T.C. MİLLÎ EĞİTİM
BAKANLIĞI

Yaşayan Dil ve Lehçeler Dersi (Zazaca) 7.Sınıf

4. Tema: Yaşam Ve Spor

Sağlıklı Yaşam Ve Sağlıklı Beslenme, Fiziksel Gelişim, Spor Ve Doğa

"Yaşam ve Spor" temasında öğrencilerin sağlıklı yaşam, dengeli beslenme, fiziksel gelişim, spor yapma alışkanlığı ve doğayla ilişki kurma konularında farkındalık kazanmaları amaçlanmaktadır. Öğrencilerin sağlıklı bir yaşam için düzenli beslenme, yeterli su içme, uyku, temizlik ve hareket etmenin önemini kavramaları; sebze ve meyvelerin faydalarını, sağlıklı ve sağlıksız beslenmeyi ayırt etmeleri beklenmektedir. Öğrencilerin bedenin büyümesi ve güçlenmesi için beslenme, uyku, hareket ve düzenli yaşamın gerekli olduğunu fark etmeleri; boy uzaması, kasların güçlenmesi, dengeli durma, koşma, zıplama, esneme ve oyun oynama gibi gelişimle ilgili somut durumları öğrenmeleri hedeflenmektedir. Öğrencilerin sporun yalnızca kapalı alanlarda değil doğada da yapılabilecek sağlıklı ve keyifli bir etkinlik olduğunu öğrenmeleri; yürüyüş, koşu, bisiklet sürme, top oynama, ip atlama, doğa gezisi ve açık hava oyunları gibi etkinlikler üzerinden spor yapmanın bedene ve zihne katkılarını fark etmeleri beklenmektedir. Öğrencilerin doğada spor yaparken çevreyi koruma, temiz tutma, canlılara zarar vermeme ve güvenli hareket etme gibi davranışları da tanımaları beklenmektedir.
Ders Saati
16
Alan Becerileri

YDAB1. Dinleme / İzleme-Anlamlandırma, YDAB2. Okuma-Anlamlandırma, YDAB3. Konuşma-Anlatma,

YDAB4. Yazma-Anlatma, YDDB1. Dil Bilgisi Seçme-Kullanma, YDDB2. Sözcük Seçme-Kullanma,

YDDB3. Sesletim Seçme-Kullanma

Eğilimler

E1.1. Merak, E1.3. Azim ve Kararlılık, E1.4. Kendine İnanma (Öz Yeterlilik), E1.5. Kendine Güvenme (Öz Güven), E2.2. Sorumluluk, E2.3. Girişkenlik, E2.4. Güven, E3.7. Sistematiklik, E3.8. Soru Sorma, E3.9. Şüphe Duyma,

E3.10. Eleştirel Bakma

Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerileri

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme),

SDB1.3. Kendine Uyarlama (Öz Yansıtma), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB2.3. SosyalFarkındalık,

SDB3.1. Uyum, SDB3.2. Esneklik, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme

Değerler

D5. Duyarlılık, D8. Mahremiyet, D9. Merhamet, D10. Mütevazılık, D11. Özgürlük, D13. Sağlıklı Yaşam,

D16. Sorumluluk, D17. Tasarruf, D18. Temizlik

Okuryazarlık Becerileri

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB5. Kültür Okuryazarlığı,

OB6. Vatandaşlık Okuryazarlığı, OB8. Sürdürülebilirlik Okuryazarlığı

Disiplinler Arası İlişkiler
Türkçe, Görsel Sanatlar, Sosyal Bilgiler, Beden Eğitimi ve Spor, Bilişim Teknolojileri ve Yazılım
Beceriler Arası İlişkiler
KB1. Temel Beceriler, KB2.2. Gözlemleme, KB2.3. Özetleme, KB2.4. Çözümleme, KB2.5. Sınıflandırma, KB2.6. Bilgi Toplama, KB2.8. Sorgulama, KB2.9. Genelleme, KB2.10. Çıkarım Yapma, KB2.11. Gözleme Dayalı Tahmin Etme, KB2.14. Yorumlama, KB2.17. Değerlendirme, KB2.19. Mantıksal Denetleme, KB2.20. Sentezleme
Öğrenme Çıktıları ve Süreç Bileşenleri

ZAZ.7.4.D. "Yaşam ve Spor" temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadeleri dinleyebilme / izleyebilme-anlamlandırabilme

a) Temaya ilişkin ön bilgi ve deneyimlerini harekete geçirerek dinleme / izlemeye hazırlık yapar.

b) Temaya ilişkin temel bilgileri, ipucunu ve ayrıntıları dikkate alarak bir araya getirir.

c) Temayı, temel ayrıntılar ve ipuçlarından hareketle anlamlandırır.

ç) Temaya ilişkin anlayışını bireysel ve etkileşimli şekilde yansıtır.

 

ZAZ.7.4.O. "Yaşam ve Spor" temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadeleri okuyabilme-anlamlandırabilme

 a) Temaya ilişkin ön bilgi ve deneyimlerini harekete geçirerek okumaya hazırlık yapar.

b) Temaya ilişkin temel bilgileri, ipucunu ve ayrıntıları dikkate alarak bir araya getirir.

c) Temaya ilişkin temel bilgileri, ipucunu ve ayrıntıları dikkate alarak anlamlandırır.

ç) Temaya ilişkin anlayışını bireysel ve etkileşimli şekilde yansıtır.

 

ZAZ.7.4.K. "Yaşam ve Spor" temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelerle konuşabilme-anlatabilme

a) Temaya ilişkin ön bilgi ve deneyimlerini harekete geçirerek konuşmaya hazırlık yapar.

b) Konuşma modelindeki temaya ilişkin sözcükleri, ifadeleri ve dil yapılarını gözlemleyerek taklit eder ve tekrarlar.

c) Konuşma modelindeki temaya ilişkin sözcükleri, ifadeleri ve dil yapılarını kullanarak taklit yoluyla sözlü içerik oluşturur.

