T.C. MİLLÎ EĞİTİM
BAKANLIĞI

Yaşayan Dil ve Lehçeler Dersi (Lazca) 7.Sınıf

2. Tema: Sofram Ve Tatlar

Bu tema, öğrencilerin yiyecek, içecek ve sofra kültürüne ilişkin temel iletişim durumlarında Lazca kullanımını desteklemek amacıyla yapılandırılmıştır. Tema; yiyecek ve içecekler, tatlar, tercihler ve ihtiyaçlar ile geleneksel yemekler ve sofra kültürüne ilişkin iletişim bağlamlarını kapsamaktadır. Öğrenme sürecinde öğrencilerin beslenme alışkanlıklarını, tercihlerini ve kültürel yemek deneyimlerini hedef dilde anlamlı ve iletişim odaklı etkileşimler aracılığıyla ifade etmeleri desteklenmektedir. Temanın temel amacı, öğrencilerin yiyecek, içecek ve sofra kültürüne ilişkin temel iletişim becerilerini etkili ve işlevsel biçimde kullanmalarını sağlamaktır.
Ders Saati
18
Alan Becerileri

YDAB1. Dinleme / İzleme-Anlamlandırma

YDAB2. Okuma-Anlamlandırma

YDAB3. Konuşma-Anlatma

YDAB4. Yazma-Anlatma

YDDB1. Dil Bilgisi Seçme-Kullanma

YDDB2. Sözcük Seçme-Kullanma

YDDB3. Sesletim Seçme-Kullanma

Kavramsal Beceriler

-

Eğilimler

E1.1. Merak, E1.6. Seçicilik, E2.1. Empati, E2.3. Girişkenlik, E2.5. Oyunseverlik, E3.1. Muhakeme, E3.5. Açık Fikirlilik, E3.8. Soru Sorma

Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerileri

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB2.3. Sosyal Farkındalık, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme

Değerler

D3. Çalışkanlık, D4. Dostluk, D6. Dürüstlük, D13. Sağlıklı Yaşam, D14. Saygı, D15. Sevgi, D16. Sorumluluk, D17. Tasarruf, D19. Vatanseverlik, D20. Yardımseverlik

Okuryazarlık Becerileri

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB5. Kültür Okuryazarlığı, OB7. Veri Okuryazarlığı

Disiplinler Arası İlişkiler
Türkçe, Sosyal Bilgiler, Matematik, Görsel Sanatlar, Müzik, Yabancı Dil, Fen Bilimleri, Beden Eğitimi ve Spor, Bilişim Teknolojileri ve Yazılım
Beceriler Arası İlişkiler
KB2.2. Gözlemleme, KB2.3. Özetleme, KB2.5. Sınıflandırma, KB2.6. Bilgi Toplama, KB2.7. Karşılaştırma, KB2.8. Sorgulama, KB2.14. Yorumlama, KB2.17. Değerlendirme, KB3.1. Karar Verme
Öğrenme Çıktıları ve Süreç Bileşenleri

LAZ.7.2.D. "Sofram ve Tatlar" temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadeleri dinleyebilme / izleyebilme-anlamlandırabilme

a) Temaya ilişkin ön bilgi ve deneyimlerini harekete geçirerek dinleme / izlemeye hazırlık yapar.

b) Temaya ilişkin temel bilgileri; ipucunu ve ayrıntıları dikkate alarak bir araya getirir.

c) Temayı, temel ayrıntılar ve ipuçlarından hareketle anlamlandırır.

ç) Temaya ilişkin anlayışını bireysel ve etkileşimli şekilde yansıtır.

LAZ.7.2.O. "Sofram ve Tatlar" temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadeleri okuyabilme-anlamlandırabilme

a) Temaya ilişkin ön bilgi ve deneyimlerini harekete geçirerek okumaya hazırlık yapar.

b) Temaya ilişkin temel bilgileri; ipucunu ve ayrıntıları dikkate alarak bir araya getirir.

c) Temaya ilişkin temel bilgileri; ipucunu ve ayrıntıları dikkate alarak anlamlandırır.

ç) Temaya ilişkin anlayışını bireysel ve etkileşimli şekilde yansıtır.

LAZ.7.2.K. "Sofram ve Tatlar" temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelerle konuşabilme-anlatabilme

a) Temaya ilişkin ön bilgi ve deneyimlerini harekete geçirerek konuşmaya hazırlık yapar.

b) Konuşma modelindeki temaya ilişkin sözcükleri, ifadeleri ve dil yapılarını gözlemleyerek taklit eder ve tekrarlar.

c) Konuşma modelindeki temaya ilişkin sözcükleri, ifadeleri ve dil yapılarını kullanarak taklit yoluyla sözlü içerik oluşturur.

ç) Temaya ilişkin iletişim sürecini dikkate alarak konuşmanın içeriğini yapılandırır ve uygulamaya geçirir.

d) Temaya ilişkin iletişim sürecini dikkate alarak sözlü içeriği yeniden yapılandırır ve iletişim kurar.

e) Temaya ilişkin konuşma sürecini bireysel ve etkileşimli şekilde yansıtır.

LAZ.7.2.Y. "Sofram ve Tatlar" temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelerle yazabilme-anlatabilme

a) Temaya ilişkin ön bilgilerini ve deneyimlerini harekete geçirerek yazmaya hazırlık yapar.

b) Yazma modelindeki temaya ilişkin sözcükleri, ifadeleri ve dil yapılarını inceleyerek modelden kopyalar.

c) Yazma modelindeki temaya ilişkin sözcükleri, ifadeleri ve dil yapılarını kullanarak yazılı içerik oluşturur.

ç) Temaya ilişkin yazma sürecini dikkate alarak yazma içeriğini yapılandırır ve uygulamaya geçirir.

d) Temaya ilişkin yazma sürecini dikkate alarak yazma içeriğini yeniden yapılandırır ve iletişim kurar.

e) Temaya ilişkin yazma sürecini bireysel ve etkileşimli şekilde yansıtır.

LAZ.7.2.DBS. "Sofram ve Tatlar" temasında sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelere uygun dil bilgisi seçebilme-kullanabilme 

Temaya uygun dil bilgisi yapılarını seçerek doğal, otantik ve otomatik bir şekilde kullanır.

LAZ.7.2.SÖS. "Sofram ve Tatlar" temasında sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelere uygun sözcük seçebilme-kullanabilme

Temaya uygun sözcükleri seçerek doğal, otantik ve otomatik bir şekilde kullanır.

LAZ.7.2.SES. "Sofram ve Tatlar" temasında sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelere uygun sesletimi seçebilme-kullanabilme 

Temaya uygun sesletimi seçerek doğal, otantik ve otomatik bir şekilde kullanır.

İçerik Çerçevesi

Tema: SOFRAM VE TATLAR

Alt Temalar

Tatlar, Tercihler ve İhtiyaçlar

Yiyecekler ve İçecekler

Geleneksel Yemekler ve Sofra Kültürü

İşlevsel Cümle Yapıları

Yiyecek ve İçecekleri Belirtme: "Haya uşkuri ren.", "Haya lobya ren."

Açlık, Susuzluk ve İhtiyaç Bildirme: "Mamşǩorinu.", "Maominu."

İstek ve Rica Bildirme: "Çayi oşumu minon.", "Ar bardaği tzari megaçaseni?"

Sevme, Tercih Etme ve Değerlendirme: "Çayi kai domatzonen.", Ǩave xadzi var mayen.", "Ham gyari dido nostoni ren."

Sofrada İletişim Kurma: "Moxťi.’, "Megaǩnas.", "Ntsaşa exti.", "Xolo ginoni?"

Yemekler Hakkında Soru Sorma ve Cevaplama: "Mu oç̌ǩomu ginon?", "Eni na gaoropen gyari mu ren?", "Mu şvare?"

Geleneksel Yemekler Hakkında Konuşma: "Ham p̌andaneri oç̌ǩomale ren.", "Çkuni opuťes … ixenen.", "Bayramepes arte gyari vimxort."

Karşılaştırma ve Değerlendirme Yapma: "Ham gyari daha mskva ren.", "Çayi ǩ aveşen daha ťutsa ren."

Hedef Dil Bilgisi Yapıları

Yiyecek ve İçecek Adlarına Yönelik Temel İsim Yapıları: "Ham çorba ren.", "Hantepe meyve renan." 

İstek ve İhtiyaç Bildirmeye Yönelik Yapılar: "Çayi oşu minon.", "Ar bardaği tzǩari minon."

Sevme ve Tercih Bildiren Yapılar: "Ǩave maoropen.", "Çai ǩai domatzonen."

İsmi Niteleme ve Belirtme Yapıları: "Ham gyari ťutsa ren.", "Çorba dido nostoneri ren."

Miktar Bildiren Yapılar: "Amtsika gyari.", "Jur bardaği tani."

Basit Soru Yapıları: "Mu oç̌ǩomu ginon?", "Eni ǩai oşumoni mu ren?"

Temel Karşılaştırma Yapıları: "Ham gyari daha loya ren.", "Çai ǩaveşen daha ťutsa ren."

