4. Tema: Yurdum Ve Dünyam (Welat Û Cîhana Mın)

KUR.8.4.D. “

 “Yurdum ve Dünyam” temasına yönelik dinleme / izleme–anlamlandırma süreci, öğrencilerin önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek amacıyla yurt, dünya, hava olayları ve kültürel unsurları yansıtan görseller üzerinden başlatılır (E1.1, E1.4, E1.5, E3.2). Görseller incelenerek “Kültürel mirasımızın kaybolması ne anlama gelir?”, “Mevsimlere göre hava olayları nasıl değişim gösterir?”, gibi sorulara yönelik düşünceler oluşturulur ve öğrencilerin kendi sınıf yaşantılarından örnekler vermeleri sağlanır (SDB1.2, SDB1.1, SDB2.1, SDB3.1). Bu süreçte önceki bilgi ve deneyimlerin harekete geçirilmesi, görsellerdeki unsurlar ile yaşantılar arasında temel ilişkilerin fark edilmesi ve mevcut içerik hakkında tahminlerde bulunulması sağlanır (D3.4, D14.1, OB4, KB2.11).

Kısa bir ses kaydı, video veya diyalogdan kesitler sunularak içerikte yer alan yurt, dünya, hava olayları ve kültürel unsurlar hakkında tahminlerde bulunulması sağlanır (E2.1, E3.2). Görsel ve işitsel ipuçları birlikte değerlendirilerek içerik hakkında çıkarımlar yapılır (E2.1, SDB2.1, SDB2.2, D14.1, OB2).

“Yurdum ve Dünyam” temasına uygun dinleme / izleme metni kesintisiz olarak sunulur. Bu metinde yurt, dünya, hava olayları ve kültürel unsurlar yer alır (E2.2, E3.2, D3.1, D3.4). Bu aşamada içeriğin genel anlamının kavranması, konusunun algılanması, temel unsurların, yönergelerin ve ayrıntıların tanınması beklenir. Böylece bütüncül içerikteki temel bileşenlerin fark edilmesi sağlanır (SDB1.2, OB1, KB2.2, KB2.10).

Dinleme sonrasında içerikte geçen yurt, dünya, hava olayları ve kültürel unsurlar görseller, kartlar ve dijital materyaller aracılığıyla yeniden ele alınır (KB2.5, KB2.7, KB2.11, KB2.12). Bu unsurlar eşleştirme, işaretleme ve sınıflandırma etkinlikleriyle ayırt edilir; benzerlik ve farklılıklar belirlenir. Başlangıçta yapılan tahminler tekrar gözden geçirilir ve dinlenen içerikle karşılaştırılır, tahminlerin doğruluğu kontrol edilir ve gerekçelendirilir. İçerikte yer alan unsurların bütün içinde konumlandırılması ve temel sınıflandırılması sağlanır (OB2, OB4, SDB2.1, E3.2). İçerikteki bilgiler tablo veya şemalar üzerinde yapılandırılarak yatay ve dikey ilişkiler görünür hâle getirilir (KB2.13, OB1).

Yurdumuz ve kültürümüz, mevsimler hava olayları alt temaları kategorilere ayrılır; dünya, dünya-hava olayları, dünya-yurt, yurt-kültür ilişkileri üzerinden anlamlı bağlantılar kurulur. Dinlenen metinler öğrencilerin kendi yaşantılarıyla ilişkilendirilerek içerik bireysel olarak içselleştirilir (SDB1.2, SDB1.3, SDB3.1, OB1). Bu süreçte dikkatlerini içerik üzerinde yoğunlaştırmaları, öğrenmeye istekle katılmaları ve yeni duruma uyum sağlamaları desteklenir (D19.1, E1.4, E3.2, OB5, SDB2.1).

Sürecin sonunda dinleme etkinliğine ilişkin gözlem, anlayış ve düşünceler (E1.5, E2.2, E3.7). Gönüllü öğrenciler söz alarak anladıklarını ifade ederken diğer öğrenciler onları dikkatle dinler (SDB2.1, SDB2.2, SDB3.1). Ardından ikili ve küçük grup çalışmalarıyla karşılıklı olarak bilgi, düşünce ve deneyimler paylaşılır; yurt, dünya, hava olayları ve kültürel unsurlar ile ilgili genel ifadeler kullanılır (D14.1, D15.1, KB2.15).

KUR.8.4.O.

“Yurdum ve Dünyam” temasına yönelik okuma-anlamlandırma süreci; öğrencilerin önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek amacıyla yurt, dünya, hava olayları ve kültürel unsurları içeren kısa metinler ve görseller üzerinden başlatılır (E1.1, E1.5). Görseller ve metin parçaları incelenerek “Bu metin ne hakkında olabilir?”, “Bu hava olayları yaşanmasaydı ne olurdu?”, “Kültürel mirasımız kaybolmasıyla ne yaşanabilir?” gibi sorulara yönelik tahminlerde bulunulması sağlanır (SDB1.1, SDB1.2, D14.1). Önceki bilgi ve deneyimlerin harekete geçirilmesi, mevsimler yurdumuz, hava olayları, kültürel unsurlar ve mevcut içerikle önceki bilgiler arasında temel ilişkilerin kurulması desteklenir (OB1, OB4, KB2.2). Sunulan yazılı ve görsel ipuçları aracılığıyla içerik ile önceki bilgi ve deneyimler arasında bağ kurulması sağlanır ve metnin konusu hakkında tahminlerde bulunulur (SDB2.1, OB4, KB2.2).

