3. Tema: İnsan Ve Doğa

ZAZ.6.3.D

"İnsan ve Doğa" temasına yönelik dinleme / izleme-anlamlandırma süreci; öğrencilerin önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek amacıyla doğanın önemi, çevre bilinci ve doğal kaynaklar, canlılar âlemini yansıtan görseller üzerinden başlatılır. Görseller incelenerek "Doğanın önemi nedir?", "Çevrenizi nasıl temiz tutarsınız?", "Çevremizdeki hayvanlar nelerdir?" gibi sorulara yönelik düşünceler oluşturulur ve öğrencilerin kendi sınıf yaşantılarından örnekler vermeleri sağlanır (OB1, KB2.6). Bu süreçte önceki bilgi ve deneyimlerin harekete geçirilmesi, görsellerdeki unsurlar ile yaşantılar arasında temel ilişkilerin fark edilmesi ve mevcut içerik hakkında tahminlerde bulunulması sağlanır (E1.1, E3.2, SDB1.3).

Kısa bir ses kaydı, video veya diyalogdan kesitler sunularak içerikte yer alan doğanın önemi, çevre bilinci ve doğal kaynaklar, canlılar âlemi hakkında tahminlerde bulunulması sağlanır. Görsel ve işitsel ipuçları birlikte değerlendirilerek içerik hakkında çıkarımlar yapılır (OB2, KB2.2, KB2.10). Tahminler sınıf ortamında paylaşılırken öğrencilerin birbirlerini dikkatle dinlemeleri, farklı görüşlere açık olmaları ve iletişim kurmaları desteklenir (E3.5, SDB2.1, SDB2.2).

"İnsan ve Doğa" temasına uygun dinleme / izleme metni kesintisiz olarak sunulur. Bu metinde doğanın önemi, çevre bilinci ve doğal kaynaklar, canlılar âlemi yer alır. Bu aşamada içeriğin genel anlamının kavranılması, konusunun algılanılması; temel unsurların, yönergelerin ve ayrıntıların tanınması beklenir. Böylece bütüncül içerikteki temel bileşenlerin fark edilmesi sağlanır (D5.2, OB5, KB2.4, KB2.9).

Dinleme sonrasında tema; içerikte geçen doğanın önemi, çevre bilinci ve doğal kaynaklar, canlılar âlemi ile ilgili görseller, kartlar ve dijital materyaller aracılığıyla yeniden ele alınır. Bu unsurlar eşleştirme, işaretleme ve basit sınıflandırma etkinlikleriyle ayırt edilir; benzerlik ve farklılıklar belirlenir (E3.4, D3.3, D16.3). Başlangıçta yapılan tahminler tekrar gözden geçirilir ve dinlenen içerikle karşılaştırılır; tahminlerin doğruluğu kontrol edilir ve gerekçelendirilir. İçerikte yer alan unsurların bütün içinde konumlandırılması ve temel sınıflandırmaların yapılması sağlanır. İçerikteki bilgiler tablo veya şemalar üzerinde yapılandırılarak yatay ve dikey ilişkiler görünür hâle getirilir (KB2.5).

Doğanın önemi, çevre bilinci ve doğal kaynaklar; canlılar âlemi ile ilgili görseller ve içerikler kategorilere ayrılır; doğa-yaşam, çevre-temizlik, evcil hayvanlar-yabani hayvanlar üzerinden anlamlı bağlantılar kurulur. Dinlenen bilgiler öğrencilerin kendi yaşantılarıyla ilişkilendirilerek içselleştirilir. Bu süreçte dikkatlerini içerik üzerinde yoğunlaştırmaları, öğrenmeye istekli katılım göstermeleri ve yeni duruma uyum sağlamaları desteklenir (E1.2, E3.10, KB2.7, KB2.16.1).

Sürecin sonunda dinleme etkinliğine ilişkin gözlemlenen, anlaşılan ve düşünülen bilgiler bireysel olarak değerlendirilir ve sınıfla paylaşılır. Gönüllü öğrenciler söz alarak anladıklarını ifade ederken diğer öğrenciler onları dikkatle dinler. Ardından ikili ve küçük grup çalışmalarıyla karşılıklı olarak bilgi, düşünce ve deneyimler paylaşılır; doğanın önemi, çevre bilinci ve doğal kaynaklar, canlılar âlemi hakkında bilgi verilir, insan ve doğa ile ilgili basit ifadeler kullanılır (E2.1, D15.4, OB6).

