2. Tema: Okulum Ve Çevrem (Xwendıngeh Û Jîngeha Mın)

KUR.8.2.D.

“Okulum ve Çevrem” temasına yönelik dinleme / izleme–anlamlandırma süreci; öğrencilerin önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek amacıyla okul-çevre, iş-meslek ve aile bireylerini yansıtan görseller üzerinden başlatılır (E1.1, E1.4, E1.5, E3.2). Görseller incelenerek “Ev xwendekar di hola werzişê de bi çi dilîzin?”, “Kîjan ejel diewtîne?” (”Bu öğrenciler spor salonunda ne ile / ne oynuyorlar?”, “Kim iyi bir ekonomist olmak ister?”, “Hangi hayvan havlar?”) gibi sorulara yönelik düşünceler oluşturulur ve öğrencilerin kendi sınıf yaşantılarından örnekler vermeleri sağlanır (SDB1.2, SDB2.1, SDB3.1). Bu süreçte önceki bilgi ve deneyimlerin harekete geçirilmesi, görsellerdeki unsurlar ile yaşantılar arasında temel ilişkilerin fark edilmesi ve mevcut içerik hakkında tahminlerde bulunulması sağlanır (D3.4, D14.1, OB4, KB2.2, KB2.10).

Kısa bir ses kaydı, video veya diyalogdan kesitler sunularak içerikte yer alan okul-çevre, iş-meslek ve aile bireylerini tanıtan temalar hakkında tahminlerde bulunulması sağlanır( E3.2, SDB2.1, SDB2.2). Görsel ve işitsel ipuçları birlikte değerlendirilerek içerik hakkında çıkarımlar yapılır (KB2.11, D18.1, KB3.1, KB3.2).

“Okulum ve Çevrem” temasına uygun dinleme / izleme metni kesintisiz olarak sunulur. Bu metinde okul-çevre, iş-meslek ve aile bireylerini tanıtan ifadeler yer alır (E2.2, E3.2, D3.1, D3.4). Bu aşamada içeriğin genel anlamının kavranması, konusunun algılanması, temel unsurların, yönergelerin ve ayrıntıların tanınması beklenir. Böylece bütüncül içerikteki temel bileşenlerin fark edilmesi sağlanır (SDB1.2, OB1, KB2.2, KB2.10).

Dinleme sonrasında içerikte geçen okul-çevre, iş-meslek ve aile bireyleri ile ilgili tanıtıcı ifadeler; görseller, kartlar ve dijital materyaller aracılığıyla yeniden ele alınır (KB2.5, KB2.7, KB2.11).

Bu unsurlar eşleştirme, işaretleme ve sınıflandırma etkinlikleriyle ayırt edilir; benzerlik ve farklılıklar belirlenir. Başlangıçta yapılan tahminler tekrar gözden geçirilir ve dinlenen içerikle karşılaştırılır, tahminlerin doğruluğu kontrol edilir ve gerekçelendirilir. İçerikte yer alan unsurların bütün içinde konumlandırılması ve sınıflandırılması sağlanır (KB2.12, OB2, OB4, SDB2.1, E3.2). İçerikteki bilgiler tablo veya şemalar üzerinde yapılandırılarak yatay ve dikey ilişkiler görünür hâle getirilir (KB2.13,).

Okul-çevre, iş-meslek ve aile bireyleri alt temaları kategorilere ayrılır; “ailem”, “okulumuz”, “çevremizdeki canlılar” ve “iş-meslek” ilişkileri üzerinden anlamlı bağlantılar kurulur. Dinlenen metinler öğrencilerin kendi yaşantılarıyla ilişkilendirilerek içerik bireysel olarak içselleştirilir (SDB1.2, SDB1.3, SDB3.1, OB1). Bu süreçte dikkatlerini içerik üzerinde yoğunlaştırmaları, öğrenmeye istekle katılmaları ve yeni duruma uyum sağlamaları desteklenir (E1.4, E3.2, SDB3.1, D9.2).

Sürecin sonunda, dinleme etkinliğine ilişkin gözlem, anlayış ve düşünceler bireysel olarak değerlendirilerek sınıfla paylaşılır. (E1.3, E1.4, E2.2, E3.7). Gönüllü öğrenciler söz alarak anladıklarını ifade ederken diğer öğrenciler onları dikkatle dinler (SDB2.1, SDB2.2, SDB3.1). Ardından ikili ve küçük grup çalışmalarıyla karşılıklı olarak bilgi, düşünce ve deneyimler paylaşılır; okul-çevre, iş-meslek ve aile bireyleri ile ilgili basit ifadeler kullanılır (D12.3, D16.3, OB1, KB2.15, KB2.20).

KUR.8.2.O.

