2. Tema: Okulum Ve Çevrem (Xwendıngeh Û Jîngeha Mın)

KUR.7.2.D.

“Okulum ve Çevrem” temasına yönelik dinleme / izleme–anlamlandırma süreci; öğrencilerin önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek amacıyla okul-çevre, iş-meslek ve aile bireylerini yansıtan görseller üzerinden başlatılır (E1.5, E3.2, SDB1.2, SDB2, SDB2.1). Görseller incelenerek “Ew, mirovekî çawa ye?”, “Bi te bijîşkî karekî çawa ye?”, “Şêr û piling li ku dijîn?” (”O nasıl bir insandır?”, “Sana göre doktorluk nasıl bir iştir?”, “Aslan ve kaplan nerede yaşar?”) gibi sorulara yönelik düşünceler oluşturulur ve öğrencilerin kendi sınıf yaşantılarından örnekler vermeleri sağlanır (SDB3.1, D3.4, D14.1, OB4). Bu süreçte önceki bilgi ve deneyimlerin harekete geçirilmesi, görsellerdeki unsurlar ile yaşantılar arasında temel ilişkilerin fark edilmesi ve mevcut içerik hakkında tahminlerde bulunulması sağlanır (E1.1, E1.4, KB2.2, KB2.10, KB2.11, SDB3.2).

Kısa bir ses kaydı, video veya diyalogdan kesitler sunularak içerikte yer alan okul-çevre, iş-meslek ve aile bireylerini tanıtan temalar hakkında tahminlerde bulunulması sağlanır (D10.1, E3.2, SDB2.1, SDB2.2). Görsel ve işitsel ipuçları birlikte değerlendirilerek içerik hakkında çıkarımlar yapılır (D14.1, OB2, KB2.2, KB2.11, KB3.2).

“Okulum ve Çevrem” temasına uygun dinleme / izleme metni kesintisiz olarak sunulur. Bu metinde okul-çevre, iş-meslek ve aile bireylerini tanıtan ifadeler yer alır (E3.2, D3.1, D3.4, SDB1.2). Bu aşamada içeriğin genel anlamının kavranması, konusunun algılanması, temel unsurların, yönergelerin ve ayrıntıların tanınması beklenir. Böylece bütüncül içerikteki temel bileşenlerin fark edilmesi sağlanır (E2.2, OB1, KB2.2, KB2.10).

Dinleme sonrasında içerikte geçen okul-çevre, iş-meslek ve aile bireyleri ile ilgili tanıtıcı ifadeler; görseller, kartlar ve dijital materyaller aracılığıyla yeniden ele alınır (KB2.11, KB2.12, OB2, OB4). Bu unsurlar eşleştirme, işaretleme ve sınıflandırma etkinlikleriyle ayırt edilir; benzerlik ve farklılıklar belirlenir. Başlangıçta yapılan tahminler tekrar gözden geçirilir ve dinlenen içerikle karşılaştırılır, tahminlerin doğruluğu kontrol edilir ve gerekçelendirilir (SDB2.1, E3.1). İçerikte yer alan unsurların bütün içinde konumlandırılması ve sınıflandırılması sağlanır (KB2.5, KB2.7, E3.2, D2.1). İçerikteki bilgiler tablo veya şemalar üzerinde yapılandırılarak yatay ve dikey ilişkiler görünür hâle getirilir (KB2.13, OB1).

Okul-çevre, iş-meslek ve aile bireyleri alt temaları kategorilere ayrılır; “ailem”, “okulumuz”, “çevremizdeki canlılar” ve “iş-meslek” ilişkileri üzerinden anlamlı bağlantılar kurulur (D1.2, D8.1, E3.2, SDB2.1). Dinlenen metinler öğrencilerin kendi yaşantılarıyla ilişkilendirilerek içerik bireysel olarak içselleştirilir (SDB1.2, SDB1.3, SDB3.1, OB1). Bu süreçte dikkatlerini içerik üzerinde yoğunlaştırmaları, öğrenmeye istekle katılmaları ve yeni duruma uyum sağlamaları desteklenir (E1.4, SDB2.2, SDB3.1, D2.1). Sürecin sonunda, dinleme etkinliğine ilişkin gözlem, anlayış ve düşünceler bireysel olarak değerlendirilerek sınıfla paylaşılır. (E1.3, E1.4, E3.7, SDB2.1). Gönüllü öğrenciler söz alarak anladıklarını ifade ederken diğer öğrenciler onları dikkatle dinler (D3.1, D3.4, D12.3, D14.1). Ardından ikili ve küçük grup çalışmalarıyla karşılıklı olarak bilgi, düşünce ve deneyimler paylaşılır; okul-çevre, iş-meslek ve aile bireyleri ile ilgili basit ifadeler kullanılır (D16.3, OB1, KB2.15, KB2.20).

KUR.7.2.O.