ZAZ.6.3.O

"İnsan ve Doğa" temasına yönelik okuma–anlamlandırma süreci; öğrencilerin önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek amacıyla doğanın önemi, çevre bilinci ve doğal kaynaklar, canlılar âlemi ile ilgili kısa metinler ve görseller üzerinden başlatılır. Görseller ve metin parçaları incelenerek "Bu metin ne hakkında olabilir?", "Burada hangi çevre olayından bahsediliyor?", "Hangi hayvanlar evcildir?", "Doğamızı niçin temiz tutmalıyız?" gibi sorulara yönelik tahminlerde bulunulması sağlanır (OB4, KB1, KB2.8). Önceki bilgi ve deneyimlerin harekete geçirilmesi; doğanın önemi, çevre bilinci ve doğal kaynaklar, canlılar âlemi ile ilgili mevcut içerikle önceki bilgiler arasında temel ilişkilerin kurulması desteklenir. Bu süreçte öğrencilerin merak duygularının desteklenmesi, kendilerini ifade etmelerine yönelik farkındalık geliştirmeleri beklenir. Sunulan yazılı ve görsel ipuçları aracılığıyla içerik ile önceki bilgi ve deneyimler arasında bağ kurulması sağlanır ve metnin konusu hakkında basit tahminlerde bulunulur (E3.9, SDB3.2).

Okuma içeriğine ait başlık, görsel ve anahtar ifadeler incelenir. Bu ipuçlarına dayanarak metnin konusu, metinde yer alabilecek doğanın önemi, çevre bilinci ve doğal kaynaklar, canlılar âlemine hakkında tahminlerde bulunulması sağlanır. Öğrencilerin görsel ve yazılı ipuçlarından yararlanarak içeriği genel olarak algılamaları desteklenir (E3.9, SDB2.1).

Metin sessiz olarak okunur. Okuma sürecinde içeriğin genel anlamının bütüncül olarak kavranması; metinde geçen doğanın önemi, çevre bilinci ve doğal kaynaklar, canlılar âlemi ile ilgili ifadelerin fark edilmesi beklenir. Ayrıca metin içerisindeki basit ve temel ayrıntıların belirlenmesi sağlanır. Böylece içeriğin konusu genel olarak algılanır ve temel bileşenler tanınır (D18.3, KB2.16.2, KB2.17). 

Okuma sonrasında tema; metinde yer alan doğanın önemi, çevre bilinci ve doğal kaynaklar, canlılar âlemi ile ilgili görseller ve bilgi kartlarıyla yeniden ele alınır. Bu unsurlar eşleştirme ve işaretleme etkinlikleriyle tanınır ve ayırt edilir; "Doğada hangi hayvanlar yaşar.", "Doğa olayları nelerdir?", "Çevre temizliği niçin önemlidir?" gibi sorular üzerinden içerik somutlaştırılır (E3.8, SDB1.1, SDB2.3). Başlangıçta yapılan tahminler tekrar gözden geçirilir ve metinle karşılaştırılarak doğruluğu kontrol edilir; doğru ve yanlış tahminler gerekçeleriyle ifade edilir (D17.2, D19.3, KB2.14).

Metinde yer alan ögeler tablo, şema veya görsel düzenleyiciler aracılığıyla yapılandırılır. Doğanın önemi, çevre bilinci ve doğal kaynaklar, canlılar âlemi belirli bir düzen içinde yerleştirilerek bu unsurlar arasındaki bağlantılar açık biçimde ortaya konur. Bu unsurlar basit kategoriler altında sınıflandırılır ve benzerlik–farklılıklar üzerinden karşılaştırmalar yapılır. Ayrıca ögeler arasındaki yatay ve dikey ilişkilerin fark edilmesi sağlanır (D9.3, KB2.7).