 “Okulum ve Çevrem” temasına yönelik okuma-anlamlandırma süreci, öğrencilerin önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek amacıyla okul-çevre, iş-meslek ve aile bireyleri ile ilgili ifadeleri içeren kısa metinler ve görseller üzerinden başlatılır (E1.1, E1.5, SDB1.2). Görseller ve metin parçaları incelenerek “Bu metin / görsel ne hakkında olabilir?”, “Buradaki meslek adlarını Kurmancca söyleyebilir misiniz?”, “ Babamızın annesi neyimiz olur?”, “Bu hayvanların yaşam alanları nerelerdir ve bunlar neyle beslenir?” gibi sorulara yönelik tahminlerde bulunulması sağlanır. Önceki bilgi ve deneyimlerin harekete geçirilmesi, iş ve mesleklerin adlandırılması ve mevcut içerikle önceki bilgiler arasında ilişkilerin kurulması desteklenir(D14.1, OB1, OB4, KB2.2). Sunulan yazılı ve görsel ipuçları aracılığıyla içerik ile önceki bilgi ve deneyimler arasında bağ kurulması sağlanır ve metnin konusu hakkında tahminlerde bulunulur (SDB2.1, OB4, KB2.2).

Okuma içeriğine ait başlık, görsel ve anahtar ifadeler incelenir. Bu ipuçlarına dayanarak metnin konusu, metinde yer alabilecek okul-çevre, iş-meslek ve aile bireylerini tanıtan ifadeler hakkında tahminlerde bulunulması sağlanır. Öğrencilerin görsel ve yazılı ipuçlarından yararlanarak içeriği genel olarak algılamaları desteklenir (E3.2, E3.8, SDB2.1, KB2.11, OB1).

Metin sessiz olarak okunur. Okuma sürecinde içeriğin genel anlamının bütüncül olarak kavranması; metinde geçen okul-çevre, iş-meslek ve aile bireylerini tanıtan ifadelerin kullanım yerlerinin fark edilmesi beklenir (E3.2, E2.2, SDB2.2, OB1). Ayrıca metin içerisindeki ayrıntıların belirlenmesi sağlanır. Böylece içeriğin konusu genel olarak algılanır ve temel bileşenler tanınır (OB4, D3.1, D3.2, D3.4).

Okuma sonrasında metinde yer alan okul-çevre, iş-meslek ve aile bireylerini tanıtan ifadeler; görseller ve bilgi kartlarıyla yeniden ele alınır. Bu unsurlar eşleştirme ve işaretleme etkinlikleriyle tanınır ve ayırt edilir “Bu, ev eşyalarını renkleriyle beraber nasıl söyleyebiliriz? “Bu aletleri, hangi meslek sahipleri kullanır?” gibi sorular üzerinden içerik somutlaştırılır (SDB2.1, OB4, KB2.2). Başlangıçta yapılan tahminler tekrar gözden geçirilir ve metinle karşılaştırılarak doğruluğu kontrol edilir, doğru ve yanlış tahminler gerekçeleriyle ifade edilir (E2.2, E3.1, SDB1.2, KB2.11, KB2.12).

Metinde yer alan ögeler tablo, şema veya görsel düzenleyiciler aracılığıyla yapılandırılır. Okul-çevre, iş-meslek ve aile bireylerini tanıtan ifadeler belirli bir düzen içinde yerleştirilerek bu unsurlar arasındaki bağlantılar açık biçimde ortaya konur (KB2.5, KB2.13, OB2, OB4).

Bu unsurlar kategoriler hâlinde sınıflandırılır, benzerlik ve farklılık açısından karşılaştırılır. Ayrıca ögeler arasındaki yatay ve dikey ilişkilerin fark edilmesi sağlanır (E3.2, E3.7, KB2.7). Okul-çevre, iş-meslek ve aile bireyleri arasındaki bağlantılar ele alınır. “Keçi, koyun, inek gibi hayvanların neyinden faydalanırız?”, “Kız kardeşin en çok hangi mesleği seviyor ve ne olmak istiyor?” gibi sorular üzerinden ilişkiler kurulması sağlanır. Bu süreçte anlamlı bağlantılar kurulması ve metnin derinlemesine incelenmesi desteklenir (KB2.7, SDB2.2, OB4). Metinden hareketle çıkarımlar yapılır ve elde edilen bilgiler öğrencilerin kendi sınıf ortamlarıyla ilişkilendirilerek ifade edilir, böylece içerik bireysel olarak içselleştirilir (E1.5, KB2.11).

Sürecin sonunda okuma ve anlamlandırma sürecine ilişkin gözden geçirilen bilgi, deneyim, düşünce ve duygular bireysel olarak ifade edilir. Gönüllü öğrenciler, söz alarak metinden anladıklarını paylaşırken diğer öğrenciler dikkatle dinler. Ardından ikili ve küçük grup çalışmalarıyla okul-çevre, iş-meslek ve aile bireylerini tanıtan ifadeleri kullanarak karşılıklı paylaşımlar gerçekleştirirler. Bu süreçte iletişim kurulması, iş birliği yapılması ve karşılıklı etkileşim içinde bulunulması beklenir (SDB2.2, SDB3.1, D14.1, D16.3).

KUR.8.2.K.