ç) Temaya ilişkin iletişim sürecini dikkate alarak konuşmanın içeriğini yapılandırır ve uygulamaya geçirir.

d) Temaya ilişkin iletişim sürecini dikkate alarak sözlü içeriği yeniden yapılandırır ve iletişim kurar.

e) Temaya ilişkin konuşma sürecini bireysel ve etkileşimli şekilde yansıtır.

 

ZAZ.7.4.Y. "Yaşam ve Spor" temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelerle yazabilme-anlatabilme a) Temaya ilişkin ön bilgilerini ve deneyimlerini harekete geçirerek yazmaya hazırlık yapar.

b) Yazma modelindeki temaya ilişkin sözcükleri, ifadeleri ve dil yapılarını inceleyerek modelden kopyalar.

c) Yazma modelindeki temaya ilişkin sözcükleri, ifadeleri ve dil yapılarını kullanarak yazılı içerik oluşturur.

ç) Temaya ilişkin yazma sürecini dikkate alarak yazma içeriğini yapılandırır ve uygulamaya geçirir.

d) Temaya ilişkin yazma sürecini dikkate alarak yazma içeriğini yeniden yapılandırır ve iletişim kurar.

e) Temaya ilişkin yazma sürecini bireysel ve etkileşimli şekilde yansıtır.

 

ZAZ.7.4.DBS. "Yaşam ve Spor" temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelere uygun dil bilgisi seçebilme-kullanabilme

Temaya uygun dil bilgisi yapılarını seçerek doğal, otantik ve otomatik bir şekilde kullanır.

 

ZAZ.7.4.SÖS. "Yaşam ve Spor" temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelere uygun sözcük seçebilme-kullanabilme

Temaya uygun sözcükleri seçerek doğal, otantik ve otomatik bir şekilde kullanır.

 

ZAZ.7.4.SES. "Yaşam ve Spor" temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelere uygun sesletim seçebilme-kullanabilme

Temaya uygun sesletimi seçerek doğal, otantik ve otomatik bir şekilde kullanır.

İçerik Çerçevesi

Tema: Yaşam ve Spor

Alt Temalar 

1. Sağlıklı Yaşam ve Sağlıklı Beslenme 

2. Fiziksel Gelişim

3. Spor ve Doğa

İşlevsel Cümle Yapıları 

1. Spor ve Fiziksel Aktivite: Ez her roc spor kena, ma futbol kay keni, a zaf hol kay kena, ez zaf lez vazdana. 

2. Sağlıklı Yaşam ve Beslenme: A her roc zaf aw wena, ez ro wırzena, Ma qey weşiya xo spor keni u fêki weni.

3. Fiziksel Gelişim: Adem arayi dı şıt weno. Ehmedo qamderg basketbol kay keno. Spor merdımi keno zıxm.

4. Duygular ve Yaşam Motivasyonu: Ma tebieti ra zaf heskeni, tebiet rınd o, heyat zaf rınd o u qıymetê ey bızani, ma piya zaf bextiyar i, ez zaf şa biya, zerra mı rehet a, zerra pak dınyaya pak, ma spor keni.

5. Tavsiye Yapıları: Her roc çiyêko newe bımus!, Seba sıheti spor bıkerên, Tebiet dı bıgêrên, Spor bıkerên sıhet bıvinên, Qey weşiya xu çiyo şirın ra duri vınderên, Fêki u sebze bışu u hema bıwer.

6. Günlük Rutin Anlatma: Ez ro wırzena, Ez arayi kena, ma pê lıngan şıni mekteb, ez spor kena, ma her roc fêki weni, ez kar u gureyê xu kena, şıma ro rakuweni.

7. Alışkanlıklar ve Yaşam Tarzı: Ez bê arayi nêşına teber, ez pê lıngan şıno mekteb, ma tımotım spor keni, ma her roc gêreni,

8. Yetenek ve Beceriler: Destê tu ra her gure yeno, O tenis dı zaf serfıraz o, Şıma eşkeni vırazi, A zaf weş asnaw kena, Mı tenis dı derece gırot.

9. Basit Soru Sorma ve Cevap Verme: Tı kamci spor ra hes keni?, Şıma spor keni?, Tı her roc seet çend dı wırzena?, Tı fêki ra hes kena?, Tı her roc çendêk aw wena?, Tı her roc arayi weni?, Şıma seet çend dı rakuweni?, Seba weşiya xu tı se kena?

Hedef Dil Bilgisi Yapıları

1. Soru Kelimeleriyle Cümle Kurma: Çend?, Key?, Çı?, Seni?, Kam?, Seet çend dı?, Tı key şıni? Tı her roc çend seeti rakuwena?, Kam spor keno? Sesletim 1. Cinsiyet Ayrımı: Ez weş o (erkek), Ez weş a (kız) 

2. Sesletim Pratiği: "Ez her roc spor kena." (Ez her roc spor ke-na)

3. Hedef Sözcükler: Spor, ro, aw, weşi, fêki, zerzewat, şımıtış, şıtış, gêrayiş, seba, çı, key, çend, lazım, sıhet, kay, futbol, basketbol, voleybol, şıt, wer, kaykerdış, wıriştış, paki, her, tımotım, şan, sıba, arayi, qıwet, vazdayiş, xurt, derg, kılm.

Anahtar Kavramlar

Sağlığın önemi, bedensel gelişim, beslenme alışkanlığı, doğa sevgisi

Öğrenme Kanıtları (Ölçme ve Değerlendirme)

Bu temada öğrenme çıktıları; çalışma kâğıtları, kısa yazma ve konuşma uygulamaları, kontrol listeleri, gözlem formları, kelime ilişkilendirme ve kümeleme etkinlikleri, performans görevi, öz / akran değerlendirme formları ile değerlendirilebilir.

Performans Görevi: Sağlıklı Beslenme

Öğrenci sağlıklı ve sağlıksız besinleri araştırıp bu besinlerle ilgili görseller toplayabilir. Öğrenci mukavva bir kâğıt üzerine sağlıklı ve sağlıksız şeklinde iki başlık kullanabilir. Sonra da sağlık yiyecekleri ve sağlıksız olanları ilgili başlık altında yazabilir ve görsellerini yapıştırabilir. Sonra da bunu sınıfta arkadaşlarına sunabilir.