“Okulum ve Çevrem” temasına yönelik okuma-anlamlandırma süreci; öğrencilerin önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek amacıyla okul-çevre, iş-meslek ve aile bireyleri ile ilgili ifadeleri içeren kısa metinler ve görseller üzerinden başlatılır. Görseller ve metin parçaları incelenerek “Bu metin ne hakkında olabilir?”, “Nasıl bir mühendis olmak istiyorsunuz?”, “ Annemizin erkek kardeşi neyimiz olur? “, “Bunlar hangi mesleklerdir ve bunların Kurmancca adları nedir?”, “Bu hayvanların yaşam alanları nerelerdir?” gibi sorulara yönelik tahminlerde bulunulması sağlanır (E1.1, E1.5, SDB1.2). Önceki bilgi ve deneyimlerin harekete geçirilmesi, iş ve mesleklerin adlandırılması ve mevcut içerikle önceki bilgiler arasında ilişkilerin kurulması desteklenir (D14.1, OB1, OB4, KB2.2). Sunulan yazılı ve görsel ipuçları aracılığıyla içerik ile önceki bilgi ve deneyimler arasında bağ kurulması sağlanır ve metnin konusu hakkında tahminlerde bulunulur (D13.1, SDB2.1, OB4, KB2.2).

Okuma içeriğine ait başlık, görsel ve anahtar ifadeler incelenir. Bu ipuçlarına dayanarak metnin konusu, metinde yer alabilecek okul-çevre, iş-meslek ve aile bireylerini tanıtan ifadeler hakkında tahminlerde bulunulması sağlanır (E3.2, E3.8, SDB2.1, SDB2.3). Öğrencilerin görsel ve yazılı ipuçlarından yararlanarak içeriği genel olarak algılamaları desteklenir (D13.1, D18.1, KB2.11, OB1). Metin sessiz olarak okunur. Okuma sürecinde içeriğin genel anlamının bütüncül olarak kavranması; metinde geçen okul-çevre, iş-meslek ve aile bireylerini tanıtan ifadelerin kullanım yerlerinin fark edilmesi beklenir (E3.2, E2.2, SDB2.2). Ayrıca metin içerisindeki ayrıntıların belirlenmesi sağlanır (OB4, D3.1). Böylece içeriğin konusu genel olarak algılanır ve temel bileşenler tanınır (OB1, D3.2, D3.4).

Okuma sonrasında metinde yer alan okul-çevre, iş-meslek ve aile bireylerini tanıtan ifadeler; görseller ve bilgi kartlarıyla yeniden ele alınır (E2.2, E3.1, SDB1.2). Bu unsurlar eşleştirme ve işaretleme etkinlikleriyle tanınır ve ayırt edilir; “Bu, evin bölümlerini niçin ve zaman kullanırsınız?”, “Bu aletleri hangi meslek sahipleri kullanır?” gibi sorular üzerinden içerik somutlaştırılır (SDB2.1, OB4, KB2.2). Başlangıçta yapılan tahminler tekrar gözden geçirilir ve metinle karşılaştırılarak doğruluğu kontrol edilir; doğru ve yanlış tahminler gerekçeleriyle ifade edilir (KB2.11, KB2.12, OB4).

Metinde yer alan ögeler tablo, şema veya görsel düzenleyiciler aracılığıyla yapılandırılır. Okul-çevre, iş-meslek ve aile bireylerini tanıtan ifadeler belirli bir düzen içinde yerleştirilerek bu unsurlar arasındaki bağlantılar açık biçimde ortaya konur (KB2.5, KB2.13, OB2, OB4). Bu unsurlar kategoriler hâlinde sınıflandırılır, benzerlik ve farklılık açısından karşılaştırılır. Ayrıca ögeler arasındaki yatay ve dikey ilişkilerin fark edilmesi sağlanır (E3.2, E3.7, KB2.7).

Okul-çevre, iş-meslek ve aile bireyleri arasındaki bağlantılar ele alınır. “Keçi, koyun, inek gibi hayvanlar neyle beslenirler?”, “ Kız kardeşin en çok hangi mesleği seviyor ve ne olmak istiyor?” gibi sorular üzerinden ilişkiler kurulması sağlanır. Bu süreçte anlamlı bağlantılar kurulması ve metnin derinlemesine incelenmesi desteklenir (KB2.7, SDB2.2, OB4). Metinden hareketle çıkarımlar yapılır ve elde edilen bilgiler öğrencilerin kendi sınıf ortamlarıyla ilişkilendirilerek ifade edilir, böylece içerik bireysel olarak içselleştirilir (E1.5, KB2.11).

Sürecin sonunda okuma ve anlamlandırma sürecine ilişkin gözden geçirilen bilgi, deneyim, düşünce ve duygular bireysel olarak ifade edilir. Gönüllü öğrenciler, söz alarak metinden anladıklarını paylaşırken diğer öğrenciler dikkatle dinler (SDB2.1, SDB2.2). Ardından ikili ve küçük grup çalışmalarıyla okul-çevre, iş-meslek ve aile bireylerini tanıtan ifadeleri kullanarak karşılıklı paylaşımlar gerçekleştirirler (SDB3.1). Bu süreçte iletişim kurulması, iş birliği yapılması ve karşılıklı etkileşim içinde bulunulması beklenir (E2.4, D14.1, D16.3).

KUR.7.2.K.

“Okulum ve Çevrem” temasına yönelik konuşma-anlatma süreci; öğrencilerin önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek amacıyla okul-çevre, iş-meslek ve aile bireylerine ilişkin görseller ve kısa ifadeler üzerinden başlatılır (E1.1, E1.5, SDB1.2). Öğrencilerin okullarındaki alanları hatırlamaları, çevrelerindeki nesneleri adlandırmaları, çeşitli meslek gruplarını ifade etmeleri ve yönergeleri fark etmeleri sağlanır. (SDB1.2, OB4). Bu süreçte önceki bilgi ve deneyimlerin etkin hâle getirilmesi ve mevcut içerikle ilişkilendirilmesi hedeflenir (KB2.2).

