4. Tema: Köy Yaşamı Ve Kültürüm

LAZ.6.4.D.

"Köy Yaşamı ve Kültürüm" temasına yönelik dinleme / izleme-anlamlandırma süreci, öğrencilerin köy yaşamı, doğal çevre, günlük faaliyetler ve topluluk yaşamına ilişkin önceki deneyimlerini harekete geçirmek amacıyla köydeki yaşamı yansıtan görseller üzerinden başlatılır (E1.1, E2.1, E3.1, KB2.2). Köy evleri, yayla yaşamı, tarla çalışmaları, hayvan bakımı, misafir karşılama, düğün, imece ve günlük üretim faaliyetlerini içeren görseller incelenerek "Burada nasıl bir yaşam olabilir?", "İnsanlar ne yapıyor olabilir?", "Hangi mekânlar görülüyor?", "Birbirleriyle nasıl iletişim kuruyor olabilirler?", "Sen köy yaşamını nasıl anlatırsın?" gibi sorulara yönelik düşünceler oluşturulur (E3.8, OB4, OB5). Öğrenciler kendi yaşantılarından örnekler vererek görsellerdeki unsurlar ile kendi deneyimleri arasında ilişkiler kurar ve dinleyecekleri / izleyecekleri içerik hakkında tahminlerde bulunur (SDB1.1, SDB2.1, SDB2.3, KB2.11).

Köy yaşamına ilişkin kısa bir ses kaydı, video ya da günlük yaşamı anlatan basit diyaloglardan kesitler sunularak öğrencilerin görsel ve işitsel ipuçlarına dayanarak içerik hakkında tahminlerini geliştirmeleri sağlanır (E3.5, OB2, KB2.11). Öğrenciler içerikte kimlerin konuştuğunu, hangi günlük işlerin yapıldığını, köyde bulunan mekânların nasıl tanıtıldığını, kişilerin birbirleriyle nasıl iletişim kurduğunu ve kültürel yaşamın hangi unsurlarının ifade edildiğini öngörmeye çalışır (SDB2.1, OB4, KB2.11).

''Köy Yaşamı ve Kültürüm'' temasına uygun dinleme / izleme metni kesintisiz olarak sunulur. Bu metinde köydeki mekânlar ve doğal çevre unsurları, günlük işler ve üretim faaliyetleri, aile içindeki sorumluluklar ve topluluk yaşamına ilişkin temel ifadeler ("Haya karmate ren.", "Ma kyoişa vulur.", "Papuli çxomi çopums.", "Kyois ordo ebiselt.", "Çku meci bikomt." vb.) yer alır (E3.1, OB1). Bu aşamada öğrenciler dinledikleri / izledikleri içeriğin konusunu genel olarak algılar, içerikte geçen temel iletişim ifadelerini, günlük yaşam unsurlarını ve basit ayrıntıları ayırt eder ve tanımlar (D3.4, D16.3,KB2.2, KB2.6).

Dinleme / izleme sonrasında içerikte geçen köy mekânları, doğal çevre unsurları, günlük faaliyetler ve topluluk yaşamına ilişkin ifadeler görseller, kartlar ve dijital materyaller aracılığıyla yeniden ele alınır (D12.2). Öğrenciler başlangıçta yaptıkları tahminleri gözden geçirir, dinledikleri içerikle karşılaştırır ve tahminlerinin doğruluğunu kontrol eder. İçerikte yer alan ifadeler öğrenciler tarafından kullanım amaçlarına göre sınıflandırılır. Köydeki mekânları tanıtan ifadeler, günlük işleri anlatan yapılar ve soru-cevap kalıpları ayrı gruplar hâlinde düzenlenir (KB2.5, KB2.7, OB1, OB4). Ayrıca öğrenciler sınıf içindeki arkadaşlarının yaşadıkları çevreler, aile içindeki görevleri ya da günlük yaşam alışkanlıkları hakkında bilgi toplamak amacıyla basit bilgi toplama çalışmaları yapar. Örneğin "Kim köyde yaşamıştır?", "Kim hayvan bakımını görmüştür?", "Kim yaylaya gitmiştir?" gibi sorular aracılığıyla elde ettikleri bilgileri tablo veya işaretleme çizelgeleri üzerinde gösterir (KB2.6, KB2.14, D2.2). Elde edilen veriler üzerinden ortak özellikler ve farklılıklar belirlenir ve basit yorumlar yapılır (OB1,SDB2.2, D15.4, D20.2).

Öğrenciler aynı zamanda iletişim sürecinin sıralı yapısını fark ederek köy yaşamında karşılaşma, selamlaşma, günlük faaliyetlerden bahsetme, soru sorma, cevap verme ve birlikte yaşamı ifade etme aşamaları arasındaki ilişkileri tanır (KB2.5, KB2.7, D4.5). Sonrasında içerikteki bilgiler tablo, şema ve görsel düzenleyiciler üzerinde yapılandırılarak unsurlar arasındaki ilişkiler görünür hâle getirilir ve bütün içinde anlamlandırılır (OB1, OB4). Bu süreçte öğrenciler Laz kültürüne özgü yaşam biçimlerine ve iletişim unsurlarına yönelik farkındalık geliştirir (OB5, D19.2).

Öğrenciler dinledikleri / izledikleri içeriği kendi yaşamlarıyla ilişkilendirerek bireysel olarak anlamlandırır (E1.5, E3.1, KB2.3,KB2.8). Öğrenciler "Ma kyoişa vulur.", "Papuli çxomi çopums.", "Çku meci bikomt." gibi ifadelerle kendi yaşadıkları çevreyi, günlük yaşamlarını ve topluluk ilişkilerini ifade eder; dinledikleri içerikle kendi yaşamları arasında bağlantı kurar ve dinledikleri temel bilgileri kendi cümleleriyle yeniden ifade eder (SDB1.1, SDB3.1, D10.3, D14.3).

