1. Tema: Folklorumuz

ZAZ.8.1.D 

"Folklorumuz" temasına yönelik dinleme / izleme–anlamlandırma süreci; öğrencilerin önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek amacıyla gelenek ve görenekleri, önemli gün ve haftaları, sözlü kültürü yansıtan görseller üzerinden başlatılır (OB4, KB2.6, KB2.11). Görseller incelenerek "Hangi gelenek ve görenekleriniz var?", "Hangi dinî ve kültürel günleriniz, haftalarınız var?", "Sözlü kültür neden önemlidir?" gibi sorulara yönelik düşünceler oluşturulur ve öğrencilerin kendi sınıf yaşantılarından örnekler vermeleri sağlanır. Bu süreçte önceki bilgi ve deneyimlerin harekete geçirilmesi, görsellerdeki unsurlar ile yaşantılar arasında temel ilişkilerin fark edilmesi ve mevcut içerik hakkında tahminlerde bulunulması sağlanır (SDB1.1, SDB2.1).

Kısa bir ses kaydı, video veya diyalogdan kesitler sunularak içerikte yer alan gelenek ve görenekler, önemli gün ve haftalar, sözlü kültür hakkında tahminlerde bulunulması sağlanır. Görsel ve işitsel ipuçları birlikte değerlendirilerek içerik hakkında çıkarımlar yapılır. Tahminler sınıf ortamında paylaşılırken öğrencilerin birbirlerini dikkatle dinlemeleri, farklı görüşlere açık olmaları ve iletişim kurmaları desteklenir (SDB3.1).

"Folklorumuz" temasına uygun dinleme / izleme metni kesintisiz olarak sunulur. Bu metinde gelenek ve görenekler, önemli gün ve haftalar, sözlü kültür yer alır. Bu aşamada içeriğin genel anlamının kavranılması, konusunun algılanılması, temel unsurların, yönergelerin ve ayrıntıların tanınması beklenir. Böylece bütüncül içerikteki temel bileşenlerin fark edilmesi sağlanır (OB2, KB2.12).

Dinleme sonrasında tema; içerikte geçen gelenek ve görenekler, önemli gün ve haftalar, sözlü kültür ile ilgili görseller, kartlar ve dijital materyaller aracılığıyla yeniden ele alınır. Bu unsurlar eşleştirme, işaretleme ve basit sınıflandırma etkinlikleriyle ayırt edilir; benzerlik ve farklılıklar belirlenir (SDB2.2, SDB3.3).

Başlangıçta yapılan tahminler tekrar gözden geçirilir ve dinlenen içerikle karşılaştırılır; tahminlerin doğruluğu kontrol edilir ve gerekçelendirilir. İçerikte yer alan unsurların bütün içinde konumlandırılması ve temel sınıflandırmalar yapılması sağlanır. İçerikteki bilgiler tablo veya şemalar üzerinde yapılandırılarak yatay ve dikey ilişkiler görünür hâle getirilir (KB2.7).

Gelenek ve görenekler, önemli gün ve haftalar, sözlü kültür ile ilgili görseller ve içerikler kategorilere ayrılır; gelenek ve görenekler, önemli gün ve haftalar, sözlü kültür üzerinden anlamlı bağlantılar kurulur. Dinlenen bilgiler öğrencilerin kendi yaşantılarıyla ilişkilendirilerek olarak içselleştirilir. Bu süreçte dikkatlerini içerik üzerinde yoğunlaştırmaları, öğrenmeye istekli katılım göstermeleri ve yeni duruma uyum sağlamaları desteklenir (E1.5, E3.5).

Sürecin sonunda dinleme etkinliğine ilişkin gözlemlenen, anlaşılan ve düşünülen bilgiler bireysel olarak değerlendirilir ve sınıfla paylaşılır. Gönüllü öğrenciler söz alarak anladıklarını ifade ederken diğer öğrenciler onları dikkatle dinler. Ardından ikili ve küçük grup çalışmalarıyla karşılıklı olarak bilgi, düşünce ve deneyimler paylaşılır; gelenek ve görenekler, önemli gün ve haftalar, sözlü kültür hakkında bilgi verilir, folklor ve kültür ile ilgili basit ifadeler kullanılır (KB1, KB2.14).