Doğanın önemi, çevre bilinci ve doğal kaynaklar, canlılar âlemi arasındaki bağlantılar ele alınır. "İnsanlar doğayı nasıl kullanmalı?", "Şehrinizde hangi doğal alanlar var?", "Çevrenizde ne tür hayvan yetiştiriciliği yapılır?" gibi sorular üzerinden ilişkiler kurulması sağlanır (E2.2). Bu süreçte anlamlı bağlantılar kurulması ve metnin derinlemesine incelenmesi desteklenir. Metinden hareketle basit çıkarımlar yapılır ve elde edilen bilgiler öğrencilerin kendi sınıf ortamlarıyla ilişkilendirilerek ifade edilir; böylece içerik içselleştirilir (KB2.16).

Sürecin sonunda okuma ve anlamlandırma sürecine ilişkin gözden geçirilen bilgi, deneyim, düşünce ve duygular bireysel olarak ifade edilir. Gönüllü öğrenciler söz alarak metinden anladıklarını paylaşırken diğer öğrenciler dikkatle dinler. Ardından ikili ve küçük grup çalışmalarıyla karşılıklı paylaşımlar gerçekleştirilir; doğanın önemi, çevre bilinci ve doğal kaynaklar, canlılar âlemi ifade edilir. Bu süreçte iletişim kurulması, iş birliği yapılması ve karşılıklı etkileşim içinde bulunulması beklenir (D11.2).

ZAZ.6.3.K

"İnsan ve Doğa" temasına yönelik konuşma–anlatma süreci; öğrencilerin önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek amacıyla doğanın önemi, çevre bilinci ve doğal kaynaklar, canlılar âlemine ilişkin görseller ve kısa ifadeler üzerinden başlatılır. Öğrencilerin doğanın önemi, çevre bilinci ve doğal kaynaklar, canlılar âlemine ilişkin yaşantılarını hatırlamaları, nesneleri adlandırmaları, bulundukları yerleri ifade etmeleri ve basit yönergeleri fark etmeleri sağlanır. Bu süreçte önceki bilgi ve deneyimlerin etkin hâle getirilmesi ve mevcut içerikle ilişkilendirilmesi hedeflenir.

Doğanın önemi, çevre bilinci ve doğal kaynaklar, canlılar âlemine dair beğeni ifadeleri içeren kısa konuşma örnekleri ("Hayvanları çok severim.", "Çevremiz temiz tutarım.", "Doğal kaynakları verimli kullanırım.") sunulur. Öğrencilerin bu örnekleri dinlemeleri, tekrar etmeleri ve doğru sesletimle taklit etmeleri sağlanır. Böylece model ifadelere aşinalık kazanmaları ve sözlü üretime hazırlık yapmaları desteklenir (E2.5, SDB3.1).

Öğrencilerin model konuşmaları taklit ederek benzer ifadeler üretmeleri sağlanır. Öğrenciler "Hayvanları korurum.", "Çevreme zarar vermem." gibi ifadeleri tekrar ederken "Doğayı temiz tutarım.", "Doğal kaynakları tasarruflu kullanırım." gibi yönergeleri de kullanır ve bu ifadeleri kendi sınıf ortamlarına göre değiştirerek yeniden kurar. Böylece taklit yoluyla yeni içerik oluşturulması ve bu içeriklerin bağlama uygun biçimde düzenlenmesi sağlanır (D15.1, D17.3, KB2.11).

Öğrencilerin öğrendikleri dil yapılarını kullanarak yeni ve özgün ifadeler oluşturmaları sağlanır. Öğrencilerden doğanın önemi, çevre bilinci ve doğal kaynaklar, canlılar âlemine dair beğenilerini ifade eden cümleler kurmaları beklenir. Kurulan ifadelerin açık, anlaşılır ve doğru biçimde iletilmesi teşvik edilir (D13.4). Bu süreçte uygun sözcüklerin seçilmesi, ifadelerin geliştirilmesi ve farklı örneklerle karşılaştırılması desteklenir. Ayrıca öğrencilerin birbirlerine sorular yönelterek ifadelerini genişletmeleri ve sözlü etkileşim içinde kullanmaları sağlanır. Öğrencilerin hazırlıksız konuşma durumlarında bağlama uygun ifadeleri hızlı ve doğru biçimde seçerek kullanmaları ve hazırlıklı konuşma durumlarında belirledikleri içerikleri düzenleyerek doğal ve anlaşılır biçimde sunmaları desteklenir (KB2.17).

