3. Tema: Bedenım Ve Sağlığım (Laş Û Tendurıstîya Mın)

KUR.8.3.D.

“Bedenim ve Sağlığım” temasına yönelik dinleme / izleme–anlamlandırma süreci, öğrencilerin önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek amacıyla bedenin işleyişi, hastalıkların çevresel ve bireysel nedenleri, yöresel beslenme kültürü, ilk yardımın yaşamsal önemi ve trafik sisteminin toplumsal düzenle ilişkisi (renk kodları ve kurallar) hakkında derinlemesine nedensellik bağları kurmaları için etkileşimli tahta üzerinden bir trafik kazası anında yapılması gereken acil müdahaleler (112 araması, ilk yardım), yoğun bir hastane acil servisi veya sağlıklı / sağlıksız besinlerin üretildiği bir tesis gibi katmanlı, otantik işitsel ve görsel kesitler sunulur gibi sorulara yönelik düşünceler oluşturulur ve öğrencilerin kendi sınıf yaşantılarından örnekler vermeleri sağlanır (E1.1, E1.4, SDB1.1, SDB3.1). Bu süreçte önceki bilgi ve deneyimlerin harekete geçirilmesi, görsellerdeki unsurlar ile yaşantılar arasında temel ilişkilerin fark edilmesi ve mevcut içerik hakkında tahminlerde bulunulması sağlanır (D14.1, OB4, KB2.11, SDB3.2).

Dinleme / izleme etkinliklerinin ana evresinde; karmaşık şikâyetlerin analizi [Zikê min diêşe, çavên min dixûre. (”Karnım ağrıyor.”, “Gözlerim kaşınıyor.”), acil durumlarda öncelik ve gereklilik belirleme (Di hatûçûyê de rewşeke awarte pêk were (trafikte beklenmeyen bir durum olduğunda) ve etik bir duruşla sorumluluk üstlenme (”Ez dixwazim alîkarîya te bikim. (”Sana yardım etmek istiyorum.”)] senaryolarını içeren otantik metinler, görsel ve işitsel ipuçları birlikte değerlendirilerek içerik hakkında çıkarımlar yapılır (E2.1, D14.1, OB6, KB2.2).

“Bedenim ve Sağlığım” temasına uygun dinleme / izleme metni kesintisiz olarak sunulur. Bu metinde bedenimiz ve uzuvlarımız, sağlık ve hastalık durumları, temizlik, beslenme, günlük bakım alışkanlıkları, trafik, renkler, yiyecek ve içeceklerin adlarının olduğu ifadeler yer alır (E2.2, E3.2, D3.1, D3.4). Bu aşamada içeriğin genel anlamının kavranması, konusunun algılanması, temel unsurların, yönergelerin ve ayrıntıların tanınması beklenir. Böylece bütüncül içerikteki temel bileşenlerin fark edilmesi sağlanır (SDB1.2, OB1, KB2.2, KB2.10).

Dinleme sonrasında içerikte geçen bedenimiz ve uzuvlarımız, sağlık ve hastalık durumları, temizlik, beslenme, günlük bakım alışkanlıkları, trafik, renkler, yiyecek ve içecekler görseller, kartlar ve dijital materyaller aracılığıyla yeniden ele alınır (E3.1). Bu unsurlar eşleştirme, işaretleme ve basit sınıflandırma etkinlikleriyle ayırt edilir; benzerlik ve farklılıklar belirlenir. Başlangıçta yapılan tahminler tekrar gözden geçirilir ve dinlenen içerikle karşılaştırılır, tahminlerin doğruluğu kontrol edilir ve gerekçelendirilir (KB2.5, KB2.7, KB2.11, KB2.12). İçerikte yer alan unsurların bütün içinde konumlandırılması ve temel sınıflandırılması sağlanır (OB2, OB4, SDB2.1, E3.2). İçerikteki bilgiler tablo veya şemalar üzerinde yapılandırılarak yatay ve dikey ilişkiler görünür hâle getirilir (KB2.13, OB1).

Bedenimiz ve uzuvlarımız, sağlık ve hastalık durumları, temizlik, beslenme, günlük bakım alışkanlıkları, trafik, renkler, yiyecek ve içecekler alt temaları kategorilere ayrılır; Kişi-beden, beden-sağlık, yiyecek-içecek, temizlik-sağlık vb. üzerinden anlamlı bağlantılar kurulur. Dinlenen metinler öğrencilerin kendi yaşantılarıyla ilişkilendirilerek içerik bireysel olarak içselleştirilir (SDB1.2, SDB1.3, SDB3.1, OB1). Bu süreçte dikkatlerini içerik üzerinde yoğunlaştırmaları, öğrenmeye istekle katılmaları ve yeni duruma uyum sağlamaları desteklenir (E3.2, SDB2.1, SDB2.2, SDB3.2.).

Sürecin sonunda, dinleme etkinliğine ilişkin gözlem, anlayış ve düşünceler bireysel olarak değerlendirilerek sınıfla paylaşılır. (E1.5, E2.2, E3.7). Gönüllü öğrenciler söz alarak anladıklarını ifade ederken diğer öğrenciler onları dikkatle dinler (SDB2.1, SDB2.2, SDB3.1). Ardından ikili ve küçük grup çalışmalarıyla karşılıklı olarak bilgi, düşünce ve deneyimler paylaşılır; bedenimiz ve uzuvlarımız, sağlık ve hastalık durumları, temizlik, beslenme, günlük bakım alışkanlıkları, trafik, renkler, yiyecek ve içecekler ile ilgili basit ifadeler kullanılır (D14.1, D16.3, KB2.15).