Yer ve Durum Bildiren Yapılar: "Gyari masas ren.", "Tzǩari bardağis ren."

Bağlaç Kullanımları: "Çai do ǩave pşum.", "Mamşkorinen, muşeni-ki gyari var p̌ç̌ǩomi."

Sesletim

Lazcaya Özgü Seslerin Telaffuzu: "ç̌, ǩ, p̌, q, ť, x, dz, ts, tz"

Farklı Seslerin Kelime İçinde Kullanımı: "Tzǩari, ťağaneri, ntixiri, mç̌udi, amtsika"

Hedef Sözcükler

 Lu zeri, kovali, minci, ǩerǩeli, paponi, makvali, kapça, kapçonişi, ťağaneri, mtzko, ǩandğu, ombri, ntxiri, lu, lobya, lazuťi, şuǩa, leri, tzǩari, çai, urdzenişi tzǩari, fincani, mç̌ǩudi, çai, ǩave, mja, tani, tzǩari, çorba, pilavi, ǩvali, meyaperi, topri, puciyaği, xortzi, çxomi, zebze, meyva, uşkuri, mtsxuli, urdzeni, tomatisi, dixomakvali, oç̌ǩomu, oşu, unon, oropu, oǩonu, gortu, macida, ťabaxi, bardaği, ǩuzi, ç̌aťali, xami, ç̌umaneri gyari, ondğeneri gyari, lumcineri gyari, mşkorineri, utzǩareli, ťutsa, ini, loya, mtzutxe, ǩoxa, nostoneri, p̌andaneri, musafiri, bayrami, opuťe, ocaği, arte, amtsika, dido, çkva, muşeni-ki, uǩule, moxtit, megaǩnan, ntsaşa exti.

Anahtar Kavramlar

aile, beslenme, birlikte yaşam, gelenek, günlük yaşam, içecek, ihtiyaç, ikram, iletişim, kültür, lezzet, misafirlik, paylaşım, sofra, sofra düzeni, tat, tercih, teşekkür, yemek kültürü, yiyecek.

Öğrenme Kanıtları (Ölçme ve Değerlendirme)

Öğrenme çıktıları; çalışma kâğıtları, kısa yazma ve konuşma uygulamaları, kontrol listeleri, gözlem formları, öğrenme günlüğü, yansıtıcı günlükler, kelime ilişkilendirme ve kümeleme etkinlikleri, zihin haritaları, öz / akran / grup değerlendirme formları, dijital üretimler (poster, video, ses kaydı), performans görevleri, öğrenme duvarı veya bülten panosu çalışmaları ile değerlendirilebilir.

1. Performans Görevi: Benim Laz Sofram

Öğrencilerden kendi aile yaşantılarını, beslenme alışkanlıklarını ve kültürel deneyimlerini temel alarak Laz sofra kültürüne ilişkin bilgileri paylaştıkları bir çalışma hazırlamaları istenebilir. Bu kapsamda öğrencilerin ailelerinde hazırlanan yiyecekleri, içecekleri, sofrada kullanılan temel iletişim ifadelerini, birlikte yemek yeme alışkanlıklarını, misafir ağırlama durumlarını ve geleneksel sofra düzenine ilişkin bilgileri içeren bir "Benim Laz Sofram" posteri, sofra görseli veya tanıtım panosu oluşturmaları beklenebilir. Öğrencilerin bu bilgileri ifade ederken yiyecek ve içecekleri adlandırmaya, tercih ve ihtiyaç bildirmeye, istek ve rica ifade etmeye, sofrada kullanılan temel iletişim ifadelerini kullanmaya ve kültürel unsurlara ilişkin temel bilgileri paylaşmaya yönelik yapıları uygun şekilde kullanmaları desteklenebilir.

Öğrencilerin ders sürecinde sunulan görsel, işitsel ve dijital içerikleri dinleyip, izleyip ve inceleyerek Laz sofra kültüründe kullanılan sözcük ve ifadeleri anlamlandırmaları, bu ifadeleri kendi aile yaşamları ve kültürel deneyimleriyle ilişkilendirerek kendi cümleleriyle yeniden ifade etmeleri ve arkadaşlarıyla basit soru-cevap yapıları aracılığıyla iletişim kurmaları beklenebilir.

Performans görevi sonunda öğrenciler hazırladıkları posterleri, sofra görsellerini veya tanıtım panolarını sınıf ortamında sözlü olarak sunabilir. Bu süreçte öğrencilerin aile sofralarına ilişkin deneyimlerini, sofrada kullanılan yiyecek ve içecekleri, misafir ağırlama durumlarını ve Laz sofra kültürüne ilişkin temel bilgileri açık ve anlaşılır biçimde ifade etmeleri, doğru ve anlaşılır telaffuzla konuşmaları, arkadaşlarının sorularını anlayarak uygun cevaplar vermeleri ve iletişim sürecine aktif katılım göstermeleri beklenebilir.

Performans görevi; öğrencilerin hedef sözcük ve ifadeleri doğru ve bağlama uygun kullanmaları, Laz sofra kültürüne ilişkin bilgileri düzenli ve anlamlı biçimde sunmaları, tercih ve ihtiyaçlarını açık biçimde ifade etmeleri, kültürel unsurları doğru biçimde paylaşmaları, anlaşılır ve doğru telaffuz etmeleri, iletişim kurmaları ve etkinliklere aktif katılım göstermeleri ölçütlerine göre analitik / bütüncül dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.

2. Performans Görevi: Bir Günlük Sofra Günlüğüm

Öğrencilerden günlük yaşam deneyimlerini, beslenme alışkanlıklarını ve kişisel tercihlerini temel alarak gün boyunca tükettikleri yiyecek ve içecekleri paylaştıkları bir çalışma hazırlamaları istenebilir. Bu kapsamda öğrencilerin gün içinde kahvaltıda, öğle yemeğinde, akşam yemeğinde ve ara öğünlerde tükettikleri yiyecek ve içecekleri, tercih ettikleri tatları, ihtiyaç duydukları besinleri ve günlük sofralarına ilişkin bilgileri içeren bir "Bir Günlük Sofra Günlüğüm" posteri, günlük beslenme çizelgesi veya görsel günlük oluşturmaları beklenebilir. Öğrencilerin bu bilgileri ifade ederken yiyecek ve içecekleri adlandırmaları, tercih ve ihtiyaç bildirmeleri, tatları ifade etmeleri, değerlendirme yapmaları ve günlük yaşamdaki temel iletişim yapılarını uygun şekilde kullanmaları desteklenebilir.

Öğrencilerin ders sürecinde sunulan görsel, işitsel ve dijital içerikleri dinleyip, izleyip ve inceleyerek yiyecekler, içecekler, tatlar, tercihler ve günlük beslenme ile ilgili kullanılan sözcük ve ifadeleri anlamlandırmaları, bu ifadeleri kendi günlük yaşamlarıyla ilişkilendirerek kendi cümleleriyle yeniden ifade etmeleri ve arkadaşlarıyla basit soru-cevap yapıları aracılığıyla iletişim kurmaları beklenebilir. Performans görevi sonunda öğrenciler hazırladıkları posterleri, günlük beslenme çizelgelerini veya görsel günlüklerini sınıf ortamında sözlü olarak sunabilir. Bu süreçte öğrencilerin gün boyunca tükettikleri yiyecek ve içecekleri, tercih ettikleri tatları, ihtiyaç duydukları besinleri ve günlük beslenme alışkanlıklarını açık ve anlaşılır biçimde ifade etmeleri, doğru ve anlaşılır telaffuzla konuşmaları, arkadaşlarının sorularını anlayarak uygun cevaplar vermeleri ve iletişim sürecine aktif katılım göstermeleri beklenebilir.

Performans görevi; öğrencilerin hedef sözcük ve ifadeleri doğru ve bağlama uygun kullanmaları, günlük beslenme alışkanlıklarına ilişkin bilgileri düzenli ve anlamlı biçimde sunmaları, tercih, ihtiyaç ve değerlendirme ifadelerini açık biçimde kullanmaları, günlük beslenme sürecini sıralı ve anlaşılır biçimde ifade etmeleri, anlaşılır ve doğru telaffuz etmeleri, iletişim kurmaları ve etkinliklere aktif katılım göstermeleri ölçütlerine göre analitik / bütüncül dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.

Temel Kabuller

Öğrencilerin günlük yaşamlarında karşılaştıkları temel yiyecek ve içecekleri tanıyabildikleri, bunlara ilişkin deneyimlerini ana dillerinde ifade edebildikleri ve açlık, susuzluk, beğenme, isteme ile tercih bildirme gibi temel ihtiyaçlarını dile getirebildikleri kabul edilmektedir. Ayrıca aile yaşamı, yemek yeme alışkanlıkları, sofra düzeni ve misafir ağırlama kültürüne ilişkin temel gözlem ve deneyime sahip oldukları varsayılmaktadır.

