4. Tema: Trafik Ve Seyahat
Yaşam Alanları, Taşıtlar Ve Trafik Kuralları, Gezi
YDAB1. Dinleme / İzleme-Anlamlandırma, YDAB2. Okuma-Anlamlandırma, YDAB3. Konuşma-Anlatma,
YDAB4. Yazma-Anlatma, YDDB1. Dil Bilgisi Seçme-Kullanma, YDDB2. Sözcük Seçme-Kullanma,
YDDB3. Sesletim Seçme-Kullanma
E1.1. Merak, E1.3. Azim ve Kararlılık, E2.1. Empati, E2.2. Sorumluluk, E2.4. Güven, E3.1. Muhakeme,
E3.2. Odaklanma, E3.3. Yaratıcılık, E3.5. Açık Fikirlilik, E3.7. Sistematiklik, E3.9. Şüphe Duyma, E3.10. Eleştirel Bakma
SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme),
SDB1.3. Kendine Uyarlama (Öz Yansıtma), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB2.3. Sosyal Farkındalık,
SDB3.1. Uyum, SDB3.2. Esneklik, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme
D1. Adalet, D4. Dostluk, D5. Duyarlılık, D7. Estetik, D9. Merhamet, D10. Mütevazılık, D12. Sabır, D14. Saygı,
D16. Sorumluluk, D17. Tasarruf, D18. Temizlik, D19. Vatanseverlik, D20. Yardımseverlik
OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB3. Finansal Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık,
OB5. Kültür Okuryazarlığı, OB6. Vatandaşlık Okuryazarlığı, OB8. Sürdürülebilirlik Okuryazarlığı
ZAZ.6.4.D. "Trafik ve Seyahat" temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadeleri dinleyebilme / izleyebilme-anlamlandırabilme
a) Temaya ilişkin ön bilgi ve deneyimlerini harekete geçirerek dinleme / izlemeye hazırlık yapar.
b) Temaya ilişkin temel bilgileri, ipucunu ve ayrıntıları dikkate alarak bir araya getirir.
c) Temayı, temel ayrıntılar ve ipuçlarından hareketle anlamlandırır.
ç) Temaya ilişkin anlayışını bireysel ve etkileşimli şekilde yansıtır.
ZAZ.6.4.O. "Trafik ve Seyahat" temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadeleri okuyabilme-anlamlandırabilme
a) Temaya ilişkin ön bilgi ve deneyimlerini harekete geçirerek okumaya hazırlık yapar.
b) Temaya ilişkin temel bilgileri, ipucunu ve ayrıntıları dikkate alarak bir araya getirir.
c) Temaya ilişkin temel bilgileri, ipucunu ve ayrıntıları dikkate alarak anlamlandırır.
ç) Temaya ilişkin anlayışını bireysel ve etkileşimli şekilde yansıtır.
ZAZ.6.4.K. "Trafik ve Seyahat" temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelerle konuşabilme-anlatabilme
a) Temaya ilişkin ön bilgi ve deneyimlerini harekete geçirerek konuşmaya hazırlık yapar.
b) Konuşma modelindeki temaya ilişkin sözcükleri, ifadeleri ve dil yapılarını gözlemleyerek taklit eder ve tekrarlar.
c) Konuşma modelindeki temaya ilişkin sözcükleri, ifadeleri ve dil yapılarını kullanarak taklit yoluyla sözlü içerik oluşturur.
ç) Temaya ilişkin iletişim sürecini dikkate alarak konuşmanın içeriğini yapılandırır ve uygulamaya geçirir.
d) Temaya ilişkin iletişim sürecini dikkate alarak sözlü içeriği yeniden yapılandırır ve iletişim kurar.
e) Temaya ilişkin konuşma sürecini bireysel ve etkileşimli şekilde yansıtır.
ZAZ.6.4.Y. "Trafik ve Seyahat" temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelerle yazabilme-anlatabilme a) Temaya ilişkin ön bilgilerini ve deneyimlerini harekete geçirerek yazmaya hazırlık yapar.
b) Yazma modelindeki temaya ilişkin sözcükleri, ifadeleri ve dil yapılarını inceleyerek modelden kopyalar.
c) Yazma modelindeki temaya ilişkin sözcükleri, ifadeleri ve dil yapılarını kullanarak yazılı içerik oluşturur.
ç) Temaya ilişkin yazma sürecini dikkate alarak yazma içeriğini yapılandırır ve uygulamaya geçirir.
d) Temaya ilişkin yazma sürecini dikkate alarak yazma içeriğini yeniden yapılandırır ve iletişim kurar.
e) Temaya ilişkin yazma sürecini bireysel ve etkileşimli şekilde yansıtır.
ZAZ.6.4.DBS. "Trafik ve Seyahat" temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelere uygun dil bilgisi seçebilme-kullanabilme
Temaya uygun dil bilgisi yapılarını seçerek doğal, otantik ve otomatik bir şekilde kullanır.
ZAZ.6.4.SÖS. "Trafik ve Seyahat" temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelere uygun sözcük seçebilme-kullanabilme
Temaya uygun sözcükleri seçerek doğal, otantik ve otomatik bir şekilde kullanır.
ZAZ.6.4.SES. "Trafik ve Seyahat" temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelere uygun sesletim seçebilme-kullanabilme
Temaya uygun sesletimi seçerek doğal, otantik ve otomatik bir şekilde kullanır.
Tema: Trafik ve Seyahat
Alt Temalar
1. Yaşam Alanları,
2. Taşıtlar ve Trafik Kuralları,
3. Gezi
İşlevsel Cümle Yapıları
1. Araçları ve İşaretleri Tanıtma: Ina wesayit a, a tiron a, ê teyare yi, çılaya sur, serviyer, pêyaviyer, rayir, rayiri asınin.
