2. Tema: Okulum Ve Çevrem (Xwendıngeh Û Jîngeha Mın)

KUR.6.2.D.

“Okulum ve Çevrem” temasına yönelik dinleme / izleme–anlamlandırma süreci; öğrencilerin önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek amacıyla okul-çevre, iş-meslek ve aile bireylerini yansıtan görseller üzerinden başlatılır (E1.1, E1.4, E1.5, E3.2, SDB3.1). Görseller incelenerek “Baban ve annen ne iş yapıyor?”, “Sınıfınızda hangi araç gereci kullanırsınız ?” gibi sorulara yönelik düşünceler oluşturulur ve öğrencilerin kendi sınıf yaşantılarından örnekler vermeleri sağlanır (D3.4, D14.1, OB4) Bu süreçte önceki bilgi ve deneyimlerin harekete geçirilmesi, görsellerdeki unsurlar ile yaşantılar arasında temel ilişkilerin fark edilmesi ve mevcut içerik hakkında tahminlerde bulunulması sağlanır (KB2.2, KB2.10, KB2.11).

Kısa bir ses kaydı, video veya diyalogdan kesitler sunularak içerikte yer alan okul-çevre, iş-meslek ve aile bireylerini tanıtan temalar hakkında tahminlerde bulunulması sağlanır. Görsel ve işitsel ipuçları birlikte değerlendirilerek içerik hakkında çıkarımlar yapılır (SDB2.1, SDB2.2, D14.1, OB2).

“Okulum ve Çevrem” temasına uygun dinleme / izleme metni kesintisiz olarak sunulur. Bu metinde okul-çevre, iş-meslek ve aile bireylerini tanıtan ifadeler yer alır (D3.1, D3.4, SDB1.2). Bu aşamada içeriğin genel anlamının kavranması, konusunun algılanması, temel unsurların, yönergelerin ve ayrıntıların tanınması beklenir. Böylece bütüncül içerikteki temel bileşenlerin fark edilmesi sağlanır (E2.2, OB1, KB2.2, KB2.10).

Dinleme sonrasında içerikte geçen okul-çevre, iş-meslek ve aile bireyleri ile ilgili tanıtıcı ifadeler; görseller, kartlar ve dijital materyaller aracılığıyla yeniden ele alınır. Bu unsurlar eşleştirme, işaretleme ve sınıflandırma etkinlikleriyle ayırt edilir; benzerlik ve farklılıklar belirlenir. Başlangıçta yapılan tahminler tekrar gözden geçirilir ve dinlenen içerikle karşılaştırılır, tahminlerin doğruluğu kontrol edilir ve gerekçelendirir (KB2.5, KB2.7, KB2.11, KB2.12, OB2).

İçerikte yer alan unsurların bütün içinde konumlandırılması ve sınıflandırılması sağlanır (OB4, SDB2.1, E3.1, E3.2). İçerikteki bilgiler tablo veya şemalar üzerinde yapılandırılarak yatay ve dikey ilişkiler görünür hâle getirilir (KB2.13, OB1).

Okul-çevre, iş-meslek ve aile bireyleri alt temaları kategorilere ayrılır; “ailem”, “okulumuz”, “çevremizdeki canlılar” ve “iş-meslek” ilişkileri üzerinden anlamlı bağlantılar kurulur. Dinlenen metinler öğrencilerin kendi yaşantılarıyla ilişkilendirilerek içerik bireysel olarak içselleştirilir (SDB1.2, SDB1.3, SDB3.1, OB1).Bu süreçte dikkatlerini içerik üzerinde yoğunlaştırmaları, öğrenmeye istekle katılmaları ve yeni duruma uyum sağlamaları desteklenir. Öğrencilerden, derste öğrenilen mesleklerden birini adını söylemeden çalışma yeri ve yaptığı işlerle ilgili birkaç Kurmancca cümleyle tanıtmaları ve arkadaşlarının mesleği tahmin etmelerini sağlamaları istenir. Etkinlikte öğrencilerin meslek adlarını, ilgili sözcük ve cümle yapılarını bağlama uygun kullanmaları; dinleme, konuşma ve tahmin yoluyla iletişim becerilerini geliştirmeleri desteklenir (E1.4, E3.2, SDB2.1, SDB2.2, SDB3.1).