“Okulum ve Çevrem” temasına yönelik konuşma-anlatma süreci; öğrencilerin önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek amacıyla okul-çevre, iş-meslek ve aile bireylerine ilişkin görseller ve kısa ifadeler üzerinden başlatılır (E1.1, E1.5). Öğrencilerin okullarındaki alanları hatırlamaları, çevrelerindeki nesneleri adlandırmaları, çeşitli meslek gruplarını ifade etmeleri ve yönergeleri fark etmeleri sağlanır. Bu süreçte önceki bilgi ve deneyimlerin etkin hâle getirilmesi ve mevcut içerikle ilişkilendirilmesi hedeflenir (SDB1.2, OB4, KB2.2).

Okul-çevre, iş-meslek ve aile bireylerini içeren kısa konuşma örnekleri [”Pirtûkxane ji bexçeyê xwendingehê û polê bêdengtir e.”, “ Vê dapîra min û wî bapîrê min her tişt hînî min kirin.”, “ Divê em daristanan û jîngeha derdora xwe biparêzin.” (”Kütüphane, okulun bahçesinden ve sınıftan daha sessizdir.”, “Bu ninem ve şu dedem bana her şeyi öğrettiler.”, “Ormanları ve çevremizdeki yaşam alanını korumalıyız.”)] sunulur. Öğrencilerin bu örnekleri dinlemeleri, tekrar etmeleri ve doğru sesletimle taklit etmeleri sağlanır. Böylece model ifadelere aşinalık kazanmaları ve sözlü üretime hazırlık yapmaları desteklenir (E3.2, SDB2.1).

Öğrencilere, aile bireylerini ve akrabalık bağlarını tanıtan bir sunum hazırlayacakları performans görevi verilebilir. Bu çalışmada aile üyeleri; bükümlü işaret zamirleri (vî / vê, wî / wê) kullanılarak tanıtılırken sadakat (dilsozî) ve dayanışma (piştgirî) gibi değerler üzerinden analiz edilir. Sunum sonunda arkadaşlarına hitap ederken akademik nezaket kalıpları (hevalino, hevalê / hevalo (Arkadaşlar!, Arkadaşım!)) doğru cinsiyet uyumuyla kullanılır. Performans görevi; hedef sözcüklerin doğru ve bağlama uygun kullanımı, temel dil bilgisi yapılarını işlevsel biçimde kullanabilme, yazılı ve / veya sözlü anlatımın anlaşılırlığı, iletişim amacına uygun ifade kullanımı ile göreve katılım, çaba ve süreç içindeki ilerleme gibi ölçütleri içeren analitik / bütüncül dereceli puanlama anahtarı, kontrol listesi veya gözlem formu ile değerlendirilebilir. Performans görevi sürecinde öğrencilerin sürece daha aktif katılmalarını desteklemek amacıyla öz / akran değerlendirme formlarına da yer verilebilir.

Öğrencilerin model konuşmaları taklit ederek benzer ifadeler üretmeleri sağlanır. Öğrenciler “Em ji goşt û şîrên mîyan sûd werdigirin.”, “Em, divê di polê û pitûkxaneyê de pirtûkan bêdeng dixwînin.”, “Xwendekar, di polê de bêdeng rûdinin û li benda mamosteyên xwe dimînin.” (”Koyunların etinden ve sütünden yararlanıyoruz.”, “Sınıfta ve kütüphanede kitapları sessizce okumalıyız.”, “Öğrenciler, sınıfta sessizce oturup öğretmenlerini bekliyorlar.”) gibi ifadeleri tekrar ederken “Çevremizi temiz tutmalı ve çevremizdeki hiçbir canlı veya cansıza zarar vermemeliyiz.”, “Annem, yardımsever biridir, bu yüzden doktor oldu.” gibi yönergeleri de kullanır ve bu ifadeleri kendi sınıf ortamlarına göre değiştirerek yeniden kurar. Böylece taklit yoluyla yeni içerik oluşturulması ve bu içeriklerin bağlama uygun biçimde düzenlenmesi sağlanır (KB2.11, SDB2.1).

Öğrencilerin öğrendikleri dil yapılarını kullanarak yeni ve özgün ifadeler oluşturmaları sağlanır. Öğrencilerden okul-çevre, iş-meslek ve aile bireylerinin özelliklerini ifade eden cümleler kurmaları beklenir (SDB1.1). Kurulan ifadelerin açık, anlaşılır ve doğru biçimde iletilmesi teşvik edilir. Bu süreçte uygun sözcüklerin seçilmesi, ifadelerin geliştirilmesi ve farklı örneklerle karşılaştırılması desteklenir (E3.2, KB2.7, KB2.8, OB1). Ayrıca öğrencilerin birbirlerine sorular yönelterek ifadelerini genişletmeleri ve sözlü etkileşim içinde kullanmaları sağlanır (E3.8, SDB2.2). Öğrencilerin hazırlıksız konuşma durumlarında bağlama uygun ifadeleri hızlı ve doğru biçimde seçerek kullanmaları ve hazırlıklı konuşma durumlarında belirledikleri içerikleri düzenleyerek doğal ve anlaşılır biçimde sunmaları desteklenir (E3.1, D11.1).