Okul-çevre, iş-meslek ve aile bireylerini içeren kısa konuşma örnekleri [”Ev xwendingeha me ye, ji xeynî ploan tê de holeke werzîşê û pirtûkxaneyek jî hene.”, “ Vê dapîra min û wî bapîrê min her tişt hînî min kirin.”, “ Divê em hemû candaran biparêzin, lewra jiyan bi wan re xweş e.” (”Bu bizim okulumuzdur, sınıfların yanı sıra içinde bir spor salonu ve bir kütüphane de vardır.”, “Bu ninem ve şu dedem bana her şeyi öğrettiler.”, “Bütün canlıları korumalıyız, çünkü yaşam onlarla güzeldir.”)] sunulur (E3.2, SDB2.1). Öğrencilerin bu örnekleri dinlemeleri, tekrar etmeleri ve doğru sesletimle taklit etmeleri sağlanır (E3.2, SDB2.1). Böylece model ifadelere aşinalık kazanmaları ve sözlü üretime hazırlık yapmaları desteklenir (E3.2, SDB2.1, OB6).

Öğrencilerin karşılıklı diyaloglar üzerinden meslekleri, çalışma alanlarını ve duyguları Kurmancca ifade etmek için “meslek röportajı” yapabilecekleri performans görevi verilebilir. Bu amaçla öğrenciler ikili gruplara ayrılabilir. Her gruptaki öğrencilerden biri soran diğeri cevaplayan olarak etkinliğe katılabilir. İlk grup doktorluk / bijîşkî üzerine, doktorların çalışma alanları ve duygularıyla ilgili bazı bilgileri Kurmancca olarak ifade etmek için şöyle bir röportaj gerçekleştirebilirler:

Soran: “Tu di xwazî bibî çi û li ku bixebitî?” (Sen ne olmak istiyor ve nerede çalışmak istiyorsun?)

Cevaplayan: “Ez dixwazim bibim bijîşk û li nexweşxaneyê bixebitim.” (Ben doktor olmak ve hastanede çalışmak istiyorum.)

Soran: “Tu yê li wir çi karî bikî?” ( Sen orada ne iş yapacaksın?) 

Cevaplayan:” Ez ê li wir nexweşan derman bikim.” (Ben orada hastaları tedavi edeceğim.)

Soran: “Kêfa te ji dermankirina nexweşan re tê?” (Hastaları tedavi etmeyi seviyor musun?)

Cevaplayan: “Belê! Dema ez nexweşan baş dikim, ez pir kêfxweş dibim; başbûna wan min kêfxweş dike.” (Evet, hastaları iyileştirdiğim zaman çok mutlu oluyorum; iyileşmeleri beni çok mutlu ediyor.)

Soran: “Bi te bijîşkî karekî çawa ye?” (Sana göre doktorluk nasıl bir meslektir?)

Cevaplayan: “Bi min bijîşkî, karekî pir pîroz e.” (Bana göre doktorluk kutsal bir meslektir.)

Soran: “Spas dikim ji bo van agahîyên te.” (Bu bilgilerin için teşekkür ederim.)

Cevaplayan: “Spas xweş!” (Rica ederim.).

Performans görevi; hedef sözcüklerin doğru ve bağlama uygun kullanımı, temel dil bilgisi yapılarını işlevsel biçimde kullanabilme, yazılı ve / veya sözlü anlatımın anlaşılırlığı, iletişim amacına uygun ifade kullanımı ile göreve katılım, çaba ve süreç içindeki ilerleme gibi ölçütleri içeren analitik / bütüncül dereceli puanlama anahtarı, kontrol listesi veya gözlem formu ile değerlendirilebilir. Performans görevleri sürecinde öğrencilerin sürece daha aktif katılmalarını desteklemek amacıyla öz / akran / grup değerlendirme formlarına da yer verilebilir.

Öğrencilerin model konuşmaları taklit ederek benzer ifadeler üretmeleri sağlanır (KB2.11, SDB2.1). Öğrenciler “Pisîk li ser xanî dimawe.”, “Em, divê di polê û pitûkxaneyê de pirtûkan bêdeng dixwînin.”, “Xwendekar, di polê de bêdeng rûdinin û li benda mamosteyên xwe dimînin.” (”Kedi evin üzerinde kalıyordu / duruyordu.”, “Biz, sınıfta ve kütüphanede kitapları sessizce okumalıyız.”, “Öğrenciler, sınıfta sessizce oturur ve öğretmenlerini beklerler.”) gibi ifadeleri tekrar ederken “Bu benim babamdır ve o çok becerikli bir öğretmendir.”, “Annem, yardımsever biridir, bu yüzden doktor oldu.” gibi yönergeleri de kullanır ve bu ifadeleri kendi sınıf ortamlarına göre değiştirerek yeniden kurar (KB2.11, SDB2.1).Böylece taklit yoluyla yeni içerik oluşturulması ve bu içeriklerin bağlama uygun biçimde düzenlenmesi sağlanır (KB2.11, SDB2.1).