Sürecin son aşamasında öğrenciler dinledikleri / izledikleri içerik hakkında bireysel olarak düşüncelerini ifade eder ve sınıfla paylaşır (E2.4). Gönüllü öğrenciler yaşadıkları çevreyi, köy yaşamına ilişkin gözlemlerini ya da kültürel deneyimlerini sözlü olarak anlatır; diğer öğrenciler onları dikkatle dinler (D14.1, D16.2). Ardından grup çalışmalarıyla öğrenciler birbirlerine köy yaşamı, günlük faaliyetler ve topluluk yaşamı hakkında sorular sorar ve cevap verir (SDB2.1,SDB2.2, SDB2.3, D15.1).

LAZ.6.4.O. 

"Köy Yaşamı ve Kültürüm" temasına yönelik okuma-anlamlandırma süreci, öğrencilerin köy yaşamı, doğal çevre, günlük faaliyetler ve topluluk yaşamına ilişkin önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek amacıyla köy yaşamını yansıtan başlıklar, anahtar kelimeler ve destekleyici görseller üzerinden başlatılır (E1.1, E1.5, E3.1, KB2.2). Öğrencilere "Köyüm", "Yaylada Bir Gün", "Birlikte Çalışıyoruz", "Köyde Yaşam" gibi başlıklar ile bu başlıkları yansıtan görseller birlikte sunulur ve öğrencilerden bu görseller ile başlıklar arasında ilişki kurmaları istenir (E3.8, OB4, OB5). Öğrenciler görsellerde yer alan ipuçlarını inceleyerek metnin konusu ve içeriği hakkında tahminlerde bulunur ve bu tahminlerini sınıfla paylaşır (SDB1.1, SDB2.1, OB1, KB2.8).

Öğrenciler destekleyici görselleri ve başlıkları yeniden inceleyerek metnin içeriğine yönelik tahminlerini detaylandırır ve metinde hangi mekânların yer alabileceğini, kişilerin hangi günlük işleri yapabileceğini, aile içindeki sorumlulukların nasıl ifade edilebileceğini ve topluluk yaşamına ilişkin hangi durumların anlatılabileceğini öngörür (E2.1, E2.2, E3.5, KB2.2). Öğrenciler bu tahminlerini gerekçeleriyle birlikte ifade eder. Ardından köy yaşamı, doğal çevre, günlük faaliyetler ve kültürel yaşamı konu alan kısa ve basit bir metin öğrencilere sunulur (OB1).Öğrenciler metni önce sessiz olarak bireysel şekilde okur ve ilk okumada metnin genel konusunu anlamaya odaklanır. Bu süreçte öğrencilerin kendilerine güvenerek metni anlamlandırmaya çalışmaları teşvik edilir ve gerekli durumlarda akranlarıyla kısa paylaşımlar yapmaları sağlanır (SDB2.1). Sonrasında öğrenciler metni ikinci kez okuyarak metinde geçen köy mekânlarını, doğal çevre unsurlarını, günlük işlere ilişkin ifadeleri ve soru-cevap yapılarını işaretler veya altını çizer (D4.2, D4.3).

Okuma sürecinin devamında öğrenciler başlangıçta yaptıkları tahminleri metinle karşılaştırarak doğruluğunu kontrol eder (D12.2). Metinde yer alan ifadeleri kullanım amaçlarına göre sınıflandırır; köydeki mekânları tanıtan ifadeler, günlük işleri anlatan yapılar, soru-cevap kalıpları ve topluluk yaşamına ilişkin ifadeleri uygun başlıklar altında toplar (KB2.5, OB1, OB4). Öğrenciler metindeki ifadeleri karşılaştırarak benzer ve farklı yönleri ortaya koyar; aynı anlamı taşıyan ya da farklı iletişim durumlarında kullanılan ifadeleri belirler ve bu ifadeler üzerinden karşılaştırmalar gerçekleştirir (KB2.7). Öğrenciler metni daha ayrıntılı inceleyerek günlük yaşam sürecinin sıralı yapısını belirler; karşılaşma, selamlaşma, günlük faaliyetlerden bahsetme, soru sorma, cevap verme ve birlikte yaşamı ifade etme aşamaları arasındaki ilişkileri açıkça ortaya koyar (KB2.5, KB2.7). Öğrenciler metindeki bilgileri tablo veya şema hâline getirerek düzenler; "kişi- günlük iş-mekân-iletişim durumu" ilişkisini gösteren basit tablolar oluşturur ve bu yapı üzerinden metindeki ilişkileri görselleştirir (OB2, OB4). Ayrıca metinde verilen bilgilerden hareketle basit çıkarımlar yapar; örneğin bir kişinin hangi işi yaptığı, hangi mekânda bulunduğu ya da topluluk içindeki rolü yorumlanır ve metinde açıkça verilmeyen bazı bilgiler tahmin edilir. Bununla birlikte öğrenciler sınıf içinde yapılan basit veri toplama çalışmalarıyla metindeki bilgileri kendi yaşamlarıyla karşılaştırır; "Kim köy yaşamını biliyor?", "Kim yaylaya gitmiştir?", "Kim aile içinde günlük işlere yardım ediyor?" gibi sorulara cevap bulmak için veri toplar, bu verileri tablo hâline getirir ve basit yorumlar yapar (KB2.14, OB1, SDB2.2).

Öğrenciler okudukları metni kendi yaşamlarıyla ilişkilendirerek bireysel olarak anlamlandırır (E2.4, E3.1, KB2.8). Öğrenciler metinden seçtikleri ifadeleri kendi yaşamlarına uyarlayarak yeniden ifade eder; "Ma kyoişa vulur.", "Papuli çxomi çopums.", "Çku meci bikomt." gibi cümlelerle yaşadıkları çevreyi, günlük yaşamlarını ve topluluk ilişkilerini metinle ilişkilendirir (SDB3.1, D10.3, D14.3).

Sürecin son aşamasında öğrenciler okudukları metin hakkında bireysel düşüncelerini ifade eder ve sınıfla paylaşır (E2.4). Gönüllü öğrenciler metnin içeriğini kendi cümleleriyle anlatırken diğer öğrenciler onları dikkatle dinler (D14.1, D16.3). Ardından öğrenciler grup çalışmaları yaparak metinle ilgili sorular oluşturur, birbirlerine köy yaşamı, günlük faaliyetler ve topluluk yaşamı hakkında sorular sorar ve cevap verir (SDB2.1, SDB2.2, SDB2.3, D15.1).