Okuma içeriğine ait başlık, görsel ve anahtar ifadeler incelenir. Bu ipuçlarına dayanarak metnin konusu, metinde yer alabilecek yurt, dünya, hava olayları ve kültürel unsurlar hakkında tahminlerde bulunulması sağlanır (E3.2, E3.8). Öğrencilerin görsel ve yazılı ipuçlarından yararlanarak içeriği genel olarak algılamaları desteklenir (SDB2.1, SDB2.3, KB2.11, OB1).

Metin sessiz olarak okunur. Okuma sürecinde içeriğin genel anlamının bütüncül olarak kavranması, metinde geçen yurt, dünya, hava olayları ve kültürel unsurlar ile ilgili yerlerin fark edilmesi beklenir (E3.2, E2.2). Ayrıca metin içerisindeki temel ayrıntıların belirlenmesi sağlanır. Böylece içeriğin konusu genel olarak algılanır ve temel bileşenler tanınır (SDB2.2, D3.1, D3.2, D3.4).

Okuma sonrasında metinde yer alan yurt, dünya, hava olayları ve kültürel unsurlar görseller ve bilgi kartlarıyla yeniden ele alınır (E3.10, SDB2.1). Bu unsurlar eşleştirme ve işaretleme etkinlikleriyle tanınır ve ayırt edilir “Oyun ile doğa ve çevre ilişkisi nasıl kurulabilir?”, “Hava olaylarını oluşturan etmenler nelerdir?” gibi sorular üzerinden içerik somutlaştırılır (OB4, KB2.2, D19.1). Başlangıçta yapılan tahminler tekrar gözden geçirilir ve metinle karşılaştırılarak doğruluğu kontrol edilir; doğru ve yanlış tahminler gerekçeleriyle ifade edilir (D12.3, E2.2, SDB1.2, KB2.12, OB5).

Metinde yer alan ögeler tablo, şema veya görsel düzenleyiciler aracılığıyla yapılandırılır. yurt, dünya, hava olayları ve kültürel unsurlar belirli bir düzen içinde yerleştirilerek bu unsurlar arasındaki bağlantılar açık biçimde ortaya konur (KB2.5, KB2.13, OB2, OB4). Bu unsurlar kategoriler hâlinde sınıflandırılır, benzerlik ve farklılık açısından karşılaştırılır. Ayrıca ögeler arasındaki yatay ve dikey ilişkilerin fark edilmesi sağlanır (E3.2, E3.7, KB2.7).

Yurt, dünya, hava olayları ve kültürel unsurlar arasındaki bağlantılar ele alınır. “Yurdumuzda yaşanan hava olayları yaşanmasaydı neler gerçekleşirdi?” “Yemeklerimiz damak tadımızı gösterir mi?” gibi sorular üzerinden ilişkiler kurulması sağlanır. Bu süreçte anlamlı bağlantılar kurulması ve metnin derinlemesine incelenmesi desteklenir (KB2.7, SDB2.2, OB4, D19.1). Metinden hareketle çıkarımlar yapılır ve elde edilen bilgiler öğrencilerin kendi sınıf ortamlarıyla ilişkilendirilerek ifade edilir, böylece içerik bireysel olarak içselleştirilir (E1.5, KB2.11).

Sürecin sonunda okuma ve anlamlandırma sürecine ilişkin gözden geçirilen bilgi, deneyim, düşünce ve duygular bireysel olarak ifade edilir (E3.1). Gönüllü öğrenciler söz alarak metinden anladıklarını paylaşırken diğer öğrenciler dikkatle dinler. Ardından ikili ve küçük grup çalışmalarıyla yurt, dünya, hava olayları ve kültürel unsurlar ile ilgili ifadeler kullanılarak karşılıklı paylaşımlar gerçekleştirilir (SDB2.1, SDB2.2). Bu süreçte iletişim kurulması, iş birliği yapılması ve karşılıklı etkileşim içinde bulunulması beklenir (SDB3.1, D14.1, D15.1).

KUR.8.4.K.

“Yurdum ve Dünyam” temasına yönelik konuşma-anlatma süreci, öğrencilerin önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek amacıyla yurt, dünya, hava olayları ve kültürel unsurlara ilişkin görseller ve kısa ifadeler üzerinden başlatılır (E1.1, E1.5). Öğrencilerin hava olaylarına ilişkin yaşantılarını hatırlamaları, yurdumuz, mevsimler ve kültürel unsurları ifade etmeleri ve yönergeleri fark etmeleri sağlanır. Bu süreçte önceki bilgi ve deneyimlerin etkin hâle getirilmesi ve mevcut içerikle ilişkilendirilmesi hedeflenir (SDB1.2, OB4, KB2.2).