Öğrencilerin selamlaşma, teşekkür etme, isteme, soru sorma ve cevap verme gibi temel iletişim yapılarını kullanabildikleri; görsel ve işitsel ipuçlarından yararlanarak nesne ve günlük yaşam durumlarını anlamlandırabildikleri değerlendirilmektedir. Bunun yanında basit sınıflandırma, karşılaştırma, bilgi toplama ve günlük yaşamla ilişki kurma becerilerine sahip oldukları, bu birikimin temadaki öğrenmeleri destekleyeceği öngörülmektedir.

Ön Değerlendirme Süreci

Ön değerlendirme süreci, öğrencilerin etkileşim kurabilecekleri ve görsel-işitsel materyallerden yararlanabilecekleri bir öğrenme ortamında planlanabilir. Yiyecekler, içecekler, sofralar ve geleneksel Laz mutfağına ilişkin görseller, kısa videolar, ses kayıtları veya gerçek nesnelerden yararlanılarak "Ne yemeyi seversin?", "Ne içmek istersin?", "Sofrada neler bulunur?", "Ailende hangi yemekler yapılır?" gibi sorular yöneltilip sözlü yanıt vermeleri istenebilir.

Görseller, kısa diyaloglar ve günlük yaşam durumlarından hareketle öğrencilerin yiyecek ve içeceklere ilişkin temel kavramları tanıma, tercih ve ihtiyaçlarını ifade etme, görsel ve işitsel ipuçlarından yararlanma ve günlük yaşamla ilişki kurma becerileri değerlendirilebilir. Elde edilen bulgular doğrultusunda öğretim süreci öğrencilerin ilgi, ihtiyaç ve hazır bulunuşluk düzeylerine uygun olarak planlanabilir.

Köprü Kurma

Öğrencilerin günlük yaşamlarında karşılaştıkları yiyecekler, içecekler, aile sofraları ve yemek yeme alışkanlıklarına ilişkin deneyimleri ile tema kapsamında edinecekleri yeni bilgi ve beceriler arasında ilişki kurmaları desteklenebilir. Kendi yaşamlarından örnekler paylaşmaları teşvik edilerek yiyecek, içecek, sofra düzeni ve temel iletişim ifadelerine ilişkin önceki öğrenmeleri harekete geçirilebilir.

Önceki öğrenmeleri; yiyecekler, içecekler, tatlar, tercihler, ihtiyaçlar, sofra iletişimi ve geleneksel Laz yemeklerine ilişkin yeni öğrenmelerle ilişkilendirilebilir. Görseller, gerçek nesneler ve akran etkileşimlerinden yararlanılarak öğrencilerin öğrendiklerini günlük yaşamla ilişkilendirmeleri, kültürel unsurları fark etmeleri ve önceki öğrenmeleriyle yeni öğrenmeleri arasında anlamlı bağlar kurmaları desteklenebilir.

Öğrenme-Öğretme Uygulamaları

LAZ.7.2.D.

"Sofram ve Tatlar" temasına yönelik dinleme / izleme-anlamlandırma süreci, öğrencilerin yiyecekler, içecekler, tatlar, tercih ve ihtiyaçlar ile geleneksel sofra kültürüne ilişkin önceki deneyimlerini harekete geçirmek amacıyla yiyecekler, içecekler, sofra düzeni, aile sofrası, misafir ağırlama ve geleneksel Laz yemeklerini yansıtan görseller üzerinden başlatılır (E1.1, E1.6, E3.1, KB2.2). Sofrada yemek yeme, çay ikram etme, geleneksel yemek hazırlama, birlikte yemek paylaşma, yiyecek ve içecek seçme ve soru-cevap yoluyla iletişim kurma gibi durumları içeren görseller incelenerek "Masada neler var?", "Kimler birlikte yemek yiyor olabilir?", "Birbirlerine ne söylüyor olabilirler?", "Ne yemek istiyor olabilir?", "Ne içiyor olabilir?", "Sen sofrada ne söyleyebilirsin?" gibi sorulara yönelik düşünceler oluşturulur (E3.8, OB4). Öğrenciler, kendi aile ve günlük yaşam deneyimlerinden örnekler vererek görsellerdeki unsurlar ile kendi deneyimleri arasında temel ilişkiler kurar ve dinleyecekleri / izleyecekleri içerik hakkında tahminlerde bulunur (SDB1.1, SDB2.1).

Kısa bir ses kaydı, video ya da yiyecekler, içecekler, ihtiyaç bildirme, tercih belirtme, sofrada iletişim kurma ve geleneksel yemeklere yönelik basit diyaloglardan kesitler sunularak öğrencilerin görsel ve işitsel ipuçlarına dayanarak içerik hakkında tahminlerini geliştirmeleri sağlanır (E2.1, E2.5, D3.4). Öğrenciler, içerikte kimlerin konuştuğunu, birbirlerine nasıl hitap ettiklerini, hangi yiyecek ve içeceklerin konuşulduğunu, kişilerin ne yemek ya da ne içmek istediklerini, hangi yemeklerin tercih edildiğini ve geleneksel yemeklerin nasıl ifade edildiğini öngörmeye çalışır (SDB2.1, SDB2.3, D14.1).

''Sofram ve Tatlar'' temasına uygun dinleme / izleme metni kesintisiz olarak sunulur. Bu metinde yiyecek ve içecek adları, açlık ve susuzluk bildiren ifadeler, istek ve rica kalıpları, sevme ve tercih bildiren yapılar, sofrada kullanılan temel iletişim ifadeleri ve geleneksel yemeklere yönelik temel ifadeler ("Bu çorbadır.", "Acıktım.", "Çay içmek istiyorum.", "Bu yemek çok lezzetli.", "Afiyet olsun.", "Bu geleneksel bir yemektir.” vb.) yer alır (OB1). Bu aşamada öğrenciler dinledikleri / izledikleri içeriğin konusunu genel olarak algılar, içerikte geçen temel iletişim ifadelerini, yiyecek ve içecek adlarını, ihtiyaç bildiren yapıları ve basit ayrıntıları ayırt eder, tanımlar ve dikkat ettiği bilgileri not ederek kendi dinleme sürecini takip eder (SDB1.2, D13.1, D16.3, KB2.2).

Dinleme / izleme sonrasında içerikte geçen yiyecek ve içecek adları, tatlar, miktarlar, tercih bildiren ifadeler, sofrada kullanılan iletişim kalıpları ve geleneksel yemeklere ilişkin ifadeler görseller, kartlar ve dijital materyaller aracılığıyla yeniden ele alınır. Öğrenciler başlangıçta yaptıkları tahminleri gözden geçirir, dinledikleri içerikle karşılaştırır ve tahminlerinin doğruluğunu kontrol eder (KB2.5, OB1). İçerikte yer alan ifadeler öğrenciler tarafından kullanım amaçlarına göre sınıflandırılır (KB2.7, OB4, D17.2).

Öğrenciler, sınıf içindeki arkadaşlarının en sevdikleri yemekler, tercih ettikleri içecekler ya da günlük beslenme alışkanlıkları hakkında bilgi toplamak amacıyla basit bilgi toplama çalışmaları yapar; örneğin "Kim tarafından çay tercih ediliyor?", "Kim tarafından süt içiliyor?", "Kim tarafından geleneksel yemekler seviliyor?" gibi sorularla elde ettikleri bilgileri tablo veya işaretleme çizelgeleri üzerinde gösterir (KB2.6, OB1). Elde edilen veriler üzerinden ortak özellikler ve farklılıklar belirlenir ve basit yorumlar yapılır (KB2.14, OB7, SDB2.2, D20.2).

Öğrenciler aynı zamanda iletişim sürecinin sıralı yapısını fark ederek sofraya oturma, yiyecek seçme, istek bildirme, ikram etme, soru sorma, cevap verme ve teşekkür etme aşamaları arasındaki ilişkileri tanır (KB2.5, KB2.7, OB1). Sonrasında içerikteki bilgiler tablo, şema ve görsel düzenleyiciler üzerinde yapılandırılarak unsurlar arasındaki ilişkiler görünür hâle getirilir ve bütün içinde anlamlandırılır (OB4). Bu süreçte öğrenciler Laz kültürüne özgü yemekler, sofra düzeni ve misafirlik kültürüne yönelik farkındalık geliştirir ve bu kültürel değerlerin korunmasının önemini fark eder (OB5, E3.5, D14.3, D19.2).

Öğrenciler dinledikleri / izledikleri içeriği kendi yaşamlarıyla ilişkilendirerek bireysel olarak anlamlandırır (KB3.1). Öğrenciler "Ben çay içerim.", "Benim en sevdiğim yemek …", "Ben su istiyorum.", "Bizim köyde … yapılır." gibi ifadelerle kendi tercihlerini, ihtiyaçlarını ve kültürel deneyimlerini ifade eder, dinledikleri içerikle kendi yaşamları arasında bağlantı kurar ve dinledikleri temel bilgileri kendi cümleleriyle yeniden ifade eder (E3.1, SDB1.1, D6.2, KB2.3).