LAZ.6.4.K.

"Köy Yaşamı ve Kültürüm" temasına yönelik konuşma-anlatma süreci, öğrencilerin köy yaşamı, günlük faaliyetler, aile içindeki sorumluluklar ve topluluk yaşamına ilişkin deneyimlerini harekete geçirmek amacıyla sınıf içinde gerçekleştirilen kısa diyalog örnekleri ve canlandırmalar üzerinden başlatılır (E1.1, E1.5, E2.1). Öğrencilere "Köyünü nasıl tanıtırsın?", "Günlük olarak hangi işleri yaparsın?", "Köyde hangi mekânlar bulunur?", "Bir misafiri nasıl karşılarsın?", "Birlikte yapılan işlerden nasıl bahsedersin?" gibi sorular yöneltilir (E3.8). Öğrenciler bu sorular üzerinden kendi deneyimlerini paylaşır, yaşadıkları çevreyi ve günlük yaşamlarını nasıl anlattıklarını hatırlar ve bu süreçte köy yaşamına ilişkin bilgilerin nasıl ifade edilebildiğini söyleyerek mevcut içerikle ilişkilendirir (SDB1.1, SDB2.1, SDB2.3, D14.1).

Köy yaşamını, günlük faaliyetleri, doğal çevreyi ve topluluk yaşamını ifade eden kısa diyaloglar model olarak sunulur (E3.1, OB1). Öğrenciler bu diyalogları tekrar eder, birlikte söyler ve taklit ederek kullanılmaya başlanılan yapıları fark eder (D12.2, SDB1.3). Öğrenciler ifadeleri bireysel olarak ve grup hâlinde seslendirir, Lazcaya özgü sesleri fark ederek doğru telaffuzla söylemeye çalışır (KB2.2).

Öğrenciler model diyaloglardan hareketle köydeki mekânları tanıtma, günlük faaliyetlerden bahsetme, aile içindeki sorumlulukları ifade etme ve topluluk yaşamını anlatmaya yönelik kendi konuşmalarını oluşturur (E2.4, SDB3.1). Öğrenciler "Haya karmate ren.", "Ma kyoişa vulur.", "Papuli çxomi çopums.", "Kyois ordo ebiselt.", "Çku meci bikomt." gibi yapıları kullanarak yaşadıkları çevreyi ve günlük yaşamlarını anlatan kısa konuşmalar hazırlar; hazırladıkları konuşmaları tekrar eder, geliştirir ve daha akıcı hâle getirir (KB2.14, D10.3, D12.1). Öğrenciler oluşturdukları konuşmaları sınıf içinde sözlü olarak ifade eder ve konuşmalarını kendi özelliklerine göre zenginleştirir (SDB1.3).

Konuşma sürecinde öğrenciler hazırlıklı ve hazırlıksız konuşma durumlarında öğrendikleri ifadeler kullanılarak iletişim kurulabildiğini deneyimler (E2.2, E2.4). Hazırlıklı konuşmalarda yaşadığı çevreyi tanıtır, günlük işlerden bahseder, köydeki mekânları ve topluluk yaşamını anlatır. Hazırlıksız konuşmalarda ise arkadaşları tarafından yöneltilen sorulara anlık ve bağlama uygun cevaplar verir; soru sorar, cevap verir ve konuşmayı sürdürür (SDB2.1, SDB2.2, SDB2.3,D14.1). Öğrenciler konuşmalarında uygun sözcükleri seçer, cümlelerini açık ve anlaşılır şekilde kurar ve mesajlarını net biçimde ifade eder (OB1, KB2.8). Öğrenciler birbirlerini dinleyerek iletişimi sürdürür, konuşma sırasına uyar ve sosyal etkileşim içinde öğrenir.

Öğrenciler öğrendikleri ifadeleri farklı durumlara uyarlayarak yeniden kullanır; bir misafiri karşılama, köyünü tanıtma, günlük işleri anlatma, birlikte yapılan faaliyetlerden bahsetme ya da doğal çevreyi tanıtma gibi farklı durumları canlandırır ve bu durumlara uygun ifadeler kullanılarak konuşur (SDB3.1, E2.4, D10.3). Öğrenciler konuşmalarını bağlama uygun şekilde yeniden düzenler, farklı kişilerle iletişim kurarken kullanılabilecek ifadeleri karşılaştırır ve uygun iletişim biçimlerini seçer (KB2.14,D4.3, D15.5, OB5).

Sürecin sonunda öğrenciler gerçekleştirdikleri konuşma etkinliklerini değerlendirir; yaşadıkları çevreyi ve günlük yaşamlarını anlatan kısa konuşmalar yapar, arkadaşlarının konuşmalarını dikkatle dinler ve birbirlerinin konuşmalarına yönelik görüşlerini ifade eder (E3.5, D4.2, D12.2,D14.1). Öğrenciler birbirlerine geri bildirim verir, karşılıklı konuşmalar gerçekleştirir ve düşüncelerini paylaşır (SDB2.1, SDB2.2, SDB2.3,KB2.8). Öğrencilerden köy yaşamındaki günlük işleri ve aile içindeki sorumlulukları temel alarak kısa bir video hazırlamaları istenebilir. Bu kapsamda öğrencilerin günlük yaşamda yapılan işleri, üretim faaliyetlerini ve aile bireylerinin sorumluluklarını uygun ifadelerle anlatmaları beklenebilir. Öğrencilerin öğrendikleri temel kalıpları kullanarak günlük yaşamlarını sözlü olarak ifade etmeleri ve dili doğal bir iletişim aracı olarak kullanmaları sağlanabilir. Ayrıca öğrencilerden günlük yaşamla ilgili edindikleri bilgileri ilişkilendirerek anlamlı bir bütün hâlinde sunmaları ve öğrendikleri ifadeleri kendi cümleleriyle yeniden ifade etmeleri beklenebilir. Video hazırlama süreci, öğrencilerin sözlü ifade becerilerini geliştirmelerine ve telaffuzlarını pekiştirmelerine katkı sağlayabilir.Performans görevi sonunda öğrenciler hazırladıkları videoları sınıf ortamında paylaşabilir. Bu süreçte öğrencilerin kendilerini açık ve anlaşılır biçimde ifade etmeleri, doğru ve anlaşılır telaffuzla konuşmaları ve iletişim kurmaları beklenebilir. Bu performans görevi kontrol listeleri, gözlem formları, dereceli puanlama anahtarları, öz / akran / grup değerlendirme formları ile değerlendirilebilir.