KUR.8.3.O. Okuma-Anlamlandırma

“Bedenim ve Sağlığım” temasına yönelik okuma-anlamlandırma süreci, öğrencilerin önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek amacıyla bedenimiz ve uzuvlarımız, sağlık ve hastalık durumları, temizlik, beslenme, günlük bakım alışkanlıkları, trafik, renkler, yiyecek ve içecekler içeren kısa metinler ve görseller üzerinden başlatılır (D1.2, E1.1, E1.5). Görseller ve metin parçaları incelenerek “Bu metin ne hakkında olabilir?”, “Bu uzuvlar hangileridir?”, “Bu yiyecek ve içecekler Kurmancca nasıl söylenir?”, “Trafikte nasıl ‘dur‘ denilir?” “Bu hangi renktir?” gibi sorulara yönelik tahminlerde bulunulması sağlanır (SDB1.2, D14.1). Önceki bilgi ve deneyimlerin harekete geçirilmesi, metnin başlığı ve stratejik anahtar sözcükleri (nîşaneyên hatûçûyê, alavên xwarinê, rêzikên ewlehîyê) üzerinden öğrencilerin mevcut içerikle önceki bilgiler arasında temel ilişkilerin kurması desteklenir (OB1, OB4, KB2.2). Sunulan yazılı ve görsel ipuçları aracılığıyla içerik ile önceki bilgi ve deneyimler arasında bağ kurulması sağlanır ve metnin konusu hakkında basit tahminlerde bulunulur (E2.3, SDB2.1, OB4, KB2.2, KB3.1).

Okuma içeriğine ait başlık, görsel ve anahtar ifadeler incelenir. Bu ipuçlarına dayanarak metnin konusu, metinde yer alabilecek bedenimiz ve uzuvlarımız, sağlık ve hastalık durumları, temizlik, beslenme, günlük bakım alışkanlıkları, trafik, renkler, yiyecek ve içecekler hakkında tahminlerde bulunulması sağlanır (E3.2, E3.8, SDB2.1, SDB2.3). Öğrencilerin görsel ve yazılı ipuçlarından yararlanarak içeriği genel olarak algılamaları desteklenir (KB2.11, KB3.2, OB1).

Metin sessiz olarak okunur. Okuma sürecinde içeriğin genel anlamının bütüncül olarak kavranması, metinde geçen bedenimiz ve uzuvlarımız, sağlık ve hastalık durumları, temizlik, beslenme, günlük bakım alışkanlıkları, trafik, renkler, yiyecek ve içeceklerin fark edilmesi beklenir (D18.1, E3.2, E2.2). Ayrıca metin içerisindeki basit ve temel ayrıntıların belirlenmesi sağlanır. Böylece içeriğin konusu genel olarak algılanır ve temel bileşenler tanınır (D18.1, E3.2, E2.2, SDB2.2, D3.1, D3.4).

Okuma sonrasında metinde yer alan bedenimiz ve uzuvlarımız, sağlık ve hastalık durumları, temizlik, beslenme, günlük bakım alışkanlıkları, trafik, renkler, yiyecek ve içecekler görseller ve bilgi kartlarıyla yeniden ele alınır. Bu unsurlar eşleştirme ve işaretleme etkinlikleriyle tanınır ve ayırt edilir; “Hangi organımızı ne için kullanırız?”, “Hangi yiyecekler sağlıklıdır”, “Hangi içecekler doğaldır?” “Trafikte nasıl ‘dur‘ denilir?” gibi sorular üzerinden içerik somutlaştırılır (E2.3, SDB2.1, OB4, KB2.2). Başlangıçta yapılan tahminler tekrar gözden geçirilir ve metinle karşılaştırılarak doğruluğu kontrol edilir; doğru ve yanlış tahminler gerekçeleriyle ifade edilir (D12.3, E2.2, SDB1.2, KB2.11, KB2.12).

Metinde yer alan ögeler tablo, şema veya görsel düzenleyiciler aracılığıyla yapılandırılır. Bedenimiz ve uzuvlarımız, sağlık ve hastalık durumları, temizlik, beslenme, günlük bakım alışkanlıkları, trafik, renkler, yiyecek ve içecek ifadeleri belirli bir düzen içinde yerleştirilerek bu unsurlar arasındaki bağlantılar açık biçimde ortaya konur (E2.3, KB2.5, KB2.13, OB2, OB4). Bu unsurlar basit kategoriler hâlinde sınıflandırılır, benzerlik ve farklılık açısından karşılaştırılır. Ayrıca ögeler arasındaki yatay ve dikey ilişkilerin fark edilmesi sağlanır (E3.2, E3.7, KB2.7).

Bedenimiz ve uzuvlarımız, sağlık ve hastalık durumları, temizlik, beslenme, günlük bakım alışkanlıkları, trafik, renkler, yiyecek ve içecekler arasındaki bağlantılar ele alınır. “Hangi sesler nerede kullanılır?”, “Hangi organımızı ne için kullanırız?”, “Hangi yiyecekler sağlıklıdır”, “Trafik ışıkları nasıl adlandırılır?” “Hangi içecekler doğaldır?” gibi sorular üzerinden ilişkiler kurulması sağlanır. Bu süreçte anlamlı bağlantılar kurulması ve metnin derinlemesine incelenmesi desteklenir (KB2.7, SDB2.2, OB4). Metinden hareketle basit çıkarımlar yapılır ve elde edilen bilgiler öğrencilerin kendi sınıf ortamlarıyla ilişkilendirilerek ifade edilir; böylece içerik bireysel olarak içselleştirilir (E1.5, KB2.11).