Yurt, dünya, hava olayları ve kültürel unsurları içeren konuşma örnekleri [”cejnên me çavkanîyên bextewarîyê ne.”, “Gelo ferqa herêmên me tenê keşûhewa ye?” (”Bayramlarımız mutluluk kaynaklarıdır.”, “Acaba bölgelerimizin tek farkı iklim midir?”)] sunulur. Öğrencilerin bu örnekleri dinlemeleri, tekrar etmeleri ve doğru sesletimle taklit etmeleri sağlanır. Böylece model ifadelere aşinalık kazanmaları ve sözlü üretime hazırlık yapmaları desteklenir (D12.3, E2.5, E3.2, SDB2.1).

Öğrencilerin model konuşmaları taklit ederek benzer ifadeler üretmeleri sağlanır. Öğrenciler “Dema berf û baran nebare dê cîhan bibe çol”, “Di gotinên me yên gelêrî da gelek hestên me veşartî ne.”, “Lîstikên li derve zêhn û bîra meriv xurt dikin.” gibi ifadeleri tekrar ederken “Di lîstikan da lihevanînokan bibêje da ku zimanê te rewan bibe.”, “Çîroka Şengê û Pengê bixwînin.” [”Kar ve yağmur yağmadığında dünya çöl olacak.”, “Halk sözlerimizde (deyimlerimizde / atasözlerimizde) birçok duygumuz gizlidir.”, “Dışarıdaki oyunlar insanın zihnini ve hafızasını güçlendirir.” gibi ifadeleri tekrar ederken “Oyunlarda tekerlemeler söyle ki dilin akıcı olsun.”, “Şengê ve Pengê‘nin (Şeng ile Peng) hikâyesini okuyun.”] gibi yönergeleri de kullanır ve bu ifadeleri kendi sınıf ortamlarına göre değiştirerek yeniden kurar. Böylece taklit yoluyla yeni içerik oluşturulması ve bu içeriklerin bağlama uygun biçimde düzenlenmesi sağlanır (KB2.11, SDB2.1).

Öğrencilerin öğrendikleri dil yapılarını kullanarak yeni ve özgün ifadeler oluşturmaları sağlanır. Öğrencilerden yurt, dünya, hava olayları ve kültürel unsurları ifade eden cümleler kurmaları beklenir. Kurulan ifadelerin açık, anlaşılır ve doğru biçimde iletilmesi teşvik edilir. Bu süreçte uygun sözcüklerin seçilmesi, ifadelerin geliştirilmesi ve farklı örneklerle karşılaştırılması desteklenir (E3.2, KB2.7, KB2.8, OB1). Ayrıca öğrencilerin birbirlerine sorular yönelterek ifadelerini genişletmeleri ve sözlü etkileşim içinde kullanmaları sağlanır (E3.8, SDB2.2). Öğrencilerin hazırlıksız konuşma durumlarında bağlama uygun ifadeleri hızlı ve doğru biçimde seçerek kullanmaları ve hazırlıklı konuşma durumlarında belirledikleri içerikleri düzenleyerek doğal ve anlaşılır biçimde sunmaları desteklenir.

Öğrencilere, kendi yaşadıkları şehir ile dünyadan seçtikleri bir şehri karşılaştıran bir tanıtım kartı hazırlayabilecekleri performans görevi verilebilir. Bu görevde “li gorî...” (göre) ve “-tir” (daha) yapılarını kullanarak iki şehrin havasını, yemeklerini veya önemli yerlerini kıyaslarlar. Örneğin “Bajarê me li gorî Parîsê germtir e.” (Bizim şehrimiz Paris‘e göre daha sıcaktır.) gibi basit ama karşılaştırma içeren cümleler kurarlar. Performans görevi; hedef sözcüklerin doğru ve bağlama uygun kullanımı, temel dil bilgisi yapılarını işlevsel biçimde kullanabilme, yazılı ve / veya sözlü anlatımın anlaşılırlığı, iletişim amacına uygun ifade kullanımı ile göreve katılım, çaba ve süreç içindeki ilerleme gibi ölçütleri içeren analitik / bütüncül dereceli puanlama anahtarı, kontrol listesi veya gözlem formu ile değerlendirilebilir. Performans görevi sürecinde öğrencilerin sürece daha aktif katılmalarını desteklemek amacıyla öz / akran değerlendirme formlarına da yer verilebilir.

İkili çalışmalar gerçekleştirilir. Öğrencilerden biri yurt, dünya, hava olayları ve kültürel unsurları içeren cümleler kurar, diğeri dinler, sorular sorar ve gerektiğinde karşılaştırmalar  yapar (E2.2, E3.1). Roller değiştirilerek sürecin sürdürülmesi sağlanır. Bu süreçte öğrenilen yapıların farklı bağlamlarda kullanılması, yeniden düzenlenmesi ve sözlü iletişim yoluyla paylaşılması desteklenir (SDB2.1, SDB3.1, KB2.13, OB5).