Performans görevi; hedef sözcüklerin doğru ve bağlama uygun kullanımı, temel dil bilgisi yapılarını işlevsel biçimde kullanabilme, yazılı ve / veya sözlü anlatımın anlaşılırlığı, iletişim amacına uygun ifade kullanımı ile göreve katılım, çaba ve süreç içindeki ilerleme gibi ölçütleri içeren analitik / bütüncül dereceli puanlama anahtarı veya gözlem formu ile değerlendirilebilir. Performans görevi sürecinde öğrencilerin sürece daha aktif katılım göstermelerini desteklemek amacıyla öz değerlendirme veya akran değerlendirme formlarına da yer verilebilir.

Temel Kabuller

Bu temada öğrencilerin günlük yaşamlarına ilişkin deneyimlerinden hareketle sağlıklı yaşam ve sağlıklı beslenme, fiziksel gelişim, spor ve doğaya yönelik temel durum ve kavramlara aşina oldukları kabul edilmektedir. Öğrenciler, bilgileri doğal olarak edinmiş olsalar da bu deneyimleri Zazaca daha ayrıntılı, sıralı ve bağlantılı bir biçimde ifade etme konusunda sınırlı dil yeterliğine sahip oldukları kabul edilmektedir.

Dil, bu temada öğrencilerin kendi yaşam ritimlerini ifade etmelerini sağlayan bir iletişim aracı olarak ele alınır. Öğrencilerin kişisel deneyimlerinden hareketle anlamlandırma oluşturabildikleri, günlük yaşamla Zazaca arasındaki bağlantıyı kurabildikleri ve sözlü– yazılı iletişimde etkin katılım sağlayabildikleri kabul edilmektedir.

Ön Değerlendirme Süreci

Bu aşamada öğrencilerin sağlıklı yaşam ve sağlıklı beslenme, fiziksel gelişim, spor ve doğaya ilişkin mevcut bilgi ve deneyimlerini ortaya çıkarmak için sağlıklı yaşam ve sağlıklı beslenme, fiziksel gelişim, spor ve doğa ile ilgili bilgi kartlarının yazılı olduğu görsel kartlar, kavram kartları kullanılarak ön öğrenmelerini pekiştirmeleri sağlanabilir ve temel ifadelerle ilişki kurmaları desteklenebilir.

Öğrencilerden "Sağlıklı yaşam neden önemlidir?", "Sporun hayatımızdaki yeri nedir?, "Nasıl sağlıklı beslenebiliriz?" gibi sorular yoluyla sağlıklı yaşam ve sağlıklı beslenmeyi, fiziksel gelişimi, spor ve doğayı anlatan kısa bilgiler vermeleri istenebilir. Bu süreçte öğrencilerin sağlıklı yaşamı ve sağlıklı beslenmeyi, fiziksel gelişimi, spor ve doğayı tanımlama becerisi ve bilgileri düzenli bir biçimde ifade edebilme kapasiteleri gözlemlenebilir. Gözlem sonucunda öğretmen, öğrencilerin hazır bulunuşluk seviyesini dikkate alarak etkinliklerin kapsamını, içerik yoğunluğunu ve ilerleme sürecini düzenleyebilir.

Köprü Kurma

Öğrencilerin bu temada öğrenecekleri ile ön öğrenmelerde Türkçe derslerinde edindikleri bilgilerin ve önceki öğrenme süreçlerinde edindikleri bilgilerle bağlantısı kurulabilir. "Yaşam ve Spor" teması kapsamında sağlıklı yaşam ve sağlıklı beslenme, fiziksel gelişim, spor ve doğa başlıkları ele alınırken öğrencilerin günlük yaşam deneyimleri ve sosyal etkileşim alışkanlıkları öğretim sürecine dâhil edilebilir. Öğrencilerin Türkçe olarak bildikleri sağlıklı yaşam ve sağlıklı beslenme, fiziksel gelişim, spor ve doğa ile ilgili kavramsal bilgileri dikkate alınarak Zazacadaki temel ifadelerle etraflarındaki sağlıklı yaşam alanlarını, sağlıklı beslenme ürünlerini ve spor yapılabilecek doğal alanları tanıtmaları sağlanabilir.

Öğrenme-Öğretme Uygulamaları

ZAZ.7.4.D

"Yaşam ve Spor" temasına yönelik dinleme / izleme–anlamlandırma süreci, öğrencilerin önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek amacıyla sağlıklı yaşam ve sağlıklı beslenme, fiziksel gelişim, spor ve doğayı yansıtan görseller üzerinden başlatılır (OB5, KB2.2). Görseller incelenerek "Hangi besinler sağlıklıdır?", "Hangi içecekler sağlıklıdır?", "Neden spor yapılmalıdır?", "Fiziksel gelişim nasıl değişir?" gibi sorulara yönelik düşünceler oluşturulur ve öğrencilerin kendi sınıf yaşantılarından örnekler vermeleri sağlanır. Bu süreçte önceki bilgi ve deneyimlerin harekete geçirilmesi, görsellerdeki unsurlar ile yaşantılar arasında temel ilişkilerin fark edilmesi ve mevcut içerik hakkında tahminlerde bulunulması sağlanır (SDB1.3).

Devamında kısa bir ses kaydı, video veya diyalogdan kesitler sunularak içerikte yer alan amacıyla sağlıklı yaşam ve sağlıklı beslenme, fiziksel gelişim, spor ve doğa hakkında tahminlerde bulunulması sağlanır. Görsel ve işitsel ipuçları birlikte değerlendirilerek içerik hakkında çıkarımlar yapılır. Tahminler sınıf ortamında paylaşılırken öğrencilerin birbirlerini dikkatle dinlemeleri, farklı görüşlere açık olmaları ve iletişim kurmaları desteklenir (E1.4, D5.2).