Sürecin sonunda okuma ve anlamlandırma sürecine ilişkin gözden geçirilen bilgi, deneyim, düşünce ve duygular bireysel olarak ifade edilir. Gönüllü öğrenciler söz alarak metinden anladıklarını paylaşırken diğer öğrenciler dikkatle dinler (E2.4, SDB2.1, SDB2.2,SDB3.1). Ardından ikili ve küçük grup çalışmalarıyla bedenimiz ve uzuvlarımız, sağlık ve hastalık durumları, temizlik, beslenme, günlük bakım alışkanlıkları, trafik, renkler, yiyecek ve içecekler ifadeleri kullanılarak karşılıklı paylaşımlar gerçekleştirilir. Bu süreçte iletişim kurulması, iş birliği yapılması ve karşılıklı etkileşim içinde bulunulması beklenir (D14.1, D16.3, OB5).

KUR.8.3.K.

“Bedenim ve Sağlığım” temasına yönelik konuşma-anlatma süreci; öğrencilerin önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek amacıyla bedensel şikâyetleri ve ruhsal durumları derinlemesine ifade etme (ez hêrs im, ez bi kelecan im, ez xemgîn im), neden-sonuç bildirerek durum açıklama (Tu çima xwarinê naxwî? Tu çima li laşê xwe miqate nabî?) ve trafik kurallarına yönelik kural / uyarı cümleleri kurma (Di hatûçûyê de bala xwe bide nîşaneyên hatûçûyê) gibi karmaşık dil kalıpları tahtaya yazılarak beyin fırtınası gerçekleştirilir (E1.1, E1.5). Konuma konuya ilişkin görseller ve kısa ifadeler üzerinden başlatılır (OB4, OB6). Öğrencilerin yiyecek ve içeceklere ilişkin yaşantılarını hatırlamaları, beden ve organları tanımları, renkleri, günlük bakım ve beslenme alışkanlıklarını ifade etmeleri ve basit yönergeleri fark etmeleri sağlanır. Bu süreçte önceki bilgi ve deneyimlerin etkin hâle getirilmesi ve mevcut içerikle ilişkilendirilmesi hedeflenir (SDB1.2, KB2.2).

Bedenimiz ve uzuvlarımız, sağlık ve hastalık durumları, temizlik, beslenme, günlük bakım alışkanlıkları, trafik, renkler, yiyecek ve içecek adlarını içeren kısa konuşma örnekleri [Min serma xwariye vb. (Nezle olmuşum.), yardım çağırma (Di rewşeke bilez de divê em çi bikin?, Germahîya laşê min zêde bûye (”Acil bir durumda ne yapmalıyız?”, “Vücut sıcaklığım (ateşim) yükseldi / arttı.”) ve ihtiyaç bildirme cümleleri (Ez betilî me. (Yorgunum), ilk yardım gerekliliklerini sorgulama (Di rewşeke bilez de divê em çi bikin? (Acil bir durumda ne yapmalıyız.)] sunulur. Öğrencilerin bu örnekleri dinlemeleri, tekrar etmeleri ve doğru sesletimle taklit etmeleri sağlanır. Böylece model ifadelere aşinalık kazanmaları ve sözlü üretime hazırlık yapmaları desteklenir (D13.1, E3.2, SDB2.1).

Öğrencilerin model konuşmaları taklit ederek benzer ifadeler üretmeleri sağlanır. Öğrenciler Bêhna min teng e, Zikê min diêşe (Nefesim daralıyor, nefes darlığı çekiyorum.”, “Karnım ağrıyor.” veya bir ilk yardım durumunda doktor / yardımsever rolüne girerek uygun tavsiyeler vermeleri “Divê tu tiştên paqij vexwî. (Temiz yiyecekler yemelisin.)” gibi ifadeleri tekrar ederken “Ben organlarımı biliyorum.”, “Ben yiyecek ve içecek adlarını Kurmancca sayarım.” gibi yönergeleri de kullanır ve bu ifadeleri kendi sınıf ortamlarına göre değiştirerek yeniden kurar (D8.2, D8.4.). Böylece taklit yoluyla yeni içerik oluşturulması ve bu içeriklerin bağlama uygun biçimde düzenlenmesi sağlanır (D8.2, D8.4., E2.3, KB2.11, SDB2.1).

