T.C. MİLLÎ EĞİTİM
BAKANLIĞI

Yaşayan Dil ve Lehçeler Dersi (Kurmancca) 8.Sınıf

1. Tema: Merhaba, Başlıyoruz (Sılav, Em Dest Pê Dıkın)

Alfabe Ve Sesler (Alfabe Û Deng), Sayılar (Hejmar), Selamlaşma, Tanışma Ve Vedalaşma (Silavdayîn, Hevnasîn Û Xatirxwestin)

Bu temada öğrencilerin; Kurmanccanın ses ve cümle yapısını daha kapsamlı bir şekilde tanımaları ve sosyal hayatta kendilerini çok daha etkili ifade etmeleri amaçlanmaktadır. Öğrencilerin Kurmancca alfabesindeki seslerin kelime türetmedeki yerini kavramaları; sayıları 1.000.000‘a kadar öğrenerek nüfus bilgileri, tarihsel süreçler ve kronolojik sıralamalar gibi günlük hayattan bilgileri ayrıntılı bir şekilde sunabilmeleri hedeflenir. Ayrıca selamlaşma ve tanışma ifadelerini kütüphane, müze veya resmî kurumlar gibi farklı yerlerde geçmiş zaman yapılarıyla ilişkilendirerek; nezaket kurallarına uygun, öz güvenli bir şekilde kullanma becerisi kazanmaları beklenmektedir. Öğrencilerin; 8. sınıf düzeyine uygun olarak Kurmanccanın kelime yapısını ve cümle dizilimini kavramaları; Türkçede bulunmayan seslerin (ê, î, û, q, w, x, xw) kelime anlamını nasıl değiştirdiğini inceleyerek akıcı konuşma çalışmaları yapmaları; sıra sayılarını da kapsayacak şekilde sayıların geniş kullanım alanlarını doğru kullanmaları; kişileri meslek gruplarını ve geçmiş olayları anlatmaya yönelik resmî ortamlara uygun, saygın bir iletişim dili geliştirmeleri amaçlanmaktadır.
Ders Saati
16
Alan Becerileri

YDAB1. Dinleme / İzleme-Anlamlandırma,

YDAB2. Okuma-Anlamlandırma,

YDAB3. Konuşma-Anlatma,

YDAB4. Yazma-Anlatma,

YDDB1. Dil Bilgisi Seçme-Kullanma,

YDDB2. Sözcük Seçme-Kullanma,

YDDB3. Sesletim Seçme-Kullanma

Eğilimler

E1.1. Merak, E1.3. Azim ve Kararlılık, E1.4. Kendine İnanma (Öz Yeterlilik), E1.5. Kendine Güvenme (Öz Güven), E2.2. Sorumluluk, E3.1. Muhakeme, E3.2. Odaklanma, E3.7. Sistematiklik, E3.8. Soru Sorma

Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerileri

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB1.3. Kendine Uyarlama (Öz Yansıtma, SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB3.1. Uyum

Değerler

D1. Adalet, D3. Çalışkanlık, D4. Dostluk D5. Duyarlılık, D10. Mütevazılık, D11. Özgürlük, D12. Sabır, D14. Saygı, D16. Sorumluluk,

Okuryazarlık Becerileri

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB5. Kültür Okuryazarlığı

Disiplinler Arası İlişkiler
Türkçe, Matematik, Fen Bilimleri, Sosyal Bilgiler, İngilizce, Görsel Sanatlar, Müzik, Beden Eğitimi ve Spor, Bilişim Teknolojileri ve Yazılım
Beceriler Arası İlişkiler
KB2.2. Gözlemleme, KB2.5. Sınıflandırma, KB2.7. Karşılaştırma, KB2.8. Sorgulama, KB2.10. Çıkarım Yapma, KB2.11. Gözleme Dayalı Tahmin Etme, KB2.12. Mevcut Bilgiye / Veriye Dayalı Tahmin Etme, KB2.13. Yapılandırma, KB2.14, KB2.15. Yansıtma, KB2.16. Muhakeme (Akıl Yürütme)
Öğrenme Çıktıları ve Süreç Bileşenleri

KUR.8.1.D. “Merhaba, Başlıyoruz” temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadeleri dinleyebilme / izleyebilme-anlamlandırabilme

a) Temaya ilişkin ön bilgi ve deneyimlerini harekete geçirerek dinleme / izlemeye hazırlık yapar.

b) Temaya ilişkin temel bilgileri; ipucunu ve ayrıntıları dikkate alarak bir araya getirir.

c) Temayı, temel ayrıntılar ve ipuçlarından hareketle anlamlandırır.

ç) Temaya ilişkin anlayışını bireysel ve etkileşimli şekilde yansıtır.

KUR.8.1.O. “Merhaba, Başlıyoruz” temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadeleri okuyabilme-anlamlandırabilme

a) Temaya ilişkin ön bilgi ve deneyimlerini harekete geçirerek okumaya hazırlık yapar.

b) Temaya ilişkin temel bilgileri; ipucunu ve ayrıntıları dikkate alarak bir araya getirir. 

c) Temaya ilişkin temel bilgileri; ipucunu ve ayrıntıları dikkate alarak anlamlandırır. 

ç) Temaya ilişkin anlayışını bireysel ve etkileşimli şekilde yansıtır.

KUR.8.1.K. “Merhaba, Başlıyoruz” temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelerle konuşabilme-anlatabilme

a) Temaya ilişkin ön bilgi ve deneyimlerini harekete geçirerek konuşmaya hazırlık yapar.

b) Konuşma modelindeki temaya ilişkin sözcükleri, ifadeleri ve dil yapılarını gözlemleyerek taklit eder ve tekrarlar.

c) Konuşma modelindeki temaya ilişkin sözcükleri, ifadeleri ve dil yapılarını kullanarak taklit yoluyla sözlü içerik oluşturur.

ç) Temaya ilişkin iletişim sürecini dikkate alarak konuşmanın içeriğini yapılandırır ve uygulamaya geçirir.

d) Temaya ilişkin iletişim sürecini dikkate alarak sözlü içeriği yeniden yapılandırır ve iletişim kurar.

e) Temaya ilişkin konuşma sürecini bireysel ve etkileşimli şekilde yansıtır.

KUR.8.1.Y. “Merhaba, Başlıyoruz” temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelerle yazabilme-anlatabilme

a) Temaya ilişkin ön bilgilerini ve deneyimlerini harekete geçirerek yazmaya hazırlık yapar. 

b) Yazma modelindeki temaya ilişkin sözcükleri, ifadeleri ve dil yapılarını inceleyerek modelden kopyalar.

c) Yazma modelindeki temaya ilişkin sözcükleri, ifadeleri ve dil yapılarını kullanarak yazılı içerik oluşturur.

ç) Temaya ilişkin yazma sürecini dikkate alarak yazma içeriğini yapılandırır ve uygulamaya geçirir.

d) Temaya ilişkin yazma sürecini dikkate alarak yazma içeriğini yeniden yapılandırır ve iletişim kurar.

e) Temaya ilişkin yazma sürecini bireysel ve etkileşimli şekilde yansıtır.

KUR.8.1.DBS.”Merhaba, Başlıyoruz” temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelere uygun dil bilgisi seçebilme-kullanabilme

Temaya uygun dil bilgisi yapılarını seçerek doğal, otantik ve otomatik bir şekilde kullanır.