LAZ.6.4.Y.

"Köy Yaşamı ve Kültürüm" temasına yönelik yazma süreci, öğrencilerin köy yaşamı, doğal çevre, günlük faaliyetler ve topluluk yaşamına ilişkin önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek amacıyla başlatılır (E1.1, E3.1, OB1). Öğrencilere köydeki mekânlar, günlük işler, aile içindeki sorumluluklar ve kültürel yaşamla ilgili daha önce öğrenilen yapılar hatırlatılır ve "Köyümü Tanıtıyorum" yazma görevi tanıtılır. Öğrencilerden yazma görevinde ne yapılacağının anlaşılması istenir ve "Köyünde hangi mekânlar var?", "Günlük olarak hangi işleri yapıyorsun?", "Ailenle birlikte neler yapıyorsun?", "Köy yaşamında hangi etkinlikler var?" gibi örnek sorular üzerinden konuya hazırlık yaptırılır (SDB1.1, KB2.8).

Öğrencilere köy yaşamını, doğal çevreyi ve günlük faaliyetleri anlatan kısa ve basit yazılı model metinler sunulur (E3.1, OB1). Öğrenciler bu metinleri inceleyerek yapı ve içerik hakkında farkındalık kazanır. "Haya karmate ren.", "Ma kyoişa vulur.", "Papuli çxomi çopums.", "Çku meci bikomt." gibi model ifadeler öğrenciler tarafından okunarak incelenir, ardından kopyalanarak yeniden yazılır (SDB1.3, D12.2). Bu süreçte öğrenciler Lazcaya özgü seslerin yazımdaki kullanımını fark eder ve doğru biçimde yazmaya çalışır (KB2.2).

Öğrenciler model metinlerden hareketle kendi yazılarını oluşturmaya yönlendirilir (E1.5, E2.4). "Köyümü Anlatıyorum" etkinliği kapsamında öğrencilere eksik bırakılmış ifadeler verilir ("Ma …şa vulur.", "Haya … ren.", "… çopums.", "… bikomt.") ve bu cümlelerin kendilerine göre tamamlanması istenir. Daha sonra öğrenciler bu cümleleri bir araya getirerek yaşadıkları çevreyi ve günlük yaşamlarını anlatan kısa bir metin oluşturur. Bu süreçte öğrenciler modeli kullanarak yeni içerik düzenler, bilgileri yapılandırır ve yazılı üretim gerçekleştirir (KB2.8,SDB1.3, D12.1).

Öğrenciler "Köyde Bir Gün" etkinliği kapsamında köydeki mekânları, günlük faaliyetleri, aile içindeki sorumlulukları ve topluluk yaşamını içeren kısa bir tanıtım metni yazar. Öğrenciler yazarken uygun kelimeleri seçmeye, basit cümle yapıları kurmaya, bilgileri doğru sırayla düzenlemeye ve mesajlarını açık ve anlaşılır şekilde ifade etmeye dikkat eder. Yazılarında hangi bilgiyi önce, hangisinin sonra verilebileceğini planlar; benzer ve farklı bilgiler karşılaştırılarak anlamlı bir bütün oluşturur (KB2.2, KB2.5, KB2.7, OB1). Grup çalışmalarında öğrencilerin görev paylaşımını dengeli biçimde gerçekleştirmeleri, birbirlerinin fikirlerine saygı göstermeleri ve ortak ürün oluştururken hakkaniyetli davranmaları teşvik edilir (KB2.14, D1.2, D10.3).

Öğrenciler yazdıkları metinler üzerinde yeniden düzenleme çalışmaları yapar (SDB2.1, SDB2.2). "Metnimi Geliştiriyorum" etkinliği kapsamında öğrenciler yazdıkları metni gözden geçirir, eksik ya da hatalı kısımları düzeltir, ifadelerini daha açık ve anlaşılır hâle getirir. Ardından öğrenciler yazılarını sınıf içinde paylaşır ve "Köy Yaşamı Panosu" etkinliği ile yazılar görsellerle birlikte sergilenir (SDB2.3, D4.2, D4.3). Öğrenciler dijital araçlar kullanarak hazırladıkları görselleri ve kısa metinleri paylaşır; kültürel yaşamı yansıtan ögeleri sınıf ortamında görünür hâle getirir (OB2, OB4, OB5).

Sürecin son aşamasında öğrenciler yazma süreçlerini değerlendirir (D12.2). "Kendimi Değerlendiriyorum" etkinliği kapsamında öğrenciler yazarken nelerin doğru yapılabildiğini, hangi bilgilerin açık şekilde ifade edilebildiğini, hangi alanlarda gelişilmesi gerektiğini derinlemesine değerlendirerek ifade eder. Ayrıca "Arkadaşımın Yazısını Okuyorum" etkinliği ile öğrenciler birbirlerinin yazılarını inceleyerek basit geri bildirimlerde bulunur, düşüncelerini paylaşır ve birbirlerine yapıcı öneriler sunar (SDB2.1, SDB2.2, D14.1, KB2.14). Bu süreçte öğrencilerin farklı görüşlere saygı duymaları, yapıcı iletişim kurmaları ve ortak öğrenme ortamına katkı sağlamaları desteklenir.