İkili çalışmalar gerçekleştirilir. Öğrencilerden biri okul-çevre, iş-meslek ve aile bireylerini tanıtan cümleler kurar, diğeri dinler, sorular sorar ve gerektiğinde karşılaştırmalar yapar. Roller değiştirilerek sürecin sürdürülmesi sağlanır. Bu süreçte öğrenilen yapıların farklı bağlamlarda kullanılması, yeniden düzenlenmesi ve sözlü iletişim yoluyla paylaşılması desteklenir (E2.2, SDB2.1, SDB3.1, KB2.13).

Küçük grup çalışmaları yapılır. Öğrenciler grup olarak okul ve çevre, iş ve meslekler ile aile bireylerini tanıtan diyaloglar oluşturur; ev ve okulun bölümlerini ve adreslerini, aile üyelerinin adlarını ve aile içindeki görevlerini, başlıca meslekleri ve bunların nasıl icra edildiğini Kurmancca ifade eder; bu unsurları sınıflandırarak ortak bir sözlü sunum hazırlarlar. Böylece sınıflandırma ve yapılandırma becerilerinin geliştirilmesi sağlanır (SDB2.1, SDB2.2, SDB3.1, D14.1, D16.3).

Sürecin sonunda öğrencilerin konuşma etkinliklerine ilişkin düşünce, duygu ve deneyimlerini değerlendirmeleri sağlanır. Öğrencilerden hangi ifadeleri doğru kullandıklarını, hangi noktalarda zorlandıklarını ve kendilerini nasıl geliştirebileceklerini ifade etmeleri beklenir. Bu süreçte yapılan çalışmaların yorumlanması ve anlamlandırılması desteklenir (SDB1.2, SDB1.3).

Öğrenciler bu değerlendirmelerini sınıf ortamında paylaşır ve arkadaşlarının görüşlerini dinlerler. İkili ve grup içi paylaşımlar yoluyla karşılıklı geri bildirim verilmesi ve öğrenmenin pekiştirilmesi sağlanır (D3.1, D3.2, D3.4, D16.3, SDB3.1).

KUR.8.2.Y.

“Okulum ve Çevrem” temasına yönelik yazma-anlatma süreci; okul-çevre, iş-meslek ve aile bireylerini tanıtan görseller gösterilerek ve kısa ifadeler üzerinde durularak başlatılır. Öğrencilerin bu görselleri incelemeleri, okulundaki alanları hatırlamaları, çevresindeki nesneleri adlandırmaları, ne işe yaradıklarını, çeşitli meslek gruplarına ve ne işe yaradıklarına dair ifadeleri ve bunlarla ilgili yönergeleri fark etmeleri ve bu bilgileri orta düzeyde yazılı olarak ifade etmeleri sağlanır (E1.1, E1.5, E3.2). Ayrıca verilen yazma görevinin ne olduğu, ne yazılacağı ve nasıl yazılacağının genel olarak anlaşılması desteklenir (SDB1.2, OB4, KB2.2).

Okul-çevre, iş-meslek ve aile bireylerini tanıtan ifadeler içeren kısa yazılı model metinler sunulur. Bu metinlerin incelenmesi, yapı ve ifade biçimlerinin fark edilmesi ve model alınarak bu metindekilere benzer ifadelerin yeniden yazılması sağlanır. Böylece modelden yararlanarak yazılı üretime geçiş desteklenir (E3.2, SDB2.1, OB1).

Öğrencilerden; okulun bölümlerini, meslekleri ve doğayı tanıtan “Tanıtım Kartları” hazırlamaları istenilebilir. Kartların bir yüzünde kavramın adı (pirtûkxane, derûnnas, xweza vb.), diğer yüzündede “ê, a, ên” gibi ekler bulunur. Bu eklerle ilgili kavramları kullanarak tamlamalar oluşturulabilir. Performans görevi; hedef sözcüklerin doğru ve bağlama uygun kullanımı, temel dil bilgisi yapılarını işlevsel biçimde kullanabilme, yazılı ve / veya sözlü anlatımın anlaşılırlığı, iletişim amacına uygun ifade kullanımı ile görevekatılım, çaba ve süreç içindeki ilerleme gibi ölçütleri içeren analitik / / bütüncül dereceli puanlama anahtarı, kontrol listesi veya gözlem formu ile değerlendirilebilir. Performans görevi sürecinde öğrencilerin sürece daha aktif katılmalarını desteklemek amacıyla öz / akran değerlendirme formlarına da yer verilebilir.