İkili çalışmalar gerçekleştirilir. Öğrencilerden biri doğada hangi canlıların yaşadığını söyler veya doğanın canlılar için önemi hakkında basit cümleler kurar, diğeri dinler, sorular sorar ve gerektiğinde karşılaştırmalar yapar. Roller değiştirilerek sürecin sürdürülmesi sağlanır. Bu süreçte öğrenilen yapıların farklı bağlamlarda kullanılması, yeniden düzenlenmesi ve sözlü iletişim yoluyla paylaşılması desteklenir.

Küçük grup çalışmaları yapılır. Öğrenciler grup içinde doğanın önemi, çevre bilinci ve doğal kaynaklar, canlılar âlemi ifadelerini birlikte belirler, bu unsurları sınıflandırır ve ortak bir sözlü sunum hazırlar. Böylece sınıflandırma ve yapılandırma becerilerinin geliştirilmesi sağlanır (SDB3.3).

Sürecin sonunda öğrencilerin konuşma etkinliklerine ilişkin düşünce, duygu ve deneyimlerini değerlendirmeleri sağlanır. Öğrencilerden hangi ifadeleri doğru kullandıklarını, hangi noktalarda zorlandıklarını ve kendilerini nasıl geliştirebileceklerini ifade etmeleri beklenir. Bu süreçte yapılan çalışmaların yorumlanması ve anlamlandırılması desteklenir (SDB3.2)

Öğrenciler bu değerlendirmelerini sınıf ortamında paylaşır ve arkadaşlarının görüşlerini dinler. İkili ve grup içi paylaşımlar yoluyla karşılıklı geri bildirim verilmesi ve öğrenmenin pekiştirilmesi sağlanır. Bu süreçte öğrencilerin sorumluluk almaları, duyarlı davranmaları ve iletişim kurmaları desteklenir (KB2.17).

ZAZ.6.3.Y

"İnsan ve Doğa" temasına yönelik yazma–anlatma süreci; öğrencilerin önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek amacıyla doğanın önemi, çevre bilinci ve doğal kaynaklar, canlılar âlemine ilişkin görseller ve kısa ifadeler üzerinden başlatılır (KB2.11). Öğrencilerin bu görselleri incelemeleri; doğanın önemi, çevre bilinci ve doğal kaynaklar, canlılar âlemine ilişkin bildikleri sözcükleri hatırlamaları; doğanın önemi, çevre bilinci ve doğal kaynaklar, canlılar âlemi ile ilgili yönergeleri fark etmeleri ve bu bilgileri basit ifadelerle yazılı olarak ifade etmeleri sağlanır. Ayrıca verilen yazma görevinin ne olduğu ne yazılacağı ve nasıl yazılacağının genel olarak anlaşılması desteklenir (SDB1.3).

Doğanın önemi, çevre bilinci ve doğal kaynaklar, canlılar âlemine dair beğeni bildiren ifadeler içeren kısa yazılı model metinler sunulur. Bu metinlerin incelenmesi, yapı ve ifade biçimlerinin fark edilmesi ve model alınarak benzer ifadelerin yeniden yazılması sağlanır. Böylece modelden yararlanarak yazılı üretime geçiş desteklenir (D13.4).

Model metinler temel alınarak yazılı içerik oluşturulması sağlanır. "Plastik poşet kullanmam.", "Suyu boşa akıtmam.", "Doğayı korurum.", "Atıkları geri dönüştürürüm." gibi ifadelerin yanı sıra "Fidan dikerim.", "Doğayla uyumlu yaşarım." gibi ifadeler de kullanılarak cümleler yazılır ve bu ifadeler uygun biçimde düzenlenir. Böylece yazma içeriğinin oluşturulması ve geliştirilmesi sağlanır (D16.2).

Yazma görevinin yapılandırılması sağlanır. Doğanın önemi, çevre bilinci ve doğal kaynaklar, canlılar âlemi ile ilgili ifadeleri içeren kısa metinler yazılması beklenir. Yazma sürecinde uygun materyallerin seçilmesi (defter, çalışma kâğıdı vb.), uygun sözcüklerin ve dil yapılarının kullanılması, noktalama işaretlerine dikkat edilmesi ve basit mesajların açık ve anlaşılır biçimde ifade edilmesi desteklenir (SDB2.1, SDB2.2). Ayrıca öğrencilerin hazırlıklı yazma durumlarında içeriklerini planlayarak düzenlemeleri ve hazırlıksız yazma durumlarında bağlama uygun ifadeleri hızlı ve doğru biçimde seçerek kullanmaları sağlanır (KB2.10).