Sürecin sonunda, dinleme etkinliğine ilişkin gözlem, anlayış ve düşünceler bireysel olarak değerlendirilerek sınıfla paylaşılır. Gönüllü öğrenciler söz alarak anladıklarını ifade ederken diğer öğrenciler onları dikkatle dinler (E1.3, E2.2, E3.7, SDB2.1, SDB2.2). Ardından ikili ve küçük grup çalışmalarıyla karşılıklı olarak bilgi, düşünce ve deneyimler paylaşılır; okul-çevre, iş-meslek ve aile bireyleri ile ilgili basit ifadeler kullanılır (D12.3, D16.3, KB2.15, KB2.20).

KUR.6.2.O.

“Okulum ve Çevrem” temasına yönelik okuma-anlamlandırma süreci; öğrencilerin önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek amacıyla okul-çevre, iş-meslek ve aile bireyleri ile ilgili ifadeleri içeren kısa metinler ve görseller üzerinden başlatılır (E1.1, E1.5, SDB1.2). Görseller ve metin parçaları incelenerek “Bu metin ne hakkında olabilir?”, “Bu sınıf araç gerecinin adlarını biliyor musunuz ve ne işe yararlar?”, “Bunlar hangi mesleklerdir ve bunların Kurmancca adları nedir?”, “Hangi aile bireyleri burada yer alıyor?” gibi sorulara yönelik tahminlerde bulunulması sağlanır. Önceki bilgi ve deneyimlerin harekete geçirilmesi, iş ve mesleklerin adlandırılması ve mevcut içerikle önceki bilgiler arasında ilişkilerin kurulması desteklenir (D14.1, OB1, OB4, KB2.2). Sunulan yazılı ve görsel ipuçları aracılığıyla içerik ile önceki bilgi ve deneyimler arasında bağ kurulması sağlanır ve metnin konusu hakkında tahminlerde bulunulur (SDB2.1, OB4, KB2.2).

Okuma içeriğine ait başlık, görsel ve anahtar ifadeler incelenir. Bu ipuçlarına dayanarak metnin konusu, metinde yer alabilecek okul-çevre, iş-meslek ve aile bireylerini tanıtan ifadeler hakkında tahminlerde bulunulması sağlanır. Öğrencilerin görsel ve yazılı ipuçlarından yararlanarak içeriği genel olarak algılamaları desteklenir (E3.8, SDB2.1, KB2.11, OB1).

Metin sessiz olarak okunur. Okuma sürecinde içeriğin genel anlamının bütüncül olarak kavranması; metinde geçen okul-çevre, iş-meslek ve aile bireylerini tanıtan ifadelerin kullanım yerlerinin fark edilmesi beklenir (E3.2, E2.2, SDB2.2, OB1).

Ayrıca metin içerisindeki ayrıntıların belirlenmesi sağlanır. Böylece içeriğin konusu genel olarak algılanır ve temel bileşenler tanınır (E3.2, E2.2, SDB2.2, D3.1, D3.4).

Okuma sonrasında metinde yer alan okul-çevre, iş-meslek ve aile bireylerini tanıtan ifadeler; görseller ve bilgi kartlarıyla yeniden ele alınır. Bu unsurlar eşleştirme ve işaretleme etkinlikleriyle tanınır ve ayırt edilir; “Bu sınıf araç gerecini niçin ve ne zaman kullanırsınız?”, “Buzdolabı, bulaşık makinası ve fırın nerede bulunur?”, “Hastaları kim ve nerede tedavi eder?” gibi sorular üzerinden içerik somutlaştırılır (SDB2.1, OB4, KB2.2). Başlangıçta yapılan tahminler tekrar gözden geçirilir ve metinle karşılaştırılarak doğruluğu kontrol edilir; doğru ve yanlış tahminler gerekçeleriyle ifade edilir (E2.2, E3.1, SDB1.2, KB2.11, KB2.12).