KUR.8.1.SÖS. “Merhaba, Başlıyoruz” temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelere uygun sözcük seçebilme-kullanabilme

Temaya uygun sözcükleri seçerek doğal, otantik ve otomatik bir şekilde kullanır.

KUR.8.1.SES. “Merhaba, Başlıyoruz” temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelere uygun sesletimi seçebilme-kullanabilme

Temaya uygun sesletimi seçerek doğal, otantik ve otomatik bir şekilde kullanır.

İçerik Çerçevesi

Tema: “Merhaba, Başlıyoruz” (Silav, Em Dest Pê Dikin)

Alt Temalar

1. Alfabe ve Sesler (Alfabe û Deng) 

2. Sayılar (Hejmar)

3. Selamlaşma, Tanışma ve Vedalaşma (Silavdayîn, Hevnasîn û Xatirxwestin)

İşlevsel Cümle Yapıları

1. Selamlaşma ve Vedalaşma (Resmî ve Samimi Hitaplar) 

Samimi: Merheba, tu çawa yî? Ez baş im, tu jî baş î?

Resmî / Çoğul: Hûn çawa ne? Em baş in, spas dikin.

Karşılama / Uğurlama: Bi xêr hatî / hatin. Bi xatira te / we, oxir be.

Zamanlı Selamlar: Beyanî baş, êvar baş, şev baş.

2. Kendini ve Başkasını Tanıtma (Genişletilmiş)

Kişisel Bilgi: Navê min ... ye, ez ji ... me. Ez ... salî me.

Yaşam Alanı: Ez li ... dijîm, em li taxa ... dimînin.

Başkasını Tanıtma: Ev hevalê / hevala min e. Navê wî / wê ... ye. Ew ji ... ye. – Hevelake min hebû.

3. Soru Sorma ve Cevap Verme (Bağlam Genişletme)

Kimlik: Navê we çi ye?

Yer / Zaman: Ez ... derî me , ez di sala ...da çê bûme.

Sayısal: Tu çend salî yî?

Sayılar ve Eğitim Bilgileri (1000- 10.000 ve 1.000.000)

Eğitim: Ez par diçûm pola heftan. Ez niha diçim pola heştan .

Sayılar: Sayıların 1000- 10.000 ve 1.000.000 arası ve sıra sayılarının kullanımı (Örnek: Ez çardeh salî me, mamosteyê / a me sî û heft salî ye).

4. Tanımlama ve İşaret Etme

Nesne: Ev pirtûka min e (Dişil), ev pênûsa min e.

Mekân: Ev xwendingeha me ye, ev pola me ye. Ez di vê polê de dixwînim.

Kişi: Ev hevalê min ê polê ye.

Duygu, Durum ve Meslek İfadeleri

Durum: Ez îro pir baş im, Ez duh nexweş bûm.

Kimlik: Ez xwendekar im, ew mamoste ye.

Hedef Dil Bilgisi Yapıları

1. Yalın Kişi Zamirleri: Ez, tu, ew, em, hûn, ew. 

2. Bükümlü (Oblique) Zamirler (Giriş): Min, te, wî / wê, me, we, wan

3. Şimdiki Zaman ve Geçmiş Zaman Fiil Çekimleri

4. Olumlu ve Olumsuz Cümleler (Hevokên Erênî û Nerênî)

Durum: Ez baş im / – Ez baş bûm.

Kimlik: Ez xwendekar bûm. -- Ez xwendekar im

Eylem: Ez dersê dixwînim.

5. Soru Yapıları

Temel Sorular: Kî, çi, çima, çiqas, çawa, kengê, kîjan?

Kişisel ve Mekânsal Sorular: Navê te çi ye?

6. “Olmak” Fiilinin Kullanımı

7. Meslek ve Durum: Ez xwendekar im.

8. Üçüncü Şahıs ve Cinsiyet: Ew mamoste ye.

9. Mekân ve Büküm: Em di polê de ne.

10. Niteleme ve Çoğul Yapılar: Hevalên min ... Xwendingeha paqij.

11. Sahiplik Yapıları

Eril: Navê min, hevalê min

Dişil: Pirtûka min, hevala min, pola min

Çoğul: Hevalên min, pirtûkên me

Cümle İçinde: Ew pirtûka min a kurmancca ye.

Sesletim

1. Temel Ünlü ve Ünsüz Sesler (Dengên Bideng û Bêdeng) 

Ünlüler (Bideng): Sekiz temel ünlünün (a, e, ê, i, î, o, u, û) kısa ve uzun değerleri, sınıf seviyesinde kelime türetme süreçleriyle ilişkilendirilir. Özellikle e-ê ve i-î gibi birbirine yakın seslerin, sadece telaffuzu değil, kelimenin gramatik yapısını ve anlamını nasıl kökten değiştirdiği (Mînak: ber - ön / bêr - kürek) derinlemesine analiz edilir. Ünsüzler (Bêdeng): 31 harflik alfabedeki tüm ünsüzlerin, özellikle boğaz seslerinin (q, x, w) ve çift sesli yapıların (xw) doğru telaffuzu, cümle içindeki vurgu kurallarıyla pekiştirilir.

2. Farklı ve Kritik Seslerin Sesletimi (Dengên Taybet)

Odak Sesler: ê, q, w, x, xw.

Uygulama: Bu seslerin sadece tanınması değil, kelime içindeki konumuna göre (başta, ortada, sonda) doğru çıkarılması sağlanır. Örnek: Xwendekar (Öğrenci), Qehwe (Kahve), Welat (Vatan).

Ayırt Etme: Kurmanccaya özgü bu seslerin artikülasyon noktaları (gırtlak derinliği, damak teması ve dudak yuvarlaklığı) üzerinde durulur. Özellikle x ve xw arasındaki dudak pozisyonu farkı ile k ve q seslerinin gırtlak ayrımı, öğrencinin fonetik farkındalığını en üst seviyeye çıkarmak için ileri düzey alıştırmalarla pekiştirilir.

3. Vurgu, Tonlama ve Ezgi (Hêz û Awaz) Cümle Vurgusu: Kurmanccanın sentaks yapısı içinde vurgunun genellikle fiil üzerinde toplandığını fark etme ve bu vurguyu cümlenin ana iletisini güçlendirmek için kullanma. Tonlama: Soru cümlelerindeki yükselen tonlama ile olumlu / olumsuz cümlelerdeki düşen tonlamayı ayırt edebilme ve doğru uygulama. Mînak: “Tu tî yî?” (Susadın mı? - Soru tonu) vs. “Tu tî yî.” (Susadın. - Bilgi tonu).

4. Akıcılık ve Otomatikleştirme (Sazkirina Axaftinê) Diyalog Tekrarı: Günlük yaşam senaryolarını içeren kısa diyalogların, doğal bir konuşma hızında ve doğru vurguyla tekrar edilmesi. Bağlamsal Kullanım: Hedef kelimelerin (okul gereçleri, aile bireyleri) farklı cümle yapıları içinde taklit yoluyla akıcılığının sağlanması.

5. Sesletim ve Yazım İlişkisi (Têkiliya Deng û Nivîsê) Ses-Harf Eşleşmesi: Kurmanccanın “yazıldığı gibi okunan” yapısını kavrama. Yazım Kuralları: Ses değişimlerinin (vokal bükümleri) yazıya nasıl yansıdığını fark etme.