Öğrencilerden yaşadıkları köyü temel alarak köyde bulunan mekânları, doğal çevre unsurlarını ve günlük yaşam alanlarını tanıttıkları bir poster hazırlamaları istenebilir. Bu kapsamda öğrencilerin köyde yer alan temel mekânları, doğal çevreye ait unsurları ve köy yaşamında kullanılan alanları uygun ifadelerle belirtmeleri beklenebilir. Öğrendikleri temel kalıpları kullanarak yaşadıkları yeri sözlü olarak ifade etmeleri ve dili doğal bir iletişim aracı olarak kullanmaları desteklenebilir. Ayrıca öğrencilerin köy yaşamına ilişkin edindikleri bilgileri ilişkilendirerek anlamlı bir bütün hâlinde sunmaları ve öğrendikleri ifadeleri kendi cümleleriyle yeniden ifade etmeleri beklenebilir. Poster hazırlama sürecinin öğrencilerin sözlü ifade becerilerini geliştirmelerine ve hedef sözcükleri bağlama uygun kullanmalarına katkı sağlaması beklenebilir. Performans görevi sonunda öğrenciler hazırladıkları posterleri sınıf ortamında sözlü olarak sunabilir. Bu süreçte öğrencilerin kendilerini açık ve anlaşılır biçimde ifade etmeleri, doğru ve anlaşılır telaffuzla konuşmaları, arkadaşlarına basit sorular yöneltmeleri ve sorulara uygun cevaplar vermeleri beklenebilir. Bu performans görevi; öğrencilerin hedef kelime ve ifadeleri doğru ve bağlama uygun kullanmaları, anlaşılır ve doğru telaffuz etmeleri, yaşadıkları çevreyi uygun dil yapılarıyla ifade edebilmeleri, iletişim kurabilmeleri ve etkinliklere aktif katılım sağlamaları ölçütlerine göre analitik / bütüncül dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.

LAZ.6.4.DBS.

"Köy Yaşamı ve Kültürüm" temasına yönelik dil bilgisi seçme ve kullanma süreci, öğrencilerin köy yaşamı, doğal çevre, günlük faaliyetler ve topluluk yaşamını ifade etmeye yönelik dil parçalarına doğal ve bağlam içinde aşinalık kazanmalarıyla başlatılır (E1.1, E3.1, OB1). Öğrencilere köy yaşamını yansıtan kısa diyaloglar, videolar ve görseller sunulur. Bu içeriklerde "Haya karmate ren.", "Ma kyoişa vulur.", "Papuli çxomi çopums.", "Kyois ordo ebiselt.", "Çku meci bikomt.", "Misafiri momixtes." gibi ifadeler yer alır. Öğrenciler bu içerikleri dinleyerek, izleyerek ve inceleyerek hedef dil yapılarına genel bir aşinalık kazanır (OB2).

Öğrencilerin içerikte geçen mekân tanıtma ifadelerini, günlük faaliyet yapılarını, soru kalıplarını ve tekrar eden dil parçalarını fark etmeleri sağlanır (KB2.2, KB2.5). "Duy ve Bul" etkinliğinde öğrencilere dinledikleri ya da izledikleri içerikte geçen dil parçaları belirletilir; "Haya … ren.", "Ma …şa vulur.", "Si mipeşi ore?", "Si noğaşa mundes ulur?", "… çopums." gibi soru ve cevap kalıplarını işaretlemeleri, tekrar eden yapıları seçmeleri ve sınıfla paylaşmaları istenir (KB2.8,OB1, OB4).

Hedef dil yapılarını içeren ifadeler beden dili, görseller ve sözlü tekrarlarla sunulur (E3.1, OB4). Öğrenciler bu ifadeleri tekrar eder, taklit eder ve işitsel-görsel desteklerle dil yapılarını bütüncül olarak algılar. "Haya karmate ren.", "Ma kyoişa vulur.", "Papuli çxomi çopums." gibi ifadeler hem sözel hem fiziksel olarak öğrenciler tarafından canlandırılır (SDB2.1). 

Öğrenciler köydeki mekânları görseller üzerinde gösterir, günlük faaliyetleri beden diliyle ifade eder ve yaşadıkları çevreyi görseller üzerinden anlatır (D12.2).

Öğrenciler hedef dil parçalarını bağlam içinde tekrar eder (KB2.8, E1.5). "Tekrar Zinciri" etkinliği ile öğrenciler sırayla aynı kalıbı farklı içeriklerle kullanır ("Haya karmate ren.", "Ma kyoişa vulur.", "Papuli çxomi çopums.", "Çku meci bikomt."). Bu etkinlikte öğrenciler dil yapılarını otomatik olarak ve akıcı biçimde kullanır; öğrenilen ifadeleri genişleterek kullanır ve öğrenme sürecine aktif katılım gösterir (E2.4, E3.5, D3.4, D12.1). Öğrencilerin birbirlerine söz hakkı verirken dengeli davranmaları, grup içindeki görevleri adil biçimde paylaşmaları ve herkesin etkinliğe katılımını desteklemeleri teşvik edilir (D1.2).

"Canlandır ve Söyle" etkinliği ile öğrenciler duydukları ifadeleri fiziksel olarak canlandırır ve eş zamanlı olarak tekrar eder (SDB2.2, E2.1, E2.2). Öğrenciler bir misafiri karşılama, köyde karşılaşma, birlikte çalışma, günlük faaliyetlerden bahsetme ya da yaşadığı çevreyi tanıtma gibi durumları beden diliyle gösterirken aynı anda sözel olarak ifade eder (D4.2, D4.3). Bu süreçte öğrencilerin topluluk yaşamı, yardımlaşma ve birlikte çalışma kültürüne ilişkin farkındalık geliştirmeleri desteklenir (D20.2).

Öğrenciler öğrenilen dil yapılarını iletişim içinde kullanmaya başlar (SDB2.1, SDB2.2, SDB2.3, OB1). Grup çalışmalarıyla öğrenciler birbirlerine köy yaşamı, günlük faaliyetler, aile içindeki sorumluluklar ve yaşadıkları çevre hakkında sorular sorar ve cevap verir. Öğrenciler "Si mipeşi ore?", "Si noğaşa mundes ulur?", "Si nçai tzilarei?" gibi sorulara cevap verirken hedef dil yapılarını kurallar düşünülmeden, doğal iletişim durumlarında kullanır (D14.1, D15.1,D4.5). Bu süreçte öğrencilerin nezaket kurallarına uygun iletişim kurmaları, birbirlerini dikkatle dinlemeleri ve farklı yaşam deneyimlerine saygı göstermeleri desteklenir.