Model metinler temel alınarak yazılı içerik oluşturulması sağlanır. “Li derdora xwendingeha me daristaneke mezin heye.”, “Nivîskar, pirtûkan dinivîse da ku em agahiyên nû fêr bibin.”, “Ez dixwazim bibim derûnaseke / î serkeftî.”, “Xwendekar, di hola werzişê de bi gogê dilîzin.” (”Okulumuzun çevresinde büyük bir orman var.”, “Yazar, yeni bilgiler öğrenmemiz için kitaplar yazıyor.”, “Başarılı bir psikolog olmak istiyorum.”, “Öğrenciler, spor salonunda top ile oynuyorlar.”) gibi ifadeler de kullanılarak cümleler yazılır ve bu ifadeler uygun biçimde düzenlenir. Böylece yazma içeriğinin oluşturulması ve geliştirilmesi sağlanır (KB2.11).

Yazma görevinin yapılandırılması sağlanır. okul-çevre, iş-meslek ve aile bireylerini tanıtan ifadeleri içeren kısa metinler yazılması beklenir. Yazma sürecinde uygun materyallerin seçilmesi (defter, çalışma kâğıdı vb.), uygun sözcüklerin ve dil yapılarının kullanılması, noktalama işaretlerine dikkat edilmesi ve mesajların açık ve anlaşılır biçimde ifade edilmesi desteklenir. Ayrıca öğrencilerin hazırlıklı yazma durumlarında içeriklerini planlayarak düzenlemeleri ve hazırlıksız yazma durumlarında bağlama uygun ifadeleri hızlı ve doğru biçimde seçerek kullanmaları sağlanır (E3.2, KB2.8, OB1). Bu aşamada yazılan metinlerin geliştirilmesi sağlanır. Yazılar yeniden okunur, benzer ve farklı yönler karşılaştırılır, sınıf eşyaları ve ifadeler kategorilere ayrılır ve gerekli düzenlemeler yapılır (KB2.5, KB2.7, SDB1.2).

Yazılı içeriklerin farklı bağlamlarda yeniden düzenlenmesi sağlanır. Yazılan ifadeler değiştirilerek metinler genişletilir. Bu süreçte yazılı bilgilerin yeniden yapılandırılması ve paylaşılması desteklenir. Öğrencilerin yazdıkları metinleri arkadaşlarıyla paylaşmaları ve yazılı iletişim kurmalarısağlanır (E2.2, E3.8, KB2.13). Öğrenciler, okulun bölümleri, meslekler ve doğa unsurlarına ilişkin Kurmancca kavramları içeren “Tanıtım Kartları” hazırlar; kartların bir yüzünde kavramın adı, diğer yüzünde ise “ê, a, ên” gibi yapılar yer alır. Öğrenciler bu yapıları kullanarak ilgili kavramlarla tamlamalar oluşturur ve oluşturdukları tamlamaları sözlü veya yazılı olarak sınıfta paylaşırlar (SDB2.1, SDB2.2).

Küçük grup çalışmaları yapılır. Grup içinde yazılan metinler paylaşılır, birlikte gözden geçirilir ve ortak metinler oluşturulur (SDB2.2, SDB3.1, D14.1, D16.3). Sürecin sonunda yazma süreci ve ürünlerine ilişkin değerlendirme yapılır. Yazılan metinler gözden geçirilerek güçlü yönler ve geliştirilmesi gereken noktalar belirlenir (E1.3, E1.4). Ardından bu değerlendirmeler sınıf ortamında paylaşılır ve karşılıklı geri bildirimlerde bulunulur (D3.1, D3.2, D3.4, D14.3, D20.3).

KUR.8.2.DBS.

“Okulum ve Çevrem” temasına yönelik dil bilgisi seçme-kullanma süreci; okul-çevre, iş-meslek ve aile bireylerini tanıtan unsurları yansıtan görsellerin ve kısa diyalogların sunulmasıyla başlatılır (E1.1, E1.5). Öğrenciler görselleri inceler, duydukları ifadeleri takip eder ve sınıfça tekrar eder. “Ez ji xwedîkirina masîyan hez dikim?”, “Ew birayê deya min e anku xalê min e.”, (”Ben balık beslemekten hoşlanıyorum.”, “O annemin erkek kardeşidir, yani dayımdır.”) gibi cümleler birlikte söylenerek içerikle ilk aşinalık oluşturulur. Bu süreçte dil yapılarının kuralları açıklanmadan, doğal ve bağlam içinde fark edilmesi sağlanır (SDB1.2, OB4).

Okul-çevre, iş-meslek ve aile bireylerini içeren görseller üzerinden eşleştirme etkinliği yapılır (E3.2, E3.8). Öğrenciler dinledikleri cümleleri doğru görsellerle eşleştirir, ilgili unsurları işaretler ve hangi ifadenin hangi görsele ait olduğunu sözlü olarak belirtir. Bu etkinlik sayesinde Kurmancca dil parçaları kuralları bilinmeden fark edilerek ayırt edilir (KB2.2, KB2.7, OB1).