Ardından "Yaşam ve Spor" temasına uygun dinleme / izleme metni kesintisiz olarak sunulur. Bu metinde sağlıklı yaşam ve sağlıklı beslenme, fiziksel gelişim, spor ve doğa yer alır. Bu aşamada içeriğin genel anlamının kavranılması konusunun algılanılması; temel unsurların, yönergelerin ve ayrıntıların tanınması beklenir. Böylece bütüncül içerikteki temel bileşenlerin fark edilmesi sağlanır (D8.4, KB2.10).

Dinleme sonrasında içerikte geçen metinde sağlıklı yaşam ve sağlıklı beslenme, fiziksel gelişim, spor ve doğa ile ilgili görseller; kartlar ve dijital materyaller aracılığıyla yeniden ele alınır. Bu unsurlar eşleştirme, işaretleme ve basit sınıflandırma etkinlikleriyle ayırt edilir; benzerlik ve farklılıklar belirlenir (SDB2.2). Başlangıçta yapılan tahminler tekrar gözden geçirilir ve dinlenen içerikle karşılaştırılır; tahminlerin doğruluğu kontrol edilir ve gerekçelendirilir. İçerikte yer alan unsurların bütün içinde konumlandırılması ve temel sınıflandırmalar yapılması sağlanır. İçerikteki bilgiler tablo veya şemalar üzerinde yapılandırılarak yatay ve dikey ilişkiler görünür hâle getirilir (KB2.3, KB2.4).

Metinde sağlıklı yaşam ve sağlıklı beslenme, fiziksel gelişim, spor ve doğa ile ilgili görseller ve içerikler kategorilere ayrılır; sağlık-yaşam, beslenme-sağlık, spor-doğa üzerinden anlamlı bağlantılar kurulur (SDB2.3). Dinlenen bilgiler öğrencilerin kendi yaşantılarıyla ilişkilendirilerek içerik içselleştirilir. Bu süreçte dikkatlerini içerik üzerinde yoğunlaştırmaları, öğrenmeye istekli katılım göstermeleri ve yeni duruma uyum sağlamaları desteklenir (E2.4, SDB3.1).

Sürecin sonunda dinleme etkinliğine ilişkin gözlemlenen, anlaşılan ve düşünülen bilgiler bireysel olarak değerlendirilir ve sınıfla paylaşılır. Gönüllü öğrenciler söz alarak anladıklarını ifade ederken diğer öğrenciler onları dikkatle dinler. Ardından ikili ve küçük grup çalışmalarıyla karşılıklı olarak bilgi, düşünce ve deneyimler paylaşılır; metinde sağlıklı yaşam ve sağlıklı beslenme, fiziksel gelişim, spor ve doğa hakkında bilgi verilir, yaşam ve spor ile ilgili basit ifadeler kullanılır (KB2.9, KB2.17).

ZAZ.7.4.O

"Yaşam ve Spor" temasına yönelik okuma–anlamlandırma süreci, öğrencilerin önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek amacıyla metinde sağlıklı yaşam ve sağlıklı beslenme, fiziksel gelişim, spor ve doğa ile ilgili kısa metinler ve görseller üzerinden başlatılır (OB6, KB2.2). Görseller ve metin parçaları incelenerek "Bu metin ne hakkında olabilir?", "Burada sağlıklı yaşamla ilgili nelerden bahsediliyor?", "Hangi içecekler sağlıklıdır?", "Neden spor yapmalıyız?" gibi sorulara yönelik tahminlerde bulunulması sağlanır. Önceki bilgi ve deneyimlerin harekete geçirilmesi, metinde sağlıklı yaşam ve sağlıklı beslenme, fiziksel gelişim, spor ve doğa mevcut içerikle önceki bilgiler arasında temel ilişkilerin kurulması desteklenir. Bu süreçte öğrencilerin merak duygularının desteklenmesi, kendilerini ifade etmeleri ve yönelik farkındalık geliştirmeleri beklenir. Sunulan yazılı ve görsel ipuçları aracılığıyla içerik ile önceki bilgi ve deneyimler arasında bağ kurulması sağlanır ve metnin konusu hakkında basit tahminlerde bulunulur (E3.8, SDB1.3).

Okuma içeriğine ait başlık, görseller ve anahtar ifadeler incelenir. Bu ipuçlarına dayanarak metnin konusu, metinde yer alabilecek metinde sağlıklı yaşam ve sağlıklı beslenme, fiziksel gelişim, spor ve doğa hakkında tahminlerde bulunulması sağlanır. Öğrencilerin görsel ve yazılı ipuçlarından yararlanarak içeriği genel olarak algılamaları desteklenir (SDB2.1).

Metin sessiz olarak okunur. Okuma sürecinde içeriğin genel anlamının bütüncül olarak kavranması, metinde geçen metinde sağlıklı yaşam ve sağlıklı beslenme, fiziksel gelişim, spor ve doğa ifadelerinin fark edilmesi beklenir. Ayrıca metin içerisindeki basit ve temel ayrıntıların belirlenmesi sağlanır. Böylece içeriğin konusu genel olarak algılanır ve temel bileşenler tanınır (D9.3, D10.1, OB8, KB2.11).

Okuma sonrasında metinde yer alan metinde sağlıklı yaşam ve sağlıklı beslenme, fiziksel gelişim, spor ve doğa ile ilgili görseller ve bilgi kartlarıyla yeniden ele alınır. Bu unsurlar eşleştirme ve işaretleme etkinlikleriyle tanınır ve ayırt edilir; "Hangi sebze ve meyveler vardır?", "Hangi sağlıklı içecekleri içersiniz?", "Nasıl sağlıklı beslenilir?", "Hangi spor aktiviteleri yapılmalıdır?" gibi sorular üzerinden içerik somutlaştırılır. Başlangıçta yapılan tahminler tekrar gözden geçirilir ve metinle karşılaştırılarak doğruluğu kontrol edilir; doğru ve yanlış tahminler gerekçeleriyle ifade edilir (KB2.10).