ZAZ.8.1.O

"Folklorumuz" temasına yönelik okuma–anlamlandırma süreci, öğrencilerin önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek amacıyla gelenek ve görenekler, önemli gün ve haftalar, sözlü kültür ile ilgili kısa metinler ve görseller üzerinden başlatılır. Görseller ve metin parçaları incelenerek "Bu metin ne hakkında olabilir?", "Burada hangi gelenek ve göreneklerden bahsediliyor?", "Hangi önemli gün ve haftalarımız var?", "Sözlü kültürümüz neden önemlidir?" gibi sorulara yönelik tahminlerde bulunulması sağlanır (E1.1, SDB1.1, SDB2.1). Önceki bilgi ve deneyimlerin harekete geçirilmesi, gelenek ve görenekleri, önemli gün ve haftaları, sözlü kültürü mevcut içerikle önceki bilgiler arasında temel ilişkilerin kurulması desteklenir. Bu süreçte öğrencilerin merak duygularının desteklenmesi, kendilerini ifade etmelerine yönelik farkındalık geliştirmeleri beklenir. Sunulan yazılı ve görsel ipuçları aracılığıyla içerik ile önceki bilgi ve deneyimler arasında bağ kurulması sağlanır ve metnin konusu hakkında basit tahminlerde bulunulur (KB2.2, KB2.6).

Okuma içeriğine ait başlık, görseller ve anahtar ifadeler incelenir. Bu ipuçlarına dayanarak metnin konusu, metinde yer alabilecek gelenek ve görenekler, önemli gün ve haftalar, sözlü kültür hakkında tahminlerde bulunulması sağlanır. Öğrencilerin görsel ve yazılı ipuçlarından yararlanarak içeriği genel olarak algılamaları desteklenir (E2.2, E3.8).

Metin sessiz olarak okunur. Okuma sürecinde içeriğin genel anlamının bütüncül olarak kavranması, metinde geçen gelenek ve göreneklerin, önemli gün ve haftaların, sözlü kültürün fark edilmesi beklenir. Ayrıca metin içerisindeki basit ve temel ayrıntıların belirlenmesi sağlanır. Böylece içeriğin konusu genel olarak algılanır ve temel bileşenler tanınır (KB2.8).

Okuma sonrasında metinde yer alan gelenek ve görenekler, önemli gün ve haftalar, sözlü kültür ile ilgili görseller ve bilgi kartlarıyla yeniden ele alınır. Bu unsurlar eşleştirme ve işaretleme etkinlikleriyle tanınır ve ayırt edilir; "Bayramlarda hangi gelenekler yaşanır?", "Görenekler yaşamınızı nasıl etkiler?", "Masal, bilmece, tekerleme gibi sözlü kültür ürünleri neden önemlidir?" gibi sorular üzerinden içerik somutlaştırılır. Başlangıçta yapılan tahminler tekrar gözden geçirilir ve metinle karşılaştırılarak doğruluğu kontrol edilir; doğru ve yanlış tahminler gerekçeleriyle ifade edilir (SDB1.2, KB2.4, KB2.14).

Metinde yer alan ögeler tablo, şema veya görsel düzenleyiciler aracılığıyla yapılandırılır. Gelenek ve görenekler, önemli gün ve haftalar, sözlü kültür belirli bir düzen içinde yerleştirilerek bu unsurlar arasındaki bağlantılar açık biçimde ortaya konur. Bu unsurlar basit kategoriler altında sınıflandırılır ve benzerlik–farklılıklar üzerinden karşılaştırmalar yapılır. Ayrıca ögeler arasındaki yatay ve dikey ilişkilerin fark edilmesi sağlanır (E1.2, SDB3.1).

Gelenek ve görenekler, önemli gün ve haftalar, sözlü kültür arasındaki bağlantılar ele alınır. "Bayramda büyüklerin elini öpmek bir gelenek midir?", "Misafir ağırlamak göreneklerden biri midir?", "Daha önce aile büyüklerinizden bir masal dinlediniz mi?" gibi sorular üzerinden ilişkiler kurulması sağlanır. Bu süreçte anlamlı bağlantılar kurulması ve metnin derinlemesine incelenmesi desteklenir. Metinden hareketle basit çıkarımlar yapılır ve elde edilen bilgiler öğrencilerin kendi sınıf ortamlarıyla ilişkilendirilerek ifade edilir; böylece içerik içselleştirilir (KB2.12, KB2.14, KB2.16.3).