Küçük grup çalışmaları yapılır (KB2.5, KB2.13). Öğrenciler grup içinde yurt, dünya, hava olayları ve kültürel unsurlarını içeren bir diyalog kurar; hava olayları ve kültürel unsurları belirler, bu unsurları sınıflandırır ve ortak bir sözlü sunum hazırlar. Böylece sınıflandırma ve yapılandırma becerilerinin geliştirilmesi sağlanır (SDB2.1, SDB2.2, SDB3.1, D14.1).

Sürecin sonunda öğrencilerin konuşma etkinliklerine ilişkin düşünce, duygu ve deneyimlerini değerlendirmeleri sağlanır. Öğrencilerden hangi ifadeleri doğru kullandıklarını, hangi noktalarda zorlandıklarını ve kendilerini nasıl geliştirebileceklerini ifade etmeleri beklenir. Bu süreçte yapılan çalışmaların yorumlanması ve anlamlandırılması desteklenir (SDB1.2, SDB1.3).

Öğrenciler bu değerlendirmelerini sınıf ortamında paylaşır ve arkadaşlarının görüşlerini dinlerler (D3.1, D3.2, D3.4). İkili ve grup içi paylaşımlar yoluyla karşılıklı geri bildirim verilmesi ve öğrenmenin pekiştirilmesi sağlanır (D15.1, D16.3, SDB2.1, SDB3.1).

KUR.8.4.Y.

“Yurdum ve Dünyam” temasına yönelik yazma-anlatma süreci; yurt, dünya, hava olayları ve kültürel unsurlara ilişkin görseller gösterilerek ve kısa ifadeler üzerinde durularak başlatılır (E1.1, E1.5, E3.2). Öğrencilerin bu görselleri incelemeleri, hava olayları ve kültürel unsurlara ilişkin bildikleri sözcükleri hatırlamaları; mevsimler ve yurdumuz ile ilgili ifadeleri ve bunlarla ilgili yönergeleri fark etmeleri ve bu bilgileri kısmen basit ifadelerle yazılı olarak ifade etmeleri sağlanır. Ayrıca verilen yazma görevinin ne olduğu, ne yazılacağı ve nasıl yazılacağının genel olarak anlaşılması desteklenir (SDB1.2, OB4, KB2.2).

Yurt, dünya, hava olayları ve kültürel unsurları bildiren ifadeler içeren kısa yazılı model metinler sunulur. Bu metinlerin incelenmesi, yapı ve ifade biçimlerinin fark edilmesi ve model alınarak bu metindekilere benzer ifadelerin yeniden yazılması sağlanır. Böylece modelden yararlanarak yazılı üretime geçiş desteklenir (E2.5, E3.2, SDB2.1, OB1).

Model metinler temel alınarak yazılı içerik oluşturulması sağlanır. “Pirbûna zimanan li cîhanê pirbûna rengan e.”, (”Dünyadaki dillerin çokluğu, renklerin çokluğudur.”, “Ülkemizde güneş doğduğunda, Avustralya‘da güneş batıyor.”) “Em li dibistanê kişikê dilîzin.” gibi ifadelerin yanı sıra “Zivistanê li welatê me cihê herî sar bajarê Qersê ye”, “Li welatê me ji bilî Çîyayê Sîpanê, Çîyayê Nemrûdê, Çîyayê Cîlo û Çîyayê Agirî jî hene” (”Okulda satranç oynuyoruz.” gibi ifadelerin yanı sıra “Kışın ülkemizde en soğuk yer Kars şehridir.”, “Ülkemizde Süphan Dağı‘nın yanı sıra Nemrut Dağı, Cilo Dağı ve Ağrı Dağı da vardır.”) gibi ifadeler de kullanılarak cümleler yazılır ve bu ifadeler uygun biçimde düzenlenir. Böylece yazma içeriğinin oluşturulması ve geliştirilmesi sağlanır (KB2.11).

Yazma görevinin yapılandırılması sağlanır. Yurt, dünya, hava olayları ve kültürel unsurları içeren kısa metinler yazılması beklenir. Yazma sürecinde uygun materyallerin seçilmesi (defter, çalışma kâğıdı vb.), uygun sözcüklerin ve dil yapılarının kullanılması, noktalama işaretlerine dikkat edilmesi ve genel mesajların açık ve anlaşılır biçimde ifade edilmesi desteklenir. Ayrıca öğrencilerin hazırlıklı yazma durumlarında içeriklerini planlayarak düzenlemeleri ve hazırlıksız yazma durumlarında bağlama uygun ifadeleri hızlı ve doğru biçimde seçerek kullanmaları sağlanır (E3.2, KB2.8, OB1). Bu aşamada yazılan metinlerin geliştirilmesi sağlanır. Yazılar yeniden okunur, benzer ve farklı yönler karşılaştırılır, sınıf eşyaları ve ifadeler kategorilere ayrılır ve gerekli düzenlemeler yapılır (KB2.5, KB2.7, SDB1.2).