Dikkat: Yazılışı aynı olup okunuşu farklılaşan (bağlamdan kaynaklı) temel yapıların telaffuzuna yönelik kulak dolgunluğu oluşturma.

Dilin ses, biçim ve yapı özelliklerine ilişkin kazanılan derinlemesine farkındalık, dinleme, konuşma, okuma ve yazma becerilerinin bütüncül gelişimini sağlayan ve dili işlevsel kılan temel ilkedir. Kurmancînin ses ve alfabe sisteminin doğru telaffuz ve yazımla kullanımı; sayılar, zaman ve iletişim kalıplarının sosyal bağlamlara aktarılmasıyla söz varlığını zenginleştirerek bireyin özgün kültürel kimliğiyle sürdürülebilir bağlar kurmasını ve bilinçli bir iletişim yeterliği geliştirmesini sağlar.

Anahtar Kavramlar

Dil, Kurmancca, kültür, Kurmancca alfabesi, nezaket, sayılar, selamlaşma, sesler, sıra sayıları, tanışma, tanıtma

Öğrenme Kanıtları (Ölçme ve Değerlendirme)

Dinleme / izleme-anlamlandırma ve okuma-anlamlandırma becerilerine ait öğrenme çıktılarına ulaşılıp ulaşılmadığını belirlemek amacıyla öz bildirim çalışmaları yaptırılabilir. Öğrencilerin akıcı ve doğru okuma becerilerindeki gelişimi; gözlem formları ile izlenebilir ve öğrencilere düzenli geri bildirim verilebilir. Öğrencilerin dinleyecekleri / izleyecekleri veya okuyacakları metnin içeriğine yönelik tahminde bulunabilmelerini desteklemek amacıyla sözcük ilişkilendirme ve kelime kümeleme etkinlikleri ile zihin haritaları kullanılabilir.

Konuşma-anlatma becerilerine ait öğrenme çıktıları kısa konuşma uygulamaları, diyalog çalışmaları, canlandırma etkinlikleri ve çeşitli performans görevleri ile değerlendirilebilir. Bu süreçte öğretmen, kontrol listeleri kullanarak öğrencinin gelişimini izleyebilir. Konuşma ve yazma becerilerine yönelik çalışmalar sırasında öğrencilerin düşüncelerini yapılandırmalarını desteklemek amacıyla kavram haritaları, zihin haritaları ve çalışma kâğıtları kullanılabilir.

Yazma-anlatma becerilerinin değerlendirilmesinde kısa yazma çalışmaları, cümle ve paragraf yazma etkinlikleri ile öğrenme günlüğü ve yansıtıcı günlükler kullanılabilir. Yazılı üretim sürecinde, öğrencilerin kendi tahminlerinden yararlanabilmeleri için eşleştirme ve kavram ilişkilendirme görevleri uygulanabilir.

Öğrencilerin öğrenme süreçlerine aktif katılımını sağlamak amacıyla öz değerlendirme, formları kullanılabilir. Öğrenme çıktıları ayrıca dijital üretimler (poster, video, ses kaydı), öğrenme duvarı veya bülten panosu çalışmaları vb. ürün temelli etkinlikler aracılığıyla da değerlendirilebilir. Yapılan tüm üretim görevleri ve etkinlikler sonunda öğrencilerin performansı analitik / bütüncül dereceli puanlama anahtarları kullanılarak değerlendirilebilir ve öğrencilere yapıcı geri bildirimler verilebilir.

Destek becerilerine ait öğrenme çıktılarına ulaşılıp ulaşılmadığını ölçmek için öğrencilere temel dil bilgisi yapılarını işlevsel biçimde kullanabilme çalışmaları ve uygun diğer çalışmalar yaptırılabilir.

1. Performans Görevi: Şehir ve Nüfus Bilgileri Sunumu 

Öğrenciler istedikleri bir şehri seçebilirler. Bu yerin nüfusu (1 000 000‘a kadar olan sayılarla), şehrin geçmişindeki önemli tarihler ve kronolojik bilgiler üzerine kısa bir tanıtım hazırlanabilir.

2. Performans Görevi: Kim Olduğunu ve Aileni Tanıt

Öğrencilerden, kendilerini ve aile büyüklerini tanıtan bir anlatım hazırlamaları istenebilir. Bu anlatımda; doğum yerleri, çocukluk dönemlerine ait bilgiler ve aile üyelerinin geçmişteki uğraşları gibi detaylara yer verilebilir. Görüşme sırasında resmî ve nazik hitap ifadelerinin kullanılmasına özen gösterilebilir.

İçeriğe uygun olarak seçilecek performans görevleri; hedef sözcüklerin doğru ve bağlama uygun kullanımı, temel dil bilgisi yapılarını işlevsel biçimde kullanabilme, yazılı ve / veya sözlü anlatımın anlaşılırlığı, iletişim amacına uygun ifade kullanımı ile göreve katılım, çaba ve süreç içindeki ilerleme gibi ölçütleri içeren analitik / bütüncül dereceli puanlama anahtarı, kontrol listesi veya gözlem formu ile değerlendirilebilir. Performans görevleri sürecinde öğrencilerin sürece daha aktif katılmalarını desteklemek amacıyla öz veya akran değerlendirme formlarına da yer verilebilir.

Temel Kabuller

Bu temada öğrencilerin Kurmancca alfabesinin genel yapısına aşina oldukları, temel düzeyde cümle yapılarını tanıdıkları ve dil öğrenmenin kültürel önemine dair başlangıç düzeyinde bir farkındalığa sahip oldukları kabul edilmektedir. Ancak öğrencilerin, özellikle Türkçede bulunmayan ê, î, û, q, w, x, xw gibi harfleri kelime içinde kullanırken telaffuz hataları yapabildikleri, sayıları henüz binli seviyelerin altında bildikleri ve geçmiş zamanla ilgili anlatımlarda desteğe ihtiyaç duyabildikleri varsayılmaktadır.

Tema sürecinde, harflerin ses değerlerinin kelime ve cümle yapısıyla ilişkisi incelenirken Türkçeyle olan benzerlik ve farklılıkların karşılaştırmalı bir bakış açısıyla kavranması sağlanır. Sayı sistemi 1.000.000 ölçeğine taşınarak; yaş, kronolojik tarihler ve istatistiksel veriler gibi günlük hayatın somut alanlarına yazım kurallarına uygun şekilde dahil edilir. Selamlaşma, tanışma ve vedalaşma uygulamalarında temel kalıpların ötesine geçilerek; resmî ve samimi hitap şekillerini kapsayan, zamirlerin doğru kullanıldığı etkileşimli ve akıcı diyaloglar kurma becerisi kazandırılır. Dinleme, seslendirme ve karşılıklı konuşma çalışmalarıyla öğrencilerin telaffuz becerileri otomatikleşme düzeyine çıkarılırken Kurmanccanın sadece bir ders konusu değil, öğrencilerin kendilerini öz güvenle ifade edebilecekleri işlevsel bir iletişim aracı olarak konumlandırılması hedeflenir.