Sürecin sonunda öğrenciler edinilen dil yapılarını farklı bağlamlarda kullanır. Öğrenciler yaşadıkları çevreyi tanıtırken, günlük faaliyetlerden bahsederken, arkadaşlarıyla iletişim kurarken ve sınıf içinde sözlü-yazılı ifadeler oluştururken öğrenilen dil parçalarını doğal biçimde kullanır. Ayrıca farklı iletişim durumlarına göre ifadelerini yeniden düzenler, uygun dil kalıplarını seçer ve kendi yaşamlarıyla ilişkilendirerek kullanır (SDB1.1, SDB3.1, D5.2, OB5).

LAZ.6.4.SÖS.

"Köy Yaşamı ve Kültürüm" temasına yönelik sözcük seçme ve kullanma süreci; öğrencilerin köy yaşamına, doğal çevreye, günlük üretim faaliyetlerine ve kültürel yaşama ilişkin hedef sözcüklerle karşılaşmaları üzerinden başlatılır (E1.1, SDB1.1). Öğrenciler köy yaşamını yansıtan kısa diyaloglar, görseller, dinleme metinleri ve videolar aracılığıyla ev, köy, ahır, serender, değirmen, köprü, alımyeri, kale, dere, yol, ağaç, bahçe, yayla, fide, çalışmak, toplamak, kazmak, fındık toplamak, çay toplamak, ot kesmek, yapmak, satmak, misafir, bayram, düğün, imece ve iş gibi hedef sözcükleri doğal bağlam içinde duyar ve görür (OB4, KB2.2). Öğrenciler sözcükleri bütüncül olarak algılayarak bu sözcüklere ilk aşinalıklarını kazanır (OB1, E3.8).

Öğrencilerin içerikte tekrar eden hedef sözcükleri fark etmeleri sağlanır (KB2.2). "Duy-Gör-İşaretle" etkinliğinde öğrenciler dinledikleri, izledikleri veya okudukları içeriklerde geçen hedef sözcükleri belirler, işaretler ve arkadaşlarıyla paylaşır. Ardından öğrenciler belirledikleri sözcükleri doğru sesletimle tekrar eder. Bu süreçte özellikle Lazcaya özgü seslerin bulunduğu sözcüklerin doğru telaffuzu modelleme ve tekrar çalışmalarıyla desteklenir (OB1, SDB2.1).

Öğrencilerin hedef sözcüklerin kullanım alanlarını fark etmeleri sağlanır (OB4). "Nerede Kullanılır?" etkinliğinde öğrenciler verilen sözcüklerin hangi durumlarda kullanıldığını belirler. Örneğin ev, köy, serender, değirmen, köprü, alımyeri, dere ve yayla gibi sözcüklerin köydeki mekânları ve doğal çevreyi tanıtmak için; çalışmak, toplamak, kazmak, fındık toplamak, çay toplamak, ot kesmek, yapmak ve satmak gibi sözcüklerin günlük işler ve üretim faaliyetlerini anlatmak için; misafir, bayram, düğün ve imece sözcüklerinin ise kültürel yaşam ve topluluk etkileşimini ifade etmek amacıyla kullanıldığını örnek cümleler ve görseller üzerinden açıklar (KB2.7, D14.1). Böylece öğrencilerin sözcüklerin iletişimle ilgili işlevlerini fark etmeleri desteklenir.

 Öğrenciler hedef sözcükleri benzer özelliklerine göre gruplandırır (KB2.5). "Grupla-Adlandır" etkinliğinde öğrenciler hedef sözcükleri köydeki mekânlar, doğal çevre unsurları, günlük işler ve üretim faaliyetleri ile kültürel yaşam başlıkları altında sınıflandırır. Sınıflandırma sürecinde öğrenciler sözcükler arasındaki anlam ilişkilerini fark eder; aynı bağlamda kullanılan sözcükleri birlikte değerlendirerek kavramsal bütünlük oluşturur (KB2.5, OB1, SDB2.2).

Öğrencilerin hedef sözcüklerin anlamlarını kendi yaşam deneyimleriyle ilişkilendirmeleri desteklenir (KB2.8). "Benim Köyüm" etkinliğinde öğrenciler yaşadıkları köyü, çevrelerinde bulunan doğal unsurları ve günlük yaşamlarında karşılaştıkları mekânları öğrendikleri sözcüklerden yararlanarak ifade eder. Öğrenciler aileleriyle birlikte yaptıkları günlük işleri, üretim faaliyetlerini ve katıldıkları kültürel etkinlikleri anlatırken öğrendikleri sözcükleri kendi deneyimleriyle ilişkilendirir. Böylece hedef sözcüklerin anlamları öğrencilerin zihninde somut yaşantılarla pekiştirilir (SDB1.1, OB5, D2.4).

Öğrencilerin hedef sözcüklerin anlamlarını daha açık biçimde ortaya koymaları desteklenir (KB2.14). "Anlamını Açıkla" etkinliğinde öğrenciler seçtikleri sözcükleri basit ifadelerle açıklar, örnek cümle içinde kullanır ve gerektiğinde görsellerden yararlanır. Öğrenciler köy, serender, alımyeri, imece, yayla, dere gibi sözcüklerin anlamlarını kendi ifadeleriyle açıklarken bunların köy yaşamındaki yerini ve kullanım amacını belirtir. Çalışmak, toplamak, kazmak, satmak gibi eylem bildiren sözcükleri ise günlük yaşamdan örneklerle açıklar. Böylece öğrencilerin sözcüklerin anlamlarını yorumlamaları ve bunları farklı kavramlarla ilişkilendirmeleri desteklenir (SDB2.1, OB1, D10.3).

Öğrencilerin hedef sözcükleri farklı bağlamlarda kullanmaları desteklenir (E2.1). "Cümle Kur-Paylaş" etkinliğinde öğrenciler verilen hedef sözcüklerle kısa ve anlamlı cümleler oluşturur. Öğrenciler köyde bulunan mekânları tanıtır, yaşadıkları çevreyi anlatır, aile bireyleriyle yaptıkları günlük işleri ifade eder ve kültürel yaşamla ilgili örnekler verir. Oluşturdukları cümleleri arkadaşlarıyla paylaşarak birbirlerinin ifadelerini dinler ve farklı kullanım örneklerini fark eder (SDB2.2, SDB2.3, D14.1).