Yazılan metinlerin geliştirilmesi sağlanır. Yazılar yeniden okunur, benzer ve farklı yönler karşılaştırılır, sınıf eşyaları ve ifadeler kategorilere ayrılır ve gerekli düzenlemeler yapılır.

Yazılı içeriklerin farklı bağlamlarda yeniden düzenlenmesi sağlanır. Yazılan ifadeler değiştirilerek metinler genişletilir. Bu süreçte yazılı bilgilerin yeniden yapılandırılması ve paylaşılması desteklenir. Öğrencilerin yazdıkları metinleri arkadaşlarıyla paylaşmaları ve yazılı iletişim kurmaları sağlanır (D5.2, D16.2, OB1).

Devamında küçük grup çalışmaları yapılır. Grup içinde yazılan metinler paylaşılır, birlikte gözden geçirilir ve ortak metinler oluşturulur.

Sürecin sonunda yazma süreci ve ürünlerine ilişkin değerlendirme yapılır. Yazılan metinler gözden geçirilerek güçlü yönler ve geliştirilmesi gereken noktalar belirlenir. Ardından bu değerlendirmeler sınıf ortamında paylaşılır ve karşılıklı geri bildirimlerde bulunulur (KB2.17).

Öğrenci bu tema kapsamında hazırlayacağı performans görevi ile ilgili; defterine bir gün boyunca yapmış olduğu çevre dostu davranışlarını (suyu tasarruflu kullanmak, çevreyi temiz tutmak) yazabilir. Öğrenciler sınıfta kendi aralarında defter değişimi yaptıktan sonra arkadaşının yazmış olduğu çevre dostu yazısını yüksek sesle okuyabilir. Bu performans görevi; hedef sözcüklerin doğru ve bağlama uygun kullanımı, temel dil bilgisi yapılarını işlevsel biçimde kullanabilme, yazılı ve / veya sözlü anlatımın anlaşılırlığı, iletişim amacına uygun ifade kullanımı ile göreve katılım, çaba ve süreç içindeki ilerleme gibi ölçütleri içeren analitik / bütüncül dereceli puanlama anahtarı veya gözlem formu ile değerlendirilebilir. Performans görevi sürecinde öğrencilerin sürece daha aktif katılım göstermelerini desteklemek amacıyla öz değerlendirme veya akran değerlendirme formlarına da yer verilebilir.

ZAZ.6.3.DBS

"İnsan ve Doğa" temasına yönelik dil bilgisi seçme–kullanma süreci; doğanın önemi, çevre bilinci ve doğal kaynaklar, canlılar âlemi ile ilgili görsellerin ve kısa diyalogların sunulmasıyla başlatılır. Öğrenciler görselleri inceler, duydukları ifadeleri takip eder ve sınıfça tekrar eder. "Yeşil doğayı severim.", "Evcil hayvanları korurum.", "Doğal afetlere hazırlıklı olalım." gibi cümleler birlikte söylenerek içerikle ilk aşinalık oluşturulur. Bu süreçte dil yapılarının kuralları açıklanmadan doğal ve bağlam içinde fark edilmesi sağlanır (E3.5, SDB2.2).

Doğanın önemi, çevre bilinci ve doğal kaynaklar, canlılar âlemini içeren görseller üzerinden eşleştirme etkinliği yapılır. Öğrenciler dinledikleri cümleleri doğru görsellerle eşleştirir, her bir içerikle uyumlu olan görseli işaretler ve hangi ifadenin hangi görsele ait olduğunu sözlü olarak belirtir. Bu etkinlik sayesinde hedef dil parçaları kuralları bilinmeden fark edilerek ayırt edilir (KB2.7).