Ön Değerlendirme Süreci

Sürecin başında öğrencilerin alfabe bilgileri ve Kurmanccaya özgü sesleri tanıma düzeyleri çeşitli etkinliklerle gözden geçirilebilir. Özellikle Türkçede bulunmayan harflerin (ê, î, û, q, w, x, xw) kelime içindeki telaffuzları ve yazımları kısa uygulama çalışmalarıyla kontrol edilebilir. Sayı sayma becerileri, önceki dönemlerde öğrenilen binli rakamlar üzerinden hatırlatılırken; öğrencilerin kendilerini ve çevrelerini tanıtırken kullandıkları temel cümle yapıları ile geçmiş zamana dair ön bilgileri soru-cevap yoluyla belirlenebilir. Bu süreçte yapılan gözlemler, öğrencilerin eksik kaldığı noktaları belirlemek ve yeni öğrenilecek olan daha büyük sayı grupları ile gelişmiş iletişim kalıplarına hazırlık yapmak amacıyla kullanabilir.

Köprü Kurma

Öğrencilerin önceki yıllarda Kurmancca ve Türkçe derslerinde edindikleri temel dil bilgileri, alfabe farkındalıkları ve sayı sayma becerileri hatırlatılarak yeni öğrenilecek konularla bağ kurulabilir. Türkçede bulunmayan harflerin (ê, î, û, q, w, x, xw) daha önce öğrenilen kelimelerdeki yerinden yola çıkılarak, bu seslerin yeni ve daha uzun kelimelerdeki kullanımı üzerinde durulabilir. Günlük hayatta kullanılan temel tanışma ve selamlaşma kalıpları, geçmişte yaşanmış olayları anlatmaya imkân tanıyan yeni yapılarla birleştirilebilir. Sayıların binli seviyelerden bir milyon seviyesine çıkarılması sürecinde, öğrencilerin önceki öğrenmelerinden faydalanılarak büyük sayı gruplarının günlük hayattaki karşılıkları arasında bir ilişki kurulabilir. Böylece öğrencilerin mevcut iletişim becerileri, her iki dersin becerileriyle desteklenerek daha geniş ve kapsamlı bir anlatım gücüne dönüştürülebilir.

Öğrenme-Öğretme Uygulamaları

KUR.8.1.D.

“Merhaba, Başlıyoruz” temasına yönelik dinleme / izleme–anlamlandırma süreci; öğrencilerin önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek amacıyla sesler, sayı adları; selamlaşma, tanışma ve vedalaşma yansıtan görseller üzerinden başlatılır. Görseller incelenerek “Kurmanccada kullanılan ama Türkçede olmayan harfler ve sesler hangileridir?”, “1000‘den büyük sayıların Kurmanccadaki sayma mantığını açıklayabilir misiniz?”, “Resmî bir kurumda kendinizi ve ailenizin geçmişini Kurmancca nasıl tanıtırsınız?” gibi sorulara yönelik düşünceler oluşturulur ve öğrencilerin kendi sınıf yaşantılarından örnekler vermeleri sağlanır (E1.1, E1.4, E1.5, E3.2). Bu süreçte önceki bilgi ve deneyimlerin harekete geçirilmesi, görsellerdeki unsurlar ile yaşantılar arasında temel ilişkilerin fark edilmesi ve mevcut içerik hakkında tahminlerde bulunulması sağlanır (D3.4, D14.1, KB2.10, KB2.11).

Kısa bir ses kaydı, video veya diyalogdan kesitler sunularak içerikte yer alan sesler; sayı adları; selamlaşma, tanışma ve vedalaşma ifadeleri hakkında tahminlerde bulunulması sağlanır (E3.2, SDB2.1, SDB2.2). Görsel ve işitsel ipuçları birlikte değerlendirilerek içerik hakkında çıkarımlar yapılır (D14.1, OB2, KB2.2, KB2.11).

“Merhaba, Başlıyoruz” temasına uygun dinleme / izleme metni kesintisiz olarak sunulur. Bu metinde sesler; sayı adları; selamlaşma, tanışma ve vedalaşma ifadeleri yer alır. Bu aşamada içeriğin genel anlamının kavranması, konusunun algılanması, temel unsurların, yönergelerin ve ayrıntıların tanınması beklenir (E2.2, E3.2, SDB1.2). Böylece bütüncül içerikteki temel bileşenlerin fark edilmesi sağlanır (D3.1, D3.4, OB1, KB2.2, KB2.10).

Dinleme sonrasında içerikte geçen sesler; sayı adları; selamlaşma, tanışma ve vedalaşma ifadeleri görseller, kartlar ve dijital materyaller aracılığıyla yeniden ele alınır. Bu unsurlar eşleştirme, işaretleme ve basit sınıflandırma etkinlikleriyle ayırt edilir; benzerlik ve farklılıklar belirlenir (SDB2.1, E3.2). Başlangıçta yapılan tahminler tekrar gözden geçirilir ve dinlenen içerikle karşılaştırılır, tahminlerin doğruluğu kontrol edilir vegerekçelendirilir (KB2.5, KB2.7, KB2.11, KB2.12). İçerikte yer alan unsurların bütün içinde konumlandırılması ve temel sınıflandırılması sağlanır (E3.1, OB2, OB4). İçerikteki bilgiler tablo veya şemalar üzerinde yapılandırılarak yatay ve dikey ilişkiler görünür hâle getirilir (KB2.13, OB1). Sesler; sayı adları; selamlaşma, tanışma ve vedalaşma alt temaları kategorilere ayrılır; Ses-anlam, miktar-sayı, zaman-selamlama, duygu-durum ilişkileri üzerinden anlamlı bağlantılar kurulur (SDB2.1, SDB2.2, SDB3.1). Dinlenen metinler öğrencilerin kendi yaşantılarıyla ilişkilendirilerek içerik bireysel olarak içselleştirilir (SDB1.2, SDB1.3, SDB3.1, OB1). Bu süreçte dikkatlerini içerik üzerinde yoğunlaştırmaları, öğrenmeye istekle katılmaları ve yeni duruma uyum sağlamaları desteklenir (E1.4, E3.2).

Sürecin sonunda, dinleme etkinliğine ilişkin gözlem, anlayış ve düşünceler bireysel olarak değerlendirilerek sınıfla paylaşılır. (SDB2.1, SDB2.2, SDB3.1). Gönüllü öğrenciler söz alarak anladıklarını ifade ederken diğer öğrenciler onları dikkatle dinler (E1.5, E2.2, E3.7). Ardından ikili ve küçük grup çalışmalarıyla karşılıklı olarak bilgi, düşünce ve deneyimler paylaşılır; sesler; sayı adları; selamlaşma, tanışma ve vedalaşma ile ilgili basit ifadeler kullanılır (D1.3, D14.1, D16.3, OB1, KB2.15).

KUR.8.1.O.