Sürecin son aşamasında öğrenciler dinledikleri / izledikleri içerik hakkında bireysel olarak düşüncelerini ifade eder ve sınıfla paylaşır (E2.3). Gönüllü öğrenciler söz alarak sevdikleri yiyecekleri, tercih ettikleri içecekleri ya da kendi kültürlerinde yer alan yemekleri tanıtır; diğer öğrenciler onları dikkatle dinler (D16.3). Ardından grup çalışmalarıyla öğrenciler birbirlerine en sevdikleri yemekler, tercih ettikleri içecekler, geleneksel yemekler ve sofra alışkanlıkları hakkında sorular sorar ve cevap verir (SDB2.1, SDB2.2, SDB2.3, D14.1).

LAZ.7.2.O.

"Sofram ve Tatlar" temasına yönelik okuma-anlamlandırma süreci, öğrencilerin yiyecekler, içecekler, tatlar, tercihler, ihtiyaçlar ve geleneksel sofra kültürüne ilişkin önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek amacıyla yiyecek ve içecek adlarını, sofra iletişimini, geleneksel yemekleri ve beslenme alışkanlıklarını içeren başlıklar, anahtar kelimeler ve destekleyici görseller üzerinden başlatılır (E1.1, E3.1, KB2.2). Öğrencilere "Sofrada Birlikte", "En Sevdiğim Yemek", "Laz Sofrasında", "Ne İçmek İstersin?" gibi başlıklar ile bu başlıkları yansıtan görseller birlikte sunulur ve öğrencilerden bu görseller ile başlıklar arasında ilişki kurmaları istenir (E3.8, OB4). Öğrenciler görsellerde yer alan ipuçlarını inceleyerek metnin konusu ve içeriği hakkında tahminlerde bulunur ve bu tahminlerini sınıfla paylaşır (SDB2.1, KB2.8).

Öğrenciler destekleyici görselleri ve başlıkları yeniden inceleyerek metnin içeriğine yönelik tahminlerini detaylandırır ve metinde kimlerin yer alabileceğini, kişilerin birbirlerine nasıl hitap edebileceğini, hangi yiyecek ve içeceklerin konuşulabileceğini, kişilerin ne yemek ya da ne içmek isteyebileceğini, hangi geleneksel yemeklerin ifade edilebileceğini öngörür (E3.1). Öğrenciler bu tahminlerini gerekçeleriyle birlikte ifade eder (E1.6, E2.3). Ardından yiyecekler, içecekler, ihtiyaç bildirme, tercih belirtme, sofrada iletişim kurma ve geleneksel yemeklere yönelik kısa ve basit bir metin öğrencilere sunulur. Öğrenciler metni önce sessiz olarak bireysel şekilde okur ve ilk okumada metnin genel konusunu anlamaya odaklanır (E2.1, OB1). Bu süreçte öğrencilerin kendilerine güvenerek metni anlamlandırmaya çalışmaları teşvik edilir ve gerekli durumlarda akranlarıyla kısa paylaşımlar yapmaları sağlanır (SDB2.1). Sonrasında öğrenciler metni ikinci kez okuyarak metinde geçen yiyecek ve içecek adlarını, ihtiyaç bildiren ifadeleri, istek ve rica kalıplarını, sevme ve tercih bildiren yapıları, miktar ifadelerini ve sofra iletişimine yönelik ifadeleri işaretler veya altını çizer (D4.2, D4.3, KB2.2).

Okuma sürecinin devamında öğrenciler başlangıçta yaptıkları tahminleri metinle karşılaştırarak doğruluğunu kontrol eder (KB2.5). Metinde yer alan ifadeleri kullanım amaçlarına göre sınıflandırır; yiyecek ve içecek adları, ihtiyaç bildiren ifadeler, istek ve rica kalıpları, tercih bildiren yapılar, soru kalıpları ve sofra iletişimine yönelik ifadeleri uygun başlıklar altında toplar (KB2.7, OB1). Öğrenciler metindeki ifadeleri karşılaştırarak benzer ve farklı yönleri ortaya koyar; aynı anlamı taşıyan ya da farklı iletişim durumlarında kullanılan ifadeleri belirler ve bu ifadeler üzerinden karşılaştırmalar gerçekleştirir (OB4, D17.2).

Öğrenciler metni daha ayrıntılı inceleyerek iletişim sürecinin sıralı yapısını belirler; sofraya oturma, yiyecek seçme, istek bildirme, ikram etme, soru sorma, cevap verme ve teşekkür etme aşamaları arasındaki ilişkileri açıkça ortaya koyar (KB2.5, KB2.7). Öğrenciler metindeki bilgileri tablo veya şema hâline getirerek düzenler; "kişi – yiyecek – içecek – tercih – ihtiyaç" ilişkisini gösteren basit tablolar oluşturur ve bu yapı üzerinden metindeki ilişkileri görselleştirir (OB1, OB4). Ayrıca metinde verilen bilgilerden hareketle basit çıkarımlar yapar; örneğin bir kişinin hangi yiyeceği sevdiği, hangi içeceği tercih ettiği ya da hangi geleneksel yemekleri tanıdığı yorumlanır ve metinde açıkça verilmeyen bazı bilgiler tahmin edilir (KB2.14). Bununla birlikte öğrenciler sınıf içinde yapılan basit veri toplama çalışmalarıyla metindeki bilgileri kendi yaşamlarıyla karşılaştırır; "Sınıfta kim tarafından çay tercih ediliyor?", "Kim tarafından süt içiliyor?", "Kim tarafından geleneksel yemekler seviliyor?" gibi sorulara cevap bulmak için veri toplar, bu verileri tablo hâline getirir ve basit yorumlar yapar (OB7, SDB2.2, D20.2).

Öğrenciler okudukları metni kendi yaşamlarıyla ilişkilendirerek bireysel olarak anlamlandırır. Öğrenciler metinden seçtikleri ifadeleri kendi yaşamlarına uyarlayarak yeniden ifade eder; "Ben çay içerim.", "Benim en sevdiğim yemek …", "Ben su istiyorum.", "Bizim köyde … yapılır." gibi cümlelerle kendi tercihlerini, ihtiyaçlarını ve kültürel deneyimlerini metinle ilişkilendirir (E3.5, D6.2, D13.1).

Sürecin son aşamasında öğrenciler okudukları metin hakkında bireysel düşüncelerini ifade eder ve sınıfla paylaşır (E2.3). Gönüllü öğrenciler metnin içeriğini kendi cümleleriyle anlatırken diğer öğrenciler onları dikkatle dinler (D16.3). Ardından öğrenciler grup çalışmaları yaparak metinle ilgili sorular oluşturur, birbirlerine sevdikleri yiyecekler, tercih ettikleri içecekler, geleneksel yemekler ve sofra alışkanlıkları hakkında sorular sorar ve cevap verir (SDB2.1, SDB2.2, SDB2.3, D14.1).

LAZ.7.2.K.

 "Sofram ve Tatlar" temasına yönelik konuşma-anlatma süreci, öğrencilerin yiyecek ve içecek adlarını söyleme, açlık ve susuzluk durumlarını ifade etme, tercih ve beğenilerini belirtme, sofrada kullanılan temel iletişim ifadelerini kullanma ve geleneksel yemeklere ilişkin temel bilgileri paylaşabildikleri deneyimlerini harekete geçirmek amacıyla sınıf içinde gerçekleştirilen kısa diyalog örnekleri ve canlandırmalar üzerinden başlatılır (E1.1, E1.6, SDB1.1, KB2.8). Öğrencilere "En sevdiğin yemek hangisidir?", "Susadığında ne söylersin?", "Birinden su nasıl istersin?", "Sofrada birine nasıl ikramda bulunursun?", "Kendi köyünde yapılan bir yemeği nasıl tanıtırsın?" gibi sorular yöneltilir (E2.1, D14.3). Öğrenciler bu sorular üzerinden kendi deneyimlerini paylaşır, yiyecek ve içeceklerle ilgili nasıl iletişim kurduklarını hatırlar ve bu süreçte sevdikleri yemekler, tercih ettikleri içecekler, aile sofraları, geleneksel yemekler ve günlük beslenme alışkanlıklarına ilişkin bilgilerin nasıl ifade edilebildiğini söyleyerek mevcut içerikle ilişkilendirir (E3.8, SDB2.1, SDB2.3, D13.1).

Yiyecek ve içecekleri belirtme, ihtiyaç bildirme, istek ve rica etme, tercih ve beğeni belirtme, sofrada iletişim kurma ve geleneksel yemeklere ilişkin bilgi paylaşma ifadelerini içeren kısa diyaloglar model olarak sunulur (KB2.2). Öğrenciler bu diyalogları tekrar eder, birlikte söyler ve taklit ederek kullanılmaya başlanılan yapıları fark eder (SDB1.2). Öğrenciler ifadeleri bireysel olarak ve grup hâlinde seslendirir, Lazcaya özgü sesleri fark ederek doğru telaffuzla söylemeye çalışır ve kendi sesletimlerini kontrol ederek geliştirir (OB1, D3.4).