Kısa canlandırmalar veya video kesitleri izlenir. Öğrenciler izledikleri içerikte doğanın önemi, çevre bilinci ve doğal kaynaklar, canlılar âlemini ifade eden cümleleri ve basit ifadeleri ("Siyah kedi süt içiyor.", "Boz ayı kış uykusunda.") belirler ve bu ifadeleri tekrar eder. Sınıf içine getirilen gerçek nesnelerle ilişki kurularak anlam güçlendirilir (E3.8).

Aynı yapıya sahip cümleler grup hâlinde tekrar edilir. Öğrenciler sırayla cümleleri sesli olarak söyler, arkadaşlarının tekrarlarını dinler ve birlikte tekrar ederek işitsel farkındalık geliştirir. Bu süreçte benzer dil yapılarının fark edilmesi sağlanır (KB2.7, KB2.10).

Doğanın önemi, çevre bilinci ve doğal kaynaklar, canlılar âlemi ile ilgili farklı yeni örnekler oluşturulur. "Yeşil alanları temiz tutarım.", "Evcil hayvanları severim.", "Temiz su hayattır." gibi cümlelerin yanı sıra "Doğal kaynaklar hayati önemdedir.", "Yeraltı kaynaklarını dengeli kullanmalıyız." gibi ifadeler de kullanılarak aynı dil yapıları farklı bağlamlarda tekrar edilir. Böylece hedef dil parçaları kuralları düşünülmeden otomatik biçimde pekiştirilir (D15.2, D18.3, OB9).

Sınıf içinde hareketli bir etkinlik yapılır. Öğrenciler dolaşarak görsellerini gördükleri doğanın önemi, çevre bilinci ve doğal kaynaklar, canlılar âlemine dair cümleler kurar. "Bu kedi küçüktür.", "Yeşil ağacın yaprakları gürdür.", "Doğayı dengeli kullanmalıyız." gibi ifadeler gerçek ortamla ilişkilendirilerek kısa, doğal ve anlamlı biçimde tekrar edilir (SDB1.2).

Beden diliyle canlandırma etkinliği uygulanır. Öğrenciler doğanın önemi, çevre bilinci ve doğal kaynaklar, canlılar âlemi ile ilgili düşüncelerini hareketlerle destekler. Böylece dil yapıları kuralları bilinmeden fiziksel olarak da içselleştirilir.

Konuşma ve hareketin birlikte kullanıldığı oyunlaştırılmış etkinlikler yapılır. Öğrenciler hem cümle kurar hem de aynı anda nesneleri gösterir. Bu süreçte hedef dil parçaları eş zamanlı olarak tekrar edilir ve canlandırılır (SDB3.2, OB9, KB2.17).

İkili ve grup çalışmalarıyla süreç tamamlanır. Öğrenciler birbirlerine doğanın önemini, çevre bilincini ve doğal kaynakları, canlılar âlemini anlatır; doğal yaşamın canlılar için önemini, doğada yaşayan canlıları, çevrenin insanların yaşamı için önemini anlatır ve karşılıklı sorular sorarak iletişim kurar. Kullanılan ifadeler doğal ve akıcı hâle gelir. Bu süreçte öğrenciler öğrendikleri dil yapılarını, kuralları düşünmeden seçerek farklı durumlarda kullanır ve iletişim kurarken tabii biçimde kullanıma sokar (SDB1.3, KB2.17).

ZAZ.6.3.SÖS

"İnsan ve Doğa" temasına yönelik sözcük seçme–kullanma süreci; doğanın önemi, çevre bilinci ve doğal kaynaklar, canlılar âlemi ilişkin hedef sözcüklerin yer aldığı görsellerin ve kısa diyalogların sunulmasıyla başlatılır. Öğrenciler bu içerikleri dinler ve izler, hedef sözcükleri bütünsel olarak duyar ve görür (E1.1, E3.2).

Sınıfça tekrar etkinliği yapılır. Hedef sözcükler sesli olarak tekrar edilir; "ağaç", "çevre", "yeşil alan", "sıfır atık", "geri dönüşüm", "evcil hayvan", "doğal yaşam" gibi sözcükler doğru sesletimle söylenir. Bu süreçte sözcüklerin doğal kullanımına aşinalık kazandırılır (SDB3.1). Görseller üzerinden sözcüklerin kullanımı üzerine çalışmalar yapılır. "Bu nedir?", "Hangi hayvanları seversin?" gibi sorulara hedef sözcüklerle cevap verilmesi sağlanır. Böylece sözcüklerin kullanım bağlamı algılanır (E3.4).