Öğrencilere, geleneksel bir oyun ile modern bir oyunu (dijital oyunlar gibi) karşılaştıran kısa bir değerlendirme yazabilecekleri performans görevi verilebilir. “Berê...” (eskiden) ve “niha...” (şimdi) kelimelerini kullanarak oyunlardaki değişimi basitçe anlatabilirler. “Lîstikên kevin li gorî min xweştir in” (Eski oyunlar bence daha güzeldir) diyerek kendi görüşlerini gerekçeleriyle paylaşabilirler. Performans görevi; hedef sözcüklerin doğru ve bağlama uygun kullanımı, temel dil bilgisi yapılarını işlevsel biçimde kullanabilme, yazılı ve / veya sözlü anlatımın anlaşılırlığı, iletişim amacına uygun ifade kullanımı ile göreve katılım, çaba ve süreç içindeki ilerleme gibi ölçütleri içeren analitik / bütüncül dereceli puanlama anahtarı, kontrol listesi veya gözlem formu ile değerlendirilebilir. Performans görevi sürecinde öğrencilerin sürece daha aktif katılmalarını desteklemek amacıyla öz / akran değerlendirme formlarına da yer verilebilir.

Yazılı içeriklerin farklı bağlamlarda yeniden düzenlenmesi sağlanır (E1.1, E1.5, E3.2). Yazılan ifadeler değiştirilerek metinler genişletilir. Bu süreçte yazılı bilgilerin yeniden yapılandırılması ve paylaşılması desteklenir. Öğrencilerin yazdıkları metinleri arkadaşlarıyla paylaşmaları ve yazılı iletişim kurmaları sağlanır (D16.3, SDB2.1, SDB2.2).

Küçük grup çalışmaları yapılır. Grup içinde yazılan metinler paylaşılır, birlikte gözden geçirilir ve ortak metinler oluşturulur. Bu süreçte iş birliği yapılması ve olumlu iletişim kurulması teşvik edilir (SDB2.2, SDB2.3, SDB3.1, D14.1). Sürecin sonunda yazma süreci ve ürünlerine ilişkin değerlendirme yapılır. Yazılan metinler gözden geçirilerek güçlü yönler ve geliştirilmesi gereken noktalar belirlenir (E1.3, E1.4, E1.5). Ardından bu değerlendirmeler sınıf ortamında paylaşılır ve karşılıklı geri bildirimlerde bulunulur (D3.1, D3.2, D3.4, D14.3).

KUR.8.4.DBS.

“Yurdum ve Dünyam” temasına yönelik dil bilgisi seçme-kullanma süreci; yurt, dünya, hava olayları ve kültürel unsurları yansıtan görsellerin ve kısmen kısa diyalogların sunulmasıyla başlatılır (D12.3, E1.1, E1.5). Öğrenciler görselleri inceler, duydukları ifadeleri takip eder ve sınıfça tekrar eder. “Divê em kilam û stranên xwe yên gelêrî ji nû ve bibêjin.”, (”Halk ezgilerimizi ve türkülerimizi yeniden söylemeliyiz.”, “Ülkemizin meyveleri tropikal meyveler gibi değildir.”) gibi cümleler birlikte söylenerek içerikle ilk aşinalık oluşturulur. Bu süreçte dil yapılarının kuralları açıklanmadan, doğal ve bağlam içinde fark edilmesi sağlanır (SDB1.2, OB4).

Yurt, dünya, hava olayları ve kültürel unsurları içeren görseller üzerinden eşleştirme etkinliği yapılır (E3.2, E3.8). Öğrenciler dinledikleri cümleleri doğru görsellerle eşleştirir, ilgili unsurları işaretler ve hangi ifadenin hangi görsele ait olduğunu sözlü olarak belirtir. Bu etkinlik sayesinde Kurmancca dil parçaları kuralları bilinmeden fark edilerek ayırt edilir (KB2.2, KB2.7, OB1, OB5).

Kısa canlandırmalar veya video kesitleri izlenir. Öğrenciler izledikleri içerikte hangi mevsimin ne zaman yaşandığını, yurdumuzun dünyanın neresinde yer aldığını Kurmancca olarak ifade eden cümleleri ve basit ifadeleri (”Heke em cîhanê biparêz, ew dê kes bimîne. (Eğer dünyayı korursak, o yeşil kalır.)”, “Çîyarê herî bilind çîyayê Agirî ye”, “Em ê lîstikeke komî ya bi navê Keşkê Keleşo bilîzin” (”En yüksek dağ Ağrı Dağı‘dır.”, “Keşkê Keleşo adında grupça oynanan bir halk oyunu oynayacağız.”) belirler ve bu ifadeleri tekrar eder. Sınıf içine getirilen gerçek nesnelerle ilişki kurularak anlam güçlendirilir (SDB2.1, E3.2, OB4, D19.1).