2. Basit Soru Sorma ve Cevap Verme: Tı zani wesayit bırami? Tı kaptan i. Tı geyrayoğ i. Şıma nışeni tiron. Ê ça cuyeni? Şıma ça ra ameyi? Texsi ameya. Teyare wırışto wı. Şıma kamci qeydeyanê trafiki zani?
3. Sayı ve Temel Bilgiler: Ina wesayit bı suretê se kilometre şına. Ino rayir dı vist wesayiti esti. Çılaya zerd çoras saniye dı şına hona.
4. Basit Tanımlama ve Gösterme: Ina kelek a, ıni kamyoni xışn i, uca behr o, ê vapur i.
5. Basit Duygu ve Durum İfadeleri: Ez wesayit hol rameno. Şarıstonê ma zaf rınd o. Tı geyrayiş ra hes keni. Seyahetê ma weş raviyert.
Hedef Dil Bilgisi Yapıları
1. Edatlar: gore, qey, destır, pê, bı, vera, teyna, sek
2. Beraberlik Bildiren Edatlar: Ez pê texsi şıno. A kaptani dır qıseyi kena. Wesayit badê takotışê çıla hereket kerd. 3. Olumlu ve Olumsuz Edatlar: Ino ban pır niyo. Tu kes nênışt tiron. Bê kemeri seyahet mekerên.
4. Amaç Bildiren Edatlar: Ez qey gezmağe ameyo. Ez qandê holiya şıma vana.
5. Sebep Bildiren Edatlar: Seba ey, ıno semed ra, rıdê tu ra
Sesletim
1. Yalın ve Ek Hâlindeki Edatlar: Gore, heta, ehend, pey, tori, qey, seba gibi Zazaca yalın edatların ve –ra, -a, -dı, -ri, -ra nat gibi ek hâlindeki edatların telaffuzu
2. Farklı Edatların Sesletimi ve Telaffuzu: qê, serva, qandê, semed, seba, tori, rıd, heta, hetta
3. Vurgu ve Tonlama: Günlük konuşma cümlelerinde edatları ve niçin kullanıldıklarını ayırt edebilme
4. Tekrar ve Taklit Yoluyla Otomatikleştirme: Kısa diyalog ve sözlük örneklerinin doğru sesletimle tekrarı. Basit cümle ve kelimelerin farklı bağlamlarda doğal telaffuzla kullanımı
5. Sesletim ve Yazım İlişkisi: Sözcükleri doğru okuyup yazarken, ses–harf ve kelime eşleşmesini fark etme
6. Hedef Kelimeler: tırafik, rayir, wesayit, geyrayiş, gezmağe, çılayi tırafiki, rayirê pêyayan, sınırê sureti, otobus, minibus, texsi, çatrayir, fıren, qayişê emniyeti, lewhayê vındertışi, polisê tırafiki, qezayê tırafiki, bırindar, rayirwan, parqê wesayitan, dıng, otobusê şari, bilet, bagaj, sıxletiya wesayitan, sıxletiya pêyayan, acenteya seyaheti, istasyonê benzini, qeydeyi tırafiki, saetê raywani
Taşıtlar, mekânlar, turizm, seyahat
Bu temada öğrenme çıktıları; çalışma kâğıtları, kısa yazma ve konuşma uygulamaları, kontrol listeleri, gözlem formları, kelime ilişkilendirme ve kümeleme etkinlikleri, performans görevi, öz / akran değerlendirme formları ile değerlendirilebilir.
Performans Görevi: Taşıtlar
Öğrenci bir hafta boyunca gözlemlediği taşıtların ismini defterine yazabilir. Sonrasında sınıfa bir mukavvayla getirebilir. Mukavvaya taşıtların ismini yazıp altına taşıtın hangi yolu kullandığını belirtebilir. Öğrenci tahtaya geçip sunumunu yapabilir.
Performans görevi; hedef sözcüklerin doğru ve bağlama uygun kullanımı, temel dil bilgisi yapılarını işlevsel biçimde kullanabilme, yazılı ve / veya sözlü anlatımın anlaşılırlığı, iletişim amacına uygun ifade kullanımı ile göreve katılım, çaba ve süreç içindeki ilerleme gibi ölçütleri içeren analitik / bütüncül dereceli puanlama anahtarı veya gözlem formu ile değerlendirilebilir. Performans görevi sürecinde öğrencilerin sürece daha aktif katılım göstermelerini desteklemek amacıyla öz değerlendirme veya akran değerlendirme formlarına da yer verilebilir.
Bu temada öğrencilerin günlük yaşamlarına ilişkin deneyimlerinden hareketle yaşam alanları, taşıtlar ve trafik kuralları, geziye yönelik temel durum ve kavramlara aşina oldukları kabul edilmektedir. Öğrenciler, bilgileri doğal olarak edinmiş olsalar da bu deneyimleri Zazaca daha ayrıntılı, sıralı ve bağlantılı bir biçimde ifade etme konusunda sınırlı dil yeterliğine sahip oldukları kabul edilmektedir.
Dil, bu temada öğrencilerin kendi yaşam ritimlerini ifade etmelerini sağlayan bir iletişim aracı olarak ele alınır. Öğrencilerin kişisel deneyimlerinden hareketle anlamlandırma oluşturabildikleri, günlük yaşamla Zazaca arasındaki bağlantıyı kurabildikleri ve sözlü– yazılı iletişimde etkin katılım sağlayabildikleri kabul edilmektedir.