Sınıfta beyin fırtınası yaptırılarak öğrencilerin sağlık ve hastalıklarla ilgili yaşantı ve durumlar vb. hakkında dönütlerde bulunması sağlanabilir. Öğrencilerin tahtaya yazılan yaşantı ve durum örnekleriyle ilgili anında Kurmancca ifadeler üretmeleri istenebilir. Örneğin; Yorgunluk: “Ez pir westiyayî me.” / “Ez hinekî rawestim.”, Susuzluk: “Ez tî me.” / “Ez dixwazim avê vexwim.” , Ağrı: “Serê min diêşe.” / “Ez xwe nebaş hîs dikim.”, Sağlıklı yaşam:” Ez werzişê dikim.” / “Ez xwarinên baş dixwim.” , Acil durum: “Kesek dikeve.” / “Em divê alîkarî bikin.” (”Ben çok yorgunum.” / “Ben biraz durayım / dinleneyim.”, Susuzluk: “Ben susadım.” / “Ben su içmek istiyorum.”, Ağrı: “Başım ağrıyor.” / “Ben kendimi iyi hissetmiyorum.”, Sağlıklı yaşam: “Ben spor yapıyorum.” / “Ben iyi / sağlıklı yiyecekler yiyorum.”, Acil durum: “Biri düşüyor.” / “Biz yardım etmeliyiz.”) gibi 2–3 cümle kurar. Daha sonra durum değerlendirmesi yaparak cümleleri doğru ifade etme ve yerinde kullanmaya çalışır. Performans görevi; hedef sözcüklerin doğru ve bağlama uygun kullanımı, temel dil bilgisi yapılarını işlevsel biçimde kullanabilme, yazılı ve / veya sözlü anlatımın anlaşılırlığı, iletişim amacına uygun ifade kullanımı ile göreve katılım, çaba ve süreç içindeki ilerleme gibi ölçütleri içeren analitik / bütüncül dereceli puanlama anahtarı, kontrol listesi veya gözlem formu ile değerlendirilebilir. Performans görevi sürecinde öğrencilerin sürece daha aktif katılmalarını desteklemek amacıyla öz / akran değerlendirme formlarına da yer verilebilir.Öğrencilerin öğrendikleri dil yapılarını kullanarak yeni ve özgün ifadeler oluşturmaları sağlanır. Öğrencilerden bedenimiz ve uzuvlarımız, sağlık ve hastalık durumları, temizlik, beslenme, günlük bakım alışkanlıkları, trafik, renkler, yiyecek ve içecekleri ifade eden cümleler kurmaları beklenir. Kurulan ifadelerin açık, anlaşılır ve doğru biçimde iletilmesi teşvik edilir. Bu süreçte uygun sözcüklerin seçilmesi, ifadelerin geliştirilmesi ve farklı örneklerle karşılaştırılması desteklenir (E3.2, KB2.7, KB2.8, OB1). Ayrıca öğrencilerin birbirlerine sorular yönelterek ifadelerini genişletmeleri ve sözlü etkileşim içinde kullanmaları sağlanır (E3.8, SDB2.2). Öğrencilerin hazırlıksız konuşma durumlarında bağlama uygun ifadeleri hızlı ve doğru biçimde seçerek kullanmaları ve hazırlıklı konuşma durumlarında belirledikleri içerikleri düzenleyerek doğal ve anlaşılır biçimde sunmaları desteklenir.

İkili çalışmalar gerçekleştirilir. Öğrencilerden biri beden ve uzuvları, sağlık ve hastalık durumları ve temizlik içeren basit cümleler kurar, diğeri dinler, sorular sorar ve gerektiğinde karşılaştırmalar yapar. Roller değiştirilerek sürecin sürdürülmesi sağlanır. Bu süreçte öğrenilen yapıların farklı bağlamlarda kullanılması, yeniden düzenlenmesi ve sözlü iletişim yoluyla paylaşılması desteklenir (E2.2, SDB2.1, KB2.13). 

Küçük grup çalışmaları yapılır (KB2.5, KB2.13). Öğrenciler grup içinde beslenme, günlük bakım alışkanlıkları, trafik, renkler, yiyecek ve içecek adlarını içeren bir diyalog kurar; Kurmanccada yiyecek ve içecekleri belirler, bu unsurları sınıflandırır ve ortak bir sözlü sunum hazırlar. Böylece sınıflandırma ve yapılandırma becerilerinin geliştirilmesi sağlanır (SDB2.2, SDB3.1, D14.1, D16.3).

Sürecin sonunda öğrencilerin konuşma etkinliklerine ilişkin düşünce, duygu ve deneyimlerini değerlendirmeleri sağlanır. Öğrencilerden hangi ifadeleri doğru kullandıklarını, hangi noktalarda zorlandıklarını ve kendilerini nasıl geliştirebileceklerini ifade etmeleri beklenir (D3.1, D3.2, D3.4). Bu süreçte yapılan çalışmaların yorumlanması ve anlamlandırılması desteklenir (SDB1.2, SDB1.3). Ardından öğrenciler bu değerlendirmelerini sınıf ortamında paylaşır ve arkadaşlarının görüşlerini dinlerler. İkili ve grup içi paylaşımlar yoluyla karşılıklı geri bildirim verilmesi ve öğrenmenin pekiştirilmesi sağlanır (D3.1, D3.2, D3.4, D16.3).

KUR.8.3.Y.

“Bedenim ve Sağlığım” temasına yönelik yazma-anlatma süreci; bedenimiz ve uzuvlarımız, sağlık ve hastalık durumları, temizlik, beslenme, günlük bakım alışkanlıkları, trafik, renkler, yiyecek ve içeceklere ilişkin görseller gösterilerek ve kısa ifadeler üzerinde durularak başlatılır (E1.1, E1.5, E3.2). Öğrencilerin bu görselleri incelemeleri, yiyecek ve içeceklere ilişkin bildikleri sözcükleri hatırlamaları; beslenme, günlük bakım alışkanlıkları, trafik, renkler, yiyecek ve içeceklerle ilgili yönergeleri fark etmeleri ve bu bilgileri basit ifadelerle yazılı olarak ifade etmeleri sağlanır. Ayrıca verilen yazma görevinin ne olduğu, ne yazılacağı ve nasıl yazılacağının genel olarak anlaşılması desteklenir (SDB1.2, OB4, KB2.2).

Bedenimiz ve uzuvlarımız, sağlık ve hastalık durumları, temizlik, beslenme, günlük bakım alışkanlıkları, trafik, renkler, yiyecek ve içeceklerin adlarını bildiren ifadeler içeren kısa yazılı model metinler sunulur. Bu metinlerin incelenmesi, yapı ve ifade biçimlerinin fark edilmesi ve model alınarak bu metindekilere benzer ifadelerin yeniden yazılması sağlanır. Böylece modelden yararlanarak yazılı üretime geçiş desteklenir (E3.2, SDB2.1, OB1).

Model metinler temel alınarak yazılı içerik oluşturulması sağlanır. “Ambulansı ara” (Gazî ambûlansê bike) veya “Sağlıklı yiyecekler ye” (Xwarinên bi tendurist bixwe), “Şimdi yaya geçidinden geç.” (Niha di peyaborê re derbas be) gibi ifadeler de kullanılarak cümleler yazılır ve bu ifadeler uygun biçimde düzenlenir. Böylece yazma içeriğinin oluşturulması ve geliştirilmesi sağlanır (E2.3, KB2.11).