Sürecin sonunda okuma ve anlamlandırma sürecine ilişkin gözden geçirilen bilgi, deneyim, düşünce ve duygular bireysel olarak ifade edilir. Gönüllü öğrenciler söz alarak metinden anladıklarını paylaşırken diğer öğrenciler dikkatle dinler. Ardından ikili ve küçük grup çalışmalarıyla karşılıklı paylaşımlar gerçekleştirilir; gelenek ve göreneklerin hayatımızdaki yeri, önemli gün ve haftaların neden kutlandığı, sözlü kültürün toplumdaki yeri ifade edilir. Bu süreçte iletişim kurulması, iş birliği yapılması ve karşılıklı etkileşim içinde bulunulması beklenir (E1.3, E3.1, KB2.20).

ZAZ.8.1.K

"Folklorumuz" temasına yönelik konuşma–anlatma süreci; öğrencilerin önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek amacıyla gelenek ve görenekler, önemli gün ve haftalar, sözlü kültüre ilişkin görseller ve kısa ifadeler üzerinden başlatılır. Öğrencilerin gelenek ve görenekler, önemli gün ve haftalar, sözlü kültüre ilişkin yaşantılarını hatırlamaları, nesneleri adlandırmaları, bulundukları yerleri ifade etmeleri ve basit yönergeleri fark etmeleri sağlanır. Bu süreçte önceki bilgi ve deneyimlerin etkin hâle getirilmesi ve mevcut içerikle ilişkilendirilmesi hedeflenir (D3.4, OB5, KB2.6)

Gelenek ve görenekler, önemli gün ve haftalar, sözlü kültür dair beğeni ifadeleri içeren kısa konuşma örnekleri ("Aile büyüklerimi ziyaret etmeyi severim.", "Komşuluk geleneklerimiz arasında yer alır.", "Bayramlar bizi bir araya getiren önemli günlerdir") sunulur (D11.3). Öğrencilerin bu örnekleri dinlemeleri, tekrar etmeleri ve doğru sesletimle taklit etmeleri sağlanır. Böylece model ifadelere aşinalık kazanmaları ve sözlü üretime hazırlık yapmaları desteklenir (KB2.3, KB2.10).

Öğrencilerin model konuşmaları taklit ederek benzer ifadeler üretmeleri sağlanır. Öğrenciler "Saygı kurallarına dikkat ederim.", "Ailecek yemek yemek bir gelenektir." gibi ifadeleri tekrar ederken "Bayramlar bizi bir araya getirir.", "Dedemden masal dinlemeyi severim." gibi yönergeleri de kullanır ve bu ifadeleri kendi sınıf ortamlarına göre değiştirerek yeniden kurar. Böylece taklit yoluyla yeni içerik oluşturulması ve bu içeriklerin bağlama uygun biçimde düzenlenmesi sağlanır (D1.1, D14.3, D15.5, D16.3, KB2.10).

Öğrencilerin öğrendikleri dil yapılarını kullanarak yeni ve özgün ifadeler oluşturmaları sağlanır. Öğrencilerden gelenek ve görenekler, önemli gün ve haftalar, sözlü kültüre dair beğenilerini ifade eden cümleler kurmaları beklenir. Kurulan ifadelerin açık, anlaşılır ve doğru biçimde iletilmesi teşvik edilir. Bu süreçte uygun sözcüklerin seçilmesi, ifadelerin geliştirilmesi ve farklı örneklerle karşılaştırılması desteklenir. Ayrıca öğrencilerin birbirlerine sorular yönelterek ifadelerini genişletmeleri ve sözlü etkileşim içinde kullanmaları sağlanır. Öğrencilerin hazırlıksız konuşma durumlarında bağlama uygun ifadeleri hızlı ve doğru biçimde seçerek kullanmaları ve hazırlıklı konuşma durumlarında belirledikleri içerikleri düzenleyerek doğal ve anlaşılır biçimde sunmaları desteklenir (E3.3, D19.1, KB2.17).