Aynı yapıya sahip cümleler grup hâlinde tekrar edilir. Öğrenciler sırayla cümleleri sesli olarak söyler, arkadaşlarının tekrarlarını dinler ve birlikte tekrar ederek işitsel farkındalık geliştirir. Bu süreçte benzer dil yapılarının fark edilmesi sağlanır (E2.5, SDB2.2).

Yurt, dünya, hava olayları ve kültürel unsurlar ile ilgili farklı ifadeler ve yönergeler kullanılarak yeni örnekler oluşturulur. “Ger çem û robar nebûna dê çandinî û ceyran nebûya.”, “Di pîrozkirina sersalê da divê hin lihevanînok bên gotin”, “Li dinyayê yek ji herêmên bi bereket mezopotamya ye.” gibi cümlelerin yanı sıra “Hûn cejnan çawa pîroz dikin?”, “Gelo weku lîstikan çi tiştên din hene ku mîrasa me ya çandî destnîşan dikin?” (”Eğer ırmaklar ve nehirler olmasaydı tarım ve elektrik olmazdı.”, “Yılbaşı kutlamasında bazı tekerlemelerin söylenmesi gerekir.”, “Dünyadaki en bereketli bölgelerden biri Mezopotamya‘dır.” gibi cümlelerin yanı sıra “Siz bayramları nasıl kutlarsınız?”, “Acaba oyunlar gibi kültürel mirasımızı gösteren başka hangi şeyler vardır?”) gibi ifadeler de kullanılarak aynı dil yapıları farklı bağlamlarda  tekrar edilir. Böylece Kurmancca dil parçaları kuralları düşünülmeden, otomatik biçimde pekiştirilir (E3.7, KB2.11).

Sınıf içinde hareketli bir etkinlik yapılır. Öğrenciler dolaşarak gördükleri hava olayları ve kültürel unsurları gösterir ve özelliklerini ifade eden cümleler kurar. “Bayên biharê kengî dest pê dikin û xelas dibin?”, “Di xwarinên me yên gelêrî da herî zêde giha û pincar tê bikaranîn” (”Bahar göçleri ne zaman başlar ve ne zaman biter?”, “Geleneksel yemeklerimizde en çok ot ve yabani yeşillikler (şifalı otlar) kullanılır.”) gibi ifadeler gerçek ortamla ilişkilendirilerek kısa, doğal ve anlamlı biçimde tekrar edilir (SDB2.1, D17.1).

Beden diliyle canlandırma etkinliği uygulanır. Öğrenciler yurt, dünya, hava olayları ve kültürel unsurları taklit eder ve onların şekillerini beden hareketleriyle gösterirler. Böylece dil yapıları kuralları bilinmeden fiziksel olarak da içselleştirilir (SDB2.2, SDB2.3, D5.2, D14.3). Konuşma ve hareketin birlikte kullanıldığı oyunlaştırılmış etkinlikler yapılır. Öğrenciler hem cümle kurar hem de aynı anda nesneleri gösterir. Bu süreçte Kurmancca dil parçaları eş zamanlı olarak tekrar edilir ve canlandırılır (E2.5, SDB3.1).

İkili ve grup çalışmalarıyla süreç tamamlanır (E2.2). Öğrenciler birbirleriyle yurt, dünya, hava olayları ve kültürel unsurlarını kullanarak diyaloglar oluşturarak iletişim kurar. Kullanılan ifadeler doğal ve akıcı hâle gelir (SDB2.1, D3.1, D3.2, D3.4). Bu süreçte öğrenciler öğrendikleri dil yapılarını, kuralları düşünmeden seçerek farklı durumlarda kullanır ve iletişim kurarken tabii biçimde kullanıma sokar (D14.1, D15.1, KB2.13, KB2.14).

KUR.8.4.SÖS.

“Yurdum ve Dünyam” temasına yönelik sözcük seçme-kullanma süreci; yurt, dünya, hava olayları ve kültürel unsurlarına ilişkin hedef sözcüklerin yer aldığı görsellerin ve kısa diyalogların sunulmasıyla başlatılır. Öğrenciler bu içerikleri dinler ve izler, hedef sözcükleri bütünsel olarak duyar ve görür (E1.1, OB4).

Sınıfça tekrar etkinliği yapılır. Hedef sözcükler sesli olarak tekrar edilir; “demsal”, “welat”, “bajar”, “çand”, “lîstik”, “sersal”, “cejn”, “bajar”, “ax” (”mevsimler”, “ülke”, “şehir”, “kültür”, “oyun”, “yılbaşı”, “bayram”, “toprak / diyar”) gibi sözcükler doğru sesletimle söylenir. Bu süreçte sözcüklerin doğal kullanımına aşinalık kazandırılır (E2.5, SDB2.1).