Öğrencilere, “Di jiyana rojane de laşê min (Günlük hayatta bedenim)” temasıyla kısa bir anlatım ve uygulama görevi hazırlayacakları performans görevi verilebilir. Bu çalışmada öğrenciler kendi günlük yaşamlarını merkeze alarak bedenlerini nasıl kullandıklarını ve hangi uzuvların hangi durumlarda aktif olduğunu Kurmancca cümlelerle ifade edebilir.

Öğrencilerden bir gün içindeki faaliyetlerini düşünmeleri ve bu faaliyetleri beden bölümleriyle ilişkilendirmeleri istenilebilir. İsteyen öğrenciler anlatımlarını sözlü olarak “Ez serê sibehê dest û rûyê xwe dişom.”, “Ez bi lingên xwe diçim dibistanê.”, “Ez bi desten xwe dinivîsim û kar dikim.” , “Ez bi guhên xwe mamosteyî dibihîzim.” , “Ez bi devê xwe diaxivim û bersiv didim.” (”Ben sabahleyin elimi ve yüzümü yıkıyorum.”, “Ben ayaklarımla okula gidiyorum.”, “Ben ellerimle yazıyorum ve iş yapıyorum.”, “Ben kulaklarımla öğretmeni duyuyorum / dinliyorum.”, “Ben ağzımla konuşuyorum ve cevap veriyorum.”) şeklinde sunabilir ve günlük yaşamla beden arasındaki ilişkiyi açıklayabilir. Performans görevi; hedef sözcüklerin doğru ve bağlama uygun kullanımı, temel dil bilgisi yapılarını işlevsel biçimde kullanabilme, yazılı ve / veya sözlü anlatımın anlaşılırlığı, iletişim amacına uygun ifade kullanımı ile göreve katılım, çaba ve süreç içindeki ilerleme gibi ölçütleri içeren analitik / bütüncül dereceli puanlama anahtarı, kontrol listesi veya gözlem formu ile değerlendirilebilir. Performans görevli sürecinde öğrencilerin sürece daha aktif katılmalarını desteklemek amacıyla öz / akran değerlendirme formlarına da yer verilebilir.

Yazma görevinin yapılandırılması sağlanır. bedenimiz ve uzuvlarımız, sağlık ve hastalık durumları, temizlik, beslenme, günlük bakım alışkanlıkları, trafik, renkler, yiyecek ve içeceklerin adlarını içeren kısa metinler yazılması beklenir. Yazma sürecinde uygun materyallerin seçilmesi (defter, çalışma kâğıdı vb.), uygun sözcüklerin ve dil yapılarının kullanılması, noktalama işaretlerine dikkat edilmesi ve basit mesajların açık ve anlaşılır biçimde ifade edilmesi desteklenir (E3.2, KB2.8, OB1). Ayrıca öğrencilerin hazırlıklı yazma durumlarında içeriklerini planlayarak düzenlemeleri ve hazırlıksız yazma durumlarında bağlama uygun ifadeleri hızlı ve doğru biçimde seçerek kullanmaları sağlanır. Bu aşamada yazılan metinlerin geliştirilmesi sağlanır. Yazılar yeniden okunur, benzer ve farklı yönler karşılaştırılır, sınıf eşyaları ve ifadeler kategorilere ayrılır ve gerekli düzenlemeler yapılır (E3.2, KB2.5, KB2.7, SDB1.2).

Yazılı içeriklerin farklı bağlamlarda yeniden düzenlenmesi sağlanır. Yazılan ifadeler değiştirilerek metinler genişletilir. Bu süreçte yazılı bilgilerin yeniden yapılandırılması ve paylaşılması desteklenir. “İlk Yardım Çantası” (Çenteyê Alîkarîya Bilez) panosu, “Trafik Kuralları Afişi” (Afîşa Rêzikên Hatûçûyê) veya “Sağlıklı Yaşam ve Beslenme Rehberi” (Rêbera Xwedîbûnê û Jîyana bi Tendurist) tasarlayarak uygulamaya dökerler. Öğrencilerin yazdıkları metinleri arkadaşlarıyla paylaşmaları ve yazılı iletişim kurmaları sağlanır (E2.2, E3.8, KB2.13, SDB2.2).

Küçük grup çalışmaları yapılır. Grup içinde yazılan metinler paylaşılır, birlikte gözden geçirilir ve ortak metinler oluşturulur (SDB2.2, SDB3.1). Sürecin sonunda yazma süreci ve ürünlerine ilişkin değerlendirme yapılır (D14.1, D16.3). Yazılan metinler gözden geçirilerek güçlü yönler ve geliştirilmesi gereken noktalar belirlenir (E1.3, E1.4, E1.5). Ardından bu değerlendirmeler sınıf ortamında paylaşılır ve karşılıklı geri bildirimlerde bulunulur (D3.1, D3.2, D3.4, D14.3, D20.3, SDB3.1).

KUR.8.3.DBS.

“Bedenim ve Sağlığım” temasına yönelik dil bilgisi seçme-kullanma süreci; bedenimiz ve uzuvlarımız, sağlık ve hastalık durumları, temizlik, beslenme, günlük bakım alışkanlıkları, trafik, renkler, yiyecek ve içeceklerin adlarını yansıtan görsellerin ve kısa diyalogların sunulmasıyla başlatılır (E1.1, E1.5). Bu düzeyde Kurmanccaya ait yapısal dil bilgisi kurallarının (kişi zamirleri, karmaşık fiil çekimleri: ez hîs dikim, tu hîs dikî (Ben hissediyorum., Sen hissediyorsun); soru formları: çima, çawa; zincirleme tamlamalar: rêzikên ewlehîyê, nîşaneyên hatûçûyê (güvenlik kuralları, trafik işaretleri); gereklilik kipleri: divê tu dereng ranekevî) gibi cümleler birlikte söylenerek içerikle ilk aşinalık oluşturulur. Bu süreçte dil yapılarının kuralları açıklanmadan, doğal ve bağlam içinde fark edilmesi sağlanır (SDB1.2, OB4).