“Merhaba, Başlıyoruz” temasına yönelik okuma-anlamlandırma süreci; öğrencilerin önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek amacıyla sesler, sayı adları; selamlaşma, tanışma ve vedalaşma ifadelerini içeren kısa metinler ve görseller üzerinden başlatılır. Görseller ve metin parçaları incelenerek “Bu metinde Türkçede hiç karşılaşmadığınız hangi harfleri görüyorsunuz?”, “Sizce Kurmanccada 1000‘den sonraki sayılar (2026) nasıl bir mantıkla bir araya getiriliyor?”, “Metindeki karakterler ne hakkında konuşuyor olabilir?” gibi sorulara yönelik tahminlerde bulunulması sağlanır (E1.1, E1.5, SDB1.2). Önceki bilgi ve deneyimlerin harekete geçirilmesi, sesler ve sayıların adlandırılması ve mevcut içerikle önceki bilgiler arasında temel ilişkilerin kurulması desteklenir. Bu süreçten öğrencilerin merak duygularının desteklenmesi, kendilerini ifade etmeleri ve yönelik farkındalık geliştirmeleri beklenir (D14.1, OB1, OB4, KB2.2). Sunulan yazılı ve görsel ipuçları aracılığıyla içerik ile önceki bilgi ve deneyimler arasında bağ kurulması sağlanır ve metnin konusuhakkında basit tahminlerde bulunulur (SDB2.1, OB4, KB2.2). Okuma içeriğine ait başlık, görsel ve anahtar ifadeler incelenir. Bu ipuçlarına dayanarak metnin konusu, metinde yer alabilecek seslerin kullanım yerleri; sayı adları; selamlaşma, tanışma ve vedalaşma ifadelerinin kullanımı hakkında tahminlerde bulunulması sağlanır (E3.2, E3.8, SDB2.1). Öğrencilerin görsel ve yazılı ipuçlarından yararlanarak içeriği genel olarak algılamaları desteklenir (KB2.11, OB1).

Metin sessiz olarak okunur. Okuma sürecinde içeriğin genel anlamının bütüncül olarak kavranması, metinde geçen sayı adları; selamlaşma, tanışma, vedalaşma ifadeleri ve seslerin kullanım yerlerinin fark edilmesi beklenir (E3.2, E2.2, SDB2.2). Ayrıca metin içerisindeki basit ve temel ayrıntıların belirlenmesi sağlanır. Böylece içeriğin konusu genel olarak algılanır ve temel bileşenler tanınır (OB1, OB4, D3.1, D3.2, D3.4).

Okuma sonrasında metinde yer alan sesler; sayı adları; selamlaşma, tanışma ve vedalaşma ifadeleri görseller ve bilgi kartlarıyla yeniden ele alınır (E2.2, SDB1.2). Bu unsurlar eşleştirme ve işaretleme etkinlikleriyle tanınır ve ayırt edilir; “Görselde gördüğünüz ve adında ‘xw‘ sesi bulunan ‘kêfxweş‘ kelimesini metindeki harflerle eşleştirebilir misiniz?”, “Görseldeki istatistik tablosunda yer alan büyük sayılar metinde nasıl geçiyor?” gibi sorular üzerinden içerik somutlaştırılır (SDB2.1, OB4, KB2.2). Başlangıçta yapılan tahminler tekrar gözden geçirilir ve metinle karşılaştırılarak doğruluğu kontrol edilir; doğru ve yanlış tahminler gerekçeleriyle ifade edilir (KB2.11, KB2.12, OB4).

Metinde yer alan ögeler tablo, şema veya görsel düzenleyiciler aracılığıyla yapılandırılır. Sesler; sayı adları; selamlaşma, tanışma ve vedalaşma ifadeleri belirli bir düzen içinde yerleştirilerek bu unsurlar arasındaki bağlantılar açık biçimde ortaya konur (KB2.5, KB2.13, OB2, OB4). Bu unsurlar basit kategoriler hâlinde sınıflandırılır, benzerlik ve farklılık açısından karşılaştırılır. Ayrıca ögeler arasındaki yatay ve dikey ilişkilerin fark edilmesi sağlanır (E3.2, E3.7, KB2.7).

Harfler ile sesler; selamlaşma, tanışma ve vedalaşma unsurları arasındaki bağlantılar ele alınır. “Metinde okuduğumuz ve Türkçede olmayan ‘q‘ harfini, resimdeki bir nesnenin adında bulabilir miyiz?”, “Metinde geçen büyük sayıları kronolojik sıraya koyabilir miyiz?” gibi sorular üzerinden ilişkiler kurulması sağlanır. Bu süreçte anlamlı bağlantılar kurulması ve metnin derinlemesine incelenmesi desteklenir (KB2.7, SDB2.2, OB4). Metinden hareketle basit çıkarımlar yapılır ve elde edilen bilgiler öğrencilerin kendi sınıf ortamlarıyla ilişkilendirilerek ifade edilirhâlinde sınıflandırılır, benzerlik ve farklılık açısından karşılaştırılır. böylece içerik bireysel olarak içselleştirilir (E1.5, KB2.11).

Sürecin sonunda okuma ve anlamlandırma sürecine ilişkin gözden geçirilen bilgi, deneyim, düşünce ve duygular bireysel olarak ifade edilir. Gönüllü öğrenciler söz alarak metinden anladıklarını paylaşırken diğer öğrenciler dikkatle dinler. Ardından ikili ve küçük grup çalışmalarıyla sesler; sayı adları; selamlaşma, tanışma ve vedalaşma ifadeleri kullanılarak karşılıklı paylaşımlar gerçekleştirilir (SDB2.1, SDB2.2, SDB3.1). Bu süreçte iletişim kurulması, iş birliği yapılması ve karşılıklı etkileşim içinde bulunulması beklenir (D14.1, D16.3,OB5).

KUR.8.1.K.

“Merhaba, Başlıyoruz” temasına yönelik konuşma-anlatma süreci; öğrencilerin önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek amacıyla sesler, sayı adları; selamlaşma, tanışma ve vedalaşmaya ilişkin görseller ve kısa ifadeler üzerinden başlatılır. Öğrencilerin seslere ilişkin yaşantılarını hatırlamaları, sayıları adlandırmaları, selamlaşma ve vedalaşma unsurlarını ifade etmeleri ve basit yönergeleri fark etmeleri sağlanır (SDB1.1, E1.1, E1.5, SDB1.2). Bu süreçte önceki bilgi ve deneyimlerin etkin hâle getirilmesi ve mevcut içerikle ilişkilendirilmesi hedeflenir (OB4, KB2.2).

Sesler; sayı adları; selamlaşma, tanışma ve vedalaşma ifadelerini içeren kısa konuşma örnekleri (”Ez di sala du hezar û yazdehan de ji dayik bûm.”, “Nifûsa bajarê me nêzîkî neh sed hezar kesî ye.” veya “Bavê min par li kargeheke mezin xebatkar bû.” [”Ben iki bin on bir yılında doğdum.”, “Şehrimizin nüfusu yaklaşık dokuz yüz bin kişidir.” veya “Babam geçen yıl büyük bir iş yerinde / fabrikada çalışandı (işçiydi).”)] sunulur. Öğrencilerin bu örnekleri dinlemeleri, tekrar etmeleri ve doğru sesletimle taklit etmeleri sağlanır (E3.2, SDB2.1). Böylece model ifadelere aşinalık kazanmaları ve sözlü üretime hazırlık yapmaları desteklenir (D12.3).