Görseller üzerinden sözcüklerin kullanımı üzerine çalışmalar yapılır. “Cil û bergên me yên gelêrî çi ne û bêtir bi kîjan rengî ne?”, “Xwarinên me yên tûj û tirş kîjan in?” (”Geleneksel kıyafetlerimiz nelerdir ve daha çok hangi renktedirler?”, “Acılı ve ekşi yemeklerimiz hangileridir?”) gibi sorulara hedef sözcüklerle cevap verilmesi sağlanır. Böylece sözcüklerin kullanım bağlamı algılanır (E3.2, SDB2.1, D17.1). Sözcüklerin anlamlarını zihinde yapılandırmaya yönelik eşleştirme ve sınıflandırma etkinlikleri uygulanır. Yurt, dünya, hava olayları, kültürel unsurlar ve ilgili ifadeler doğru sözcüklerle eşleştirilir, benzer özelliklerine göre gruplandırılır ve sözcükler arasında kavramsal ilişkiler kurulur (KB2.2, KB2.5, KB2.7, OB1).

Hedef sözcüklerin anlamlarını pekiştirmek amacıyla tekrar ve kullanım çalışmaları yapılır. Aynı sözcükler farklı örnekler içinde kullanılır; hava olayları ve kültürel unsurlar gösterilerek adlandırılır ve “demsal”, “welat”, “ewr”, “cejn” (”mevsimler”, “ülke”, “bulut”, “bayram”) gibi sözcükler çeşitli durumlarda tekrar edilir. Böylece sözcüklerin anlamları bağlam içinde algılanır (KB2.11).

Sınıf içinde hareketli etkinlikler uygulanır. Öğrenciler sınıfta dolaşarak etrafa resimleri asılmış yurdumuzun bölgeleri hava olayları ve kültürel unsurları ifade eden sözcükleri kullanır (D19.1, E1.3, E2.5). Sözcüklerin gerçek yaşamla ilişkilendirilmesi ve kendiliğinden, doğal ve tabii bir biçimde kullanılması sağlanır (SDB2.2, OB4, OB5).

İkili ve grup çalışmalarıyla süreç tamamlanır (E2.2). Öğrenciler birbirlerine sorular sorar, yurt, dünya, hava olayları ve kültürel unsurları tanımlar ve hedef sözcükleri iletişim kurarken  kendiliğinden, gerçek ve doğal biçimde kullanır (SDB2.1, D14.1). Bu süreçte sözcüklerin farklı bağlamlarda etkili biçimde kullanıma sokulması desteklenir (KB2.13, KB3.3).

KUR.8.4.SES.

“Yurdum ve Dünyam” temasına yönelik sesletim seçme-kullanma süreci; sınıfa yurt, dünya, hava olayları ve kültürel unsurları yansıtan görsellerin getirilmesiyle başlatılır. Görseller incelenirken kısa diyaloglar dinletilir (E1.1, E1.5, E3.2). Dinleme sırasında duyulan sözcüklere dikkat edilmesi ve özellikle tekrar eden seslerin fark edilmesi sağlanır. Dinleme sonrasında duyulan sözcükler sınıfça tekrar edilir ve hangi seslerin duyulduğu belirlenir (SDB1.2, OB1, OB4, KB2.2).

Sınıfça tekrar etkinliği yapılır. Sözcükler önce toplu ardından bireysel olarak tekrar edilir. “demsal”, “welat”, “bajar”, “çand”, “lîstik”, “sersal”, “cejn”, “bajar”, “ax” (”mevsimler”, “ülke”, “şehir”, “kültür”, “oyun”, “yılbaşı”, “bayram”, “toprak / diyar”) gibi sözcükler doğru sesletimle ifade edilir ve işitsel doğruluk pekiştirilir (E1.3, E3.2, SDB2.1).

Farklı cümlelerin yer aldığı dinleme etkinliği uygulanır. Aynı sesleri içeren sözcükler farklı cümleler içinde dinlenir (E3.2, E3.8). Dinleme sonrasında duyulan sözcükler ve tekrar eden sesler belirlenir. Benzer sesler karşılaştırılır ve aralarındaki farklar ortaya konur (KB2.10, KB2.11, KB2.16).

Sınıf içinde uygulama etkinliği yapılır. Sınıfa getirilen görseller veya nesneler gösterilerek doğru sesletimle adlandırılır (SDB2.2, SDB2.3, SDB3.1). Öğrenciler gördükleri nesneleri kendiliğinden seçerek doğru ve doğal biçimde ifade eder, yanlış sesletimler fark edilerek doğru biçimi tekrar edilir. Bu süreçte öğrencilerin sesleri gerçek ve tabii bir biçimde kullanmaları desteklenir (D3.4, KB2.7). Ses gruplama etkinliği uygulanır. Benzer sesleri içeren sözcükler bir araya getirilir ve farklı sesler ayırt edilerek gruplandırılır. Bu süreçte öğrencilerin ses farkındalıkları güçlendirilir (E3.2, KB2.5, KB2.13).