Metinde yer alan ögeler tablo, şema veya görsel düzenleyiciler aracılığıyla yapılandırılır. Sağlıklı yaşam ve sağlıklı beslenme, fiziksel gelişim, spor ve doğa belirli bir düzen içinde yerleştirilerek bu unsurlar arasındaki bağlantılar açık biçimde ortaya konur. Bu unsurlar basit kategoriler altında sınıflandırılır ve benzerlik–farklılıklar üzerinden karşılaştırmalar yapılır. Ayrıca ögeler arasındaki yatay ve dikey ilişkilerin fark edilmesi sağlanır (SDB3.3).

Sağlıklı yaşam ve sağlıklı beslenme, fiziksel gelişim, spor ve doğa arasındaki bağlantılar ele alınır. "Manavdan sağlıklı neler alırsınız?", "Şehrinizde hangi sportif faaliyetler yapılır?", "Spor yapmak niçin önemlidir?" gibi sorular üzerinden ilişkiler kurulması sağlanır. Bu süreçte anlamlı bağlantılar kurulması ve metnin derinlemesine incelenmesi desteklenir. Metinden hareketle basit çıkarımlar yapılır ve elde edilen bilgiler öğrencilerin kendi sınıf ortamlarıyla ilişkilendirilerek ifade edilir; böylece içerik içselleştirilir (D11.3, KB2.19).

Sürecin sonunda okuma ve anlamlandırma sürecine ilişkin gözden geçirilen bilgi, deneyim, düşünce ve duygular bireysel olarak ifade edilir. Gönüllü öğrenciler söz alarak metinden anladıklarını paylaşırken diğer öğrenciler dikkatle dinler. Ardından ikili ve küçük grup çalışmalarıyla karşılıklı paylaşımlar gerçekleştirilir; sağlıklı yaşam için nasıl beslenilmesi gerektiği, sağlıklı yaşam için nelerin yapılması gerektiği, fiziksel gelişimin nasıl ilerlediği, spor ve doğa etkinliklerinin neler olduğu ifade edilir. Bu süreçte iletişim kurulması, iş birliği yapılması ve karşılıklı etkileşim içinde bulunulması beklenir (SDB3.2, KB2.17).

ZAZ.7.4.K

"Yaşam ve Spor" temasına yönelik konuşma–anlatma süreci; öğrencilerin önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek amacıyla sağlıklı yaşam ve sağlıklı beslenme, fiziksel gelişim, spor ve doğaya ilişkin görseller ve kısa ifadeler üzerinden başlatılır (OB1, OB2, OB4, OB5). Öğrencilerin sağlıklı yaşam ve sağlıklı beslenme, fiziksel gelişim, spor ve doğaya ilişkin yaşantılarını hatırlamaları, nesneleri adlandırmaları, bulundukları yerleri ifade etmeleri ve basit yönergeleri fark etmeleri sağlanır. Bu süreçte önceki bilgi ve deneyimlerin etkin hâle getirilmesi ve mevcut içerikle ilişkilendirilmesi hedeflenir (E1.1, SDB1.1, SDB1.2, SDB1.3).

Sağlıklı yaşam ve sağlıklı beslenme, fiziksel gelişim, spor ve doğaya dair beğeni ifadeleri içeren kısa konuşma örnekleri ("Doğa yürüyüşlerini çok severim.", "Her gün spor yaparım.", "Sağlıklı yaşam için sağlıklı besinler tüketirim") sunulur. Öğrencilerin bu örnekleri dinlemeleri, tekrar etmeleri ve doğru sesletimle taklit etmeleri sağlanır. Böylece model ifadelere aşinalık kazanmaları ve sözlü üretime hazırlık yapmaları desteklenir (KB2.2, KB2.8).

Öğrencilerin model konuşmaları taklit ederek benzer ifadeler üretmeleri sağlanır. Öğrenciler "Düzenli spor yaparım.", "Doğa yürüyüşleri sağlığımız için çok faydalıdır." gibi ifadeleri tekrar ederken "Yediğim besinlerin sağlıklı olmasına dikkat ederim.", "Sağlığıma dikkat ederim." gibi yönergeleri de kullanır ve bu ifadeleri kendi sınıf ortamlarına göre değiştirerek yeniden kurar. Böylece taklit yoluyla yeni içerik oluşturulması ve bu içeriklerin bağlama uygun biçimde düzenlenmesi sağlanır (D13.4, D16.3, KB2.8). 

Öğrencilerin öğrendikleri dil yapılarını kullanarak yeni ve özgün ifadeler oluşturmaları sağlanır. Öğrencilerden sağlıklı yaşam ve sağlıklı beslenme, fiziksel gelişim, spor ve doğaya dair beğenilerini ifade eden cümleler kurmaları beklenir. Kurulan ifadelerin açık, anlaşılır ve doğru biçimde iletilmesi teşvik edilir (E2.3, E3.7). Bu süreçte uygun sözcüklerin seçilmesi, ifadelerin geliştirilmesi ve farklı örneklerle karşılaştırılması desteklenir. Ayrıca öğrencilerin birbirlerine sorular yönelterek ifadelerini genişletmeleri ve sözlü etkileşim içinde kullanmaları sağlanır. Öğrencilerin hazırlıksız konuşma durumlarında bağlama uygun ifadeleri hızlı ve doğru biçimde seçerek kullanmaları ve hazırlıklı konuşma durumlarında belirledikleri içerikleri düzenleyerek doğal ve anlaşılır biçimde sunmaları desteklenir (SDB3.1, KB2.14).

Öğrencilerin öğrendikleri dil yapılarını kullanarak yeni ve özgün ifadeler oluşturmaları sağlanır. Öğrencilerden sağlıklı yaşam ve sağlıklı beslenme, fiziksel gelişim, spor ve doğaya dair beğenilerini ifade eden cümleler kurmaları beklenir. Kurulan ifadelerin açık, anlaşılır ve doğru biçimde iletilmesi teşvik edilir (E2.3, E3.7). Bu süreçte uygun sözcüklerin seçilmesi, ifadelerin geliştirilmesi ve farklı örneklerle karşılaştırılması desteklenir. Ayrıca öğrencilerin birbirlerine sorular yönelterek ifadelerini genişletmeleri ve sözlü etkileşim içinde kullanmaları sağlanır. Öğrencilerin hazırlıksız konuşma durumlarında bağlama uygun ifadeleri hızlı ve doğru biçimde seçerek kullanmaları ve hazırlıklı konuşma durumlarında belirledikleri içerikleri düzenleyerek doğal ve anlaşılır biçimde sunmaları desteklenir (SDB3.1, KB2.14).