Öğrencilerin öğrendikleri dil yapılarını kullanarak yeni ve özgün ifadeler oluşturmaları sağlanır. Öğrencilerden okul-çevre, iş-meslek ve aile bireylerinin özelliklerini ifade eden cümleler kurmaları beklenir (SDB1.1). Kurulan ifadelerin açık, anlaşılır ve doğru biçimde iletilmesi teşvik edilir (E3.2, KB2.7). Bu süreçte uygun sözcüklerin seçilmesi, ifadelerin geliştirilmesi ve farklı örneklerle karşılaştırılması desteklenir (KB2.8, OB1). Ayrıca öğrencilerin birbirlerine sorular yönelterek ifadelerini genişletmeleri ve sözlü etkileşim içinde kullanmaları sağlanır (E3.8, SDB2.2). Öğrencilerin hazırlıksız konuşma durumlarında bağlama uygun ifadeleri hızlı ve doğru biçimde seçerek kullanmaları ve hazırlıklı konuşma durumlarında belirledikleri içerikleri düzenleyerek doğal ve anlaşılır biçimde sunmaları desteklenir (E3.1, D11.1).

Öğrenciler ikili gruplara ayrılarak meslek, çalışma alanı ve mesleklere ilişkin duygu ve düşüncelerini Kurmancca ifade ettikleri bir meslek röportajı gerçekleştirir (E2.2, SDB2.1, SDB2.2). Röportajda soru-cevap yoluyla meslek adları ve çalışma alanlarının yanı sıra istek, duygu ve değerlendirmeleri ifade eden temel dil yapılarının bağlama uygun kullanılması sağlanır (SDB3.1, KB2.13).

Küçük grup çalışmaları yapılır. Öğrenciler grup olarak okul ve çevre, iş ve meslekler ile aile bireylerini tanıtan diyaloglar oluşturur; ev ve okulun bölümlerini ve adreslerini, aile üyelerinin adlarını ve aile içindeki görevlerini, başlıca meslekleri ve bunların nasıl icra edildiğini Kurmancca ifade eder; bu unsurları sınıflandırarak ortak bir sözlü sunum hazırlarlar (KB2.5, KB2.13, SDB2.1, SDB2.2). Böylece sınıflandırma ve yapılandırma becerilerinin geliştirilmesi sağlanır (SDB3.1, D14.1, D16.3).

Sürecin sonunda öğrencilerin konuşma etkinliklerine ilişkin düşünce, duygu ve deneyimlerini değerlendirmeleri sağlanır (SDB1.2, SDB1.3). Öğrencilerden hangi ifadeleri doğru kullandıklarını, hangi noktalarda zorlandıklarını ve kendilerini nasıl geliştirebileceklerini ifade etmeleri beklenir. Bu süreçte yapılan çalışmaların yorumlanması ve anlamlandırılması desteklenir (SDB1.2, SDB1.3).

Öğrenciler bu değerlendirmelerini sınıf ortamında paylaşır ve arkadaşlarının görüşlerini dinlerler. (D3.4, D16.3SDB2.1). İkili ve grup içi paylaşımlar yoluyla karşılıklı geri bildirim verilmesi ve öğrenmenin pekiştirilmesi sağlanır (D3.1, D3.2, SDB3.1).

KUR.7.2.Y.

“Okulum ve Çevrem” temasına yönelik yazma-anlatma süreci; okul-çevre, iş-meslek ve aile bireylerini tanıtan görseller gösterilerek ve kısa ifadeler üzerinde durularak başlatılır (E1.1, E1.5). Öğrencilerin bu görselleri incelemeleri, okullarındaki alanları hatırlamaları, çevrelerindeki nesneleri adlandırmaları ve bunların ne işe yaradığını belirtmeleri; çeşitli meslek gruplarına ve bu mesleklerin görevlerine ilişkin ifadeleri ve bunlarla ilgili yönergeleri anlamaları ve bu bilgileri orta düzeyde yazılı olarak ifade etmeleri sağlanır (E3.2, SDB1.2). Ayrıca verilen yazma görevinin ne olduğu, ne yazılacağı ve nasıl yazılacağının genel olarak anlaşılması desteklenir (OB4, KB2.2).

Okul-çevre, iş-meslek ve aile bireylerini tanıtan ifadeler içeren kısa yazılı model metinler sunulur (E3.2, SDB2.1). Bu metinlerin incelenmesi, yapı ve ifade biçimlerinin fark edilmesi ve model alınarak bu metindekilere benzer ifadelerin yeniden yazılması sağlanır. Böylece modelden yararlanarak yazılı üretime geçiş desteklenir (E3.2, SDB2.1, OB1).

Model metinler temel alınarak yazılı içerik oluşturulması sağlanır (E3.2, SDB2.1). “Xwendingeha me li taxa Tenduristîyê, li kêleka parka Kulîlkê ye.”, “Nivîskar, pirtûkan dinivîse da ku em agahiyên nû fêr bibin.”, “Bavê min mamosteyekî pir jêhatî ye.”, “Zarok, li jûra zarokan bi pêlîstokan dilîzin.” (”Okulumuz Sağlık Mahallesi‘nde, Çiçek Parkı‘nın yanındadır.”, “Yazar, yeni bilgiler öğrenmemiz için kitaplar yazıyor.”, “Babam çok yetenekli bir öğretmendir.”, “Çocuklar, çocuk odasında oyuncaklarla oynuyorlar.”) gibi ifadeler de kullanılarak cümleler yazılır ve bu ifadeler uygun biçimde düzenlenir (KB2.11).Böylece yazma içeriğinin oluşturulması ve geliştirilmesi sağlanır (KB2.11).