İkili ve grup çalışmaları yapılır (E2.2, E3.8). Öğrenciler birbirlerine yurt, dünya, hava olayları ve kültürel unsurlar ile ilgili ifadeleri (ilişkileri gibi) doğru sesletimle ifade eder. Öğrencilerin hedef sesleri iletişim sırasında kendiliğinden, doğru, gerçek ve tabii bir biçimde kullanmaları sağlanır (SDB2.1, SDB3.1). Etkinlik sonunda yapılan konuşmalar değerlendirilir ve sesletim doğruluğu üzerine geri bildirim verilir (D3.2, D3.4, D14.1, KB3.3).

1. Etkinlik: Ailem ve Dengbêjî (Malbata Min û Dengbêjî)

Öğrenciler, miras kavramı çerçevesinde bir dengbêj klamını veya aile büyüklerinden duydukları eski bir hikâyeyi inceleyebilirler. Bu değerin neden “canlı bir miras” olduğunu arkadaşlarına anlatırken “Ev çîrok mîrasa me ye. (Bu hikâye mirasımızdır.)” şeklinde bir tanıtım yapabilirler.

2. Etkinlik: Yeşil Okul Planı (Plana Dibistana Kesk) Öğrenciler, okullarını daha yeşil ve çevreci yapmak için basit bir taslak hazırlayabilirler. “Ger em daran biçînin, hewa paqij dibe. (Eğer ağaç dikersek hava temizlenir.)” gibi şartlı cümleler kullanarak çevre koruma üzerine çözüm önerileri geliştirebilirler.

3. Etkinlik: Oyunlarımız: Eskiden ve Şimdi (Lîstikên Me: Berê û Niha) Öğrenciler geleneksel oyunlar ile modern oyunları karşılaştırabilirler. “Lîstikên berê li gorî yên niha hîn bi kêf bûn. (Eski oyunlar şimdikilere göre daha keyifliydi.)” gibi ifadelerle oyunlardaki değişimi ve kendi görüşlerini basitçe anlatabilirler.

4. Etkinlik: Dünya İçin Bir Slogan (Ji Bo Cîhanê Sloganek) Öğrenciler, iklim değişikliğine dikkat çekmek için genel ağ üzerinden görseller bularak afişler hazırlayabilirler. “Ji bo ku cîhan bimîne, xwezayê biparêze. (Dünyanın kalması için doğayı koru.)” gibi amaç bildiren sloganlar yazarak çevre bilincini vurgulayabilirler.

5. Etkinlik: Hayalî Yolculuk (Rêwîtiya Xeyalî) Öğrenciler, dünya haritası üzerinde bir rota belirleyerek etkileşimli tahta yardımıyla hayalî bir gezi planı sunabilirler. “Ez dixwazim herim wê derê ji bo ku çanda wan nas bikim. (Orayı tanımak için gitmek istiyorum.)” şeklinde gelecek niyetlerini ve gezi amaçlarını paylaşabilirler.

1. Etkinlik: Neden-Sonuç Tamamlama (Sedem û Encam)

Öğrencilere, hava olayları ve çevresel değişimler üzerine neden-sonuç ilişkisi kuran hazır kalıplar verilebilir. Örneğin “Ji ber ku hewa germ dibe ... (Hava ısındığı için ... )” veya “Ji bo ku em xwezayê biparêzin ... (Doğayı korumak için ... )” gibi boşlukları, görsellerden yararlanarak mantıklı ifadelerle tamamlayabilirler.

2. Etkinlik: Şehir ve Bölge Karşılaştırması (Hevberkirina Bajar û Herêman)

Öğrencilere iki farklı yerin görseli (karlı bir dağ köyü ve güneşli bir sahil şehri) sunulabilir. “Bajarê me li gorî gund ... e. (Şehrimiz köye göre ... dır.)” ve “Hewa li wir li gorî vir ... e. (Orada hava buraya göre ... dır.)” kalıplarını kullanarak seviyeye uygun akademik karşılaştırmalar yapmaları sağlanabilir.

3. Etkinlik: Kültürel Miras Kartı (Karta Mîrasa Çandî)

Öğrencilere kültürlerine ait bir değeri (Dengbêjî, yöresel yemek vb.) tanıtmaları için yapılandırılmış bir taslak verilebilir. “Muzîka me ne tenê huner e, di heman demê de mîras e. (Müziğimiz sadece sanat değil, aynı zamanda mirastır.)” gibi “ne tenê... di heman demê de...” yapısını içeren hazır modelleri kendi seçtikleri değerlere uyarlayabilirler. 

4. Etkinlik: Şart ve Gelecek Zaman (Ger û Pêşeroj)

Gelecek planları ve çevre bilinci üzerine basit şart cümleleri üzerinde çalışılabilir. Öğrenciler, etkileşimli tahta üzerinden sunulan “Ger em daran neçînin ... (Eğer ağaç dikmezsek ... )” veya “Heke em herin welatekî din ... (Eğer başka bir ülkeye gidersek ... )” gibi tamamlanmamış cümleleri uygun fiillerle tamamlayabilirler.