Bu aşamada öğrencilerin yaşam alanları, taşıtlar ve trafik kuralları, geziye ilişkin mevcut bilgi ve deneyimlerini ortaya çıkarmak için yaşam alanları, taşıtlar ve trafik kuralları, gezi ile ilgili bilgi kartlarının yazılı olduğu görsel kartlar, kavram kartları kullanılarak ön öğrenmelerini pekiştirmeleri sağlanır ve temel ifadelerle ilişki kurmaları desteklenebilir.
Öğrencilerden "Trafik kuralları nelerdir?", "Hayatımızda hangi taşıtlar var?", "Yeni bir yeri görmenin önemi nedir?" gibi sorular yoluyla yaşam alanları, taşıtlar ve trafik kuralları, geziyi anlatan kısa bilgiler vermeleri istenebilir. Bu süreçte öğrencilerin yaşam alanları, taşıtlar ve trafik kuralları, geziyi tanımlama becerisi ve bilgileri düzenli bir biçimde ifade edebilme kapasiteleri gözlemlenebilir. Gözlem sonucunda öğretmen, öğrencilerin hazır bulunuşluk seviyesini dikkate alarak etkinliklerin kapsamını, içerik yoğunluğunu ve ilerleme sürecini düzenleyebilir.
Öğrencilerin bu temada öğrenecekleri ile ön öğrenmelerde Türkçe derslerinde edindikleri bilgilerin ve önceki öğrenme süreçlerinde edindikleri bilgilerle bağlantısı kurulabilir "Trafik ve Seyahat" teması kapsamında; yaşam alanları, taşıtlar ve trafik kuralları, gezi başlıkları ele alınırken öğrencilerin günlük yaşam deneyimleri ve sosyal etkileşim alışkanlıkları öğretim sürecine dâhil edilebilir. Öğrencilerin Türkçe olarak bildikleri yaşam alanları, taşıtlar ve trafik kuralları, gezi ile ilgili kavramsal bilgileri dikkate alınarak Zazacadaki temel ifadelerle yaşam alanlarını, taşıtları ve trafik kurallarını, gezilecek yerleri tanıtmaları sağlanabilir.
ZAZ.6.4.D
"Trafik ve Seyahat" temasına yönelik dinleme / izleme–anlamlandırma süreci; öğrencilerin önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek amacıyla yaşam alanları, taşıtlar ve trafik kuralları, geziyi yansıtan görseller üzerinden başlatılır (OB3, OB4). Görseller incelenerek "Yaşam alanları nerelerdir?", "Hangi taşıtları kullanırsınız?", "Trafik kurallarını biliyor musunuz?", "Yeni yerler görmek neden önemlidir?" gibi sorulara yönelik düşünceler oluşturulur ve öğrencilerin kendi sınıf yaşantılarından örnekler vermeleri sağlanır (OB5, OB8, KB1). Bu süreçte önceki bilgi ve deneyimlerin harekete geçirilmesi, görsellerdeki unsurlar ile yaşantılar arasında temel ilişkilerin fark edilmesi ve mevcut içerik hakkında tahminlerde bulunulması sağlanır (E1.1).
Kısa bir ses kaydı, video veya diyalogdan kesitler sunularak içerikte yer alan yaşam alanları, taşıtlar ve trafik kuralları, gezi hakkında tahminlerde bulunulması sağlanır. Görsel ve işitsel ipuçları birlikte değerlendirilerek içerik hakkında çıkarımlar yapılır. Tahminler sınıf ortamında paylaşılırken öğrencilerin birbirlerini dikkatle dinlemeleri, farklı görüşlere açık olmaları ve iletişim kurmaları desteklenir (SDB2.1, SDB3.2, KB2.8).
"Trafik ve Seyahat" temasına uygun dinleme / izleme metni kesintisiz olarak sunulur. Bu metinde yaşam alanları, taşıtlar ve trafik kuralları, gezi yer alır. Bu aşamada içeriğin genel anlamının kavranılması, konusunun algılanılması; temel unsurların, yönergelerin ve ayrıntıların tanınması beklenir. Böylece bütüncül içerikteki temel bileşenlerin fark edilmesi sağlanır (KB2.7).
Dinleme sonrasında tema; içerikte geçen yaşam alanları, taşıtlar ve trafik kuralları, gezi ile ilgili görseller, kartlar ve dijital materyaller aracılığıyla yeniden ele alınır. Bu unsurlar eşleştirme, işaretleme ve basit sınıflandırma etkinlikleriyle ayırt edilir; benzerlik ve farklılıklar belirlenir (E3.3, E3.7). Başlangıçta yapılan tahminler tekrar gözden geçirilir ve dinlenen içerikle karşılaştırılır; tahminlerin doğruluğu kontrol edilir ve gerekçelendirilir (E3.10, D1.1, D5.1). İçerikte yer alan unsurların bütün içinde konumlandırılması ve temel sınıflandırmaları yapılması sağlanır. İçerikteki bilgiler tablo veya şemalar üzerinde yapılandırılarak yatay ve dikey ilişkiler görünür hâle getirilir (KB2.3, KB2.12, KB2.13).
Yaşam alanları, taşıtlar ve trafik kuralları, gezi ile ilgili görseller ve içerikler kategorilere ayrılır; doğa-yaşam, çevre-temizlik, evcil hayvanlar-yabani hayvanlar üzerinden anlamlı bağlantılar kurulur. Dinlenen bilgiler öğrencilerin kendi yaşantılarıyla ilişkilendirilerek içerik içselleştirilir (D4.1, D12.1). Bu süreçte dikkatlerini içerik üzerinde yoğunlaştırmaları, öğrenmeye istekli katılım göstermeleri ve yeni duruma uyum sağlamaları desteklenir(KB2.5, KB2.9).