Öğrencilerin model konuşmaları taklit ederek benzer ifadeler üretmeleri sağlanır. Öğrenciler “Merheba Azad, tu çawa yî ?”, “Em di sala du hezar û bîst û şeşan de ne.”, “Tu bi bi xêr hatî pola me, kerem bike.” (”Merhaba Azad, nasılsın?”, “İki bin yirmi altı yılındayız.”, “Sınıfımıza hoş geldin, buyur / lütfen.”) gibi ifadeleri tekrar ederken “Ben Kurmancca 1000‘den büyük sayıları söylerim.”, “Ben Kurmancca kendimi ve yakın çevremdeki kişileri tanıtırım.” gibi yönergeleri de kullanır ve bu ifadeleri kendi sınıf ortamlarına göre değiştirerek yeniden kurar. Böylece taklit yoluyla yeni içerik oluşturulması ve bu içeriklerin bağlama uygun biçimde düzenlenmesi sağlanır (KB2.11, SDB2.1).Öğrenci, geçmişteki bir başarısını veya ailesinin tarihini anlatırken öz değerleri ile barışık bir öz güven sergiler; ancak bu anlatımda muhatabını küçümsemeyen, alçakgönüllü ve mütevazı bir dil seçer (D4.2, D10.1).

Öğrencilerin öğrendikleri dil yapılarını kullanarak yeni ve özgün ifadeler oluşturmaları sağlanır. Öğrencilerden sesler; sayı adları; selamlaşma, tanışma ve vedalaşma ifade eden cümleler kurmaları beklenir. Kurulan ifadelerin açık, anlaşılır ve doğru biçimde iletilmesi teşvik edilir. Bu süreçte uygun sözcüklerin seçilmesi, ifadelerin geliştirilmesi ve farklı örneklerle karşılaştırılması desteklenir (E3.2, KB2.7, KB2.8, OB1). Ayrıca öğrencilerin birbirlerine sorular yönelterek ifadelerini genişletmeleri ve sözlü etkileşim içinde kullanmaları sağlanır (E3.8, SDB2.2). Öğrencilerin hazırlıksız konuşma durumlarında bağlama uygun ifadeleri hızlı ve doğru biçimde seçerek kullanmaları ve hazırlıklı konuşma durumlarında belirledikleri içerikleri düzenleyerek doğal ve anlaşılır biçimde sunmaları desteklenir.

Öğrencilere, kendilerini ve aile büyüklerini tanıtan bir anlatım hazırlayacakları performans görevi verilebilir. Bu anlatımda; doğum yerleri, çocukluk dönemlerine ait bilgiler ve aile ü- yelerinin geçmişteki uğraşları gibi detaylara yer verilir. Görüşme sırasında resmî ve nazik hitap ifadelerinin kullanılmasına özen gösterilir.. Performans görevi; hedef sözcüklerin doğru ve bağlama uygun kullanımı, temel dil bilgisi yapılarını işlevsel biçimde kullanabilme, yazılı ve / veya sözlü anlatımın anlaşılırlığı, iletişim amacına uygun ifade kullanımı ile göreve katılım, çaba ve süreç içindeki ilerleme gibi ölçütleri içeren analitik / bütüncül dereceli puanlama anahtarı, kontrol listesi veya gözlem formu ile değerlendirilebilir. Performans görevi sürecinde öğrencilerin sürece daha aktif katılmalarını desteklemek amacıyla öz / akran değerlendirme formlarına da yer verilebilir. İkili çalışmalar gerçekleştirilir. Öğrencilerden biri selamlaşma, tanışma ve vedalaşma ifadelerini içeren basit cümleler kurar, diğeri dinler, sorular sorar ve gerektiğinde karşılaştırmalar yapar. Roller değiştirilerek sürecin sürdürülmesi sağlanır (E2.2, SDB2.1, SDB2.2, SDB3.1). Bu süreçte öğrenilen yapıların farklı bağlamlarda kullanılması, yeniden düzenlenmesi ve sözlü iletişim yoluyla paylaşılması desteklenir (KB2.13).

Küçük grup çalışmaları yapılır. Öğrenciler grup içinde selamlaşma, tanışma ve vedalaşma ifadelerini içeren bir diyalog kurar; Kurmanccada kullanılan sesleri ve sayıları belirler, bu unsurları sınıflandırır ve ortak bir sözlü sunum hazırlar (SDB2.1, SDB2.2, SDB3.1). Böylece sınıflandırma ve yapılandırma becerilerinin geliştirilmesi sağlanır (KB2.5, KB2.13, D14.1, D16.3).

Sürecin sonunda öğrencilerin konuşma etkinliklerine ilişkin düşünce, duygu ve deneyimlerini değerlendirmeleri sağlanır (SDB1.2, SDB1.3). Öğrencilerden hangi ifadeleri doğru kullandıklarını, hangi noktalarda zorlandıklarını ve kendilerini nasıl geliştirebileceklerini ifade etmeleri beklenir. Bu süreçte yapılan çalışmaların yorumlanması ve anlamlandırılması desteklenir (D11.1).

Öğrenciler bu değerlendirmelerini sınıf ortamında paylaşır ve arkadaşlarının görüşlerini dinlerler. İkili ve grup içi paylaşımlar yoluyla karşılıklı geri bildirim verilmesi ve öğrenmenin pekiştirilmesi sağlanır (SDB2.1, SDB3.1). Bu süreçte öğrencilerin sorumluluk almaları, duyarlı davranmaları ve iletişim kurmaları desteklenir (D3.1, D3.2, D3.4, D16.3).

KUR.8.1.Y.

“Merhaba, Başlıyoruz” temasına yönelik yazma-anlatma süreci, Kurmanccada kullanılan ancak Türkçede kullanılmayan ê, î, q, û, w, x, xw seslerine ilişkin görseller gösterilerek ve kısa ifadeler üzerinde durularak başlatılır. Öğrencilerin bu görselleri incelemeleri, ses ve sayılara ilişkin bildikleri sözcükleri hatırlamaları; selamlaşma, tanışma ve vedalaşma ifadelerini ve bunlarla ilgili yönergeleri fark etmeleri ve bu bilgileri basit ifadelerle yazılıolarak ifade etmeleri sağlanır (E1.1, E1.5, E3.2, SDB1.2). Ayrıca verilen yazma görevinin ne olduğu, ne yazılacağı ve nasıl yazılacağının genel olarak anlaşılması desteklenir (OB4, KB2.2).

Sesler; sayı adları; selamlaşma, tanışma ve vedalaşma bildiren ifadeler içeren kısa yazılı model metinler sunulur. Bu metinlerin incelenmesi, yapı ve ifade biçimlerinin fark edilmesi ve model alınarak bu metindekilere benzer ifadelerin yeniden yazılması sağlanır (E3.2, SDB2.1). Böylece modelden yararlanarak yazılı üretime geçiş desteklenir (OB1). Model metinler temel alınarak yazılı içerik oluşturulması sağlanır. “Navê min Azad e”, “Ez çardeh salî me.” “Ez di pola heştan de dixwînim.” (”Benim adım Azad‘dır.”, “Ben on dört yaşındayım.”, “Ben sekizinci sınıfta okuyorum.”) gibi ifadelerin yanı sıra “beyanî baş Ehmed.”, “bi xatirê te.” gibi ifadeler de kullanılarak cümleler yazılır ve bu ifadeler uygun biçimde düzenlenir. Böylece yazma içeriğinin oluşturulması ve geliştirilmesi sağlanır (KB2.11).

