, yapay zekâ ile ilgili hedef sözcükleri iletişim kurarken kendiliğinden, gerçek ve doğal biçimde kullanır. Bu süreçte sözcüklerin farklı bağlamlarda etkili biçimde kullanıma sokulması desteklenir (OB1, KB2.9, KB2.17, KB2.20).

ZAZ.8.2.SES

"Yaşam ve Teknoloji" temasına yönelik sesletim seçme–kullanma süreci; sınıfa teknoloji ve teknolojik araçlar, buluşlar, yapay zekâyı yansıtan görsellerin getirilmesiyle başlatılır. Görseller incelenirken kısa diyaloglar dinletilir. Dinleme sırasında duyulan sözcüklere dikkat edilmesi ve özellikle tekrar eden seslerin fark edilmesi sağlanır. Dinleme sonrasında duyulan sözcükler sınıfça tekrar edilir ve hangi seslerin duyulduğu belirlenir (SDB1.1, SDB1.2).

Sınıfça tekrar etkinliği yapılır. Sözcükler önce toplu olarak, ardından bireysel olarak tekrar edilir. "teknoloji", "icat", "mucit", "yapay zekâ" gibi sözcükler doğru sesletimle ifade edilir ve işitsel doğruluk pekiştirilir.

Farklı cümlelerin yer aldığı dinleme etkinliği uygulanır. Aynı sesleri içeren sözcükler farklı cümleler içinde dinlenir. Dinleme sonrasında duyulan sözcükler ve tekrar eden sesler belirlenir. Benzer sesler karşılaştırılır ve aralarındaki farklar ortaya konur (E3.5, SDB3.1). Sınıf içinde uygulama etkinliği yapılır. Sınıfa getirilen teknoloji ve teknolojik araçlar, buluşlar, yapay zekâ kartları gösterilerek doğru sesletimle adlandırılır. Öğrenciler gördükleri nesneleri kendiliğinden seçerek doğru ve doğal biçimde ifade eder; yanlış sesletimler fark edilerek doğru biçimi tekrar edilir. Bu süreçte öğrencilerin sesleri gerçek ve tabii bir biçimde kullanmaları desteklenir (SDB3.3, KB2.4, KB2.10).

Ses gruplama etkinliği uygulanır. Benzer sesleri içeren sözcükler bir araya getirilir ve farklı sesler ayırt edilerek gruplandırılır. Bu süreçte öğrencilerin ses farkındalıkları güçlendirilir.

İkili ve grup çalışmaları yapılır. Öğrenciler birbirlerine teknoloji ve teknolojik araçlar, buluşlar, yapay zekâ ile ilgili kullanabilecekleri ifadeleri (kullanım yerleri, kullanım şekilleri, faydaları) doğru sesletimle ifade eder. Öğrencilerin hedef sesleri iletişim sırasında kendiliğinden, doğru, gerçek ve tabii bir biçimde kullanmaları sağlanır. Etkinlik sonunda yapılan konuşmalar değerlendirilir ve sesletim doğruluğu üzerine geri bildirim verilir (KB2.12, KB2.14).

Teknoloji ve teknolojik araçlar alt temasında öğrencilerden "Evimizdeki Teknolojik Araçlar" başlıklı küçük bir gözlem çalışması yapmaları istenebilir. Öğrenciler evlerinde bulunan televizyon, telefon, tablet, bilgisayar, buzdolabı, çamaşır makinesi, elektrik süpürgesi, saat gibi araçları belirleyebilir; bu araçların ne işe yaradığını not alır ve kısa cümlelerle sınıfta açıklayabilir.

Öğrenciler "Teknolojik Araç Tanıtım Kartı" hazırlayabilir. Öğrenciler bir teknolojik araç seçer ve kartın üzerine aracın resmini çizer veya görselini yapıştırabilir. Kartta aracın adı, nerede kullanıldığı, ne işe yaradığı ve dikkatli kullanılması gereken bir yönü yer alabilir.

Öğrenciler "Eskiden–Şimdi" karşılaştırma etkinliği yapabilir. Öğretmen sınıfa eski ve yeni araç görsellerini (mektup–telefon, gaz lambası–ampul, at arabası–otomobil, el yazması kitap–matbaa ürünü kitap, süpürge–elektrik süpürgesi vb.) getirebilir. Öğrenciler bu araçları eşleştirir ve hangisinin hangi ihtiyacı karşıladığını söyleyebilir. Ardından "Bu buluş insanların hayatında neyi değiştirdi?" sorusu üzerine konuşulabilir.

Öğrenciler için "Yapay Zekâ Nerelerde Var?" adlı görsel sınıflandırma etkinliği yapılabilir. Öğretmen navigasyon, sesli asistan, çeviri uygulaması, akıllı telefon, robot süpürge, öneri sistemi, eğitim uygulaması gibi örneklerin görsellerini sınıfa getirilebilir. Öğrenciler bu görselleri inceler ve yapay zekânın insanlara nasıl yardımcı olduğunu tartışılabilir.

Teknoloji ve teknolojik araçlar alt teması için "Aracı Gör, Adını Söyle, Ne İşe Yaradığını Eşleştir" etkinliği yapılabilir. Öğretmen sınıfa telefon, tablet, bilgisayar, televizyon, buzdolabı, saat, elektrik süpürgesi gibi teknolojik araçların görsellerini getirebilir. Öğrenciler önce görseldeki aracın adını söyleyebilir. Ardından öğretmenin hazırladığı "haberleşmek", "ders çalışmak", "yiyecekleri soğuk tutmak", "temizlik yapmak", "saati öğrenmek" gibi kısa kullanım kartlarıyla görselleri eşleştirebilir.

Buluşlar alt temasında "Önce–Sonra Eşleştirme Kartları" kullanılabilir. Öğretmen mektup– telefon, gaz lambası–ampul, at arabası–otomobil, el yazması kitap–matbaa ürünü kitap gibi eski ve yeni araç görsellerini karışık biçimde öğrencilere verilebilir. Öğrenciler eski araçla yeni aracı eşleştirebilir. Daha sonra öğretmen öğrenciyi kısa bir cümle kurmaya yönlendirebilir: "Eskiden mektup vardı, şimdi telefon var.", "Eskiden gaz lambası vardı, şimdi ampul var."

Yapay zekâ alt temasında "Yapay Zekâ Yardım Eder mi?" etkinliği uygulanabilir. Öğretmen üç dört günlük yaşam durumu verebilir: "Yol bulmak istiyorum.", "Bir kelimenin anlamını öğrenmek istiyorum.", "Bir metni başka dile çevirmek istiyorum.", "Hava durumunu öğrenmek istiyorum." Ardından navigasyon, çeviri uygulaması, sesli asistan ve eğitim uygulaması görselleri gösterilebilir. Öğrenciler hangi yapay zekâ örneğinin hangi durumda yardımcı olacağını eşleştirebilir.