Sürecin sonunda dinleme etkinliğine ilişkin gözlemlenen, anlaşılan ve düşünülen bilgiler bireysel olarak değerlendirilir ve sınıfla paylaşılır. Gönüllü öğrenciler söz alarak anladıklarını ifade ederken diğer öğrenciler onları dikkatle dinler. Ardından ikili ve küçük grup çalışmalarıyla karşılıklı olarak bilgi, düşünce ve deneyimler paylaşılır; yaşam alanlarının önemi, taşıtlar ve trafik kuralları, gezi ve yeni yerler görme hakkında bilgi verilir, trafik ve seyahat ile ilgili basit ifadeler kullanılır (E3.2, KB2.16.2).
ZAZ.6.4.O
"Trafik ve Seyahat" temasına yönelik okuma–anlamlandırma süreci; öğrencilerin önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek amacıyla yaşam alanları, taşıtlar ve trafik kuralları, gezi ile ilgili kısa metinler ve görseller üzerinden başlatılır. Görseller ve metin parçaları incelenerek "Bu metin ne hakkında olabilir?", "Burada hangi çevre olayından bahsediliyor?", "Hangi taşıtları kullanırız?", "Trafik kurallarını biliyor muyuz?" gibi sorulara yönelik tahminlerde bulunulması sağlanır. Önceki bilgi ve deneyimlerin harekete geçirilmesi; yaşam alanları, taşıtlar ve trafik kuralları, gezi ile ilgili mevcut içerikle önceki bilgiler arasında temel ilişkilerin kurulması desteklenir (OB5, OB6, KB2.3, KB2.6). Bu süreçte öğrencilerden merak duygularını desteklemeleri, kendilerini ifade etmelerine yönelik farkındalık geliştirmeleri beklenir. Sunulan yazılı ve görsel ipuçları aracılığıyla içerik ile önceki bilgi ve deneyimler arasında bağ kurulması sağlanır ve metnin konusu hakkında basit tahminlerde bulunulur (E3.1).
Okuma içeriğine ait başlık, görsel ve anahtar ifadeler incelenir. Bu ipuçlarına dayanarak metnin konusu, metinde yer alabilecek yaşam alanları, taşıtlar ve trafik kuralları, gezi hakkında tahminlerde bulunulması sağlanır (OB6, KB2.10). Öğrencilerin görsel ve yazılı ipuçlarından yararlanarak içeriği genel olarak algılamaları desteklenir
Metin sessiz olarak okunur. Okuma sürecinde içeriğin genel anlamının bütüncül olarak kavranması; metinde geçen yaşam alanları, taşıtlar ve trafik kuralları, gezi ile ilgili ifadelerin fark edilmesi beklenir. Ayrıca metin içerisindeki basit ve temel ayrıntıların belirlenmesi sağlanır. Böylece içeriğin konusu genel olarak algılanır ve temel bileşenler tanınır. (E3.5, SDB1.1, D14.3, D16.2).
Okuma sonrasında tema; metinde yer alan yaşam alanları, taşıtlar ve trafik kuralları, gezi ile ilgili görseller ve bilgi kartlarıyla yeniden ele alınır. Bu unsurlar eşleştirme ve işaretleme etkinlikleriyle tanınır ve ayırt edilir; "Trafikte hangi araçları görürsünüz?", "Doğa olayları nelerdir?", "Trafik kurallarına uymak neden önemlidir?" gibi sorular üzerinden içerik somutlaştırılır (D7.1, D18.3). Başlangıçta yapılan tahminler tekrar gözden geçirilir ve metinle karşılaştırılarak doğruluğu kontrol edilir; doğru ve yanlış tahminler gerekçeleriyle ifade edilir (KB2.18, KB2.19).
Metinde yer alan ögeler tablo, şema veya görsel düzenleyiciler aracılığıyla yapılandırılır. Yaşam alanları, taşıtlar ve trafik kuralları, gezi belirli bir düzen içinde yerleştirilerek bu unsurlar arasındaki bağlantılar açık biçimde ortaya konur. Bu unsurlar basit kategoriler altında sınıflandırılır ve benzerlik–farklılıklar üzerinden karşılaştırmalar yapılır. Ayrıca ögeler arasındaki yatay ve dikey ilişkilerin fark edilmesi sağlanır (KB2.4).
Yaşam alanları, taşıtlar ve trafik kuralları, gezi arasındaki bağlantılar ele alınır. "Nerede yaşıyorsun?", "Okula hangi taşıtla gidiyorsun?", "Trafik kuralları neden önemlidir?" gibi sorular üzerinden ilişkiler kurulması sağlanır (OB6, KB2.10). Bu süreçte anlamlı bağlantılar kurulması ve metnin derinlemesine incelenmesi desteklenir. Metinden hareketle basit çıkarımlar yapılır ve elde edilen bilgiler öğrencilerin kendi sınıf ortamlarıyla ilişkilendirilerek ifade edilir; böylece içerik içselleştirilir (E1.3, KB2.5).
Sürecin sonunda okuma ve anlamlandırma sürecine ilişkin gözden geçirilen bilgi, deneyim, düşünce ve duygular bireysel olarak ifade edilir. Gönüllü öğrenciler söz alarak metinden anladıklarını paylaşırken diğer öğrenciler dikkatle dinler. Ardından ikili ve küçük grup çalışmalarıyla karşılıklı paylaşımlar gerçekleştirilir; yaşam alanları, taşıtlar ve trafik kuralları, gezi kavramları ifade edilir. Bu süreçte iletişim kurulması, iş birliği yapılması ve karşılıklı etkileşim içinde bulunulması beklenir (SDB2.2, SDB3.1).