Kısa canlandırmalar veya video kesitleri izlenir. Öğrenciler, izledikleri içerikte evin hangi bölümünde hangi eşyanın bulunduğunu, çevresindeki bulunan canlıları, sınıfta kullandığıaraç gereci Kurmancca olarak ifade eden cümleleri [”Divê em pola xwe paqij bigirin û zererê nedine kelûpelên pola xwe.”, “Xwezayê biparêzin! Lewra jiyana me pê ve girêdayî ye.” (”Sınıfımızı temiz tutmalı ve sınıfımızın eşyalarına zarar vermemeliyiz.”, “Doğayı koruyun! Çünkü yaşamımız ona bağlıdır.”)] belirler ve bu ifadeleri tekrar eder. Sınıf içine getirilen gerçek nesnelerle ilişki kurularak anlam güçlendirilir (SDB2.1, E3.2, OB4).

Aynı yapıya sahip cümleler grup hâlinde tekrar edilir. Öğrenciler sırayla cümleleri sesli olarak söyler, arkadaşlarının tekrarlarını dinler ve birlikte tekrar ederek işitsel farkındalık geliştirir. Bu süreçte benzer dil yapılarının fark edilmesi sağlanır (SDB2.2).

Okul-çevre, iş-meslek ve aile bireylerini içeren farklı ifadeler ve yönergeler kullanılarak yeni örnekler oluşturulur. “Em bi malbatî li li daristanê gerîyan.”, “Ew, çi karî dike û li ku dixebite? (”Biz ailece ormanda gezdik.”, “O, ne iş yapıyor ve nerede çalışıyor?”) gibi cümlelerin yanı sıra “Firaqşo, firaqan; cilşo, cilan dişo.”, “Ew derûnnas e û ji kare xwe pir hez dike.” [Bulaşık makinesi bulaşıkları, çamaşır makinesi çamaşırları yıkar.” (veya meslek / kişi olarak: “Bulaşıkçı bulaşıkları, çamaşırcı çamaşırları yıkar.”), “O psikologdur ve işini çok seviyor.”] gibi ifadeler de kullanılarak aynı dil yapıları farklı bağlamlarda tekrar edilir. Böylece Kurmancca dil parçaları kuralları düşünülmeden otomatik biçimde pekiştirilir (E3.7, KB2.11).

Sınıf içinde hareketli bir etkinlik yapılır. Öğrenciler dolaşarak gördükleri araç-gereci gösterir ve özelliklerini ifade eden cümleler kurar. “Ev depa polê ye û mamoste li serê nivîsan dinivîse.”, “Ev pênûsa min a sor e û ez sere wê bi pênûstiraşê tûj dikim.” [”Bu sınıfın tahtasıdır ve öğretmen onun üzerine yazılar yazıyor.”, “Bu benim kırmızı kalemimdir ve onun ucunu kalemtraşla sivriltiyorum (açıyorum).”] gibi ifadeler gerçek ortamla ilişkilendirilerek kısa, doğal ve anlamlı biçimde tekrar edilir (SDB2.1).

Daha sonra, beden diliyle canlandırma etkinliği uygulanır. Öğrenciler meslek gruplarını taklit eder ve onların özelliklerini beden hareketleriyle gösterirler. Böylece dil yapıları kuralları bilinmeden fiziksel olarak da içselleştirilir (SDB2.2, D5.2, D14.3).

Konuşma ve hareketin birlikte kullanıldığı oyunlaştırılmış etkinlikler yapılır. Öğrenciler hem cümle kurar hem de aynı anda nesneleri gösterir. Bu süreçte Kurmancca dil parçaları eş zamanlı olarak tekrar edilir ve canlandırılır (SDB3.1).

İkili ve grup çalışmalarıyla süreç tamamlanır (D3.1, D3.2, D14.1, D16.3). Öğrenciler; Okul-çevre, iş-meslek ve aile bireylerini içeren diyaloglar oluşturarak iletişim kurar (E2.2, SDB2.1). Kullanılan ifadeler doğal ve akıcı hâle gelir. Bu süreçte öğrenciler öğrendikleri dil yapılarını, kuralları düşünmeden seçerek farklı durumlarda kullanır ve iletişim kurarken tabii biçimde kullanıma sokar (D20.3, KB2.13, KB2.14).

KUR.8.2.SÖS.

“Okulum ve Çevrem” temasına yönelik sözcük seçme-kullanma süreci; Okul-çevre, iş-meslek ve aile bireylerine ilişkin hedef sözcüklerin yer aldığı görsellerin ve kısa diyalogların sunulmasıyla başlatılır. Öğrenciler bu içerikleri dinler ve izler, hedef sözcükleri bütünsel olarak duyar ve görür (E1.1, OB4).

Sınıfça tekrar etkinliği yapılır. Hedef sözcükler sesli olarak tekrar edilir; “erênî”, “neyînî” “kelûpel”, “xalbendî”, “ajel”, “pîşe”, “kar”, “mezin”, “mezintir”, “xizim”, “derdor”, “ajelên gîyaxwir”, “beşên malê”, “candar”, “dilsozî, fedakarî” (”olumlu”, “olumsuz”, “malzeme / eşya / araç-gereç”, “noktalama”, “hayvan / canlı”, “meslek”, “iş”, “büyük”, “daha büyük”, “akraba”, “çevre / etraf”, “otçul hayvanlar”, “evin bölümleri”, “canlı”, “sadakat / bağlılık, fedâkârlık”) gibi sözcükler doğru sesletimle söylenir. Bu süreçte sözcüklerin doğal kullanımına aşinalık kazandırılır (SDB2.1).