Metinde yer alan ögeler tablo, şema veya görsel düzenleyiciler aracılığıyla yapılandırılır. Okul-çevre, iş-meslek ve aile bireylerini tanıtan ifadeler belirli bir düzen içinde yerleştirilerek bu unsurlar arasındaki bağlantılar açık biçimde ortaya konur (KB2.5, KB2.13, OB2, OB4). Bu unsurlar kategoriler hâlinde sınıflandırılır, benzerlik ve farklılık açısından karşılaştırılır. Ayrıca ögeler arasındaki yatay ve dikey ilişkilerin fark edilmesi sağlanır (E3.2, E3.7, KB2.7).

Okul-çevre, iş-meslek ve aile bireyleri arasındaki bağlantılar ele alınır. “Bir manav geçimini nasıl sağlar?”, “Tavuk ve kazlar nerede yaşar?” gibi sorular üzerinden ilişkiler kurulması sağlanır. Bu süreçte anlamlı bağlantılar kurulması ve metnin derinlemesine incelenmesi desteklenir (KB2.7, SDB2.2, OB4). Metinden hareketle basit çıkarımlar yapılır ve elde edilen bilgiler öğrencilerin kendi sınıf ortamlarıyla ilişkilendirilerek ifade edilir, böylece içerik bireysel olarak içselleştirilir (E1.5, KB2.11).

Sürecin sonunda okuma ve anlamlandırma sürecine ilişkin gözden geçirilen bilgi, deneyim, düşünce ve duygular bireysel olarak ifade edilir. Gönüllü öğrenciler, söz alarak metinden anladıklarını paylaşırken diğer öğrenciler dikkatle dinler (SDB2.1, SDB2.2, SDB3.1). Ardından ikili ve küçük grup çalışmalarıyla okul-çevre, iş-meslek ve aile bireylerini tanıtan ifadeleri kullanarak karşılıklı paylaşımlar gerçekleştirirler. Bu süreçte iletişim kurulması, iş birliği yapılması ve karşılıklı etkileşim içinde bulunulması beklenir (SDB3.1, D14.1, D16.3).

KUR.6.2.K.

“Okulum ve Çevrem” temasına yönelik konuşma-anlatma süreci; öğrencilerin önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek amacıyla okul-çevre, iş-meslek ve aile bireylerine ilişkin görseller ve kısa ifadeler üzerinden başlatılır (E1.1, E1.5, SDB1.2). Öğrencilerin okullarındaki alanları hatırlamaları, çevrelerindeki nesneleri adlandırmaları, çeşitli meslek gruplarını ifade etmeleri ve yönergeleri fark etmeleri sağlanır. Bu süreçte önceki bilgi ve deneyimlerin etkin hâle getirilmesi ve mevcut içerikle ilişkilendirilmesi hedeflenir (OB4, KB2.2).

Okul-çevre, iş-meslek ve aile bireylerini içeren kısa konuşma örnekleri [”Ev xwendingeh e û sê qatî ye. (Bu okuldur ve üç katlıdır.)”, “Mêwefiroş, li bazaran û li dikanan mêweyan difiroşe. (Manav, pazar ve dükkanlarda meyve satar.)”, “Ev dêya min e û hemşire ye. (Bu annemdir ve hemşiredir.)”] sunulur. Öğrencilerin bu örnekleri dinlemeleri, tekrar etmeleri ve doğru sesletimle taklit etmeleri sağlanır. Böylece model ifadelere aşinalık kazanmaları ve sözlü üretime hazırlık yapmaları desteklenir (E3.2, SDB2.1).

Öğrencilerin model konuşmaları taklit ederek benzer ifadeler üretmeleri sağlanır. Öğrenciler “Çûk, li serê darê dixwîne. (Kuş ağaçta ötüyor.)”, “Em, li pitûkxaneyê divê pirtûkan bêdeng dixwînin. (Kütüphanede sessizce kitap okumalıyız.)”, “Xwendekar, bi jêbirê çewtîyên xwe jê dibin. (Öğrenciler silgiyle yanlışlarını siliyorlar.)” gibi ifadeleri tekrar ederken “Bu benim babamdır ve öğretmendir.”, “Annem, mutfakta yemek pişirir.” gibi yönergeleri de kullanır ve bu ifadeleri kendi sınıf ortamlarına göre değiştirerek yeniden kurar. Böylece taklit yoluyla yeni içerik oluşturulması ve bu içeriklerin bağlama uygun biçimde düzenlenmesi sağlanır (KB2.11, SDB2.1).