İkili çalışmalar gerçekleştirilir. Öğrencilerden biri bayramlardan aile büyüklerinin elini öptüğünü söyler veya sözlü kültür bize geçmişimizi hatırlatır basit cümleler kurar, diğeri dinler, sorular sorar ve gerektiğinde karşılaştırmalar yapar. Roller değiştirilerek sürecin sürdürülmesi sağlanır. Bu süreçte öğrenilen yapıların farklı bağlamlarda kullanılması, yeniden düzenlenmesi ve sözlü iletişim yoluyla paylaşılması desteklenir (D4.4, D14.3, KB2.5).

Küçük grup çalışmaları yapılır. Öğrenciler grup içinde gelenek ve görenekler, önemli gün ve haftalar, sözlü kültür ifadelerini birlikte belirler, bu unsurları sınıflandırır ve ortak bir sözlü sunum hazırlar. Böylece sınıflandırma ve yapılandırma becerilerinin geliştirilmesi sağlanır.

Sürecin sonunda öğrencilerin konuşma etkinliklerine ilişkin düşünce, duygu ve deneyimlerini değerlendirmeleri sağlanır. Öğrencilerden hangi ifadeleri doğru kullandıklarını, hangi noktalarda zorlandıklarını ve kendilerini nasıl geliştirebileceklerini ifade etmeleri beklenir. Bu süreçte yapılan çalışmaların yorumlanması ve anlamlandırılması desteklenir. Öğrenciler bu değerlendirmelerini sınıf ortamında paylaşır ve arkadaşlarının görüşlerini dinler. İkili ve grup içi paylaşımlar yoluyla karşılıklı geri bildirim verilmesi ve öğrenmenin pekiştirilmesi sağlanır. Bu süreçte öğrencilerin sorumluluk almaları, duyarlı davranmaları ve iletişim kurmaları desteklenir (E3.5, KB2.10).

ZAZ.8.1.Y

"Folklorumuz" temasına yönelik yazma–anlatma süreci; öğrencilerin önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek amacıyla gelenek ve görenekler, önemli gün ve haftalar, sözlü kültüre ilişkin görseller ve kısa ifadeler üzerinden başlatılır. Öğrencilerin bu görselleri incelemeleri; gelenek ve görenekler, önemli gün ve haftalar, sözlü kültüre ilişkin bildikleri sözcükleri hatırlamaları; gelenek ve görenekler, önemli gün ve haftalar, sözlü kültür ile ilgili yönergeleri fark etmeleri ve bu bilgileri basit şekilde yazılı olarak ifade etmeleri sağlanır. Ayrıca verilen yazma görevinin ne olduğu ne yazılacağı ve nasıl yazılacağının genel olarak anlaşılması desteklenir.

Gelenek ve görenekler, önemli gün ve haftalar, sözlü kültüre dair beğeni bildiren ifadeler içeren kısa yazılı model metinler sunulur. Bu metinlerin incelenmesi, yapı ve ifade biçimlerinin fark edilmesi ve model alınarak benzer ifadelerin yeniden yazılması sağlanır. Böylece modelden yararlanarak yazılı üretime geçiş desteklenir (D6.1).

Model metinler temel alınarak yazılı içerik oluşturulması sağlanır. "Büyüklerimin yanında ayak ayaküstüne atmam.", "Aile büyüklerinin yanında yüksek sesle konuşmam.", "Ramazan ve Kurban Bayramı'nda aile büyüklerini ziyaret ederim." gibi ifadelerin yanı sıra "Masallar bizim toplumsal hafızamızdır.", "Sözlü kültür ürünleri tarihsel mirasımızdır." gibi ifadeler de kullanılarak cümleler yazılır ve bu ifadeler uygun biçimde düzenlenir. Böylece yazma içeriğinin oluşturulması ve geliştirilmesi sağlanır (D14.1, D15.2, OB1, KB2.20).