ZAZ.6.4.K
"Trafik ve Seyahat" temasına yönelik konuşma–anlatma süreci; öğrencilerin önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek amacıyla yaşam alanları, taşıtlar ve trafik kuralları, geziye ilişkin görseller ve kısa ifadeler üzerinden başlatılır. Öğrencilerin yaşam alanları, taşıtlar ve trafik kuralları, geziye ilişkin yaşantılarını hatırlamaları, nesneleri adlandırmaları, bulundukları yerleri ifade etmeleri ve basit yönergeleri fark etmeleri sağlanır (OB1, OB2). Bu süreçte önceki bilgi ve deneyimlerin etkin hâle getirilmesi ve mevcut içerikle ilişkilendirilmesi hedeflenir (E2.2, SDB1.3). Yaşam alanları, taşıtlar ve trafik kuralları, geziye dair beğeni ifadeleri içeren kısa konuşma örnekleri ("Mahallenizde hangi yaşam alanları bulunur?", "En çok kullanılan taşıt hangisi?", "Emniyet kemeri neden önemli?") sunulur. Öğrencilerin bu örnekleri dinlemeleri, tekrar etmeleri ve doğru sesletimle taklit etmeleri sağlanır. Böylece model ifadelere aşinalık kazanmaları ve sözlü üretime hazırlık yapmaları desteklenir (KB2.11).
Öğrencilerin model konuşmaları taklit ederek benzer ifadeler üretmeleri sağlanır. Öğrenciler "Mahallemizde park var.", "Okula toplu taşıma ile giderim." gibi ifadeleri tekrar ederken "Emniyet kemeri hayat kurtarır.", "Ortak yaşam alanlarına sahip çıkmalıyız." gibi yönergeleri de kullanır ve bu ifadeleri kendi sınıf ortamlarına göre değiştirerek yeniden kurar (E2.1). Böylece taklit yoluyla yeni içerik oluşturulması ve bu içeriklerin bağlama uygun biçimde düzenlenmesi sağlanır (D19.3, D20.2).
Öğrencilerin öğrendikleri dil yapılarını kullanarak yeni ve özgün ifadeler oluşturmaları sağlanır. Öğrencilerden yaşam alanları, taşıtlar ve trafik kuralları, geziye dair beğenilerini ifade eden cümleler kurmaları beklenir. Kurulan ifadelerin açık, anlaşılır ve doğru biçimde iletilmesi teşvik edilir. Bu süreçte uygun sözcüklerin seçilmesi, ifadelerin geliştirilmesi ve farklı örneklerle karşılaştırılması desteklenir (SDB3.3). Ayrıca öğrencilerin birbirlerine sorular yönelterek ifadelerini genişletmeleri ve sözlü etkileşim içinde kullanmaları sağlanır. Öğrencilerin hazırlıksız konuşma durumlarında bağlama uygun ifadeleri hızlı ve doğru biçimde seçerek kullanmaları ve hazırlıklı konuşma durumlarında belirledikleri içerikleri düzenleyerek doğal ve anlaşılır biçimde sunmaları desteklenir (KB2.14).
İkili çalışmalar gerçekleştirilir. Öğrencilerden biri ortak yaşam alanların neler olduğunu söyler veya trafik kurallarının önemini anlatan basit cümleler kurar, diğeri dinler, sorular sorar ve gerektiğinde karşılaştırmalar yapar (E2.4). Roller değiştirilerek sürecin sürdürülmesi sağlanır. Bu süreçte öğrenilen yapıların farklı bağlamlarda kullanılması, yeniden düzenlenmesi ve sözlü iletişim yoluyla paylaşılması desteklenir (SDB3.3).
Küçük grup çalışmaları yapılır. Öğrenciler grup içinde yaşam alanları, taşıtlar ve trafik kuralları, geziyi birlikte belirler, bu unsurları sınıflandırır ve ortak bir sözlü sunum hazırlar. Böylece sınıflandırma ve yapılandırma becerilerinin geliştirilmesi sağlanır.
Sürecin sonunda öğrencilerin konuşma etkinliklerine ilişkin düşünce, duygu ve deneyimlerini değerlendirmeleri sağlanır. Öğrencilerden hangi ifadeleri doğru kullandıklarını, hangi noktalarda zorlandıklarını ve kendilerini nasıl geliştirebileceklerini ifade etmeleri beklenir. Bu süreçte yapılan çalışmaların yorumlanması ve anlamlandırılması desteklenir (KB2.9).
Öğrenciler bu değerlendirmelerini sınıf ortamında paylaşır ve arkadaşlarının görüşlerini dinler. İkili ve grup içi paylaşımlar yoluyla karşılıklı geri bildirim verilmesi ve öğrenmenin pekiştirilmesi sağlanır. Bu süreçte öğrencilerin sorumluluk almaları, duyarlı davranmaları ve iletişim kurmaları desteklenir (SDB2.3).
ZAZ.6.4.Y
"Trafik ve Seyahat" temasına yönelik yazma–anlatma süreci; öğrencilerin önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek amacıyla yaşam alanları, taşıtlar ve trafik kuralları, geziye ilişkin görseller ve kısa ifadeler üzerinden başlatılır (OB2, KB2.2) Öğrencilerin bu görselleri incelemeleri; yaşam alanları, taşıtlar ve trafik kuralları, geziye ilişkin bildikleri sözcükleri hatırlamaları; ortak yaşam alanlarının önemi, trafik taşıtları ve kuralları, gezilip görülecek yerler ile ilgili yönergeleri fark etmeleri ve bu bilgileri basit şekilde yazılı olarak ifade etmeleri sağlanır. Ayrıca verilen yazma görevinin ne olduğu ne yazılacağı ve nasıl yazılacağının genel olarak anlaşılması desteklenir (SDB2.1).
Yaşam alanları, taşıtlar ve trafik kuralları, geziye dair beğeni bildiren ifadeler içeren kısa yazılı model metinler sunulur. Bu metinlerin incelenmesi, yapı ve ifade biçimlerinin fark edilmesi ve model alınarak benzer ifadelerin yeniden yazılması sağlanır. Böylece modelden yararlanarak yazılı üretime geçiş desteklenir (E2.1, SDB2.3).