İkili çalışmalar gerçekleştirilir. Öğrencilerden biri spor ve sağlık arasında nasıl bir ilişki olduğunu söyler veya sağlıklı yaşam ve spor hakkında basit cümleler kurar, diğeri dinler, sorular sorar ve gerektiğinde karşılaştırmalar yapar. Roller değiştirilerek sürecin sürdürülmesi sağlanır. Bu süreçte öğrenilen yapıların farklı bağlamlarda kullanılması, yeniden düzenlenmesi ve sözlü iletişim yoluyla paylaşılması desteklenir (SDB2.1).

Küçük grup çalışmaları yapılır. Öğrenciler grup içinde sağlıklı yaşam ve sağlıklı beslenme, fiziksel gelişim, spor ve doğa ifadelerini birlikte belirler, bu unsurları sınıflandırır ve ortak bir sözlü sunum hazırlar. Böylece sınıflandırma ve yapılandırma becerilerinin geliştirilmesi sağlanır (SDB3.3, KB2.14).

Sürecin sonunda öğrencilerin konuşma etkinliklerine ilişkin düşünce, duygu ve deneyimlerini değerlendirmeleri sağlanır. Öğrencilerden hangi ifadeleri doğru kullandıklarını, hangi noktalarda zorlandıklarını ve kendilerini nasıl geliştirebileceklerini ifade etmeleri beklenir. Bu süreçte yapılan çalışmaların yorumlanması ve anlamlandırılması desteklenir (E3.10, SDB3.2).

Öğrenciler bu değerlendirmelerini sınıf ortamında paylaşır ve arkadaşlarının görüşlerini dinler. İkili ve grup içi paylaşımlar yoluyla karşılıklı geri bildirim verilmesi ve öğrenmenin pekiştirilmesi sağlanır. Bu süreçte öğrencilerin sorumluluk almaları, duyarlı davranmaları ve iletişim kurmaları desteklenir (KB2.5, KB2.10).

ZAZ.7.4.Y

"Yaşam ve Spor" temasına yönelik yazma–anlatma süreci; öğrencilerin önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek amacıyla sağlıklı yaşam ve sağlıklı beslenme, fiziksel gelişim, spor ve doğaya ilişkin görseller ve kısa ifadeler üzerinden başlatılır (E1.3, E2.3). Öğrencilerin bu görselleri incelemeleri; sağlıklı yaşam ve sağlıklı beslenme, fiziksel gelişim, spor ve doğaya alt temalarına ilişkin bildikleri sözcükleri hatırlamaları; bu temalarla ilgili yönergeleri fark etmeleri ve bu bilgileri basit şekilde yazılı olarak ifade etmeleri sağlanır. Ayrıca verilen yazma görevinin ne olduğu ne yazılacağı ve nasıl yazılacağının genel olarak anlaşılması desteklenir (OB4).

Sağlıklı yaşam ve sağlıklı beslenme, fiziksel gelişim, spor ve doğaya dair beğeni bildiren ifadeler içeren kısa yazılı model metinler sunulur. Bu metinlerin incelenmesi, yapı ve ifade biçimlerinin fark edilmesi, model alınarak benzer ifadelerin yeniden yazılması sağlanır. Böylece modelden yararlanarak yazılı üretime geçiş desteklenir (E2.2, OB6).

Model metinler temel alınarak yazılı içerik oluşturulması sağlanır. "Okula gitmeden önce kahvaltı yaparım.", "Yemek öğünlerine dikkat ederim.", "Sağlıklı içecekler tüketirim.", "Akşamları babamla yürüyüş yaparım." gibi ifadelerin yanı sıra "Sağlıksız içecekler tüketmem.", "Sağlıklı beslenmeye dikkat ederim." gibi ifadeler de kullanılarak cümleler yazılır ve bu ifadeler uygun biçimde düzenlenir. Böylece yazma içeriğinin oluşturulması ve geliştirilmesi sağlanır (D17.3, KB2.4).

Yazma görevinin yapılandırılması sağlanır. Sağlıklı yaşam ve sağlıklı beslenme, fiziksel gelişim, spor ve doğa ile ilgili ifadeleri içeren kısa metinler yazılması beklenir. Yazma sürecinde uygun materyallerin seçilmesi (defter, çalışma kâğıdı vb.), uygun sözcüklerin ve dil yapılarının kullanılması, noktalama işaretlerine dikkat edilmesi ve basit mesajların açık ve anlaşılır biçimde ifade edilmesi desteklenir. Ayrıca öğrencilerin hazırlıklı yazma durumlarında içeriklerini planlayarak düzenlemeleri ve hazırlıksız yazma durumlarında bağlama uygun ifadeleri hızlı ve doğru biçimde seçerek kullanmaları sağlanır (SDB2.2, D18.2, KB2.9).

Yazılan metinlerin geliştirilmesi sağlanır. Yazılar yeniden okunur, benzer ve farklı yönler karşılaştırılır, sınıf eşyaları ve ifadeler kategorilere ayrılır ve gerekli düzenlemeler yapılır.

Yazılı içeriklerin farklı bağlamlarda yeniden düzenlenmesi sağlanır. Yazılan ifadeler değiştirilerek metinler genişletilir. Bu süreçte yazılı bilgilerin yeniden yapılandırılması ve paylaşılması desteklenir. Öğrencilerin yazdıkları metinleri arkadaşlarıyla paylaşmaları ve yazılı iletişim kurmaları sağlanır (KB2.14).

Küçük grup çalışmaları yapılır. Grup içinde yazılan metinler paylaşılır, birlikte gözden geçirilir ve ortak metinler oluşturulur.