Öğrenciler hedef sözcükleri doğal iletişim durumlarında kullanmaya yönlendirilir (SDB2.1). "Sor-Cevapla" etkinliğinde öğrenciler birbirlerine yaşadıkları köy, köyde bulunan mekânlar, günlük işler ve kültürel etkinliklerle ilgili basit sorular sorar ve cevap verir. Öğrenciler yaşadıkları yeri tanıtır, köyde bulunan doğal çevre unsurlarını ifade eder, aileleriyle birlikte yaptıkları üretim faaliyetlerinden bahseder ve bayram, düğün, imece gibi kültürel etkinliklere ilişkin temel ifadeleri kullanır. Bu süreçte hedef sözcükleri iletişim amacına uygun, kendiliğinden ve doğal biçimde kullanmaları desteklenir (SDB2.2,E2.3, E2.4, D4.2).

Öğrencilerin hedef sözcükleri farklı iletişim bağlamlarında kullanmaları sağlanır. "Köyümüzde Bir Gün" etkinliğinde öğrenciler günlük yaşamı yansıtan kısa canlandırmalar gerçekleştirir. Köyde karşılaşma, birlikte çalışma, misafir karşılama, üretim faaliyetlerine katılma veya kültürel bir etkinlikte bulunma gibi günlük durumları canlandırırken öğrendikleri sözcükleri uygun dil yapılarıyla birlikte kullanır. Böylece öğrenciler sözcükleri yalnızca tek tek değil, gerçek iletişim bağlamı içinde işlevsel olarak kullanma deneyimi kazanır (SDB2.1, SDB2.2, OB5, D2.2).

Sürecin son aşamasında öğrencilerin hedef sözcükleri farklı iletişim durumlarında etkili, doğal ve kalıcı biçimde kullanmaları desteklenir. Öğrenciler konuşma, dinleme, okuma ve yazma etkinliklerinde öğrendikleri sözcüklerden yararlanarak yaşadıkları köyü, çevrede bulunan mekânları, günlük üretim faaliyetlerini ve kültürel yaşamı basit ifadelerle anlatabilir (SDB2.1, OB5). Aile içindeki sorumluluklarından, birlikte yapılan işlerden ve topluluk yaşamına ilişkin deneyimlerinden söz edebilir. Farklı iletişim ortamlarında uygun sözcükleri seçerek kullanabilir; öğrendikleri sözcükleri yeni bağlamlara aktarabilir ve dili köy yaşamına ilişkin günlük iletişim ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde işlevsel olarak kullanabilir (KB2.8, OB5, D2.4, D16.3).

LAZ.6.4.SES.

"Köy Yaşamı ve Kültürüm" temasına yönelik sesletim seçme ve kullanma süreci; öğrencilerin köy yaşamı, doğal çevre, günlük üretim faaliyetleri ve kültürel yaşama ilişkin hedef sesletim unsurlarına dikkat ederek dinlemeleriyle başlatılır (E3.2). Öğrencilere köy yaşamını yansıtan kısa diyaloglar, ses kayıtları ve videolar sunulabilir (OB2). Bu içeriklerde köydeki mekânları tanıtma, yaşadığı yeri ifade etme, günlük işleri anlatma, aile içindeki sorumluluklardan bahsetme ve kültürel etkinliklerle ilgili temel ifadeler doğal bir iletişim akışı içinde yer alabilir. Öğrenciler bu içerikleri dinlerken Lazcaya özgü seslerin doğru telaffuzuna, sözcük vurgusuna, tonlamaya ve konuşma akıcılığına dikkat eder (OB1).

Öğrencilerin hedef sesletim unsurlarını fark etmeleri sağlanır (KB2.2). "Dinle-Fark Et" etkinliğinde öğrenciler özellikle ç̌ sesleri içeren sözcüklerin nasıl sesletildiğini dikkatle dinler. "Çxomi, kyoişa, nçaişi, ğali ve xinci" gibi sözcüklerde yer alan seslerin çıkarılışını gözlemler; benzer ses özelliklerini ayırt ederek arkadaşlarıyla paylaşır. Öğrencilerin Lazcaya özgü sesleri diğer seslerden ayırt etmeleri ve doğru sesletim özelliklerini fark etmeleri desteklenir (OB1, SDB2.1).

Öğrenciler hedef sesletim unsurlarını tekrar ederek pekiştirir (E1.1, E3.2). "Tekrar Et-Söyle" etkinliğinde öğrenciler öğretmenin model olduğu sesletimleri bireysel ve grup hâlinde tekrar eder. Köy yaşamına ilişkin sözcükleri, günlük iş ve üretim faaliyetlerini anlatan ifadeleri doğru telaffuz, vurgu ve tonlamaya dikkat ederek seslendirir. Tekrar çalışmaları sırasında öğrencilerin özellikle Lazcaya özgü sesleri doğru çıkarabilmeleri için modelleme ve gerektiğinde bireysel geri bildirimlerden yararlanılır (SDB2.1).

Öğrenciler hedef sesletim unsurlarını farklı bağlamlarda tanımaya yönlendirilir (OB1). "Nerede Duydun?" etkinliğinde öğrencilere aynı hedef sesleri içeren sözcük ve ifadeler farklı iletişim durumları içinde dinletilir. Örneğin köyü tanıtma, günlük işleri anlatma, misafir karşılama veya imeceyle ilgili konuşmalarda geçen sözcüklerin sesletimleri karşılaştırılır. Öğrenciler aynı seslerin farklı iletişim ortamlarında da benzer biçimde kullanıldığını fark ederek doğru sesletim özelliklerini ayırt eder (KB2.7, OB4).