Öğrenciler model diyaloglardan hareketle yiyecek ve içecekleri tanıtma, ihtiyaçlarını ifade etme, tercihlerini belirtme, sofrada iletişim kurma ve geleneksel yemeklere ilişkin temel bilgiler paylaşma ifadelerini kullanarak kendi konuşmalarını oluşturur (SDB1.2). Öğrenciler "Bu çorbadır.", "Acıktım.", "Çay içmek istiyorum.", "Ben kahveyi sevmiyorum.", "Bu yemek çok lezzetli.", "Bizim köyde … yapılır.", "Önce …, sonra …" gibi yapıları kullanarak kendi yemek tercihlerini, beslenme alışkanlıklarını ve kültürel deneyimlerini tanıtan kısa konuşmalar hazırlar; hazırladıkları konuşmaları tekrar eder, geliştirir ve daha akıcı hâle getirir (KB2.14, SDB3.3). Öğrenciler oluşturdukları konuşmaları sınıf içinde sözlü olarak ifade eder ve konuşmalarını kendi yaşam deneyimlerine göre zenginleştirir (E2.3, D6.2, D13.1).

Konuşma sürecinde öğrenciler hazırlıklı ve hazırlıksız konuşma durumlarında öğrendikleri ifadeler kullanılarak iletişim kurulabildiğini deneyimler. Hazırlıklı konuşmalarda sevdikleri yiyecekleri, tercih ettikleri içecekleri, günlük beslenme alışkanlıklarını, aile sofralarını ve geleneksel yemeklere ilişkin bilgileri paylaşır. Hazırlıksız konuşmalarda ise arkadaşlar tarafından yöneltilen sorulara anlık ve bağlama uygun cevaplar verir; soru sorar, cevap verir ve konuşmayı sürdürür (SDB2.1, SDB2.2, SDB2.3, D14.1). Öğrenciler konuşmalarında uygun sözcükleri seçer, cümlelerini açık ve anlaşılır şekilde kurar ve mesajlarını net biçimde ifade eder (E2.3, KB2.8, D4.2). Öğrenciler birbirlerini dinleyerek iletişimi sürdürür, konuşma sırasına uyar ve sosyal etkileşim içinde öğrenir (OB1, D16.3).

Öğrenciler öğrendikleri ifadeleri farklı durumlara uyarlayarak yeniden kullanır; bir arkadaşına en sevdiği yemeği anlatma, sofrada misafire ikramda bulunma, ailesinin sofra alışkanlıklarını paylaşma, sınıfta kendi beslenme tercihlerini anlatma veya Laz kültürüne özgü geleneksel bir yemeği tanıtma gibi farklı durumları canlandırır ve bu durumlara uygun ifadeler kullanılarak konuşur (KB2.14, SDB3.3, E2.1). Öğrenciler konuşmalarını bağlama uygun şekilde yeniden düzenler, farklı kişilerle iletişim kurarken kullanılabilecek ifadeleri karşılaştırır ve uygun iletişim biçimlerini seçer (D15.5, D19.2, OB5).

Sürecin sonunda öğrenciler gerçekleştirdikleri konuşma etkinliklerini değerlendirir; kendilerini, sevdikleri yiyecekleri, tercih ettikleri içecekleri ya da kendi kültürlerinde yer alan geleneksel yemekleri tanıtan kısa konuşmalar yapar, arkadaşlarının konuşmalarını dikkatle dinler ve birbirlerinin konuşmalarına yönelik görüşlerini ifade eder (D16.3, KB2.8). Öğrenciler birbirlerine geri bildirim verir, karşılıklı konuşmalar gerçekleştirir ve düşüncelerini paylaşır (SDB2.1, SDB2.3, D20.2).

LAZ.7.2.Y.

"Sofram ve Tatlar" temasına yönelik yazma süreci, öğrencilerin yiyecekler, içecekler, tatlar, tercihler, ihtiyaçlar, sofrada kullanılan temel iletişim ifadeleri ve geleneksel yemeklere ilişkin önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek amacıyla başlatılır (E1.1, SDB1.1, OB1). Öğrencilere yiyecek ve içecek adları, ihtiyaç bildiren yapılar, tercih ifadeleri ve sofra iletişimine ilişkin daha önce öğrenilen yapılar hatırlatılır ve "Benim Sofram" yazma görevi tanıtılır (E3.8). Öğrencilerden yazma görevinde ne yapılacağının anlaşılması istenebilir ve "En sevdiğin yemek nedir?", "Ne içmek istersin?", "Acıktığında ne söylersin?", "Sofrada nasıl rica edersin?", "Köyünde hangi yemekler yapılır?" gibi örnek sorular üzerinden konuya hazırlık yaptırılır (KB2.8). 

Öğrencilere yiyecek ve içecekleri belirtme, ihtiyaç bildirme, istek ve rica etme, tercih ve beğeni ifade etme, sofrada iletişim kurma ve geleneksel yemekleri tanıtma ifadelerini içeren kısa ve basit yazılı model metinler sunulur (E3.1, OB1). Öğrenciler bu metinleri inceleyerek yapı ve içerik hakkında farkındalık kazanır (KB2.2). "Bu çorbadır.", "Acıktım.", "Çay içmek istiyorum.", "Bu yemek çok lezzetli.", "Afiyet olsun.", "Bizim köyde … yapılır." gibi model metinler öğrenciler tarafından okunarak incelenir, ardından kopyalanarak yeniden yazılır (SDB1.2, D17.2).

Öğrenciler model metinlerden hareketle kendi yazılarını oluşturmaya yönlendirilebilir. "Cümlemi Tamamlıyorum" etkinliği kapsamında öğrencilere eksik bırakılmış ifadeler verilebilir ("Ben … içerim.", "Benim en sevdiğim yemek …", "Ben … istiyorum.", "Bizim köyde … yapılır.") ve bu cümlelerin kendilerine göre tamamlanması istenir (E1.6, KB2.8). Daha sonra öğrenciler bu cümleleri bir araya getirerek kendi yemek tercihlerini, ihtiyaçlarını ve kültürel deneyimlerini tanıtan kısa bir metin oluşturur. Bu süreçte öğrenciler modeli kullanarak yeni içerik düzenler, tercihlerini ve kişisel deneyimlerini yapılandırır ve yazılı üretim gerçekleştirir (E2.3, SDB1.2, D13.1).

Öğrenciler "Benim Sofram" etkinliği kapsamında sevdikleri yiyecekler, tercih ettikleri içecekler, günlük beslenme alışkanlıkları ve geleneksel yemeklere ilişkin bilgileri içeren kısa bir tanıtım metni yazar (KB2.2). Öğrenciler yazarken uygun kelimeleri seçmeye, basit cümle yapıları kurmaya, bilgileri doğru sırayla düzenlemeye ve mesajlarını açık ve anlaşılır şekilde ifade etmeye dikkat eder (KB2.5, OB1). Yazılarında hangi bilgiyi önce, hangisinin sonra verilebileceğini planlar; benzer ve farklı bilgiler karşılaştırılarak anlamlı bir bütün oluşturur (KB2.7, KB2.14, D6.2).

Öğrenciler yazdıkları metinler üzerinde yeniden düzenleme çalışmaları yapar. "Metnimi Geliştiriyorum" etkinliği kapsamında öğrenciler yazdıkları metni gözden geçirir, eksik ya da hatalı kısımları düzeltir, ifadelerini daha açık ve anlaşılır hâle getirir (SDB2.1, D4.2). Ardından öğrenciler yazılarını sınıf içinde paylaşır ve "Sınıf Sofra Panosu" etkinliği ile yazılar, yaşadıkları çevrenin yemek kültürünü yansıtan görsellerle birlikte sergilenir (SDB2.2, SDB2.3, OB4, OB5).

Sürecin son aşamasında öğrenciler yazma süreçlerini değerlendirir. "Kendimi Değerlendiriyorum" etkinliği kapsamında öğrenciler yazarken nelerin doğru yapılabildiğini, hangi bilgilerin açık şekilde ifade edilebildiğini ve hangi alanlarda gelişilmesi gerektiğini ifade eder (KB2.17). Ayrıca "Arkadaşımın Yazısını Okuyorum" etkinliği ile öğrenciler birbirlerinin yazılarını inceleyerek basit geri bildirimlerde bulunur, düşüncelerini paylaşır ve birbirlerine yapıcı öneriler sunar (SDB2.1, SDB2.2, D14.1).

Öğrencilerden kendi aile yaşamlarını, beslenme alışkanlıklarını ve kültürel deneyimlerini temel alarak Laz sofra kültürüne ilişkin bilgileri paylaştıkları bir çalışma hazırlamaları beklenebilir. Bu kapsamda öğrenciler ailelerinde hazırlanan yiyecekleri, içecekleri, sofrada kullanılan temel iletişim ifadelerini, birlikte yemek yeme alışkanlıklarını, misafir ağırlama durumlarını ve geleneksel sofra düzenine ilişkin bilgileri içeren bir "Benim Laz Sofram" posteri, sofra görseli ya da tanıtım panosu oluşturabilir. Öğrenciler bu bilgileri ifade ederken yiyecek ve içecekleri adlandırabilir, tercih ve ihtiyaç bildirebilir, istek ve rica ifadelerini kullanabilir, sofrada kullanılan temel iletişim ifadelerinden yararlanabilir ve kültürel unsurlara ilişkin temel bilgileri paylaşmaya yönelik yapıları uygun şekilde kullanabilir. Bu performans görevi; kontrol listeleri, gözlem formları, dereceli puanlama anahtarları ile öz, akran ve grup değerlendirme formları kullanılarak değerlendirilebilir.