Öğrencilerin öğrendikleri dil yapılarını kullanarak yeni ve özgün ifadeler oluşturmaları sağlanır. Öğrencilerden okul-çevre, iş-meslek ve aile bireylerinin özelliklerini ifade eden cümleler kurmaları beklenir (SDB1.1). Kurulan ifadelerin açık, anlaşılır ve doğru biçimde iletilmesi teşvik edilir. Bu süreçte uygun sözcüklerin seçilmesi, ifadelerin geliştirilmesi ve farklı örneklerle karşılaştırılması desteklenir (E3.2, KB2.7, KB2.8, OB1). Ayrıca öğrencilerin birbirlerine sorular yönelterek ifadelerini genişletmeleri ve sözlü etkileşim içinde kullanmaları sağlanır (E3.8, SDB2.2). Öğrencilerin hazırlıksız konuşma durumlarında bağlama uygun ifadeleri hızlı ve doğru biçimde seçerek kullanmaları ve hazırlıklı konuşma durumlarında belirledikleri içerikleri düzenleyerek doğal ve anlaşılır biçimde sunmaları desteklenir (E3.1, D11.1). Ardından ikili çalışmalar gerçekleştirilir. Öğrencilerden biri okul-çevre, iş-meslek ve aile bireylerini tanıtan cümleler kurar, diğeri dinler, sorular sorar ve gerektiğinde karşılaştırmalar yapar. Roller değiştirilerek sürecin sürdürülmesi sağlanır (E2.2, SDB2.1, SDB2.2). Bu süreçte öğrenilen yapıların farklı bağlamlarda kullanılması, yeniden düzenlenmesi ve sözlü iletişim yoluyla paylaşılması desteklenir (SDB3.1, KB2.13).

Performans görevi olarak gönüllü öğrencilerden, sırayla tahtaya çıkıp derste görmüş oldukları mesleğin adını söylemeden özelliklerini birkaç cümleyle dile getirerek diğer öğrencilerden adını tahmin etmelerini isteyebilirler. Performans görevi şöyle başlayabilir: İlk gönüllü öğrenci tahtaya çıkarak -”Ez li dikan yan jî li bazarê dixebitim. Ez sêv, hirmî û tirî difroşim. Gelo, ez kî me?” (Ben dükkân veya pazarlarda çalışıyorum. Ben elma, armut ve üzüm satıyorum. Ben kimim acaba?)diye sınıfa soru sorar ve sınıfta ilk parmağını kaldıran öğrenciye söz hakkı verebilir. Parmağını kaldıran ilk öğrenci -”Tu mêwefiroş î.” (Sen manavsın.) diyerek doğru cevabı verebilir. İkinci gönüllü öğrenci tahtaya çıkabilir. -”Ez li nexweşxaneyê dixebitim. Ez nexweşan derman dikim. Gelo, ez kî me.” (Ben hastahanede çalışıyorum. Ben hastaları tedavi ediyorum. Ben kimim acaba?) diye sınıfa sorar ve ilk parmağını kaldıran öğrenciye söz hakkı verebilir. Parmağını kaldıran ilk öğrenci

-”Tu bijîşk î . “ (Sen doktorsun.) cevabını verebilir. Performans görevi; hedef sözcüklerin doğru ve bağlama uygun kullanımı, temel dil bilgisi yapılarını işlevsel biçimde kullanabilme, yazılı ve / veya sözlü anlatımın anlaşılırlığı, iletişim amacına uygun ifade kullanımı ile göreve katılım, çaba ve süreç içindeki ilerleme gibi ölçütleri içeren analitik / bütüncül dereceli puanlama anahtarı veya gözlem formu ile değerlendirilebilir. Performans görevi sürecinde öğrencilerin sürece daha aktif katılmalarını desteklemek amacıyla öz veya akran değerlendirme formlarına da yer verilebilir.