Yazma görevinin yapılandırılması sağlanır. Okul-çevre, iş-meslek ve aile bireylerini tanıtan ifadeleri içeren kısa metinler yazılması beklenir. Yazma sürecinde uygun materyallerin seçilmesi (defter, çalışma kâğıdı vb.), uygun sözcüklerin ve dil yapılarının kullanılması, noktalama işaretlerine dikkat edilmesi ve mesajların açık ve anlaşılır biçimde ifade edilmesi desteklenir (E3.2, KB2.8, OB1). Ayrıca öğrencilerin hazırlıklı yazma durumlarında içeriklerini planlayarak düzenlemeleri ve hazırlıksız yazma durumlarında bağlama uygun ifadeleri hızlı ve doğru biçimde seçerek kullanmaları sağlanır (E3.2, KB2.8, OB1). Bu aşamada yazılan metinlerin geliştirilmesi sağlanır. Yazılar yeniden okunur, benzer ve farklı yönler karşılaştırılır, sınıf eşyaları ve ifadeler kategorilere ayrılır ve gerekli düzenlemeler yapılır (KB2.5, KB2.7, SDB1.2).

Sınıftan bir öğrencinin tahtaya çıkarak ailesinden üç kişiyi (örneğin dede, hala, amca oğlu) çizebileceği performans görevi verilebilir. Daha sonra sınıfa göstererek çizdiği kişileri şu kısa kalıplarla tanıtır: Tanıtma ve İşaret Zamiri (ev, ew, wî): “Ev bapîrê min, anku bavê deya min e. Navê wî Hiseyn e. Ew mirovekî pir zana ye.” (Bu benim dedem, yani annemin babasıdır. İsmi Hüseyin‘dir. O, çok bilgili biridir.) İlişki ve Edat (bi...re): “Ew pismamê / kurapê min e, navê wî Azad e. Ew kesekî pir çalak e û her dem bi min re dilîze.”(O, amcamın oğludur, ismi Azad‘dır. O çok aktif biridir ve benile her zaman oynar.) Gerekçe ve Bağlaç (ji ber ku, anku): “Ev meta min e, anku xwişka bavê min e, navê wê Sarê ye. Ez ji meta xwe pir hez dikim ji ber ku ew dilovan e.” (Bu benim halamdır, yani babamın kız kardeşidir, adı Sarê‘dir. O çok merhametli olduğu için onu seviyorum.) Tanıtım bölümü bittikten sonra sunumu yapan öğrenci sınıfa sorularının olup olmadığını “Hevalino, gelo pirseke we ji min heye?” (Arkadaşlar, acaba bana bir sorunuz var mı?) cümlesiyle sorar. Sorusu olan kız ise “Kerem bike, hevalê!” (Buyur, arkadaşım!), erkek ise “Kerem bike, hevalo!” (Buyur, arkadaşım!) şeklinde nezaket çerçevesinde söz hakkı verir.

Performans görevi; hedef sözcüklerin doğru ve bağlama uygun kullanımı, temel dil bilgisi yapılarını işlevsel biçimde kullanabilme, yazılı ve / veya sözlü anlatımın anlaşılırlığı, iletişim amacına uygun ifade kullanımı ile göreve katılım, çaba ve süreç içindeki ilerleme gibi ölçütleri içeren analitik / bütüncül dereceli puanlama anahtarı, kontrol listesi veya gözlem formu ile değerlendirilebilir. Performans görevleri sürecinde öğrencilerin sürece daha aktif katılmalarını desteklemek amacıyla öz / akran / grup değerlendirme formlarına da yer verilebilir. 

Yazılı içeriklerin farklı bağlamlarda yeniden düzenlenmesi sağlanır (E3.8, KB2.13). Yazılan ifadeler değiştirilerek metinler genişletilir. Bu süreçte yazılı bilgilerin yeniden yapılandırılması ve paylaşılması desteklenir (SDB2.1, SDB2.2). Öğrencilerin yazdıkları metinleri arkadaşlarıyla paylaşmaları ve yazılı iletişim kurmaları sağlanır (E2.2).

Küçük grup çalışmaları yapılır (SDB2.2, SDB3.1). Grup içinde yazılan metinler paylaşılır, birlikte gözden geçirilir ve ortak metinler oluşturulur (D14.1, D16.3). Sürecin sonunda yazma süreci ve ürünlerine ilişkin değerlendirme yapılır (E1.3, E1.4, E1.5). Yazılan metinler gözden geçirilerek güçlü yönler ve geliştirilmesi gereken noktalar belirlenir (SDB1.2, SDB3.1). Ardından bu değerlendirmeler sınıf ortamında paylaşılır ve karşılıklı geri bildirimlerde bulunulur (D3.1, D3.2, D3.4, D14.3, D16.3, D20.3). 

KUR.7.2.DBS.