Öğrencilerden günlük yaşam deneyimlerini, beslenme alışkanlıklarını ve kişisel tercihlerini temel alarak gün boyunca tükettikleri yiyecek ve içecekleri paylaştıkları bir çalışma hazırlamaları istenebilir. Bu kapsamda öğrencilerin gün içinde kahvaltıda, öğle yemeğinde, akşam yemeğinde ve ara öğünlerde tükettikleri yiyecek ve içecekleri, tercih ettikleri tatları, ihtiyaç duydukları besinleri ve günlük sofralarına ilişkin bilgileri içeren bir "Bir Günlük Sofra Günlüğüm" posteri, günlük beslenme çizelgesi veya görsel günlük oluşturmaları beklenebilir. Öğrencilerin bu bilgileri ifade ederken yiyecek ve içecekleri adlandırmaları, tercih ve ihtiyaç bildirmeleri, tatları ifade etmeleri, değerlendirme yapmaları ve günlük yaşamdaki temel iletişim yapılarını uygun şekilde kullanmaları desteklenebilir. Ayrıca öğrencilerin ders sürecinde sunulan görsel, işitsel ve dijital içerikleri dinleyip, izleyip ve inceleyerek yiyecekler, içecekler, tatlar, tercihler ve günlük beslenme ile ilgili kullanılan sözcük ve ifadeleri anlamlandırmaları, bu ifadeleri kendi günlük yaşamlarıyla ilişkilendirerek kendi cümleleriyle yeniden ifade etmeleri ve arkadaşlarıyla basit soru-cevap yapıları aracılığıyla iletişim kurmaları beklenebilir. Performans görevi sonunda öğrenciler hazırladıkları posterleri, günlük beslenme çizelgelerini veya görsel günlüklerini sınıf ortamında sözlü olarak sunabilir. Bu süreçte öğrencilerin gün boyunca tükettikleri yiyecek ve içecekleri, tercih ettikleri tatları, ihtiyaç duydukları besinleri ve günlük beslenme alışkanlıklarını açık ve anlaşılır biçimde ifade etmeleri, doğru ve anlaşılır telaffuzla konuşmaları, arkadaşlarının sorularını anlayarak uygun cevaplar vermeleri ve iletişim sürecine aktif katılım göstermeleri beklenebilir. Bu performans görevi; öğrencilerin hedef sözcük ve ifadeleri doğru ve bağlama uygun kullanmaları, günlük beslenme alışkanlıklarına ilişkin bilgileri düzenli ve anlamlı biçimde sunmaları, tercih, ihtiyaç ve değerlendirme ifadelerini açık biçimde kullanmaları, günlük beslenme sürecini sıralı ve anlaşılır biçimde ifade etmeleri, anlaşılır ve doğru telaffuz etmeleri, iletişim kurmaları ve etkinliklere aktif katılım göstermeleri ölçütlerine göre analitik / bütüncül dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.

LAZ.7.2.DBS.

"Sofram ve Tatlar" temasına yönelik sözcük seçme ve kullanma süreci, öğrencilerin yiyecekler, içecekler, tatlar, ihtiyaçlar, tercihler ve sofrada iletişim kurma durumlarında kullanılan "çorba", "çay", "su", "ekmek", "aç", "susuz", "lezzetli" ve "geleneksel yemek" gibi hedef sözcüklerle karşılaşmaları üzerinden başlatılır (E1.1, SDB1.1, OB1). Öğrenciler bu sözcüklerin yer aldığı içerikleri dinler ve izler; sözcükleri bütünsel olarak duyar ve görerek bu sözcüklere aşinalık kazanır. Öğrenciler tekrar eden sözcüklere dikkat ederek bu sözcükleri ayırt etmeye başlar (E3.8, KB2.2).

"Sofram ve Tatlar" temasına yönelik sözcük seçme ve kullanma süreci, öğrencilerin yiyecekler, içecekler, ihtiyaçlar, tercihler, sofrada iletişim kurma ve geleneksel yemekleri ifade etmeye yönelik hedef sözcükleri bağlam içinde duymaları ve görmeleriyle başlatılır (E1.1, E3.1, OB1). Öğrencilere sofra ortamını yansıtan kısa diyaloglar, metinler, görseller ve videolar sunulur. Bu içeriklerde "çorba", "çay", "kahve", "su", "ekmek", "meyve", "yemek", "içmek", "istemek", "sevmek", "lezzetli", "sıcak", "soğuk", "tatlı", "köy", "geleneksel", "misafir" gibi hedef sözcükler doğal bir bağlam içinde yer alır. Öğrenciler bu sözcükleri bütüncül olarak algılayarak ilk aşinalıklarını kazanır (OB4).

Öğrencilerin içerikte tekrar eden sözcükleri fark etmeleri sağlanır. "Duy–Gör–İşaretle" etkinliğinde öğrenciler dinledikleri, izledikleri ya da okudukları içerikte geçen hedef sözcükleri belirler, işaretler ve sınıfla paylaşır (KB2.2, OB1). Ardından bu sözcükler öğrenciler tarafından sesli olarak tekrar edilir (SDB1.2). Öğrenciler yiyecek ve içecek adlarını, tat bildiren sözcükleri ve soru kalıplarında geçen temel sözcükleri gözlemleyerek benzer özelliklerine göre gruplandırır (KB2.5).

Öğrencilerin hedef sözcüklerin kullanımını anlamaları desteklenir. "Nerede Kullanılır?" etkinliğinde öğrenciler verilen sözcüklerin hangi iletişim durumlarında kullanıldığını belirler; örneğin "çay" sözcüğünün ikram durumlarında, "su" sözcüğünün ihtiyaç bildirme durumlarında, "lezzetli" sözcüğünün değerlendirme yaparken, "geleneksel" sözcüğünün kültürel yemekleri tanıtırken kullanıldığını fark eder ve bunu görseller ya da örnek cümleler üzerinden açıklar (KB2.7, OB4). Öğrencilerin iletişimsel farkındalık geliştirmeleri desteklenir (D4.2).

Öğrenciler hedef sözcüklerin anlamlarını kendi zihinsel kavramlarıyla ilişkilendirir. Öğrenciler "Ben çay içerim.", "Benim en sevdiğim yemek …", "Ben su istiyorum.", "Bizim köyde … yapılır." gibi ifadeler üzerinden sözcükleri kendi yaşamlarıyla bağlantılandırır (SDB1.1, E1.6, KB2.8). "Kendimle İlişkilendiriyorum" etkinliği ile öğrenciler öğrendikleri sözcükleri kendi beslenme alışkanlıkları, aile sofraları ve kültürel deneyimleriyle ilişkilendirerek anlamlarını pekiştirir (D13.1).

Öğrenciler hedef sözcüklerin anlamlarını daha açık biçimde ortaya koyar. "Anlamını Açıkla" etkinliğinde öğrenciler seçtikleri sözcükleri basit ifadelerle açıklar, örnek cümle içinde kullanır ve gerektiğinde görsellerle destekler (KB2.14, E2.3, OB1). Öğrenciler "geleneksel", "misafir", "lezzetli", "tatlı", "sıcak" gibi sözcükleri kendi ifadeleriyle açıklarken benzer sözcüklerle ilişkiler kurar, anlamlarını yorumlar ve arkadaşlarıyla paylaşır (SDB2.1, D6.2). Öğrenciler hedef sözcükleri farklı bağlamlarda tekrar ederek anlamlarını güçlendirir. "Cümle Kur–Paylaş" etkinliği kapsamında öğrenciler verilen sözcüklerle kısa cümleler oluşturur ve sınıfla paylaşır (E2.1, SDB2.3). Öğrenciler "çay", "su", "çorba", "ekmek", "köy", "misafir" gibi sözcükleri kullanarak anlamlı ifadeler üretir (OB1, D14.1, D15.1).

Öğrenciler hedef sözcükleri doğal iletişim içinde kullanmaya yönlendirilir. "Sor–Cevapla" etkinliği ile öğrenciler birbirlerine "Ne yemek istersin?", "Ne içiyorsun?", "En sevdiğin yemek nedir?", "Biraz daha ister misin?", "Köyünde hangi yemekler yapılır?" gibi sorular sorup cevap verir (SDB2.1, SDB2.2, E2.3). Bu süreçte öğrenciler öğrenilen sözcükleri kendiliğinden ve bağlama uygun biçimde kullanır (D4.2, D4.3, D14.1).

Sürecin son aşamasında öğrenciler hedef sözcükleri farklı bağlamlarda kullanarak kalıcı hâle getirir. Öğrenciler konuşma ve yazma etkinliklerinde öğrenilen sözcükleri yaşadıkları çevrenin yemek kültürünü yansıtacak şekilde doğal bir biçimde kullanır, sevdikleri yiyecekleri tanıtır, arkadaşlarıyla sofra iletişimi kurar, kısa tanıtım metinleri oluşturur ve farklı sosyal durumlarda uygun sözcükleri seçerek kullanır (SDB3.3, KB2.8, OB5, D19.2).