Yazma görevinin yapılandırılması sağlanır. Gelenek ve görenekler, önemli gün ve haftalar, sözlü kültür ile ilgili ifadeleri içeren kısa metinler yazılması beklenir. Yazma sürecinde uygun materyallerin seçilmesi (defter, çalışma kâğıdı vb.), uygun sözcüklerin ve dil yapılarının kullanılması, noktalama işaretlerine dikkat edilmesi ve basit mesajların açık ve anlaşılır biçimde ifade edilmesi desteklenir. Ayrıca öğrencilerin hazırlıklı yazma durumlarında içeriklerini planlayarak düzenlemeleri ve hazırlıksız yazma durumlarında bağlama uygun ifadeleri hızlı ve doğru biçimde seçerek kullanmaları sağlanır.

Bu aşamada yazılan metinlerin geliştirilmesi sağlanır. Yazılar yeniden okunur, benzer ve farklı yönler karşılaştırılır, sınıf eşyaları ve ifadeler kategorilere ayrılır ve gerekli düzenlemeler yapılır (OB9, KB2.9).

Yazılı içeriklerin farklı bağlamlarda yeniden düzenlenmesi sağlanır. Yazılan ifadeler değiştirilerek metinler genişletilir. Bu süreçte yazılı bilgilerin yeniden yapılandırılması ve paylaşılması desteklenir. Öğrencilerin yazdıkları metinleri arkadaşlarıyla paylaşmaları ve yazılı iletişim kurmaları sağlanır.

Küçük grup çalışmaları yapılır. Grup içinde yazılan metinler paylaşılır, birlikte gözden geçirilir ve ortak metinler oluşturulur. Sürecin sonunda yazma süreci ve ürünlerine ilişkin değerlendirme yapılır. Yazılan metinler gözden geçirilerek güçlü yönler ve geliştirilmesi gereken noktalar belirlenir. Ardından bu değerlendirmeler sınıf ortamında paylaşılır ve karşılıklı geri bildirimlerde bulunulur (SDB2.1, KB2.5, KB2.7).

Öğrenci bu tema kapsamında hazırlayacağı performans görevi ile ilgili; önemli günlerden millî bayramlar, dinî bayramlar veya yöresel anma günlerini bunların yaşadığı yerdeki kültürel karşılığıyla araştırabilir. Bu günlerin anlamını içeren görsel şemalar, ritmik tablolar ve bilgi kartları hazırlayarak sınıfta bir "Kültür ve Takvim Panosu" oluşturabilir. Bu performans görevi; hedef sözcüklerin doğru ve bağlama uygun kullanımı, temel dil bilgisi yapılarını işlevsel biçimde kullanabilme, yazılı ve / veya sözlü anlatımın anlaşılırlığı, iletişim amacına uygun ifade kullanımı ile göreve katılım, çaba ve süreç içindeki ilerleme gibi ölçütleri içeren analitik / bütüncül dereceli puanlama anahtarı veya gözlem formu ile değerlendirilebilir. Performans görevi sürecinde öğrencilerin sürece daha aktif katılım göstermelerini desteklemek amacıyla öz değerlendirme veya akran değerlendirme formlarına da yer verilebilir.

ZAZ.8.1.DBS

"Folklorumuz" temasına yönelik dil bilgisi seçme–kullanma süreci; gelenek ve görenekler, önemli gün ve haftalar, sözlü kültür ile ilgili görsellerin ve kısa diyalogların sunulmasıyla başlatılır. Öğrenciler görselleri inceler, duydukları ifadeleri takip eder ve sınıfça tekrar eder. "Bayramlarda misafir kabul edilir.", "Bayramlarda şeker ikram edilir.", "Masal dinlemeyi severim." gibi cümleler birlikte söylenerek içerikle ilk aşinalık oluşturulur. Bu süreçte dil yapılarının kuralları açıklanmadan doğal ve bağlam içinde fark edilmesi sağlanır (E1.4, SDB1.3).

Gelenek ve görenekleri, önemli gün ve haftaları, sözlü kültürü içeren görseller üzerinden eşleştirme etkinliği yapılır. Öğrenciler dinledikleri cümleleri doğru görsellerle eşleştirir, her bir içerikle uyumlu olan görseli işaretler ve hangi ifadenin hangi görsele ait olduğunu sözlü olarak belirtir. Bu etkinlik sayesinde hedef dil parçaları kuralları bilinmeden fark edilerek ayırt edilir. (D16.3, KB2.12).