Bedenimiz ve uzuvlarımız, sağlık ve hastalık durumları, temizlik, beslenme, günlük bakım alışkanlıkları, trafik, renkler, yiyecek ve içecekleri içeren görseller üzerinden eşleştirme etkinliği yapılır (E3.2, E3.8). Öğrenciler dinledikleri cümleleri doğru görsellerle eşleştirir, ilgili unsurları işaretler ve hangi ifadenin hangi görsele ait olduğunu sözlü olarak belirtir.Bu etkinlik sayesinde Kurmancca dil parçaları kuralları bilinmeden fark edilerek ayırt edilir (E3.2, E3.8, KB2.2, KB2.7, OB1).

Kısa canlandırmalar veya video kesitleri izlenir. Öğrenciler izledikleri içerikte bedenin organları, Kurmancca yiyecek ve içecek adları ile ilgili cümleleri ve basit ifadeleri [”Ev tirşik e”, “Tama vê xweş e.”, “Ez birçî me.” (”Bu tirşiktir.” -türlü / sebze yemeği- “Bunun tadı güzeldir.”, “Ben açım.”)] belirler ve bu ifadeleri tekrar eder. Sınıf içine getirilen gerçek nesnelerle ilişki kurularak anlam güçlendirilir (SDB2.1, E3.2, OB4).

Aynı yapıya sahip cümleler grup hâlinde tekrar edilir. Öğrenciler sırayla cümleleri sesli olarak söyler, arkadaşlarının tekrarlarını dinler ve birlikte tekrar ederek işitsel farkındalık geliştirir. Bu süreçte benzer dil yapılarının fark edilmesi sağlanır (SDB2.2).

Bedenimiz ve uzuvlarımız, sağlık ve hastalık durumları, temizlik, beslenme, günlük bakım alışkanlıkları, trafik, renkler, yiyecek ve içecekler ile ilgili ifadeleri ve yönergeler kullanılarak yeni örnekler oluşturulur. “Ev xweşav e”, “Ew kesk e.”, “Diranê xwe firçe dikim.” (”Bu hoşaftır.”, “O yeşildir.”, “Dişlerimi fırçalıyorum.”)” gibi cümlelerin yanı sıra “Destên xwe dişom?”, “Tema vê xweş e.”, “Lempeya sor rawest e.” [”Ellerimi yıkıyorum?”, “Bunun tadı güzeldir.”, “Kırmızı lamba (ışık) ‘dur‘dur. / dur demektir.” (veya trafik bağlamında: “Kırmızı ışıkta durulur.”)] gibi ifadeler de kullanılarak aynı dil yapıları farklı bağlamlarda tekrar edilir. Böylece Kurmancca dil parçaları kuralları düşünülmeden, otomatik biçimde pekiştirilir (E3.7, KB2.11).

Sınıf içinde hareketli bir etkinlik yapılır. Öğrenciler dolaşarak gördükleri bedenimiz ve uzuvlarımız gösterir ve özelliklerini ifade eden cümleler kurar. “Ev lingê min e”, “Deh tilîyên me hene” (”Bu benim ayağımdır.”, “On tane parmağımız var.”) gibi ifadeler gerçek ortamla ilişkilendirilerek kısa, doğal ve anlamlı biçimde tekrar edilir (SDB2.1).

Beden diliyle canlandırma etkinliği uygulanır. Öğrenciler yiyecek ve içecek adlarını taklit eder ve onların şekillerini beden hareketleriyle gösterirler (E2.3, SDB2.2). Böylece dil yapıları kuralları bilinmeden fiziksel olarak da içselleştirilir (SDB2.3, D5.2, D14.3).

Konuşma ve hareketin birlikte kullanıldığı oyunlaştırılmış etkinlikler yapılır. Öğrenciler hem cümle kurar hem de aynı anda nesneleri gösterir. Bu süreçte Kurmancca dil parçaları eş zamanlı olarak tekrar edilir ve canlandırılır (SDB3.1).

İkili ve grup çalışmalarıyla süreç tamamlanır. Öğrenciler birbirleriyle bedenimiz ve uzuvlarımız, sağlık ve hastalık durumları, temizlik, beslenme, günlük bakım alışkanlıkları, trafik, renkler, yiyecek ve içecekler ile ilgili sorular ve diyaloglar yoluyla iletişim kurar (E2.2, SDB2.1). Kullanılan ifadeler doğal ve akıcı hâle gelir. Bu süreçte öğrenciler öğrendikleri dil yapılarını, kuralları düşünmeden seçerek farklı durumlarda kullanır ve iletişim kurarken tabii biçimde kullanıma sokar (D3.1, D3.2, D3.4, D14.1, D16.3, D20.3, KB2.13, KB2.14).

KUR.8.3.SÖS.

“Merhaba, Başlıyoruz” temasına yönelik sözcük seçme-kullanma süreci; bedenimiz ve uzuvlarımız, sağlık ve hastalık durumları, temizlik, beslenme, günlük bakım alışkanlıkları, trafik, renkler, yiyecek ve içeceklere ilişkin [laş, tenduristî, xwarin, nîşaneyên hatûçûyê, alîkarîya bilez, rewşa awarte, ewlehî (”vücut, sağlık, yemek / yiyecek / beslenme, trafik işaretleri, acil yardım, acil durum, güvenlik”)] sözcüklerin yer aldığı görsellerin ve kısa diyalogların sunulmasıyla başlatılır. Öğrenciler bu içerikleri dinler ve izler, hedef sözcükleri bütünsel olarak duyar ve görür (E1.1, OB4).