Yazma görevinin yapılandırılması sağlanır. Sesler, sayı adları; selamlaşma, tanışma ve vedalaşma ifadelerini içeren kısa metinler yazılması beklenir. Yazma sürecinde uygun materyallerin seçilmesi (defter, çalışma kâğıdı vb.), uygun sözcüklerin ve dil yapılarının kullanılması, noktalama işaretlerine dikkat edilmesi ve basit mesajların açık ve anlaşılır biçimde ifade edilmesi desteklenir. Ayrıca öğrencilerin hazırlıklı yazma durumlarında içeriklerini planlayarak düzenlemeleri ve hazırlıksız yazma durumlarında bağlama uygun ifadeleri hızlı ve doğru biçimde seçerek kullanmaları sağlanır (E3.2, KB2.8, OB1). Bu aşamada yazılan metinlerin geliştirilmesi sağlanır (SDB1.2). Yazılar yeniden okunur, benzer ve farklı yönler karşılaştırılır, sınıf eşyaları ve ifadeler kategorilere ayrılır ve gerekli düzenlemeler yapılır (KB2.5, KB2.7).

Öğrencilere, istedikleri bir şehri seçerek seçtikleri yerin nüfusu (1 000 000‘a kadar olan sayılarla), şehrin geçmişindeki önemli tarihler ve kronolojik bilgiler üzerine kısa bir tanıtım hazırlayabilecekleri performans görevi verilebilir. Performans görevi; hedef sözcüklerin doğru ve bağlama uygun kullanımı, temel dil bilgisi yapılarını işlevsel biçimde kullanabilme, yazılı ve / veya sözlü anlatımın anlaşılırlığı, iletişim amacına uygun ifade kullanımı ile göreve katılım, çaba ve süreç içindeki ilerleme gibi ölçütleri içeren analitik / bütüncül dereceli puanlama anahtarı, kontrol listesi veya gözlem formu ile değerlendirilebilir. Performans görevli sürecinde öğrencilerin sürece daha aktif katılmalarını desteklemek amacıyla öz / akran değerlendirme formlarına da yer verilebilir.

Yazılı içeriklerin farklı bağlamlarda yeniden düzenlenmesi sağlanır. Yazılan ifadeler değiştirilerek metinler genişletilir. Bu süreçte yazılı bilgilerin yeniden yapılandırılması ve paylaşılması desteklenir. Öğrencilerin yazdıkları metinleri arkadaşlarıyla paylaşmaları ve yazılı iletişim kurmaları sağlanır. Öğrenciler, seçtikleri bir şehri tanıtan kısa bir çalışma hazırlar; çalışmada şehrin nüfusu, geçmişindeki önemli tarihler ve olaylar kronolojik sırayla Kurmancca ifadelerle sunulur (SDB2.1, SDB2.2). Hazırlanan çalışma görsel, tablo veya zaman çizelgesiyle desteklenerek sınıfta paylaşılır ve öğrencilerin büyük sayıları, tarihleri ve geçmiş zaman yapılarını işlevsel biçimde kullanmaları sağlanır(E2.2, E3.8, KB2.13).

Küçük grup çalışmaları yapılır (SDB2.2, SDB3.1). Grup içinde yazılan metinler paylaşılır, birlikte gözden geçirilir ve ortak metinler oluşturulur (D14.1, D16.3).

Sürecin sonunda yazma süreci ve ürünlerine ilişkin değerlendirme yapılır. Yazılan metinler gözden geçirilerek güçlü yönler ve geliştirilmesi gereken noktalar belirlenir (E1.3, E1.4, E1.5, SDB3.1). Ardından bu değerlendirmeler sınıf ortamında paylaşılır ve karşılıklı geri bildirimlerde bulunulur (D3.1, D3.2, D3.4, D14.3, 0B5).

KUR.8.1.DBS.

“Merhaba, Başlıyoruz” temasına yönelik dil bilgisi seçme-kullanma süreci; sesler, sayı adları; selamlaşma, tanışma ve vedalaşma unsurlarını yansıtan görsellerin ve kısa diyalogların sunulmasıyla başlatılır (E1.1, E1.5, SDB1.2). Öğrenciler görselleri inceler, duydukları ifadeleri takip eder ve sınıfça tekrar eder. “Merheba, navê min Delal e.”, “Ez di sala du hezar û yazdehan de ji dayik bûm.”, “ Ez di pola heştan de dixwînim.” (”Merhaba, benim adım Delal‘dir.”, “Ben iki bin on bir yılında doğdum.”, “Ben sekizinci sınıfta okuyorum.”) gibi cümleler birlikte söylenerek içerikle ilk aşinalık oluşturulur. Bu süreçte dil yapılarının kuralları açıklanmadan doğal ve bağlam içinde fark edilmesi sağlanır (OB4).

Sesler, sayılar, selamlaşma, tanışma ve vedalaşma unsurlarını içeren görseller üzerinden eşleştirme etkinliği yapılır. Öğrenciler dinledikleri cümleleri doğru görsellerle eşleştirir, ilgili unsurları işaretler ve hangi ifadenin hangi görsele ait olduğunu sözlü olarak belirtir (E3.2, E3.8). Bu etkinlik sayesinde Kurmancca dil parçaları kuralları bilinmeden fark edilerek ayırt edilir (KB2.2, KB2.7, OB1).

Kısa canlandırmalar veya video kesitleri izlenir. Öğrenciler izledikleri içerikte hangi sesin nerede kullanıldığını, sayıları Kurmancca olarak ifade eden cümleleri ve ifadeleri [”Nifûsa bajarê me, milyon û sed û heştê hezar e.”, “Beyanî baş mamoste, hûn çawa ne?” (”Şehrimizin nüfusu, bir milyon yüz seksen bindir.”, “Günaydın öğretmenim, nasılsınız?”)] belirler ve bu ifadeleri tekrar eder (SDB2.1, E3.2). Sınıf içine getirilen gerçek nesnelerle ilişki kurularak anlam güçlendirilir (OB4).

Aynı yapıya sahip cümleler grup hâlinde tekrar edilir. Öğrenciler sırayla cümleleri sesli olarak söyler, arkadaşlarının tekrarlarını dinler ve birlikte tekrar ederek işitsel farkındalık geliştirir. Bu süreçte benzer dil yapılarının fark edilmesi sağlanır (SDB2.2).

Farklı sesler, sayılar, selamlaşma, tanışma ve vedalaşma ifadeleri ve yönergeler kullanılarak yeni örnekler oluşturulur. “Di pola me de bîst û heşt xwendekar hene.”, “Ez ji Batmanê me?”, “Navê wî Azad e.” (”Sınıfımızda yirmi sekiz öğrenci var.”, “Ben Batmanlı mıyım?”, “Onun adı Azad‘dır.”) gibi cümlelerin yanı sıra “Ez Batmanî me “, “Ew Azad e.” (Ben Batmanlıyım. Adım Azad‘tır.) gibi ifadeler de kullanılarak aynı dil yapıları farklı bağlamlarda tekrar edilir. Böylece Kurmancca dil parçaları kuralları düşünülmeden, otomatik biçimde pekiştirilir (E3.7, KB2.11).