“Okulum ve Çevrem” temasına yönelik dil bilgisi seçme-kullanma süreci; okul-çevre, iş-meslek ve aile bireylerini tanıtan unsurları yansıtan görsellerin ve kısa diyalogların sunulmasıyla başlatılır (E1.1, E1.5). Öğrenciler görselleri inceler, duydukları ifadeleri takip eder ve sınıfça tekrar eder. “Kêfa te ji dermankirina nexweşan re tê?”, “Ev bapîrê min, anku bavê deya min e.”, “Min helbesteke nû nivîsî; ji ber ku ez ji helbestvanîyê hez dikim.” (”Hastaları tedavi etmekten keyif alıyor musun? / Hastaları tedavi etmek hoşuna gidiyor mu?”, “Bu benim dedemdir, yani annemin babasıdır.”, “Yeni bir şiir yazdım çünkü şairliği seviyorum.”) gibi cümleler birlikte söylenerek içerikle ilk aşinalık oluşturulur (SDB1.2). Bu süreçte dil yapılarının kuralları açıklanmadan doğal ve bağlam içinde fark edilmesi sağlanır (OB4).

Okul-çevre, iş-meslek ve aile bireylerini içeren görseller üzerinden eşleştirme etkinliği yapılır (E3.2, E3.8). Öğrenciler dinledikleri cümleleri doğru görsellerle eşleştirir, ilgili unsurları işaretler ve hangi ifadenin hangi görsele ait olduğunu sözlü olarak belirtir (KB2.2, KB2.7). Bu etkinlik sayesinde Kurmancca dil parçaları kuralları bilinmeden fark edilerek ayırt edilir (OB1).

Kısa canlandırmalar veya video kesitleri izlenir (SDB2.1). Öğrenciler, izledikleri içerikte evin hangi bölümünde hangi eşyanın bulunduğunu, çevresindeki canlıları, sınıfta kullandığı araç gereci Kurmancca olarak ifade eden cümleleri [”Ez û xwişka xwe li jûra rûniştinê rûdinin û televîzyonê temaşe dikin; lêbelê ew hinekî xemgîn e.”, “Ez ji meta xwe pir hez dikim ji ber ku ew dilovan e.” (”Kız kardeşimle ben oturma odasında oturmuş televizyon izliyoruz fakat o biraz üzgün.”, “Halamı / teyzemi çok seviyorum çünkü o çok sevecendir / şefkatlidir.”)] belirler ve bu ifadeleri tekrar eder (E3.2). Sınıf içine getirilen gerçek nesnelerle ilişki kurularak anlam güçlendirilir (OB4).

Aynı yapıya sahip cümleler grup hâlinde tekrar edilir. Öğrenciler sırayla cümleleri sesli olarak söyler, arkadaşlarının tekrarlarını dinler ve birlikte tekrar ederek işitsel farkındalık geliştirir. Bu süreçte benzer dil yapılarının fark edilmesi sağlanır (SDB2.2).

Okul-çevre, iş-meslek ve aile bireylerini içeren farklı ifadeler ve yönergeler kullanılarak yeni örnekler oluşturulur (E3.7, KB2.11). “Em bi malbatî li şaneşînê li ser rûniştekan rûdinin”, “Ew, li ku dixebite? (”Ailece balkonda sıraların / koltukların üzerinde oturuyoruz.”, “O, nerede çalışıyor?”) gibi cümlelerin yanı sıra “Firaqşo firaqan dişo.”, “Ew kekê min e û endezyarekî pir zana ye.” (”Bulaşık makinesi bulaşıkları yıkıyor.”, “O benim ağabeyimdir ve çok bilgili / bilge bir mühendistir.”) gibi ifadeler de kullanılarak aynı dil yapıları farklı bağlamlarda tekrar edilir. Böylece Kurmancca dil parçaları kuralları düşünülmeden otomatik biçimde pekiştirilir (E3.7, KB2.11).

Sınıf içinde hareketli bir etkinlik yapılır. Öğrenciler dolaşarak gördükleri araç-gereci gösterir ve özelliklerini ifade eden cümleler kurar (SDB2.1). “Ev nexşe ye û em jê cihê navê bajar û dewletan hîn dibin.”, “Ev pênûsdanka min a şîn e û ez pênûsên xwe dixime navê.” (”Bu haritadır ve biz ondan şehir ve devletlerin yerlerini öğreniyoruz.”, “Bu benim mavi kalemliğimdir ve ben kalemlerimi onun içine koyuyorum.”) gibi ifadeler gerçek ortamla ilişkilendirilerek kısa, doğal ve anlamlı biçimde tekrar edilir (SDB2.1).

Daha sonra, beden diliyle canlandırma etkinliği uygulanır (SDB2.2). Öğrenciler meslek gruplarını taklit eder ve onların özelliklerini beden hareketleriyle gösterirler. Böylece dil yapıları kuralları bilinmeden fiziksel olarak da içselleştirilir (D5.2, D14.3).

Konuşma ve hareketin birlikte kullanıldığı oyunlaştırılmış etkinlikler yapılır (SDB3.1). Öğrenciler hem cümle kurar hem de aynı anda nesneleri gösterir. Bu süreçte Kurmancca dil parçaları eş zamanlı olarak tekrar edilir ve canlandırılır (SDB3.1).