Sınıfça tekrar etkinliği yapılır. Hedef sözcükler sesli olarak tekrar edilir; “dest”, “pê”, “tilî”, “sêv”, “hirmî”, “baş”, “nexweş”, “derbas e”, “rawest e” (”el”, “ayak”, “parmak”, “elma”, “armut”, “iyi”, “hasta”, “geç”, “dur”) gibi sözcükler doğru sesletimle söylenir. Bu süreçte sözcüklerin doğal kullanımına aşinalık kazandırılır (SDB2.1).

Görseller üzerinden sözcüklerin kullanımı üzerine çalışmalar yapılır. “Ev kîjan xwarin e?”, “Ev kîjan reng e?” gibi sorulara hedef sözcüklerle cevap verilmesi sağlanır. Böylece sözcüklerin kullanım bağlamı algılanır (E3.2, SDB2.1).

Sözcüklerin anlamlarını zihinde yapılandırmaya yönelik eşleştirme ve sınıflandırma etkinlikleri uygulanır. Bedenimiz ve uzuvlarımız, sağlık ve hastalık durumları, temizlik, beslenme, günlük bakım alışkanlıkları, trafik, renkler, yiyecek ve içecekler doğru sözcüklerle eşleştirilir, benzer özelliklerine göre gruplandırılır ve sözcükler arasında kavramsal ilişkiler kurulur (KB2.2, KB2.5, KB2.7, OB1).

Hedef sözcüklerin anlamlarını pekiştirmek amacıyla tekrar ve kullanım çalışmaları yapılır. Aynı sözcükler farklı örnekler içinde kullanılır; beden ve uzuvlar gösterilerek adlandırılır ve “serî”, “enî” (kafa, alın) gibi sözcükler çeşitli durumlarda tekrar edilir. Böylece sözcüklerin anlamları bağlam içinde algılanır (KB2.11).

Sınıf içinde hareketli etkinlikler uygulanır. Öğrenciler sınıfta dolaşarak etrafa resimleri asılmış beden ve uzuvlar adlandırır; yiyecek ve içecek, sağlık ifade eden sözcükleri kullanır. Sözcüklerin gerçek yaşamla ilişkilendirilmesi ve kendiliğinden, doğal ve tabii bir biçimde kullanılması sağlanır (E1.3, E2.3, SDB2.2, OB4).

İkili ve grup çalışmalarıyla süreç tamamlanır. Öğrenciler birbirlerine sorular sorar, beslenme, günlük bakım alışkanlıkları, renkler ve hedef sözcükleri iletişim kurarken kendiliğinden, gerçek ve doğal biçimde kullanır (E2.2, SDB2.1, SDB2.3). Bu süreçte sözcüklerin farklı bağlamlarda etkili biçimde kullanıma sokulması desteklenir (D14.1, D16.3, KB2.13).

KUR.8.3.SES.

“Merhaba, Başlıyoruz” temasına yönelik sesletim seçme-kullanma süreci; sınıfa bedenimiz ve uzuvlarımız, sağlık ve hastalık durumları, temizlik, beslenme, günlük bakım alışkanlıkları, trafik, renkler, yiyecek ve içecek unsurlarını yansıtan görsellerin getirilmesiyle başlatılır. Görseller incelenirken kısa diyaloglar dinletilir (E1.1, E1.5, E3.2). Dinleme sırasında duyulan sözcüklere dikkat edilmesi ve özellikle tekrar eden seslerin fark edilmesi sağlanır. Dinleme sonrasında duyulan sözcükler sınıfça tekrar edilir ve hangi seslerin duyulduğu belirlenir (SDB1.2, OB1, OB4, KB2.2).

Sınıfça tekrar etkinliği yapılır. Sözcükler önce toplu ardından bireysel olarak tekrar edilir. “Tirşik”, “sêv” “serî”, “pê”, “zik”, “sor”, “reş” “derbas be”, “rawest e.” [”Türlü” (sebze yemeği], “elma”, “baş / kafa”, “ayak”, “karın”, “kırmızı”, “siyah”, “geç”, “dur” gibi ses ve sözcükler doğru sesletimle ifade edilir ve işitsel doğruluk pekiştirilir (E1.3, E3.2, SDB2.1).

Farklı cümlelerin yer aldığı dinleme etkinliği uygulanır. Aynı sesleri içeren sözcükler farklı cümleler içinde dinlenir (E3.2, E3.8). Dinleme sonrasında duyulan sözcükler ve tekrar eden sesler belirlenir. Benzer sesler karşılaştırılır ve aralarındaki farklar ortaya konur (KB2.10, KB2.11, , KB2.16).

Sınıf içinde uygulama etkinliği yapılır. Sınıfa getirilen görseller veya nesneler gösterilerek doğru sesletimle adlandırılır (SDB2.2, SDB2.3, SDB3.1). Öğrenciler gördükleri nesneleri kendiliğinden seçerek doğru ve doğal biçimde ifade eder, yanlış sesletimler fark edilerek doğru biçimi tekrar edilir. Bu süreçte öğrencilerin sesleri gerçek ve tabii bir biçimde kullanmaları desteklenir (D3.4, D16.3, KB2.7).

Ses gruplama etkinliği uygulanır. Benzer sesleri içeren sözcükler bir araya getirilir ve farklı sesler ayırt edilerek gruplandırılır. Bu süreçte öğrencilerin ses farkındalıkları güçlendirilir (E3.2, KB2.5, KB2.13).