Kısa canlandırmalar veya video kesitleri izlenir. Öğrenciler izledikleri içerikte gelenek ve görenekler, önemli gün ve haftalar, sözlü kültürü ifade eden cümleleri ve basit ifadeleri ("Bayramlarda akrabalarımı ziyaret ederim.", "Arkadaşlarımla geleneksel oyunları oynarım.") belirler ve bu ifadeleri tekrar eder. Sınıf içine getirilen gerçek nesnelerle ilişki kurularak anlam güçlendirilir.

Aynı yapıya sahip cümleler grup hâlinde tekrar edilir. Öğrenciler sırayla cümleleri sesli olarak söyler, arkadaşlarının tekrarlarını dinler ve birlikte tekrar ederek işitsel farkındalık geliştirir. Bu süreçte benzer dil yapılarının fark edilmesi sağlanır (E2.5, SDB1.3, KB2.10, KB2.12). Farklı gelenek ve görenekler, önemli gün ve haftalar, sözlü kültür ile ilgili yeni örnekler oluşturulur. "Bayramlarda hazırlık yaparız.", "Bayramlara misafir ağırlarız.", "Sözlü kültür ürünlerinden masalları çok severim." gibi cümlelerin yanı sıra "Sofra adabına dikkat ederim.", "Tekerlemeleri ezbere bilirim." gibi ifadeler de kullanılarak aynı dil yapıları farklı bağlamlarda tekrar edilir. Böylece hedef dil parçaları kuralları düşünülmeden otomatik biçimde pekiştirilir (SDB3.3, D14.1).

Sınıf içinde hareketli bir etkinlik yapılır. Öğrenciler dolaşarak görsellerini gördükleri gelenek ve görenekler, önemli gün ve haftalar, sözlü kültüre dair cümleler kurar. "Aile büyüklerine yardım ederim.", "Büyükannem bize hep masal anlatır.", gibi ifadeler gerçek ortamla ilişkilendirilerek kısa, doğal ve anlamlı biçimde tekrar edilir (D15.5, D16.2, KB2.9, KB2.16.3).

Beden diliyle canlandırma etkinliği uygulanır. Öğrenciler gelenek ve görenekler, önemli gün ve haftalar, sözlü kültür ile ilgili düşüncelerini hareketlerle destekler. Böylece dil yapıları kuralları bilinmeden fiziksel olarak da içselleştirilir (E3.8).

Konuşma ve hareketin birlikte kullanıldığı oyunlaştırılmış etkinlikler yapılır. Öğrenciler hem cümle kurar hem de aynı anda nesneleri gösterir. Bu süreçte hedef dil parçaları eş zamanlı olarak tekrar edilir ve canlandırılır.

İkili ve grup çalışmalarıyla süreç tamamlanır. Öğrenciler birbirlerine gelenek ve görenekleri, önemli gün ve haftaları, sözlü kültürü anlatır; gelenek ve göreneklerin neler olduğunu, aile büyüklerine saygıyı, sofra adabını, dinî bayramları, sözlük kültür ürünlerini anlatır ve karşılıklı sorular sorarak iletişim kurar. Kullanılan ifadeler doğal ve akıcı hâle gelir. Bu süreçte öğrenciler öğrendikleri dil yapılarını, kuralları düşünmeden seçerek farklı durumlarda kullanır ve iletişim kurarken tabii biçimde kullanıma sokar.

ZAZ.8.1.SÖS

"Folklorumuz" temasına yönelik sözcük seçme–kullanma süreci; gelenek ve görenekler, önemli gün ve haftalar, sözlü kültüre ilişkin hedef sözcüklerin yer aldığı görsellerin ve kısa diyalogların sunulmasıyla başlatılır. Öğrenciler bu içerikleri dinler ve izler, hedef sözcükleri bütünsel olarak duyar ve görür (E3.8, SDB2.1).

Sınıfça tekrar etkinliği yapılır. Hedef sözcükler sesli olarak tekrar edilir; "gelenekler", "görenekler", "saygı", "bayramlar", "önemli günler", "masal", "bilmece" gibi sözcükler doğru sesletimle söylenir. Bu süreçte sözcüklerin doğal kullanımına aşinalık kazandırılır. Görseller üzerinden sözcüklerin kullanımı üzerine çalışmalar yapılır. "Hangi gelenekleri bilirsin?", "Göreneklerimizi uyguluyor musun?" gibi sorulara hedef sözcüklerle cevap verilmesi sağlanır. Böylece sözcüklerin kullanım bağlamı algılanır (D16.2, KB2.8).