Küçük grup çalışmaları yapılır. Öğrenciler grup olarak okul ve çevre, iş ve meslekler ile aile bireylerini tanıtan diyaloglar oluşturur; ev ve okulun bölümlerini ve adreslerini, aile üyelerinin adlarını ve aile içindeki görevlerini, başlıca meslekleri ve bunların nasıl icra edildiğini Kurmancca ifade eder; bu unsurları sınıflandırarak ortak bir sözlü sunum hazırlarlar (KB2.5, SDB2.1, SDB2.2, SDB3.1). Böylece sınıflandırma ve yapılandırma becerilerinin geliştirilmesi sağlanır (D6.2, D14.1, D16.3).

Sürecin sonunda öğrencilerin konuşma etkinliklerine ilişkin düşünce, duygu ve deneyimlerini değerlendirmeleri sağlanır. Öğrencilerden hangi ifadeleri doğru kullandıklarını, hangi noktalarda zorlandıklarını ve kendilerini nasıl geliştirebileceklerini ifade etmeleri beklenir. Bu süreçte yapılan çalışmaların yorumlanması ve anlamlandırılması desteklenir (SDB1.2, SDB1.3). Ardından öğrenciler bu değerlendirmelerini sınıf ortamında paylaşır ve arkadaşlarının görüşlerini dinlerler. İkili ve grup içi paylaşımlar yoluyla karşılıklı geri bildirim verilmesi ve öğrenmenin pekiştirilmesi sağlanır (D3.1, D3.2, D3.4, D16.3, SDB3.1).

KUR.6.2.Y.

“Okulum ve Çevrem” temasına yönelik yazma-anlatma süreci; okul-çevre, iş-meslek ve aile bireylerini tanıtan görseller gösterilerek ve kısa ifadeler üzerinde durularak başlatılır. Öğrencilerin bu görselleri incelemeleri, okulundaki alanları hatırlamaları, çevresindeki nesneleri adlandırmaları, bunların ne işe yaradıklarını, çeşitli meslek gruplarına dair ifadeleri ve bunlarla ilgili yönergeleri fark etmeleri ve bu bilgileri orta düzeyde yazılı olarak ifade etmeleri sağlanır (E1.1, E1.5, E3.2, SDB1.2). Ayrıca verilen yazma görevinin ne olduğu, ne yazılacağı ve nasıl yazılacağının genel olarak anlaşılması desteklenir (SDB1.2, OB4, KB2.2).

Sınıfta gönüllü bir öğrenci, bir A4 kâğıdını dörde böler, her bölmede temayla ilgili bir resim çizer ve resimlerin altına sadece bir cümle yazar. 1. kareye “sınıfın veya bir okul eşyası” nın resmini (bir kalem olabilir) çizer. Resmin altına da şu cümleyi yazar: “Ev pênûsa min e û rengê wê sor e.” (Bu benim kalemimdir ve rengi kırmızıdır.) 2. kareye bir “aile bireyi”nin resmini (bir anne olabilir) çizer ve resmin altına şu cümleyi yazar: “Ev dêya min e, ew mamoste ye” (Bu benim annemdir, o öğretmendir). 3. kareye, bir “hayvan” ve bir “bitki” resmi (kuş ve ağaç olabilir) çizer. Resmin altına şu cümleyi yazar: “Çivîk, li ser darê ye” (Kuş ağaçtadır). 4. kareye, “evin bir bölümü”nün resmini (mutfak olabilir) çizer. Resmin altına şu cümleyi yazar: “Pêjgeha me pir mezin e” (Mutfağımız çok büyüktür.) Daha sonra öğrenci elindeki kâğıdı kaldırarak kâğıttakileri şu cümlelerle sunar: -Silav hevalino! Navê min Azad e. Ez di pola 6 / Ayê da me. Ev pênûsa min a sor e. Ev dêya min e û ew mamoste ye. Pêjgeha me pir mezin e. Di jîngeha me de dar û çivîk jî hene. Ez spasîya we dikim!