Öğrencilerin doğru sesletimi kendiliğinden seçerek kullanmaları desteklenir (KB2.8). "Hangisi Doğru?" etkinliğinde öğrencilere aynı sözcüğün veya ifadenin farklı biçimlerde sesletildiği örnekler dinletilir. Öğrenciler doğru sesletimi belirledikten sonra "Seç ve Söyle" etkinliğinde seçtikleri sözcükleri ve ifadeleri kendi cümleleri içinde kullanarak yeniden seslendirir. Böylece öğrencilerin doğru telaffuzu bilinçli olarak seçmeleri ve kendi konuşmalarına yansıtmaları sağlanır (E2.3, E2.4, SDB2.1).

Öğrenciler hedef sesletim unsurlarını doğal iletişim içinde kullanır (SDB2.1). "Sor-Cevapla" etkinliğinde öğrenciler yaşadıkları köy, köyde bulunan mekânlar, günlük işler ve kültürel yaşamla ilgili birbirlerine sorular sorar ve cevap verir. Konuşmaları sırasında Lazcaya özgü sesleri doğru telaffuz etmeye, uygun vurgu ve tonlamayı kullanmaya özen gösterir. Öğrencilerin iletişim sırasında sesletim özelliklerini doğal biçimde kullanmaları desteklenirken akıcı konuşmaları teşvik edilir (SDB2.2,SDB2.3, E2.4, D14.1). Sürecin son aşamasında öğrenciler öğrendikleri sesletim unsurlarını farklı iletişim bağlamlarında kullanarak kalıcı hâle getirebilir (SDB3.1).

Öğrenciler köy yaşamını tanıtan konuşmalarda, günlük üretim faaliyetlerini anlatırken, kültürel etkinliklerden söz ederken ve arkadaşlarıyla gerçekleştirdikleri kısa diyaloglarda Lazcaya özgü sesleri doğru telaffuz, uygun vurgu ve doğal tonlamayla kullanabilir. Böylece öğrenciler farklı iletişim ortamlarında sesletim özelliklerini bağlama uygun biçimde kullanarak iletişimlerini daha etkili hâle getirebilir (KB2.14, KB2.8, D10.3).

1. Etkinlik: Köyümü Birlikte Tanıtıyoruz

Öğrenciler ikili veya küçük gruplara ayrılabilir ve yaşadıkları veya hayal ettikleri bir köyü tanıtmaları istenebilir. Etkinlik öncesinde köy yaşamı, doğal çevre, günlük faaliyetler ve topluluk yaşamına ilişkin kısa örnek anlatımlar sunularak öğrencilerin bu ifadeleri birlikte tekrar etmeleri ve modele aşinalık kazanmaları sağlanabilir. Öğrenciler seçtikleri köy için köyde bulunan mekânları, doğal çevre unsurlarını ve günlük yaşam faaliyetlerini tanıtan kısa sözlü anlatımlar oluşturabilir, anlatımlarını prova edebilir ve canlandırabilir. Oluşturdukları anlatımları farklı biçimlerde sunmaları (günlük yaşamı anlatma, misafir karşılama, köy tanıtımı yapma, soru-cevap etkinliği oluşturma vb.) teşvik edilebilir.

2. Etkinlik: Köy Yaşamını Düzenle ve Genişlet

Öğrencilere köy yaşamı, günlük işler ve topluluk etkileşimleriyle ilgili kısa ancak eksik veya karışık hazırlanmış diyaloglar verilebilir. Bu diyaloglarda mekân adları eksik bırakılmış, günlük faaliyetler yanlış bağlamda kullanılmış veya soru-cevap yapıları karışık verilmiş olabilir. Öğrenciler diyalogları inceleyerek eksik veya hatalı ifadeleri belirleyebilir. Ardından öğrencilerden günlük yaşamı ve köy ortamını anlatan ifadeleri uygun yapılarla yeniden düzenlemeler ile diyaloğu anlamlı ve akıcı bir konuşma hâline getirmeleri istenebilir.

Öğrencilerden aynı duruma uygun en az iki farklı diyalog oluşturmaları istenebilir. Öğrenciler günlük faaliyetleri çeşitlendirerek konuşmayı genişletebilir, yeni soru-cevap yapıları ekleyebilir ve diyaloğu farklı iletişim durumlarına göre yeniden oluşturabilir.

Daha sonra öğrenciler oluşturdukları diyalogları eşleriyle canlandırabilir. Öğrenciler yaptıkları değişiklikleri açıklayarak hangi ifadeyi neden değiştirdiklerini ifade edebilir.

Etkinlik sonunda öğrenciler farklı diyalogları karşılaştırabilir ve hangi ifadelerin hangi durumlara daha uygun olduğunu belirtebilir. Böylece öğrencilerin köy yaşamı, günlük faaliyetler, topluluk yaşamı ve soru-cevap yapıları kapsamında ifadeleri farklı durumlara göre düzenleyerek kullanmaları desteklenebilir.

1. Etkinlik: Köyde Ne Var?

Öğrencilere köy yaşamına ait mekânları, doğal çevre unsurlarını ve günlük yaşam alanlarını yansıtan görseller verilebilir. Görsellerde ev, bahçe, yayla, dere, tarla, hayvanlar ve günlük faaliyetleri gösteren durumlar yer alabilir. Öğrenciler görselleri inceleyerek uygun sözcükleri seçer ve bu sözcükleri kullanarak kısa ifadeler oluşturabilir. Öğrenciler oluşturdukları ifadeleri eşleriyle birlikte sesli olarak tekrar edebilir. Ardından görseller üzerinden basit soru-cevap çalışmaları gerçekleştirilebilir.

2. Etkinlik: Dinle, Eşleştir, Söyle

 Öğrencilere köy yaşamı, günlük işler ve doğal çevre ile ilgili kısa ifadelerin yer aldığı kartlar ile bu ifadeleri yansıtan görseller verilebilir. Öğrenciler dinledikleri ifadeleri uygun görsellerle eşleştirebilir. Eşleştirme sonrasında öğrenciler ifadeleri sesli olarak tekrar edebilir ve öğretmen rehberliğinde basit cümleler kurabilir. Böylece öğrencilerin köy yaşamı, günlük faaliyetler ve temel iletişim yapıları ile ilgili ifadeleri tanımaları ve doğru biçimde kullanmaları desteklenebilir.