Model metinler temel alınarak yazılı içerik oluşturulması sağlanır. "Çevremi temiz tutarım.", "Ortak yaşam alanlarına saygı gösteririm.", "Trafik taşıtlarını bilirim.", "Trafik kuralları hayatımız için önemlidir." gibi ifadelerin yanı sıra "Trafik ışıkları trafiği düzenler.", "Müzeleri gezmeyi severim." gibi ifadeler de kullanılarak cümleler yazılır ve bu ifadeler uygun biçimde düzenlenir. Böylece yazma içeriğinin oluşturulması ve geliştirilmesi sağlanır (D9.3, D17.3, D10.3).
Yazma görevinin yapılandırılması sağlanır. Yaşam alanları, taşıtlar ve trafik kuralları, gezi ile ilgili ifadeleri içeren kısa metinler yazılması beklenir. Yazma sürecinde uygun materyallerin seçilmesi (defter, çalışma kâğıdı vb.), uygun sözcüklerin ve dil yapılarının kullanılması, noktalama işaretlerine dikkat edilmesi ve basit mesajların açık ve anlaşılır biçimde ifade edilmesi desteklenir (SDB1.2). Ayrıca öğrencilerin hazırlıklı yazma durumlarında içeriklerini planlayarak düzenlemeleri ve hazırlıksız yazma durumlarında bağlama uygun ifadeleri hızlı ve doğru biçimde seçerek kullanmaları sağlanır .
Yazılan metinlerin geliştirilmesi sağlanır. Yazılar yeniden okunur, benzer ve farklı yönler karşılaştırılır, sınıf eşyaları ve ifadeler kategorilere ayrılır ve gerekli düzenlemeler yapılır (SDB2.3).
Yazılı içeriklerin farklı bağlamlarda yeniden düzenlenmesi sağlanır. Yazılan ifadeler değiştirilerek metinler genişletilir. Bu süreçte yazılı bilgilerin yeniden yapılandırılması ve paylaşılması desteklenir. Öğrencilerin yazdıkları metinleri arkadaşlarıyla paylaşmaları ve yazılı iletişim kurmaları sağlanır (KB2.10).
Küçük grup çalışmaları yapılır. Grup içinde yazılan metinler paylaşılır, birlikte gözden geçirilir ve ortak metinler oluşturulur.
Sürecin sonunda yazma süreci ve ürünlerine ilişkin değerlendirme yapılır. Yazılan metinler gözden geçirilerek güçlü yönler ve geliştirilmesi gereken noktalar belirlenir. Ardından bu değerlendirmeler sınıf ortamında paylaşılır ve karşılıklı geri bildirimlerde bulunulur (KB2.17).
Öğrenci bu tema kapsamında hazırlayacağı performans görevi ile ilgili; bir hafta boyunca gözlemlediği taşıtların ismini defterine yazabilir. Sonrasında sınıfa bir mukavvayla getirebilir. Mukavvaya taşıtların ismini yazıp altına taşıtın hangi yolu kullandığını belirtebilir. Öğrenci tahtaya geçip sunumunu yapabilir. Bu performans görevi; hedef sözcüklerin doğru ve bağlama uygun kullanımı, temel dil bilgisi yapılarını işlevsel biçimde kullanabilme, yazılı ve / veya sözlü anlatımın anlaşılırlığı, iletişim amacına uygun ifade kullanımı ile göreve katılım, çaba ve süreç içindeki ilerleme gibi ölçütleri içeren analitik / bütüncül dereceli puanlama anahtarı veya gözlem formu ile değerlendirilebilir. Performans görevi sürecinde öğrencilerin sürece daha aktif katılım göstermelerini desteklemek amacıyla öz değerlendirme veya akran değerlendirme formlarına da yer verilebilir.
ZAZ.6.4.DBS
"Trafik ve Seyahat" temasına yönelik dil bilgisi seçme–kullanma süreci; yaşam alanları, taşıtlar ve trafik kuralları, gezi ile ilgili görsellerin ve kısa diyalogların sunulmasıyla başlatılır. Öğrenciler görselleri inceler, duydukları ifadeleri takip eder ve sınıfça tekrar eder. "Yeşil alanları korurum.", "Okulun ve evin arasında mesafe var mı?", "Yaya geçidi ile üst geçit neden önemlidir?" gibi cümleler birlikte söylenerek içerikle ilk aşinalık oluşturulur (E1.1, SDB2.1). Bu süreçte dil yapılarının kuralları açıklanmadan doğal ve bağlam içinde fark edilmesi sağlanır (KB1).
Yaşam alanları, taşıtlar ve trafik kuralları, geziyi içeren görseller üzerinden eşleştirme etkinliği yapılır. Öğrenciler dinledikleri cümleleri doğru görsellerle eşleştirir, her bir içerikle uyumlu olan görseli işaretler ve hangi ifadenin hangi görsele ait olduğunu sözlü olarak belirtir. Bu etkinlik sayesinde hedef dil parçaları kuralları bilinmeden fark edilerek ayırt edilir (E3.2).
Kısa canlandırmalar veya video kesitleri izlenir. Öğrenciler izledikleri içerikte yaşam alanları, taşıtlar ve trafik kuralları, geziyi ifade eden cümleleri ve basit ifadeleri ("Doğa gibi ortak alanlara sahip çıkmalıyız.", "Gezilerde yeni yerleri görürüm.") belirler ve bu ifadeleri tekrar eder. Sınıf içine getirilen gerçek nesnelerle ilişki kurularak anlam güçlendirilir (SDB2.3).