Sözcüklerin anlamlarını zihinde yapılandırmaya yönelik eşleştirme ve sınıflandırma etkinlikleri uygulanır. Doğanın önemi, çevre bilinci ve doğal kaynaklar, canlılar âlemi ile ilgili doğru sözcükler eşleştirilir, benzer özelliklerine göre gruplandırılır ve sözcükler arasında kavramsal ilişkiler kurulur (KB2.3).

Hedef sözcüklerin anlamlarını pekiştirmek amacıyla tekrar ve kullanım çalışmaları yapılır. Aynı sözcükler farklı örnekler içinde kullanılır; çevredeki mekânlar gösterilerek adlandırılır ve "doğa", "çevre", "hayvanlar" gibi sözcükler çeşitli durumlarda tekrar edilir. Böylece sözcüklerin anlamları bağlam içinde algılanır (KB2.16.1, KB2.17).

Sınıf içinde hareketli etkinlikler uygulanır. Öğrenciler sınıfta bulunan doğanın önemi, çevre bilinci ve doğal kaynaklar, canlılar âlemine ait görselleri görür ve bunları ifade eden sözcükleri kullanarak cümleler kurar. Sözcüklerin gerçek yaşamla ilişkilendirilmesi ve kendiliğinden, doğal ve tabii bir biçimde kullanılması sağlanır (SDB3.1).

İkili ve grup çalışmalarıyla süreç tamamlanır. Öğrenciler birbirlerine sorular sorar, doğanın önemi, çevre bilinci ve doğal kaynaklar, canlılar âlemi ile ilgili hedef sözcükleri iletişim kurarken kendiliğinden, gerçek ve doğal biçimde kullanır. Bu süreçte sözcüklerin farklı bağlamlarda etkili biçimde kullanıma sokulması desteklenir (SDB1.2).

ZAZ.6.3.SES

"İnsan ve Doğa" temasına yönelik sesletim seçme–kullanma süreci; sınıfa doğanın önemini çevre bilinci ve doğal kaynakları, canlılar âlemini yansıtan görsellerin getirilmesiyle başlatılır. Görseller incelenirken kısa diyaloglar dinletilir. Dinleme sırasında duyulan sözcüklere dikkat edilmesi ve özellikle tekrar eden seslerin fark edilmesi sağlanır. Dinleme sonrasında duyulan sözcükler sınıfça tekrar edilir ve hangi seslerin duyulduğu belirlenir (E1.1, E2.5).

Sınıfça tekrar etkinliği yapılır. Sözcükler önce toplu olarak, ardından bireysel olarak tekrar edilir. "çevre", "doğa", "hayvanlar", "çevre temizliği" gibi sözcükler doğru sesletimle ifade edilir ve işitsel doğruluk pekiştirilir.

Farklı cümlelerin yer aldığı dinleme etkinliği uygulanır. Aynı sesleri içeren sözcükler farklı cümleler içinde dinlenir. Dinleme sonrasında duyulan sözcükler ve tekrar eden sesler belirlenir. Benzer sesler karşılaştırılır ve aralarındaki farklar ortaya konur (KB2.10).

Sınıf içinde uygulama etkinliği yapılır. Sınıfa getirilen doğanın önemi, çevre bilinci ve doğal kaynaklar, canlılar âlemi kartları gösterilerek doğru sesletimle adlandırılır. Öğrenciler gördükleri nesneleri kendiliğinden seçerek doğru ve doğal biçimde ifade eder; yanlış sesletimler fark edilerek onların doğru biçimi tekrar edilir. Bu süreçte öğrencilerin sesleri gerçek ve tabii bir biçimde kullanmaları desteklenir (KB2.12).

Ses gruplama etkinliği uygulanır. Benzer sesleri içeren sözcükler bir araya getirilir ve farklı sesler ayırt edilerek gruplandırılır. Bu süreçte öğrencilerin ses farkındalıkları güçlendirilir (SDB2.1).