Sözcüklerin anlamlarını zihinde yapılandırmaya yönelik eşleştirme ve sınıflandırma etkinlikleri uygulanır. Gelenek ve görenekler, önemli gün ve haftalar, sözlü kültür ile ilgili doğru sözcükler eşleştirilir, benzer özelliklerine göre gruplandırılır ve sözcükler arasında kavramsal ilişkiler kurulur.

Hedef sözcüklerin anlamlarını pekiştirmek amacıyla tekrar ve kullanım çalışmaları yapılır. Aynı sözcükler farklı örnekler içinde kullanılır; mahalledeki mekânlar gösterilerek adlandırılır ve "yemek", "içecek", "beslenme" gibi sözcükler çeşitli durumlarda tekrar edilir. Böylece sözcüklerin anlamları bağlam içinde algılanır (KB2.7).

Sınıf içinde hareketli etkinlikler uygulanır. Öğrenciler sınıfta bulunan gelenek ve görenekler, önemli gün ve haftalar, sözlü kültüre ait görselleri görür ve bunları ifade içeren sözcükleri kullanır. Sözcüklerin gerçek yaşamla ilişkilendirilmesi ve kendiliğinden, doğal ve tabii bir biçimde kullanılması sağlanır (E2.5).

İkili ve grup çalışmalarıyla süreç tamamlanır. Öğrenciler birbirlerine sorular sorar, gelenek ve görenekler, önemli gün ve haftalar, sözlü kültür ile ilgili hedef sözcükleri iletişim kurarken kendiliğinden, gerçek ve doğal biçimde kullanır. Bu süreçte sözcüklerin farklı bağlamlarda etkili biçimde kullanıma sokulması desteklenir (KB2.14).

ZAZ.8.1.SES

"Folklorumuz" temasına yönelik sesletim seçme–kullanma süreci; sınıfa gelenek ve görenekler, önemli gün ve haftalar, sözlü kültürü yansıtan görsellerin getirilmesiyle başlatılır. Görseller incelenirken kısa diyaloglar dinletilir. Dinleme sırasında duyulan sözcüklere dikkat edilmesi ve özellikle tekrar eden seslerin fark edilmesi sağlanır. Dinleme sonrasında duyulan sözcükler sınıfça tekrar edilir ve hangi seslerin duyulduğu belirlenir (E1.6, D16.1).

Sınıfça tekrar etkinliği yapılır. Sözcükler önce toplu olarak, ardından bireysel olarak tekrar edilir. "aile ziyareti", "masal", "bayramlar", "atasözleri" gibi sözcükler doğru sesletimle ifade edilir ve işitsel doğruluk pekiştirilir.

Farklı cümlelerin yer aldığı dinleme etkinliği uygulanır. Aynı sesleri içeren sözcükler farklı cümleler içinde dinlenir. Dinleme sonrasında duyulan sözcükler ve tekrar eden sesler belirlenir. Benzer sesler karşılaştırılır ve aralarındaki farklar ortaya konur. Sınıf içinde uygulama etkinliği yapılır. Sınıfa getirilen gelenek ve görenekler, önemli gün ve haftalar, sözlü kültür kartları gösterilerek doğru sesletimle adlandırılır. Öğrenciler gördükleri nesneleri kendiliğinden seçerek doğru ve doğal biçimde ifade eder; yanlış sesletimler fark edilerek doğru biçimi tekrar edilir. Bu süreçte öğrencilerin sesleri gerçek ve tabii bir biçimde kullanmaları desteklenir (KB2.20). Ses gruplama etkinliği uygulanır. Benzer sesleri içeren sözcükler bir araya getirilir ve farklı sesler ayırt edilerek gruplandırılır. Bu süreçte öğrencilerin ses farkındalıkları güçlendirilir (E3.4, SDB2.1). İkili ve grup çalışmaları yapılır. Öğrenciler birbirlerine gelenek ve görenekler, önemli gün ve haftalar, sözlü kültür ile ilgili kullanabilecekleri ifadeleri (gelenek ve göreneklerin neler olduğu, hangi sözlü kültür ürünlerini bildiği) doğru sesletimle ifade eder. Öğrencilerin hedef sesleri iletişim sırasında kendiliğinden, doğru, gerçek ve tabii bir biçimde kullanmaları sağlanır. Etkinlik sonunda yapılan konuşmalar değerlendirilir ve sesletim doğruluğu üzerine geri bildirim verilir (D3.2, D16.3, KB2.17).