Performans görevi; hedef sözcüklerin doğru ve bağlama uygun kullanımı, temel dil bilgisi yapılarını işlevsel biçimde kullanabilme, yazılı ve / veya sözlüanlatımın anlaşılırlığı, iletişim amacına uygun ifade kullanımı ile göreve katılım, çaba ve süreç içindeki ilerleme gibi ölçütleri içeren analitik / bütüncül dereceli puanlama anahtarı veya gözlem formu ile değerlendirilebilir. Performans görevi sürecinde öğrencilerin sürece daha aktif katılmalarını desteklemek amacıyla öz veya akran değerlendirme formlarına da yer verilebilir. 

Okul-çevre, iş-meslek ve aile bireylerini tanıtan ifadeler içeren kısa yazılı model metinler sunulur. Bu metinlerin incelenmesi, yapı ve ifade biçimlerinin fark edilmesi ve model alınarak bu metindekilere benzer ifadelerin yeniden yazılması sağlanır. Böylece modelden yararlanarak yazılı üretime geçiş desteklenir (E3.2, SDB2.1, OB1).

Model metinler temel alınarak yazılı içerik oluşturulması sağlanır. “Ev, xwendingeha me ye û sê qatî ye. (Bu okulumuzdur ve üç katlıdır.)”, “Ew, karker e û bi keda destan dixebite. (Bu işçidir ve el emeği ile çalışır.)”, “Bavê min mamoste ye. (Babam öğretmendir.)”, “Em li jûra rûniştinê li ser paldankan rûdinin. (Biz oturma odasında koltuklarda otururuz.)” gibi ifadeler de kullanılarak cümleler yazılır ve bu ifadeler uygun biçimde düzenlenir. Böylece yazma içeriğinin oluşturulması ve geliştirilmesi sağlanır (KB2.11, D17.1).

Yazma görevinin yapılandırılması sağlanır. okul-çevre, iş-meslek ve aile bireylerini tanıtan ifadeleri içeren kısa metinler yazılması beklenir. Yazma sürecinde uygun materyallerin seçilmesi (defter, çalışma kâğıdı vb.), uygun sözcüklerin ve dil yapılarının kullanılması, noktalama işaretlerine dikkat edilmesi ve mesajların açık ve anlaşılır biçimde ifade edilmesi desteklenir (E3.2, KB2.8, OB1). Ayrıca öğrencilerin hazırlıklı yazma durumlarında içeriklerini planlayarak düzenlemeleri ve hazırlıksız yazma durumlarında bağlama uygun ifadeleri hızlı ve doğru biçimde seçerek kullanmaları sağlanır (E3.2, KB2.8, OB1). Bu aşamada yazılan metinlerin geliştirilmesi sağlanır. Yazılar yeniden okunur, benzer ve farklı yönler karşılaştırılır, sınıf eşyaları ve ifadeler kategorilere ayrılır ve gerekli düzenlemeler yapılır (KB2.5, KB2.7, SDB1.2). Ardından yazılı içeriklerin farklı bağlamlarda yeniden düzenlenmesi sağlanır. Yazılan ifadeler değiştirilerek metinler genişletilir. Bu süreçte yazılı bilgilerin yeniden yapılandırılması ve paylaşılması desteklenir (E2.2, E3.8, KB2.13). Öğrencilerin yazdıkları metinleri arkadaşlarıyla paylaşmaları ve yazılı iletişim kurmaları sağlanır (SDB2.1, SDB2.2).

Küçük grup çalışmaları yapılır. Grup içinde yazılan metinler paylaşılır, birlikte gözden geçirilir ve ortak metinler oluşturulur (SDB2.2, SDB3.1, D14.1, D16.3). Sürecin sonunda yazma süreci ve ürünlerine ilişkin değerlendirme yapılır. Yazılan metinler gözden geçirilerek güçlü yönler ve geliştirilmesi gereken noktalarbelirlenir (E1.4, D3.1, D3.2, D3.4, D14.3, D16.3). Ardından bu değerlendirmeler sınıf ortamında paylaşılır ve karşılıklı geri bildirimlerde bulunulur (D20.3, SDB1.2, SDB3.1).

KUR.6.2.DBS.