Sınıf içinde hareketli bir etkinlik yapılır. Öğrenciler dolaşarak gördükleri sesleri, sayıları ve arkadaşlarını gösterir ve özelliklerini ifade eden cümleler kurar. “Di pola me de çardeh rûniştek hene.”, “Di pola me de nexşe û dep hene.”, “Di peyvên derî û dîwar de tîpa Îyê heye.” (”Sınıfımızda on dört sıra vardır.”, “Sınıfımızda harita ve tahta vardır.”, “Derî (kapı) ve dîwar (duvar) kelimelerinde ‘Α harfi vardır.”) gibi ifadeler gerçek ortamla ilişkilendirilerek kısa, doğal ve anlamlı biçimde tekrar edilir (SDB2.1).

Beden diliyle canlandırma etkinliği uygulanır. Öğrenciler sesleri ve sayı adlarını taklit eder ve onların şekillerini beden hareketleriyle gösterirler. Böylece dil yapıları kuralları bilinmeden fiziksel olarak da içselleştirilir (SDB2.2, D5.2, D14.3). Konuşma ve hareketin birlikte kullanıldığı oyunlaştırılmış etkinlikler yapılır. Öğrenciler hem cümle kurar hem de aynı anda nesneleri gösterir. Bu süreçte Kurmancca dil parçaları eş zamanlı olarak tekrar edilir ve canlandırılır (SDB3.1).

İkili ve grup çalışmalarıyla süreç tamamlanır. Öğrenciler birbirleriyle selamlaşma, tanışma ve vedalaşma unsurlarını kullanıp, diyaloglar oluşturarak iletişim kurar (E2.2, SDB2.1). Kullanılan ifadeler doğal ve akıcı hâle gelir (KB2.13, KB2.14). Bu süreçte öğrenciler öğrendikleri dil yapılarını, kuralları düşünmeden seçerek farklı durumlarda kullanır ve iletişim kurarken tabii biçimde kullanıma sokar (D3.1, D3.2, D3.4, D14.1, D16.3).

KUR.8.1.SÖS.

“Merhaba, Başlıyoruz” temasına yönelik sözcük seçme-kullanma süreci; sesler, sayı adları; selamlaşma, tanışma ve vedalaşmaya ilişkin hedef sözcüklerin yer aldığı görsellerin ve kısa diyalogların sunulmasıyla başlatılır. Öğrenciler bu içerikleri dinler ve izler, hedef sözcükleri bütünsel olarak duyar ve görür (E1.1, OB4).

Sınıfça tekrar etkinliği yapılır. Hedef sözcükler sesli olarak tekrar edilir; “beyanî baş”, “oxir be”, “ bi xatirê te”, “spas dikim”, “xwendingeh”, “xwendekar”, “sed”, “hezar” (günaydın”, “uğurlar olsun / güle güle”, “hoşça kal”, “teşekkür ederim”, “okul”, “öğrenci”, “yüz”, “bin”), gibi sözcükler doğru sesletimle söylenir. Bu süreçte sözcüklerin doğal kullanımına aşinalık kazandırılır (SDB2.1).

KUR.8.1.SES.

Görseller üzerinden sözcüklerin kullanımı üzerine çalışmalar yapılır. “Bu hangi sayıdır?”, “Bu hangi sestir?” gibi sorulara hedef sözcüklerle cevap verilmesi sağlanır. Böylece sözcüklerin kullanım bağlamı algılanır (E3.2, SDB2.1).

Sözcüklerin anlamlarını zihinde yapılandırmaya yönelik eşleştirme ve sınıflandırma etkinlikleri uygulanır (KB2.2, KB2.5, KB2.7, KB2.16). Sesler; sayı adları; selamlaşma, tanışma ve vedalaşma unsurları ve ifadeler doğru sözcüklerle eşleştirilir, benzer özelliklerine göre gruplandırılır ve sözcükler arasında kavramsal ilişkiler kurulur (OB1).

Hedef sözcüklerin anlamlarını pekiştirmek amacıyla tekrar ve kullanım çalışmaları yapılır. Aynı sözcükler farklı örnekler içinde kullanılır; sesler ve sayılar gösterilerek adlandırılır ve “kêfxweş bûm.”, “hezar” [”Menun oldum”, “bin (sayı)] gibi sözcükler çeşitli durumlarda tekrar edilir. Böylece sözcüklerin anlamları bağlam içinde algılanır (KB2.11). Sınıf içinde hareketli etkinlikler uygulanır. Öğrenciler sınıfta dolaşarak etrafa resimleri asılmış sesler ve sayıları adlandırır; selamlaşma, tanışma ve vedalaşma unsurlarını ifade eden sözcüklerikullanır (E1.3, SDB2.2). Sözcüklerin gerçek yaşamla ilişkilendirilmesi ve kendiliğinden, doğal ve tabii bir biçimde kullanılması sağlanır (OB4).

İkili ve grup çalışmalarıyla süreç tamamlanır. Öğrenciler birbirlerine sorular sorar, ses ve sayıları tanımlar ve hedef sözcükleri iletişim kurarken kendiliğinden, gerçek ve doğal biçimde kullanır (E2.2, SDB2.1). Bu aşamada öğrenciler kendilerini ve yakın çevrelerini geçmiş zaman yapılarıyla tanıtırken; kendi kültürünü(memleket, dil düzeyi vb.) gösterişten kaçınarak (D10.1) gurur duyduklarını hissettiren (D4.2) bir tonda ifade etmeye teşvik edilir. Bu süreçte sözcüklerin farklı bağlamlarda etkili biçimde kullanıma sokulması desteklenir (D14.1, D16.3, KB2.13).

Zenginleştirme

1. Etkinlik: Geçmişe Yolculuk Röportajı 

Çevredeki bir aile büyüğü ile geçmişte yaşanan ilginç bir olay veya eski yaşam alışkanlıkları üzerine Kurmancca bir görüşme gerçekleştirilir. Bu süreçte resmî hitap şekillerinin ve nezaket ifadelerinin yerinde kullanılmasına odaklanılır. 

2. Etkinlik: Şehir ve Nüfus İstatistikleri

Merak edilen bir şehrin veya ülkenin nüfusu, kuruluş yılı ve önemli tarihî bilgileri (1.000.000 ölçeğine kadar olan sayılarla) görsel kartlara aktarılıp sınıfta sunulabilir. 

3. Zenginleştirme Etkinliği: Resmî Talep Mesajı

Bir kütüphane veya müze müdürlüğüne hitaben, geçmişte yaşanan bir durum hakkında bilgi veren veya yeni bir talep içeren saygın bir dille yazılmış kısa bir mesaj taslağı hazırlanabilir

Destekleme

1. Etkinlik: Sayı ve Tarih Eşleştirme 

Büyük sayılar ve bu sayıların karşılığı olan tarihî yıllar veya nüfus verileri görsel kartlar üzerinden eşleştirilebilir. Sayıların günlük hayattaki okunuş ve yazılışları üzerine pratik yapılabilir.

2. Etkinlik: Cümle Kurma Oyunları

Geçmiş zamandaki yarım bırakılmış ifadeler (”Dün gittim...”, “Beş yıl önce...”) görsellerle desteklenerek bu yapıların basit ve doğru şekilde tamamlanması sağlanabilir.

3. Etkinlik: Seslerin Doğru Telaffuzu

İçinde Türkçede bulunmayan harflerin bulunduğu kelime grupları üzerinden tekrarlar yapılabilir. Seslerin kelime içindeki rolleri üzerinde durularak doğru sesletim çalışmaları yürütülebilir.

Güncelleme tarihi: 27.09.2026