İkili ve grup çalışmaları yapılır. Öğrenciler birbirlerine bedenimiz ve uzuvlarımız, sağlık ve hastalık durumları, temizlik, beslenme, günlük bakım alışkanlıkları, trafik, renkler, yiyecek ve içecek (kullanım yerleri gibi) ile ilgili kelimeleri doğru sesletimle ifade eder (E2.2, E3.8, SDB2.1, SDB3.1). Öğrencilerin hedef sesleri iletişim sırasında kendiliğinden, doğru, gerçek ve tabii bir biçimde kullanmaları sağlanır. Etkinlik sonunda yapılan konuşmalar değerlendirilir ve sesletim doğruluğu üzerine geri bildirim verilir (D3.2, D3.4, D14.1, D16.3).

1. Etkinlik: “Sağlık ve Güvenlik Paneli” (Panela Tenduristî û Ewlehiyê) 

Öğrencilerden, sınıf içinde bir “Halk Sağlığı ve Trafik Güvenliği Paneli” düzenlemeleri istenir. Öğrencilere “Doktor”, “Diyetisyen”, “Trafik Polisi” ve “Vatandaş” rolleri verilebilir. Hazırlık yapmaları için süre tanınır. Öğrenciler, fast-food tüketiminin zararları, yerel beslenmenin önemi ve trafik kazalarının önlenmesi konularında Kurmancca bir panel gerçekleştirilebilir. Bu etkinlik, öğrencilerin neden-sonuç ilişkilerini ve eleştirel düşünme becerilerini kullanarak üst düzey beceriler sergilemelerini katkıda bulunabilir. 

2. Etkinlik: “Yerel Beslenme Belgeseli” (Belgefîlma Xwarinên Herêmî)

Öğrenciler, kendi yörelerinde sık tüketilen geleneksel ve sağlıklı bir yemeğin (tirşika bamya, nanê sêlê) tarladan sofraya geliş sürecini anlatan 3-5 dakikalık Kurmancca bir mini belgesel hazırlayabilirler. Bu süreçte aile büyükleriyle Kurmancca röportajlar yapar, yemeğin besin değerini ve kültürel önemini araştırıp sunabilirler. Bu etkinlik bilgi okuryazarlığı ve dijital okuryazarlığı becerilerini destekler. 

3. Etkinlik: Acil Çağrı Merkezi Rol Oyunu

Üst düzey dil becerisi olan öğrenciler eşleştirilir. Biri “Acil Çağrı Merkezi (112) Operatörü”, diğeri ise “Trafik Kazası Gören / Hastalanan Bir Vatandaş” rolünü üstlenebilir. Senaryo gereği arayan kişi olayı, adresi ve hastanın / yaralının durumunu (Stûyê wî diêşe, milê wî ditevize (”Boynu ağrıyor.”, “Omuzu sızlıyor.”) anlık olarak Kurmancca betimlemeli; operatör ise ona ilk yardım için ne yapması gerektiğini doğru ve hızlı komutlarla aktarmalıdır. 

4. Etkinlik: Hikâye Yazma

Öğrencilerden zararlı alışkanlıklardan korunmak için bir hikâye kurgulamaları istenebilir. Kurgulayacakları hikâyede karakter, problem durumu ve çatışma unsurlarının beden sağlığı ekseninde olması istenebilir.

1. Etkinlik: “Neden-Sonuç Kartları” (Kertên Sedem û Encamê) 

Öğrenme-öğretme sürecinde daha fazla tekrara ihtiyaç duyan öğrenciler için bir tarafında eylem (neden), diğer tarafında sonuç bulunan eşleştirme kartları hazırlanabilir. Örneğin 1. Kart: “Ez dereng radikevim” (Geç uyurum.), 2. Kart: “Ez xwe westiyayî hîs dikim.” (Kendimi yorgun hissederim.). Kart 1: “Lembeya sor vêket.” (Kırmızı ışık yandı.), 3. Kart: “Ez rawestim.” (Dururum.). Öğrenci bu kartları eşleştirerek karmaşık neden-sonuç yapılarını somutlaştırıp basitleştirerek öğrenebilir. 

2. Etkinlik: “Trafik ve Acil Durum Şablonu Doldurma” (Dagirtina Şablona Hatûçû û Rewşa Awarte)

Öğrencilere acil bir durumu (kaza) haber vermek için kullanacakları “Boşluk Doldurmalı Kurmancca 112 Çağrı Şablonu” verilebilir. “Merheba, navê min ... e. Li vir rewşeke awarte heye. Di hatûçûyê de ... pêk hat. ... birîndar e. Cih û navnîşana me ... in.” (”Merhaba, benim adım... Burada acil bir durum var. Trafikte... meydana geldi. ... yaralıdır. Yerimiz ve adresimiz ... ‘dir.”) Öğrenciler şablonu uygun kelimelerle doldurarak pratik yapabilir ve ardından bu diyaloğu öğretmen veya akran desteğiyle seslendirerek öz güven kazanabilirler. 

3. Etkinlik: “Yaşam ve Sağlık Günlüğü” (Rojnivîska Rojane û Tenduristiyê)

Öğrencilere bir haftalık basitleştirilmiş bir çizelge verilebilir. Çizelgede “Diran firçe kirin” (Diş fırçalama), “Xwarina bi tendurist” (Sağlıklı yeme), “Werziş” (Spor) gibi kategoriler bulunabilir. Öğrenci her gün yaptıklarına işaret koyar ve haftanın sonunda bu çizelgeye bakarak öğretmene Kurmancca olarak çok basit cümlelerle “Ez vê hefteyê bi tendurist bûm, min werziş kir (”Bu hafta sağlıklıydım, spor yaptım.”)” şeklinde geri bildirimde bulunabilir.