Aynı yapıya sahip cümleler grup hâlinde tekrar edilir. Öğrenciler sırayla cümleleri sesli olarak söyler, arkadaşlarının tekrarlarını dinler ve birlikte tekrar ederek işitsel farkındalık geliştirir. Bu süreçte benzer dil yapılarının fark edilmesi sağlanır (SDB2.1).
Yaşam alanları, taşıtlar ve trafik kuralları, gezi ile ilgili farklı yeni örnekler oluşturulur. "Otobüs ile okula giderim.", "Arkadaşımla parkta oynarım.", "Kask ile bisiklet sürerim." gibi cümlelerin yanı sıra "Trafikteki araçları tanırım.", "Tek başıma okula gidebilirim." gibi ifadeler de kullanılarak aynı dil yapıları farklı bağlamlarda tekrar edilir. Böylece hedef dil parçaları kuralları düşünülmeden otomatik biçimde pekiştirilir (SDB2.2, KB2.14).
Sınıf içinde hareketli bir etkinlik yapılır. Öğrenciler dolaşarak görsellerini gördükleri yaşam alanları, taşıtlar ve trafik kuralları, geziye dair cümleler kurar. "Okulum eve uzaktır.", "Trafikte dikkatli davranırım.", "Taşıtların kullanım alanlarını bilirim." gibi ifadeler gerçek ortamla ilişkilendirilerek kısa, doğal ve anlamlı biçimde tekrar edilir (E3.1, E3.7, KB2.14, KB2.17).
Beden diliyle canlandırma etkinliği uygulanır. Öğrenciler yaşam alanları, taşıtlar ve trafik kuralları, gezi ile ilgili düşüncelerini hareketlerle destekler. Böylece dil yapıları kuralları bilinmeden fiziksel olarak da içselleştirilir.
Konuşma ve hareketin birlikte kullanıldığı oyunlaştırılmış etkinlikler yapılır. Öğrenciler hem cümle kurar hem de aynı anda nesneleri gösterir. Bu süreçte hedef dil parçaları eş zamanlı olarak tekrar edilir ve canlandırılır (SDB2.3)
İkili ve grup çalışmalarıyla süreç tamamlanır. Öğrenciler birbirlerine yaşam alanları, taşıtlar ve trafik kuralları, geziyi anlatır; yaşam alanları, taşıtlar ve trafik kuralları, gezinin önemini anlatır ve karşılıklı sorular sorarak iletişim kurar. Kullanılan ifadeler doğal ve akıcı hâle gelir. Bu süreçte öğrenciler öğrendikleri dil yapılarını, kuralları düşünmeden seçerek farklı durumlarda kullanır ve iletişim kurarken tabii biçimde kullanıma sokar (E3.7).
ZAZ.6.4.SÖS
"Trafik ve Seyahat" temasına yönelik sözcük seçme–kullanma süreci; yaşam alanları, taşıtlar ve trafik kuralları, geziye ilişkin hedef sözcüklerin yer aldığı görsellerin ve kısa diyalogların sunulmasıyla başlatılır. Öğrenciler bu içerikleri dinler ve izler, hedef sözcükleri bütünsel olarak duyar ve görür (SDB1.2).
Sınıfça tekrar etkinliği yapılır. Hedef sözcükler sesli olarak tekrar edilir; "otobüs", "çevre", "uçak", "trafik lambaları", "park", "kütüphane", "okul" gibi sözcükler doğru sesletimle söylenir. Bu süreçte sözcüklerin doğal kullanımına aşinalık kazandırılır (SDB2.1).
Görseller üzerinden sözcüklerin kullanımı üzerine çalışmalar yapılır. "Bu nedir?", "Hangi taşıtları kullanırsın?" gibi sorulara hedef sözcüklerle cevap verilmesi sağlanır. Böylece sözcüklerin kullanım bağlamı algılanır (KB2.10).
Sözcüklerin anlamlarını zihinde yapılandırmaya yönelik eşleştirme ve sınıflandırma etkinlikleri uygulanır. Yaşam alanları, taşıtlar ve trafik kuralları, gezi ile ilgili doğru sözcükler eşleştirilir, benzer özelliklerine göre gruplandırılır ve sözcükler arasında kavramsal ilişkiler kurulur (KB2.10).
Hedef sözcüklerin anlamlarını pekiştirmek amacıyla tekrar ve kullanım çalışmaları yapılır. Aynı sözcükler farklı örnekler içinde kullanılır; trafik kuralları ve taşıtlar gösterilerek adlandırılır ve "taşıtlar", "trafik kuralları", "mekânlar" gibi sözcükler çeşitli durumlarda tekrar edilir. Böylece sözcüklerin anlamları bağlam içinde algılanır (E3.2, E3.7).
Sınıf içinde hareketli etkinlikler uygulanır. Öğrenciler sınıfta bulunan yaşam alanları, taşıtlar ve trafik kuralları, geziye ait görselleri görür ve bunları ifade eden sözcükleri kullanarak cümleler kurar. Sözcüklerin gerçek yaşamla ilişkilendirilmesi ve kendiliğinden, doğal ve tabii bir biçimde kullanılması sağlanır .
İkili ve grup çalışmalarıyla süreç tamamlanır. Öğrenciler birbirlerine sorular sorar, yaşam alanları, taşıtlar ve trafik kuralları, gezi ile ilgili hedef sözcükleri iletişim kurarken kendiliğinden, gerçek ve doğal biçimde kullanır. Bu süreçte sözcüklerin farklı bağlamlarda etkili biçimde kullanıma sokulması desteklenir (SDB2.2, KB2.16.2).