Sürecin sonunda yazma süreci ve ürünlerine ilişkin değerlendirme yapılır. Yazılan metinler gözden geçirilerek güçlü yönler ve geliştirilmesi gereken noktalar belirlenir. Ardından bu değerlendirmeler sınıf ortamında paylaşılır ve karşılıklı geri bildirimlerde bulunulur.

Öğrenci bu tema kapsamında hazırlayacağı performans görevi ile ilgili; sağlıklı ve sağlıksız besinleri araştırıp bu besinlerle ilgili görseller toplayabilir. Öğrenci mukavva bir kâğıt üzerine sağlıklı ve sağlıksız şeklinde iki başlık kullanabilir. Sonra da sağlık yiyecekleri ve sağlıksız olanları ilgili başlık altında yazabilir ve görsellerini yapıştırabilir. Sonra da bunu sınıfta arkadaşlarına sunabilir. Bu performans görevi; hedef sözcüklerin doğru ve bağlama uygun kullanımı, temel dil bilgisi yapılarını işlevsel biçimde kullanabilme, yazılı ve / veya sözlü anlatımın anlaşılırlığı, iletişim amacına uygun ifade kullanımı ile göreve katılım, çaba ve süreç içindeki ilerleme gibi ölçütleri içeren analitik / bütüncül dereceli puanlama anahtarı veya gözlem formu ile değerlendirilebilir. Performans görevi sürecinde öğrencilerin sürece daha aktif katılım göstermelerini desteklemek amacıyla öz değerlendirme veya akran değerlendirme formlarına da yer verilebilir.

ZAZ.7.4.DBS.

"Yaşam ve Spor" temasına yönelik dil bilgisi seçme–kullanma süreci; sağlıklı yaşam ve sağlıklı beslenme, fiziksel gelişim, spor ve doğa ile ilgili görsellerin ve kısa diyalogların sunulmasıyla başlatılır. Öğrenciler görselleri inceler, duydukları ifadeleri takip eder ve sınıfça tekrar eder. "Neden spor yaparız?", "Nasıl sağlıklı beslenebiliriz?", "Spor niçin önemlidir?" gibi cümleler birlikte söylenerek içerikle ilk aşinalık oluşturulur. Bu süreçte dil yapılarının kuralları açıklanmadan, doğal ve bağlam içinde fark edilmesi sağlanır (KB2.2).

Sağlıklı yaşam ve sağlıklı beslenme, fiziksel gelişim, spor ve doğa içeren görseller üzerinden eşleştirme etkinliği yapılır. Öğrenciler dinledikleri cümleleri doğru görsellerle eşleştirir, her bir içerikle uyumlu olan görseli işaretler ve hangi ifadenin hangi görsele ait olduğunu sözlü olarak belirtir. Bu etkinlik sayesinde hedef dil parçaları kuralları bilinmeden fark edilerek ayırt edilir (SDB1.3, KB2.4).

Kısa canlandırmalar veya video kesitleri izlenir. Öğrenciler izledikleri içerikte sağlıklı yaşam ve sağlıklı beslenme, fiziksel gelişim, spor ve doğayı ifade eden cümleleri ve basit ifadeleri ("Düzenli spor yaparım.", "Sağlıklı besinler tüketirim.") belirler ve bu ifadeleri tekrar eder. Sınıf içine getirilen gerçek nesnelerle ilişki kurularak anlam güçlendirilir (KB2.5). Aynı yapıya sahip cümleler grup hâlinde tekrar edilir. Öğrenciler sırayla cümleleri sesli olarak söyler, arkadaşlarının tekrarlarını dinler ve birlikte tekrar ederek işitsel farkındalık geliştirir. Bu süreçte benzer dil yapılarının fark edilmesi sağlanır (E3.7, E3.10).

Farklı sağlıklı yaşam ve sağlıklı beslenme, fiziksel gelişim, spor ve doğa ile ilgili yeni örnekler oluşturulur. "Evimizde sağlıklı besinler tüketiriz.", "Koşu yapmayı çok severim.", "Basketbol oynamayı severim." gibi cümlelerin yanı sıra "Spor yapmak bizi dinç tutar.", "Dengeli ve sağlıklı beslenmeliyiz." gibi ifadeler de kullanılarak aynı dil yapıları farklı bağlamlarda tekrar edilir. Böylece hedef dil parçaları kuralları düşünülmeden otomatik biçimde pekiştirilir (KB2.8, KB2.10).

Sınıf içinde hareketli bir etkinlik yapılır. Öğrenciler dolaşarak görsellerini gördükleri sağlıklı yaşam ve sağlıklı beslenme, fiziksel gelişim, spor ve doğaya cümleler kurar. "Doğada yürüyüş yapmak sağlıklıdır.", "Sebze yemeklerini severim.", "Sağlıklı yaşam için her gün spor yaparım." gibi ifadeler gerçek ortamla ilişkilendirilerek kısa, doğal ve anlamlı biçimde tekrar edilir (E3.9, SDB2.1).

Beden diliyle canlandırma etkinliği uygulanır. Öğrenciler sağlıklı yaşam ve sağlıklı beslenme, fiziksel gelişim, spor ve doğa ile ilgili düşüncelerini hareketlerle destekler. Böylece dil yapıları kuralları bilinmeden fiziksel olarak da içselleştirilir (KB2.4, KB2.8).

Konuşma ve hİkili ve grup çalışmalarıyla süreç tamamlanır. Öğrenciler birbirlerine sağlıklı yaşam ve sağlıklı beslenme, fiziksel gelişim, spor ve doğayı anlatır; sağlıklı beslenmenin önemi, sağlıklı besinler, spor ve sağlık konularını anlatır ve karşılıklı sorular sorarak iletişim kurar (E2.4, SDB2.2). Kullanılan ifadeler doğal ve akıcı hâle gelir. Bu süreçte öğrenciler öğrendikleri dil yapılarını, kuralları düşünmeden seçerek farklı durumlarda kullanır ve iletişim kurarken tabii biçimde kullanıma sokar (KB2.19).areketin birlikte kullanıldığı oyunlaştırılmış etkinlikler yapılır. Öğrenciler hem cümle kurar hem de aynı anda nesneleri gösterir. Bu süreçte hedef dil parçaları eş zamanlı olarak tekrar edilir ve canlandırılır.