Gelenek ve görenekler alt temasında öğrencilerden ailelerinde, mahallelerinde veya köylerinde yaşatılan bir gelenek veya göreneği araştırmaları istenebilir. Öğrenciler; bayramlaşma, misafir ağırlama, düğün, taziye, komşuluk, yardımlaşma, imece, büyükleri ziyaret etme veya sofra adabı gibi konulardan birini seçerek aile büyükleriyle kısa görüşmeler yapabilir. Görüşme sonucunda bu geleneğin ne zaman yapıldığını, kimlerin katıldığını, hangi davranışların önemli görüldüğünü ve bu geleneğin insanlar arasındaki ilişkilere nasıl katkı sağladığını sınıfta paylaşabilir. Önemli gün ve haftalar alt temasında öğrenciler seçtikleri bir millî, dinî, kültürel veya toplumsal gün / hafta hakkında kısa bir tanıtım çalışması hazırlayabilir. Bu çalışmada günün / haftanın anlamı, hangi hazırlıkların yapıldığı, insanların bu günlerde birbirlerine hangi sözleri söyledikleri ve öğrencinin bu günle ilgili kişisel gözlemleri yer alabilir. Öğrencilerden bayram kartı, davetiye, sınıf panosu, kısa duyuru metni, afiş veya sözlü sunum hazırlamaları istenebilir.

Sözlü kültür alt temasında öğrenciler aile büyüklerinden veya yakın çevrelerinden masal, bilmece, tekerleme, mani, ninni, atasözü, halk hikâyesi veya kısa bir hatıra derlenebilir. Derledikleri sözlü kültür ürününün kimden öğrenildiğini, hangi ortamda söylendiğini, ne anlama geldiğini ve hangi durumlarda kullanıldığını açıklayabilir. Öğrenciler bu ürünleri sınıfta sözlü olarak paylaşabilir.

Gelenek ve görenekler alt temasında öğretmen; bayramlaşma, misafir karşılama, büyükleri ziyaret etme, komşuya yardım etme, düğün, taziye ve sofra adabı gibi durumlara ait görseller, kısa videolar veya nesneler kullanarak öğrencilerin konuyu somutlaştırmasını sağlanabilir. Öğrencilere "Bayramda kimler ziyaret edilir?", "Misafir gelince ne söylenir?", "Büyüklerle konuşurken nasıl davranılır?" gibi kısa ve yönlendirici sorular sorulur ve onlardan cevap alınabilir. Önemli gün ve haftalar alt temasında öğretmen; öğrencilerin bildiği bayramlar, anma günleri, kutlama günleri ve belirli haftaları takvim üzerinde gösterebilir. Öğrencilerden bu günlerde yapılan hazırlıkları ve kullanılan temel ifadeleri tanımaları beklenebilir. "Bayramınız kutlu olsun.", "Tebrik ederim.", "Geçmiş olsun.", "Teşekkür ederim.", "Kutlu olsun." gibi kalıp ifadeler görsellerle eşleştirilir ve kısa diyaloglarda kullanılabilir. Sözlü kültür alt temasında öğretmen sınıfa kısa bir bilmece, tekerleme, atasözü, mani veya masal bölümü getirebilir. Öğrenciler önce bu ürünleri dinler, ardından öğretmenin yönlendirmesiyle tekrar edebilir, bunların anlamını tahmin eder ve bu ürünleri uygun görsellerle eşleştirebilir. Bilmece-cevap eşleştirme, atasözü- anlam eşleştirme, tekerlemeyi birlikte tekrar etme, kısa masal bölümünü resimlerle sıralama gibi etkinliklerle öğrencilerin katılımı kolaylaştırabilir.