Görseller üzerinden sözcüklerin kullanımı üzerine çalışmalar yapılır. “Bu hangi okul eşyasıdır ve ne işe yarar?”, “Bunlardan hangileri evcil hayvan sınıfına girer?”, “Bu ağaçlardan hangisi çevrenizde bulunmaktadır?” gibi sorulara hedef sözcüklerle cevap verilmesi sağlanır. Böylece sözcüklerin kullanım bağlamı algılanır (E3.2, SDB2.).

Sözcüklerin anlamlarını zihinde yapılandırmaya yönelik eşleştirme ve sınıflandırma etkinlikleri uygulanır. Okul-çevre, iş-meslek ve aile bireylerine ilişkin ifadeler doğru sözcüklerle eşleştirilir, benzer özelliklerine göre gruplandırılır ve sözcükler arasında kavramsal ilişkiler kurulur (KB2.2, KB2.5, KB2.7, OB1).

Hedef sözcüklerin anlamlarını pekiştirmek amacıyla tekrar ve kullanım çalışmaları yapılır. Aynı sözcükler farklı örnekler içinde kullanılır; okul araç gereci ve ev eşyaları gösterilerek adlandırılır ve “jêbir”, “lûfik”, “şaneşîn” (silgi, lif, balkon) gibi sözcükler çeşitli durumlarda tekrar edilir. Böylece sözcüklerin anlamları bağlam içinde algılanır (KB2.11).

Sınıf içinde hareketli etkinlikler uygulanır. Öğrenciler sınıfta dolaşarak etrafa resimleri asılmış sınıf araç gereci ve mesleklerle ilgili görselleri adlandırır; onları tanıtan sözcükleri kullanır. Sözcüklerin gerçek yaşamla ilişkilendirilmesi ve kendiliğinden, doğal ve tabii bir biçimde kullanılması sağlanır (E1.3, SDB2.2, OB4, D9.2).

İkili ve grup çalışmalarıyla süreç tamamlanır. Öğrenciler birbirlerine sorular sorar; ev, okul bölümlerini, yakın çevresindeki canlıları ve çevresindeki meslekleri tanımlar ve hedef sözcükleri iletişim kurarken kendiliğinden, gerçek ve doğal biçimde kullanır. Bu süreçte sözcüklerin farklı bağlamlarda etkili biçimde kullanıma sokulması desteklenir (E2.2, SDB2.1, D14.1, D16.3, KB2.13).

KUR.8.2.SES.

“Okulum ve Çevrem” temasına yönelik sesletim seçme-kullanma süreci; sınıfa Okul-çevre, iş-meslek ve aile bireylerine ilişkin unsurları yansıtan görsellerin getirilmesiyle başlatılır. Görseller incelenirken kısa diyaloglar dinletilir (E1.1, E1.5, E3.2). Dinleme sırasında duyulan sözcüklere dikkat edilmesi ve özellikle tekrar eden seslerin fark edilmesi sağlanır. Dinleme sonrasında duyulan sözcükler sınıfça tekrar edilir ve hangi seslerin duyulduğu belirlenir (SDB1.2, OB1, OB4, KB2.2).

Sınıfça tekrar etkinliği yapılır. Sözcükler önce toplu ardından bireysel olarak tekrar edilir. Sınıfça tekrar etkinliği yapılır. Hedef sözcükler sesli olarak tekrar edilir; “erênî”, “neyînî” “kelûpel”, “xalbendî”, “ajel”, “pîşe”, “kar”, “mezin”, “mezintir”, “xizim”, “derdor”, “ajelên gîyaxwir”, “beşên malê”, “candar”, “dilsozî, fedakarî (”olumlu”, “olumsuz”, “malzeme / eşya / araç-gereç”, “noktalama”, “hayvan / canlı”, “meslek”, “iş”, “büyük”, “daha büyük”, “akraba”, “çevre / etraf”, “otçul hayvanlar”, “evin bölümleri”, “canlı”, “sadakat / bağlılık, fedakârlık”) gibi sözcükler doğru sesletimle ifade edilir ve işitsel doğruluk pekiştirilir (E1.3, E3.2, SDB2.1).

Farklı cümlelerin yer aldığı dinleme etkinliği uygulanır. Aynı sesleri içeren sözcükler farklı cümleler içinde dinlenir (E3.2, E3.8). Dinleme sonrasında duyulan sözcükler ve tekrar eden sesler belirlenir. Benzer sesler karşılaştırılır ve aralarındaki farklar ortaya konur (KB2.10, KB2.11, KB2.16).