ZAZ.7.4.SÖS

"Yaşam ve Spor" temasına yönelik sözcük seçme–kullanma süreci; sağlıklı yaşam ve sağlıklı beslenme, fiziksel gelişim, spor ve doğaya ilişkin hedef sözcüklerin yer aldığı görsellerin ve kısa diyalogların sunulmasıyla başlatılır. Öğrenciler bu içerikleri dinler ve izler, hedef sözcükleri bütünsel olarak duyar ve görür (SDB1.1, SDB1.2).

Sınıfça tekrar etkinliği yapılır. Hedef sözcükler sesli olarak tekrar edilir; "sağlık", "spor", "sağlıklı beslenme", "sağlıklı yaşam", "doğa", "doğa ve sağlık", "fiziksel gelişim" gibi sözcükler doğru sesletimle söylenir. Bu süreçte sözcüklerin doğal kullanımına aşinalık kazandırılır (E1.5, KB1).

Görseller üzerinden sözcüklerin kullanımı üzerine çalışmalar yapılır. "Nasıl sağlıklı besleniriz?", "Hangi spor dallarını seversin?" gibi sorulara hedef sözcüklerle cevap verilmesi sağlanır. Böylece sözcüklerin kullanım bağlamı algılanır (E2.2, E2.3).

Sözcüklerin anlamlarını zihinde yapılandırmaya yönelik eşleştirme ve sınıflandırma etkinlikleri uygulanır. Sağlıklı yaşam ve sağlıklı beslenme, fiziksel gelişim, spor ve doğa ile ilgili doğru sözcükler eşleştirilir, benzer özelliklerine göre gruplandırılır ve sözcükler arasında kavramsal ilişkiler kurulur (KB2.6, KB2.8).

Hedef sözcüklerin anlamlarını pekiştirmek amacıyla tekrar ve kullanım çalışmaları yapılır. Aynı sözcükler farklı örnekler içinde kullanılır; mahalledeki mekânlar gösterilerek adlandırılır ve "spor", "sağlık", "beslenme" gibi sözcükler çeşitli durumlarda tekrar edilir. Böylece sözcüklerin anlamları bağlam içinde algılanır.

Sınıf içinde hareketli etkinlikler uygulanır. Öğrenciler sınıfta bulunan sağlıklı yaşam ve sağlıklı beslenme, fiziksel gelişim, spor ve doğaya ait görselleri görür ve bunları ifade içeren sözcükleri kullanır. Sözcüklerin gerçek yaşamla ilişkilendirilmesi ve kendiliğinden, doğal ve tabii bir biçimde kullanılması sağlanır (KB2.8).

İkili ve grup çalışmalarıyla süreç tamamlanır. Öğrenciler birbirlerine sorular sorar, sağlıklı yaşam ve sağlıklı beslenme, fiziksel gelişim, spor ve doğa ile ilgili hedef sözcükleri iletişim kurarken kendiliğinden, gerçek ve doğal biçimde kullanır. Bu süreçte sözcüklerin farklı bağlamlarda etkili biçimde kullanıma sokulması desteklenir (E3.7, KB2.14, KB2.20).

ZAZ.7.4.SES

"Yaşam ve Spor" temasına yönelik sesletim seçme–kullanma süreci; sınıfa sağlıklı yaşam ve sağlıklı beslenme, fiziksel gelişim, spor ve doğayı yansıtan görsellerin getirilmesiyle başlatılır. Görseller incelenirken kısa diyaloglar dinletilir (E1.5). Dinleme sırasında duyulan sözcüklere dikkat edilmesi ve özellikle tekrar eden seslerin fark edilmesi sağlanır. Dinleme sonrasında duyulan sözcükler sınıfça tekrar edilir ve hangi seslerin duyulduğu belirlenir (KB2.6).

Sınıfça tekrar etkinliği yapılır. Sözcükler önce toplu olarak, ardından bireysel olarak tekrar edilir. "sağlıklı yaşam", "düzenli spor", "sağlıklı beslenme", "fiziksel gelişim" gibi sözcükler doğru sesletimle ifade edilir ve işitsel doğruluk pekiştirilir.

Farklı cümlelerin yer aldığı dinleme etkinliği uygulanır. Aynı sesleri içeren sözcükler farklı cümleler içinde dinlenir. Dinleme sonrasında duyulan sözcükler ve tekrar eden sesler belirlenir. Benzer sesler karşılaştırılır ve aralarındaki farklar ortaya konur (SDB2.2).

Sınıf içinde uygulama etkinliği yapılır. Sınıfa getirilen sağlıklı yaşam ve sağlıklı beslenme, fiziksel gelişim, spor ve doğa ile ilgili kartları gösterilerek doğru sesletimle adlandırılır. Öğrenciler gördükleri nesneleri kendiliğinden seçerek doğru ve doğal biçimde ifade eder; yanlış sesletimler fark edilerek doğru biçimi tekrar edilir. Bu süreçte öğrencilerin sesleri gerçek ve tabii bir biçimde kullanmaları desteklenir (SDB2.1, KB2.5).

Ses gruplama etkinliği uygulanır. Benzer sesleri içeren sözcükler bir araya getirilir ve farklı sesler ayırt edilerek gruplandırılır. Bu süreçte öğrencilerin ses farkındalıkları güçlendirilir.

İkili ve grup çalışmaları yapılır. Öğrenciler sağlıklı yaşam ve sağlıklı beslenme, fiziksel gelişim, spor ve doğa ile ilgili kullanabilecekleri ifadeleri (sporun faydaları, sağlıklı yaşam vb.) doğru sesletimle ifade eder (SDB3.1). Öğrencilerin hedef sesleri iletişim sırasında kendiliğinden, doğru, gerçek ve tabii bir biçimde kullanmaları sağlanır. Etkinlik sonunda yapılan konuşmalar değerlendirilir ve sesletim doğruluğu üzerine geri bildirim verilir verilir.

 

Güncelleme tarihi: 24.09.2026