İkili ve grup çalışmalarıyla süreç tamamlanır (E2.2, SDB2.1, D3.1). Öğrenciler; okul-çevre, iş-meslek ve aile bireylerini içeren diyaloglar oluşturarak iletişim kurar (E2.2, SDB2.1, D3.1). Kullanılan ifadeler doğal ve akıcı hâle gelir (D16.3, D20.3, KB2.13). Bu süreçte öğrenciler öğrendikleri dil yapılarını, kuralları düşünmeden seçerek farklı durumlarda kullanır ve iletişim kurarken tabii biçimde kullanıma sokar (D3.2, D14.1, KB2.13, KB2.14).

KUR.7.2.SÖS.

“Okulum ve Çevrem” temasına yönelik sözcük seçme-kullanma süreci; Okul-çevre, iş-meslek ve aile bireylerine ilişkin hedef sözcüklerin yer aldığı görsellerin ve kısa diyalogların sunulmasıyla başlatılır (E1.1). Öğrenciler bu içerikleri dinler ve izler, hedef sözcükleri bütünsel olarak duyar ve görür (OB4).

Sınıfça tekrar etkinliği yapılır. Hedef sözcükler sesli olarak tekrar edilir; “kelûpel”, “ajel”, “pîşe”, “kar”, “debar”, “xizim”, “derdor”, “ajelên gîyaxwir”, “beşên malê”, “candar”, “kedî” (”eşya / malzeme”, “hayvan”, “meslek”, “iş”, “geçim”, “akraba”, “çevre”, “otçul hayvanlar”, “evin bölümleri”, “canlı”, “evcil”) gibi sözcükler doğru sesletimle söylenir (SDB2.1). Bu süreçte sözcüklerin doğal kullanımına aşinalık kazandırılır (SDB2.1).

Görseller üzerinden sözcüklerin kullanımı üzerine çalışmalar yapılır (E3.2). “Bu hangi okul eşyasıdır ve ne işe yarar?”, “Bu hayvanlardan hangisi etcildir?” gibi sorulara hedef sözcüklerle cevap verilmesi sağlanır. Böylece sözcüklerin kullanım bağlamı algılanır (SDB2.).

Sözcüklerin anlamlarını zihinde yapılandırmaya yönelik eşleştirme ve sınıflandırma etkinlikleri uygulanır (KB2.2, KB2.5). Okul-çevre, iş-meslek ve aile bireylerine ilişkin ifadeler doğru sözcüklerle eşleştirilir, benzer özelliklerine göre gruplandırılır ve sözcükler arasında kavramsal ilişkiler kurulur (KB2.7, OB1).

Hedef sözcüklerin anlamlarını pekiştirmek amacıyla tekrar ve kullanım çalışmaları yapılır (KB2.11). Aynı sözcükler farklı örnekler içinde kullanılır; okul araç gereci ve ev eşyaları gösterilerek adlandırılır ve “nexşe”, “şimik”, “sêpê” (harita, terlik, sehpa) gibi sözcükler çeşitli durumlarda tekrar edilir. Böylece sözcüklerin anlamları bağlam içinde algılanır (KB2.11).

Sınıf içinde hareketli etkinlikler uygulanır (SDB2.2). Öğrenciler sınıfta dolaşarak etrafa resimleri asılmış sınıf araç gerecini ve mesleklerle ilgili görselleri adlandırır; onları tanıtan sözcükleri kullanır (E1.3). Sözcüklerin gerçek yaşamla ilişkilendirilmesi ve kendiliğinden, doğal ve tabii bir biçimde kullanılması sağlanır (OB4).

İkili ve grup çalışmalarıyla süreç tamamlanır (SDB2.1). Öğrenciler birbirlerine sorular sorar; ev, okul bölümlerini, yakın çevresindeki canlıları ve çevresindeki meslekleri tanımlar ve hedef sözcükleri iletişim kurarken kendiliğinden, gerçek ve doğal biçimde kullanır (E2.2). Bu süreçte sözcüklerin farklı bağlamlarda etkili biçimde kullanıma sokulması desteklenir (D14.1, D16.3, KB2.13).

KUR.7.2.SES.

“Okulum ve Çevrem” temasına yönelik sesletim seçme-kullanma süreci; sınıfa Okul-çevre, iş-meslek ve aile bireylerine ilişkin unsurları yansıtan görsellerin getirilmesiyle başlatılır (SDB1.2). Görseller incelenirken kısa diyaloglar sağlanır (E1.1, E1.5, E3.2). Dinleme sırasında duyulan sözcüklere dikkat edilmesi ve özellikle tekrar eden seslerin fark edilmesi sağlanır. Dinleme sonrasında duyulan sözcükler sınıfça tekrar edilir ve hangi seslerin duyulduğu belirlenir (OB1, OB4).

Sınıfça tekrar etkinliği yapılır. Sözcükler önce toplu ardından bireysel olarak tekrar edilir (SDB2.1). “kelûpel”, “ajel”, “pîşe”, “kar”, “debar”, “xizim”, “derdor”, “ajelên gîyaxwir”, “beşên malê”, “candar”, “kedî” (”eşya / malzeme”, “hayvan”, “meslek”, “iş”, “geçim”, “akraba”, “çevre”, “otçul hayvanlar”, “evin bölümleri”, “canlı”, “evcil”) gibi sözcükler doğru sesletimle ifade edilir ve işitsel doğruluk pekiştirilir (E1.3, E3.2, SDB2.1).