Sınıf içinde uygulama etkinliği yapılır. Sınıfa getirilen görseller veya nesneler gösterilerek doğru sesletimle adlandırılır (SDB2.2, SDB3.1). Öğrenciler gördükleri nesneleri kendiliğinden seçerek doğru ve doğal biçimde ifade eder, yanlış sesletimler fark edilerek doğru biçimi tekrar edilir. Bu süreçte öğrencilerin sesleri gerçek ve tabii bir biçimde kullanmaları desteklenir (D3.4, D11.1, D16.3, KB2.7,).

Ses gruplama etkinliği uygulanır. Benzer sesleri içeren sözcükler bir araya getirilir ve farklı sesler ayırt edilerek gruplandırılır. Bu süreçte öğrencilerin ses farkındalıkları güçlendirilir (E3.2, KB2.5, KB2.13).

İkili ve grup çalışmaları yapılır. Öğrenciler birbirlerine okul-çevre, iş-meslek ve aile bireylerine ilişkin (kullanım yerleri gibi) sözcükleri doğru sesletimle ifade eder (E2.2, E3.8). Öğrencilerin hedef sesleri iletişim sırasında kendiliğinden, doğru, gerçek ve tabii bir biçimde kullanmaları sağlanır (SDB2.1, SDB3.1). Etkinlik sonunda yapılan konuşmalar değerlendirilir ve sesletim doğruluğu üzerine geri bildirim verilir (D14.1, D16.3, KB2.14).

1. Etkinlik: Eleştirel Mekân Analizi ve Kıyaslama 

Okulun farklı birimlerini işlevsellik, sosyal iklim ve fiziksel imkânlar açısından karşılaştırma yapılarını (-tir, -tirîn, herî) kullanarak bir rapor hazırlanabilir.

1. Örnek: “Laboratuvara me ji laboratuvara dibistana din nûjentir e.” (Bizim laboratuvarımız, diğer okulun laboratuvarından daha moderndir.) 

2. Örnek: “Pirtûkxane, cihê herî bêdeng ê xwendingeha me ye.” (Kütüphane, okulumuzun en sessiz yeridir.)

1. Etkinlik: Ekolojik Savunuculuk ve Gerekçelendirme 

Doğadaki dengenin önemini, nesli tükenmekte olan canlıları ve tıbbi bitkileri (riwekên dermanî) üst düzey bağlaçlar (naxwe, lewra, madem) kullanarak savunan bir sunum yapılabilir.

1. Örnek: “Madem zindî bi xetereya tunebûnê re rû bi rû ne, divê em projeyên nû amade bikin.” (Madem canlılar yok olma tehlikesiyle karşı karşıya, yeni projeler hazırlamalıyız.) 

2. Örnek:”Em xwezayê diparêzin; lewra jiyana me bi tenduristiya axê ve girêdayî ye.” (Doğayı koruyoruz; çünkü yaşamımız toprağın sağlığına bağlıdır.)

1. Etkinlik: Mesleki Etik ve Gelecek Tasarımı 

Uzmanlık gerektiren meslek eklerini (-zan, -nas) kullanarak etik değerler çerçevesinde bir kariyer planı oluşturulur ve şart kipiyle toplumsal fayda dile getirilebilir. 

1. Örnek: “Heke ez bibim derûnnas, ez ê ji bo aştiya civakî bixebitim.” (Eğer psikolog olursam, toplumsal barış için çalışacağım.)

1. Etkinlik: Anlam İlişkileri ve Görsel Kelime Ağı 

Okul ve çevre bağlamındaki kelimeleri eş anlam (hevwate), zıt anlam (dijwate) ve yakın anlam (nêzwate) gruplarına ayırarak temel cümlelerkurulabilir. 

1. Örnek: “Mala me fireh e, lê kolana me teng e.” (Evimiz geniştir, ama sokağımız dardır.) - Zıt anlam. 

2. Örnek: “Apê min û mamê min hatin malê.” (Amcam ve amcam (eş anlamlı kullanım) eve geldiler.) - Eş anlam. 

2. Etkinlik: Cinsiyet Uyumu ve Zamir Pratiği

İşaret zamirlerini (vî / vê, wî / wê) hem aile bireyleri hem de nesneler üzerinde, gramatikal cinsiyete dikkat ederek eşleştirme çalışması yapılabilir. 

1. Örnek: “Ez vê pirtûkê dixwînim û ji wê hez dikim.” (Bu kitabı okuyorum ve onu seviyorum.) (Dişil kullanım.) 

2. Örnek: “Ev pismamê min e; ez vî nas dikim.” (Bu benim amcaoğlumdur; bunu tanıyorum.) (Eril kullanım.) 

3. Etkinlik: Noktalama ve Mesleki Tanıtım

Temel meslek gruplarını (-kar, -van, -ger) tanıtırken cümle içerisinde noktalama işaretlerini (xal, bêhnok, pirsnîşan) doğru yerlere yerleştirme egzersizleri yapılabilir. 

1. Örnek: “Kedkar: Ew kes e ku bi kedaxwe dixebite.” (Emekçi: Kendi emeğiyle çalışan kişidir.) 

2. Örnek: “Gelo, deryavan li ku derê dixebite?” (Acaba, denizci nerede çalışıyor?)