LAZ.7.2.SÖS.

"Sofram ve Tatlar" temasına yönelik sözcük seçme ve kullanma süreci; öğrencilerin yiyecekler, içecekler, tatlar ve sofra kültürüne ilişkin hedef sözcüklerle karşılaşmaları üzerinden başlatılır (E1.1, SDB1.1). Öğrenciler bu sözcüklerin yer aldığı içerikleri dinleyip izler. Sözcükleri bütünsel olarak duyup görerek bu sözcüklere aşinalık kazanır (OB1, KB2.2). Öğrenciler tekrar eden sözcüklere dikkat ederek bu sözcükleri ayırt etmeye başlar (E3.8).

"Sofram ve Tatlar" temasına yönelik sözcük seçme ve kullanma süreci; öğrencilerin yiyecekler, içecekler, tatlar, istek ve ihtiyaç bildirme, tercih belirtme, sofra iletişimi ve geleneksel yemeklere ilişkin hedef sözcükleri bağlam içinde duyup görmeleriyle sürdürülür (E1.1). Öğrencilere günlük yaşamı, aile sofrasını ve misafirlik ortamlarını yansıtan kısa diyaloglar, metinler, görseller ve videolar sunulur (OB4). Bu içeriklerde yiyecek ve içecek adları, sofra araç gereçleri, tat bildiren sözcükler, istek ve tercih ifadeleri ile geleneksel yemeklere ilişkin hedef sözcükler doğal bir bağlam içinde yer alır. Öğrenciler bu içerikleri bütüncül olarak algılayarak hedef sözcüklere ilişkin ilk aşinalıklarını kazanır (OB1, E3.5).

Öğrencilerin içerikte tekrar eden sözcükleri fark etmeleri sağlanır (KB2.2). "Duy-Gör-İşaretle" etkinliğinde öğrenciler dinledikleri, izledikleri veya okudukları içerikte geçen hedef sözcükleri belirleyerek işaretler ve arkadaşlarıyla paylaşır. Ardından hedef sözcükler öğrenciler tarafından sesli olarak tekrar edilir (OB1, SDB1.2). Öğrenciler yiyecek ve içecek adlarını, tat bildiren sözcükleri, sofra kültürüne ilişkin ifadeleri ve soru kalıplarında geçen temel sözcükleri gözlemleyerek benzer özelliklerine göre gruplandırır (KB2.5).

Öğrencilerin hedef sözcüklerin kullanımını anlamaları desteklenir (OB4). "Nerede Kullanılır?" etkinliğinde öğrenciler verilen sözcüklerin hangi iletişim durumlarında kullanıldığını belirler. Örneğin yiyecek ve içecek adlarının sipariş verme, ikram etme ve günlük beslenme durumlarında; tat bildiren sözcüklerin yiyecekleri değerlendirme sürecinde; istek ve ihtiyaç bildiren ifadelerin sofrada iletişim kurarken; teşekkür ve ikram ifadelerinin ise misafirlik ve paylaşım ortamlarında kullanıldığını fark eder ve bunu görseller veya örnek cümleler üzerinden açıklar (KB2.7, D14.1). Böylece öğrencilerin iletişimsel farkındalık geliştirmeleri desteklenir.

Öğrenciler hedef sözcüklerin anlamlarını kendi yaşantılarıyla ilişkilendirir (KB2.8). Öğrenciler günlük yaşamlarında tükettikleri yiyecek ve içecekleri, sevdikleri ve tercih ettikleri tatları, aileleriyle birlikte hazırladıkları veya tükettikleri geleneksel yemekleri öğrendikleri sözcüklerle ilişkilendirir. "Benim Sofram" etkinliğinde öğrenciler kendi beslenme alışkanlıklarını, tercihlerini ve sofra deneyimlerini hedef sözcüklerden yararlanarak ifade eder. Böylece sözcüklerin anlamlarını kendi yaşam deneyimleriyle ilişkilendirerek pekiştirir (SDB1.1, E1.6, D13.1).

Öğrenciler hedef sözcüklerin anlamlarını daha açık biçimde ortaya koyar (KB2.14). "Anlamını Açıkla" etkinliğinde öğrenciler seçtikleri sözcükleri kendi ifadeleriyle açıklar, örnek cümle içinde kullanır ve gerektiğinde görsellerle destekler. Öğrenciler yiyecek, içecek, tat, ikram ve sofra kültürüne ilişkin sözcükleri açıklarken benzer ve farklı özellikleri belirler; bu sözcüklerin kullanım alanlarını yorumlayarak arkadaşlarıyla paylaşır (SDB2.1, OB1, D14.1).

Öğrenciler hedef sözcükleri farklı bağlamlarda tekrar ederek anlamlarını güçlendirir (E2.1). "Cümle Kur-Paylaş" etkinliği kapsamında öğrenciler verilen sözcüklerle kısa diyaloglar ve anlamlı cümleler oluşturur. Öğrenciler yiyecek ve içecek adlarını, tat bildiren sözcükleri, istek ve tercih ifadelerini kullanarak günlük yaşamdan örnekler verir; oluşturdukları cümleleri sınıfla paylaşır (SDB2.3, OB1, D4.2, D15.1).

Öğrenciler hedef sözcükleri doğal iletişim içinde kullanmaya yönlendirilir (SDB2.1). "Sor-Cevapla" etkinliğinde öğrenciler birbirlerine sevdikleri yiyecek ve içecekler, tercih ettikleri tatlar, ihtiyaç duydukları yiyecekler, geleneksel yemekler ve sofra alışkanlıkları hakkında sorular sorup cevap verir. Ayrıca ikram etme, teşekkür etme ve sofrada kullanılan temel iletişim ifadelerini uygun bağlamlarda kullanır. Bu süreçte öğrenciler öğrenilen sözcükleri kendiliğinden ve iletişim amacına uygun biçimde kullanır (E2.1, D14.1).

Sürecin son aşamasında öğrenciler hedef sözcükleri farklı bağlamlarda kullanarak kalıcı hâle getirebilir (SDB3.3). Öğrenciler konuşma, dinleme, okuma ve yazma etkinliklerinde öğrendikleri sözcükleri doğal biçimde kullanabilir. Günlük beslenme alışkanlıklarını, yiyecek ve içecek tercihlerini, geleneksel yemekleri ve sofra kültürüne ilişkin deneyimlerini ifade edebilir. Farklı sosyal ortamlarda uygun sözcükleri seçerek etkili iletişim kurabilir; paylaşım, misafirlik ve sofra kültürüne ilişkin ifadeleri iletişim bağlamına uygun şekilde kullanabilir (KB2.8, OB5, D15.5, D19.3).

LAZ.7.2.SES.

Sofram ve Tatlar" temasına yönelik sesletim seçme ve kullanma süreci, öğrencilerin yiyecekler, içecekler, tatlar, ihtiyaçlar, tercihler, sofrada iletişim kurma ve geleneksel yemekleri ifade etmeye yönelik hedef sesletim unsurlarına dikkat ederek dinlemeleriyle başlatılır (E3.1, OB1). Öğrencilere sofra ortamını yansıtan kısa diyaloglar, ses kayıtları ve videolar sunulabilir. Bu içeriklerde "Bu çorbadır.", "Acıktım.", "Susadım.", "Çay içmek istiyorum.", "Bu yemek çok lezzetli.", "Afiyet olsun.", "Bizim köyde … yapılır." gibi ifadeler doğal bir akış içinde yer alabilir. Öğrenciler bu ifadeleri dinlerken Lazcaya özgü sesler, sözcük vurgusu, tonlama ve konuşma akıcılığına dikkat eder (OB4).

Öğrencilerin hedef sesletim unsurlarını fark etmeleri sağlanır. "Dinle–Fark Et" etkinliğinde öğrenciler belirli sözcüklerin ve ifadelerin nasıl söylendiğine dikkat eder; özellikle yiyecek ve içecek adlarını söylerken, ihtiyaç bildirirken, tercih belirtirken ya da geleneksel yemekleri tanıtırken kullanılan vurgu ve tonlamayı ayırt eder (KB2.2, OB1). Öğrenciler duydukları sesletim özelliklerini işaretler, benzer ses özelliklerini belirler ve sınıfla paylaşır (SDB1.2).

Öğrenciler hedef sesletim unsurlarını tekrar ederek pekiştirir. "Tekrar ve Taklit" etkinliği kapsamında öğretmen seslendirmesinin ya da ses kaydının ardından ifadeler doğru telaffuzla tekrar ettirilebilir (E3.1). Öğrenciler yiyecek ve içecek adlarını, ihtiyaç bildiren ifadeleri, tercih ve değerlendirme kalıplarını vurgu, tonlama ve akıcılığa dikkat ederek bireysel ve grup hâlinde seslendirir (SDB2.1, E1.6).