Farklı cümlelerin yer aldığı dinleme etkinliği uygulanır (E3.2, E3.8). Aynı sesleri içeren sözcükler farklı cümleler içinde dinlenir (E3.2, E3.8). Dinleme sonrasında duyulan sözcükler ve tekrar eden sesler belirlenir (KB2.10). Benzer sesler karşılaştırılır ve aralarındaki farklar ortaya konur (KB2.11, KB2.16).

Sınıf içinde uygulama etkinliği yapılır (SDB2.2, SDB3.1). Sınıfa getirilen görseller veya nesneler gösterilerek doğru sesletimle adlandırılır (SDB2.2, SDB3.1). Öğrenciler gördükleri nesneleri kendiliğinden seçerek doğru ve doğal biçimde ifade eder, yanlış sesletimler fark edilerek doğru biçimi tekrar edilir (KB2.7). Bu süreçte öğrencilerin sesleri gerçek ve tabii bir biçimde kullanmaları desteklenir (D3.4, D11.1, D16.3).

Ses gruplama etkinliği uygulanır (E3.2). Benzer sesleri içeren sözcükler bir araya getirilir ve farklı sesler ayırt edilerek gruplandırılır (E3.2, KB2.5). Bu süreçte öğrencilerin ses farkındalıkları güçlendirilir (KB2.13).

İkili ve grup çalışmaları yapılır (SDB2.1, SDB3.1). Öğrenciler birbirlerine okul-çevre, iş-meslek ve aile bireylerine ilişkin (kullanım yerleri gibi) sözcükleri doğru sesletimle ifade eder (E2.2, E3.8). Öğrencilerin hedef sesleri iletişim sırasında kendiliğinden, doğru, gerçek ve tabii bir biçimde kullanmaları sağlanır (E2.2, E3.8). Etkinlik sonunda yapılan konuşmalar değerlendirilir ve sesletim doğruluğu üzerine geri bildirim verilir (D3.2, D3.4, D14.1, D16.3, KB2.14).

1. Etkinlik: Sebep-Sonuç Analizi ve Raporlama 

Okulun farklı alanlarındaki (hola werzişê, pirtûkxane) eylemleri “ji ber ku” ve “lêbelê” (çünkü ve fakat) bağlaçlarını kullanarak gerekçelendiren karşılaştırmalı bir “Okul Yaşam Raporu” hazırlanabilir. Doğadaki canlılar beslenme zincirine (goştxwir, gîyaxwir) ve habitatlarına (qinik, şikeft, hêlîn) göre sınıflandırılıp sunulabilir.

2. Etkinlik: Mesleki Morfoloji ve Gelecek Tasarımı

“-î” ekiyle türetilen meslek dallarını [fezagerî, nivîskarî, aborînasî (astronomî, yazarlık, ekonomist)] araştırıp, bu mesleklerin üretim / hizmet sektöründeki önemini anlatan bir “Geleceğin Kariyer Rehberi” oluşturulabilir. Geniş aile bireylerini (pismam, dotmam, jinap vb.) işaret zamirlerinin mesafe ve cinsiyet uyumuna (vî / vê, wî / wê) dikkat ederek tanıtan dijital bir soyağacı sunumu yapılabilir. 

3. Etkinlik: Duygu Odaklı Yaratıcı Yazarlık

Okulda veya evde yaşanan bir olay “kêfxweş”, “matmayî” veya “hêrsbûyî” (Mutlu, şaşkın, sinirli) gibi duygu ifadeleri ve seslenme formları (-o, -ê, -ino) kullanılarak kısa bir tiyatro metninedönüştürülüp sahnelenebilir.

1, Etkinlik: Görsel Destekli Mekân-Eylem Eşleştirmesi 

Okul ve ev bölümlerindeki eşyaları, temel konum edatları (di...de, li ser) ile eşleştirme çalışmaları yapılabilir (örneğin “Pirtûk di çanteyê de ye. (Kitap çantadadır.)”). Meslek ünvanları (nanpêj, bijîşk, mamoste) yaptıkları temel işleri gösteren görsellerle basit cümleler kurularak eşleştirilebilir.

2. Etkinlik: Olumsuzluk ve Sıfat Kartları

“bê-”, “na-” ve “ne-” ekleri kullanılarak kelimelerin zıt anlamlarını oluşturma egzersizleri yapılabilir (Örn: “…bimal / …bêmal, çû / neçû”). Aile bireylerini sadece en temel nitelikli sıfatlarla (jîr, dilovan, çalak) tanımlayan kısa tanıtım kartları hazırlanabilir.

3. Etkinlik: Akran Desteğiyle Seslenme ve İletişim

Sınıf içindeki “dil koçları” ile birlikte günlük konuşma rutinlerindeki seslenme formlarını [”Hevalo!, Keçê!” (Arkadarlar!, Kızlar!)] ve temel nezaket kalıplarını rol yapma (drama) yoluyla pratikleryapılabilir. Hayvanlar evcil (kedî) ve yabani (kovî) olarak ayrılıp, yaşadıkları yerler basit cümlelerle [”Şêr di daristanê de ye. (Aslan ormandadır.)”] tekrar edilerek ezberlenebilir.