İkili ve grup çalışmaları yapılır. Öğrenciler birbirlerine doğanın önemi, çevre bilinci ve doğal kaynaklar, canlılar âlemi ile ilgili kullanabilecekleri ifadeleri (tüketilme zamanı, yetişme zamanları vb.) doğru sesletimle ifade eder. Öğrencilerin hedef sesleri iletişim sırasında kendiliğinden, doğru, gerçek ve tabii bir biçimde kullanmaları sağlanır. Etkinlik sonunda yapılan konuşmalar değerlendirilir ve sesletim doğruluğu üzerine geri bildirim verilir (KB2.16, KB2.17).

Doğanın önemi alt temasında "Doğa Bize Ne Verir?" etkinliği yapılabilir. Öğrencilere ağaç, su, toprak, güneş, yağmur, orman, dere, tarla ve bahçe görselleri verilebilir. Öğrenciler bu görselleri inceler ve her birinin insan yaşamındaki yerini açıklayabilir. Örneğin ağaç için "gölge verir, meyve verir, havayı temizler"; su için "içilir, temizlikte kullanılır, bitkileri büyütür"; toprak için "bitkiler toprakta yetişir" gibi ifadeler oluşturabilir. Çevre bilinci ve doğal kaynaklar alt temasında "Temiz Çevre–Kirli Çevre Karşılaştırması" etkinliği uygulanabilir. Öğrencilere iki farklı görsel sunulur: birinde temiz bir park, orman veya okul bahçesi; diğerinde yere çöp atılmış, suyu kirlenmiş veya ağaçları zarar görmüş bir çevre yer alabilir. Öğrenciler iki görsel arasındaki farkları söyleyebilir. Daha sonra doğru ve yanlış davranışları ayırabilir. "Çöp kutuya atılır.", "Su boşa akıtılmaz.", "Ağaç dalı kırılmaz.", "Kâğıt gereksiz harcanmaz." gibi cümleler kurabilir. Canlılar âlemi alt temasında "Canlıları Yaşam Alanları" etkinliği yapılabilir. Öğrencilere insan, kuş, balık, koyun, kedi, köpek, ağaç, çiçek, arı, kelebek gibi canlı görselleri verilebilir. Öğrenciler bu canlıları "suda yaşayanlar", "karada yaşayanlar", "uçabilenler", "evcil hayvanlar", "bitkiler" gibi gruplara ayırabilir. Ardından her gruptan bir canlı seçerek kısa cümleler kurabilir: ("Balık suda yaşar.", "Kuş uçar.", "Kedi evcil bir hayvandır.", "Ağaç toprakta büyür.").

Doğanın önemi alt temasında öğrenmekte desteğe ihtiyaç duyan öğrenciler için önce ağaç, su, toprak, güneş, yağmur, orman, çiçek gibi temel doğa unsurları görsellerle tanıtılabilir. Öğretmen her görseli göstererek kelimeyi söyleyebilir, öğrenciler tekrar edebilir ve doğru görseli işaretleyebilir. Daha sonra öğrencilerden "Ağacı göster.", "Suyu bul.", "Güneşi işaretle." gibi kısa yönergeleri yerine getirmeleri istenebilir. Çevre bilinci ve doğal kaynaklar alt temasında öğrenciye iki görsel gösterilebilir. Birinde çocuk çöpü kutuya atar, diğerinde yere çöp atar. Öğretmen önce "doğru" ve "yanlış" kelimelerini açıklayabilir. Sonra öğrenci görselleri bu iki başlık altına yerleştirebilir. Alıştırma olarak "Çöp kutuya atılır.", "Su kapatılır.", "Ağaç kırılmaz." gibi kısa cümleler verilebilir. Öğrenci bu cümleleri uygun görsellerle eşleştirebilir. Canlılar Âlemi alt temasında öğrencilerden önce kedi, kuş, balık, ağaç, çiçek gibi tanıdık canlılar seçilebilir. Öğrenci bu canlıların görsellerini adlarıyla eşleştirebilir. Daha sonra öğretmen "Kedi nerede yaşar?", "Balık nerede yaşar?", "Kuş ne yapar?" gibi kısa ve cevap seçenekli sorular sorabilir. Öğrenci görsele bakarak "Balık suda yaşar.", "Kuş uçar.", "Ağaç toprakta büyür." gibi kalıp cümleleri tekrar edebilir.