ZAZ.6.4.SES
"Trafik ve Seyahat" temasına yönelik sesletim seçme–kullanma süreci; sınıfa yaşam alanları, taşıtlar ve trafik kuralları, gezmeyi yansıtan görsellerin getirilmesiyle başlatılır. Görseller incelenirken kısa diyaloglar dinletilir. Dinleme sırasında duyulan sözcüklere dikkat edilmesi ve özellikle tekrar eden seslerin fark edilmesi sağlanır. Dinleme sonrasında duyulan sözcükler sınıfça tekrar edilir ve hangi seslerin duyulduğu belirlenir (SDB1.1).
Sınıfça tekrar etkinliği yapılır. Sözcükler önce toplu olarak, ardından bireysel olarak tekrar edilir. "Çevre", "taşıtlar", "trafik kuralları", "mekânlar" gibi sözcükler doğru sesletimle ifade edilir ve işitsel doğruluk pekiştirilir.
Farklı cümlelerin yer aldığı dinleme etkinliği uygulanır. Aynı sesleri içeren sözcükler farklı cümleler içinde dinlenir. Dinleme sonrasında duyulan sözcükler ve tekrar eden sesler belirlenir. Benzer sesler karşılaştırılır ve aralarındaki farklar ortaya konur (KB2.12).
Sınıf içinde uygulama etkinliği yapılır. Sınıfa getirilen yaşam alanları, taşıtlar ve trafik kuralları, gezi kartları gösterilerek doğru sesletimle adlandırılır. Öğrenciler gördükleri nesneleri kendiliğinden seçerek doğru ve doğal biçimde ifade eder; yanlış sesletimler fark edilerek onların doğru biçimi tekrar edilir. Bu süreçte öğrencilerin sesleri gerçek ve tabii bir biçimde kullanmaları desteklenir (E3.9, KB2.10).
Ses gruplama etkinliği uygulanır. Benzer sesleri içeren sözcükler bir araya getirilir ve farklı sesler ayırt edilerek gruplandırılır. Bu süreçte öğrencilerin ses farkındalıkları güçlendirilir (SDB2.2).
İkili ve grup çalışmaları yapılır. Öğrenciler birbirlerine yaşam alanları, taşıtlar ve trafik kuralları, gezi ile ilgili kullanabilecekleri ifadeleri (trafik taşıtları, trafik kuralları) doğru sesletimle ifade eder. Öğrencilerin hedef sesleri iletişim sırasında kendiliğinden, doğru, gerçek ve tabii bir biçimde kullanmaları sağlanır. Etkinlik sonunda yapılan konuşmalar değerlendirilir ve sesletim doğruluğu üzerine geri bildirim verilir (KB2.14, KB2.17).
Yaşam Alanları alt temasında "Evden Okula Güvenli Yol Haritam" etkinliği yapılabilir. Öğrencilerden ev, okul, sokak, park, durak, yaya geçidi, market, cami, hastane gibi yerlerin bulunduğu bir mahalle haritası incelemeleri istenebilir. Daha sonra öğrenciler, evden okula giderken hangi yerlerden geçtiklerini harita üzerinde gösterebilir. Taşıtlar ve Trafik Kuralları alt temasında "Trafik Dedektifleri" etkinliği uygulanabilir. Öğrencilere araba, otobüs, bisiklet, tren, uçak, gemi, trafik ışığı, yaya geçidi, durak, kaldırım ve emniyet kemeri görselleri verilebilir. Öğrenciler önce taşıtları kara, hava, deniz ve demir yolu taşıtları olarak gruplandırabilir. Ardından trafik kurallarıyla ilgili doğru ve yanlış davranış kartlarını gösterebilir. Gezi alt temasında "Sınıf Gezisi Planlıyorum" etkinliği yapılabilir. Öğrencilere bir okul gezisi durumu verilebilir. Park, müze, kütüphane, piknik alanı veya şehir merkezi gibi bir gezi yeri seçebilir. Öğrenciler geziye hangi taşıtla gidileceğini, çantaya neler konulacağını ve gezi sırasında nelere dikkat edileceğini belirleyebilirler.
Yaşam alanları alt temasında öğrenciler için önce ev, okul, sokak, park, durak, yol, kaldırım gibi az sayıda temel mekân seçilebilir. Öğretmen bu mekânları görsellerle gösterebilir, kelimeleri söyleyebilir ve öğrenciler tekrar edebilirler. Daha sonra öğrencilere "Evi göster.", "Okulu bul.", "Parkı işaretle." gibi kısa yönergeler verilebilir. Taşıtlar ve Trafik Kuralları alt temasında araba, otobüs, bisiklet, tren, uçak, gemi, trafik ışığı, yaya geçidi gibi temel görseller kullanılabilir. Öğrenciler önce taşıt adlarını dinleyebilir, görselleri gösterebilir ve kelimeleri tekrar edebilirler. Ardından taşıtlar gruplandırılabilir (karada gidenler, havada gidenler, suda gidenler). Trafik kuralları için kırmızı ışık, yeşil ışık, yaya geçidi ve kaldırım görselleri kullanılabilir. Öğrenci "Kırmızı ışıkta dur.", "Yeşil ışıkta geç.", "Yaya geçidinden geç.", "Kaldırımda yürü." gibi kısa cümleleri görsellerle eşleştirebilir. Gezi alt temasında önce çanta, su, bilet, otobüs, öğretmen, park, müze, okul gibi geziyle ilişkili temel kelimeler görsellerle tanıtılabilir. Öğretmen "Geziye neyle gideriz?", "Çantaya ne koyarız?", "Nereye gideriz?" gibi kısa ve yönlendirici sorular sorabilir. Öğrenci görsele bakarak "Otobüsle gideriz.", "Çantama su koyarım.", "Parka gideriz." gibi kısa cevaplar verebilir.
Güncelleme tarihi: 24.09.2026