Öğrenciler hedef sesletim unsurlarını farklı bağlamlarda tanımaya yönlendirilir. "Nerede Duydun?" etkinliğinde öğrencilere aynı ifadeler farklı iletişim durumları içinde dinletilir ve öğrenciler hangi sözcük ya da ifadenin nasıl söylendiğini tanır. Örneğin "Çay ister misin?" ifadesi aile sofrasında, misafir ağırlarken ya da arkadaşlarla birlikte yemek yerken kullanılan farklı bağlamlarda dinletilir ve öğrenciler ortak sesletim özelliklerini fark eder (KB2.7, OB1, OB4).

Öğrencilerin doğru sesletimi kendiliğinden seçerek kullanmaları sağlanır. "Hangisi Doğru?" etkinliğinde öğrencilere aynı ifadenin farklı sesletimlerle söylendiği örnekler sunulur ve öğrencilerden doğru olanı seçmeleri istenir (KB2.8, E2.5). Ardından "Seç ve Söyle" etkinliği ile öğrenciler doğru sesletimi seçtikleri ifadeleri kendi cümleleri içinde kullanarak yeniden üretir (E2.3, D13.1).

Öğrenciler sesletim unsurlarını iletişim içinde kullanır. Grup çalışmalarıyla öğrenciler birbirlerine sevdikleri yiyecekler, tercih ettikleri içecekler, ihtiyaçları ve geleneksel yemekler hakkında sorular sorar ve cevap verirken öğrendikleri ifadeleri doğru sesletimle kullanır (SDB2.1, SDB2.2, SDB2.3, E2.1). "Sor–Cevapla" etkinliğinde öğrenciler konuşurken doğru vurguya, tonlamaya ve akıcılığa dikkat eder (D4.2, D4.3, D14.1).

Sürecin sonunda öğrenciler öğrendikleri sesletim unsurlarını farklı bağlamlarda kullanarak kalıcı hâle getirir. Öğrenciler hem konuşma hem de yiyecek ve içecekleri tanıtma etkinliklerinde doğru telaffuz, vurgu ve tonlamayı doğal bir şekilde kullanır; farklı kişilerle iletişim kurarken sesletim özelliklerini bağlama uygun biçimde düzenler (SDB3.3, KB2.14, KB2.8, D14.3).

Zenginleştirme

1. Etkinlik: Sofrada Konuşalım

Öğrenciler aileleriyle, yakın çevreleriyle veya misafirlik ortamlarında sofrada kullanılan temel iletişim ifadelerini gözlemleyerek sürece başlayabilir. Günlük yaşamda yiyecek isteme, teşekkür etme, tercih belirtme ve ikram etme durumlarında kullanılan ifadeleri dikkatle dinleyebilir ve not alabilir.

Hazırlık sürecinde öğrenciler gözlemledikleri ifadeleri sınıfa getirmeden önce aile bireyleriyle birlikte tekrar edebilir. "Çay ister misin?", "Evet isterim.", "Teşekkür ederim.", "Biraz ekmek alırım.", "Afiyet olsun." gibi ifadelerin hangi durumlarda kullanıldığını belirleyebilir.

Uygulama aşamasında öğrenciler gözlemledikleri gerçek sofra ortamlarından birini seçebilir ve bu duruma uygun kısa diyaloglar oluşturabilir. Diyaloglarda yiyecek ve içecek adları, tercih ifadeleri, rica kalıpları ve sofra iletişimine yönelik ifadelerin birlikte kullanılması sağlanabilir. Öğrencilerin oluşturdukları diyalogları sınıfta sesli olarak paylaşmaları ve kısa biçimde canlandırmaları desteklenebilir. Etkinlik sonunda öğrenciler sofrada kullanılan temel iletişim ifadelerini gerçek yaşamdan örneklerle ilişkilendirerek farklı sosyal ve kültürel bağlamlarda kısa, anlamlı ve yaratıcı diyaloglar kurabilir.

2. Etkinlik: Geleneksel Sofra

Öğrenciler aile büyükleri, yakın çevreleri veya yaşadıkları çevredeki kişilerle görüşerek geleneksel yemekler ve sofra kültürüne ilişkin bilgi toplayarak sürece başlayabilir. Öğrenciler evlerinde, köylerinde veya aile ziyaretlerinde karşılaştıkları geleneksel sofraları gözlemleyebilir; kullanılan yiyecekleri, paylaşım durumlarını ve sofrada kullanılan temel ifadeleri not edebilir.

Hazırlık sürecinde öğrenciler topladıkları bilgiler doğrultusunda geleneksel yemekler ve sofrada kullanılan temel ifadeleri tekrar edebilir. "Birlikte yemek yeriz.", "Misafir gelir.", "Çay içeriz.", "Sofra hazırlanır." gibi ifadeler üzerinde durulabilir.

Uygulama aşamasında öğrenciler gözlemledikleri veya fotoğrafladıkları bir sofra durumunu seçebilir ve bunu kısa cümlelerle anlatabilir. Öğrencilerin sofrada yer alan yiyecekleri, yapılan etkinlikleri ve kullanılan temel ifadeleri ("Sofrada çay var.", "Birlikte yemek yeriz.", "Misafir gelir." gibi) birlikte kullanmaları sağlanabilir. Ardından öğrencilerin aynı duruma uygun kısa bir konuşma oluşturmaları desteklenebilir.

Etkinlik sonunda öğrenciler geleneksel sofra ve paylaşım kültürünü gerçek yaşam deneyimleriyle ilişkilendirerek basit, anlamlı ve kültürel farkındalık içeren ifadeler kullanabilir.

Destekleme

1. Etkinlik: Sofrada Ne Var?

Öğrencilere yiyecekler, içecekler ve sofra araçlarını içeren görseller sunulabilir. Görsellerde günlük yaşamda kullanılan temel yiyecek ve içecekler ile sofrada bulunan nesneler yer alabilir. Öğrencilerin sözcükleri daha kolay fark edebilmeleri için öğretmen tarafından hedef sözcükler önce model olarak seslendirilebilir ve öğrenciler bu sözcükleri birlikte tekrar edebilir. Hazırlık sürecinde öğrenciler görselleri inceleyerek yiyecek, içecek ve sofra ile ilgili temel sözcükleri tekrar edebilir.

Öğrenciler görseller ile sözcükleri eşleştirerek bunların anlamlarını pekiştirebilir. Ardından öğrencilerden görselleri kategorilere ayırmaları (yiyecekler, içecekler, sofra araçları) istenebilir. Gerektiğinde öğrencilerin akran desteğiyle birlikte çalışmaları desteklenebilir. Uygulama aşamasında öğrencilerden görseller arasından seçim yapmaları istenebilir. İlk aşamada öğrencilerin tek kelimelik ifadeler kullanması (ekmek, çay, su gibi) sağlanabilir. İkinci aşamada öğrencilerin kısa cümleler ("Masada çay var.", "Sofrada ekmek var." gibi) kurması desteklenebilir.

Üçüncü aşamada öğrencilerden yiyecek ve içeceklerle ilgili basit cümleler ("Kahvaltıda çay içerim.", "Sofrada peynir var." gibi) kurmaları beklenebilir. Öğrencilerin kendi öğrenme hızlarına uygun biçimde aynı yapıları tekrar ederek kullanmaları desteklenebilir.

Etkinlik sonunda öğrenciler yiyecekler, içecekler ve sofrada bulunan temel unsurları basit ve anlaşılır cümlelerle ifade edebilir. 

2. Etkinlik: Ne Seversin?

Öğrencilere tatlar, tercihler ve ihtiyaçlarla ilgili temel ifadeler içeren kartlar ve görseller sunulabilir. Görsellerde farklı yiyecekler, içecekler ve tat durumları yer alabilir. Öğrencilerin ifadeleri daha kolay anlamlandırabilmeleri için öğretmen tarafından hedef sözcük ve ifadeler model olarak seslendirilebilir ve öğrenciler birlikte tekrar edebilir.

Hazırlık sürecinde öğrenciler tat ve tercih bildiren ifadeleri tekrar edebilir. Temel ifadeler ("tatlı", "tuzlu", "acı", "Severim.", "İstemem.", "Su isterim." gibi) görsellerle birlikte incelenebilir. Öğrencilerin görsellerle eşleştirme yöntemiyle sözcüklerin anlamlarını pekiştirmeleri sağlanabilir. Gerektiğinde öğrencilerin akran desteğiyle birlikte çalışmaları desteklenebilir.

Uygulama aşamasında öğrencilerden görseller arasından seçim yapmaları istenebilir. İlk aşamada öğrencilerin tek kelime veya kısa ifadeler ("tatlı", "çorba", "su" gibi) kullanması sağlanabilir. İkinci aşamada öğrencilerin tercih bildiren kısa cümleler ("Çayı severim.", "Su isterim.", "Acı sevmem." gibi) kurması desteklenir. Üçüncü aşamada öğrencilerden günlük yaşamda kullanılan basit istek ve rica ifadelerini ("Ekmek verir misin?", "Su isterim." gibi) kullanmaları istenebilir. Öğrencilerin kısa, düzenli ve anlaşılır cümleler kurmaları, gerekli durumlarda aynı yapıları tekrar ederek kullanmaları desteklenebilir.

Güncelleme tarihi: 24.09.2026