“Okulum ve Çevrem” temasına yönelik dil bilgisi seçme-kullanma süreci; okul-çevre, iş-meslek ve aile bireylerini tanıtan unsurları yansıtan görsellerin ve kısa diyalogların sunulmasıyla başlatılır. Öğrenciler görselleri inceler, duydukları ifadeleri takip eder ve sınıfça tekrar eder. “Ev xwişka te ye, çi karî dike? (Bu senin kız kardeşindir. O ne iş yapar?)”, “ Li xwendingeha me heşt pol û pirtûkxaneyek hene. (Okulumuzda sekiz derslik ve bir kütüphane vardır.)”, “Pisîk li ber derî dimawe. (Kedi dışarıda miyavliyor.)” gibi cümleler birlikte söylenerek içerikle ilk aşinalık oluşturulur (E1.1, E1.5, SDB1.2). Bu süreçte dil yapılarının kuralları açıklanmadan doğal ve bağlam içinde fark edilmesi sağlanır (OB4).

Okul-çevre, iş-meslek ve aile bireylerini içeren görseller üzerinden eşleştirme etkinliği yapılır. Öğrenciler dinledikleri cümleleri doğru görsellerle eşleştirir, ilgili unsurları işaretler ve hangi ifadenin hangi görsele ait olduğunu sözlü olarak belirtir (E3.2, E3.8, KB2.2). Bu etkinlik sayesinde Kurmancca dil parçaları kuralları bilinmeden fark edilerek ayırt edilir (KB2.7, OB1).

Kısa canlandırmalar veya video kesitleri izlenir. Öğrenciler, izledikleri içerikte evin hangi bölümünde hangi eşyanın bulunduğunu, çevresindeki canlıları, sınıfta kullandığı araç gereci Kurmancca olarak ifade eden cümleleri (örneğin “paldankli jûra rûniştinê ye û em li sere rûdinin. (Oturma odasında koltuklar var ve biz üzerine otururuz.)”, “Liderdora xwendingeha me pisîk, kuçik û çûk hene. (Okulumuzun çevresinde kedi, köpek ve kuşlar var.)”, “Em çewtîyên xweyê nivîsê bi jêbirê jê dibin. (Biz yanlışlarımızı silgi ile sileriz.)”) belirler ve bu ifadeleri tekrar eder. Sınıf içine getirilen gerçek nesnelerle ilişki kurularak anlam güçlendirilir (SDB2.1, E3.2, OB4).

Aynı yapıya sahip cümleler grup hâlinde tekrar edilir. Öğrenciler sırayla cümleleri sesli olarak söyler, arkadaşlarının tekrarlarını dinler ve birlikte tekrar ederek işitsel farkındalık geliştirir. Bu süreçte benzer dil yapılarının fark edilmesi sağlanır (SDB2.2).

Okul-çevre, iş-meslek ve aile bireylerini içeren farklı ifadeler ve yönergeler kullanılarak yeni örnekler oluşturulur. “Em bi malbatî li şaneşînê li ser rûniştekan rûdinin (Bi ailecek balkonda sandeleyelerde otururuz.)”, “Ew, li ku dixebite? (O nerede çalışıyor?) gibi cümlelerin yanı sıra “Firaqşo firaqan dişo. (Bulaşık makinesi bulaşıkları yıkar?)”, “Ew kekê min e û bijîşk e. (O abimdir ve doktordur.)” gibi ifadeler de kullanılarak aynı dil yapıları farklı bağlamlarda tekrar edilir. Böylece Kurmancca dil parçaları kuralları düşünülmeden otomatik biçimde pekiştirilir (E3.7, KB2.11).

Sınıf içinde hareketli bir etkinlik yapılır. Öğrenciler dolaşarak gördükleri araç-gereci gösterir ve özelliklerini ifade eden cümleler kurar. “Ev nexşe ye û em jê cihê navê bajar û dewletan hîn dibin. (Bu haritadır ve ülkeleri ile şehirlerin yerini gösterir.)”, “Ev pênûsdank e û em pênûsên xwe dixine navê. (Bu kalemliktir, içine kalemlerimizi koyarız.)” gibi ifadeler gerçek ortamla ilişkilendirilerek kısa, doğal ve anlamlı biçimde tekrar edilir (SDB2.1).

Daha sonra, beden diliyle canlandırma etkinliği uygulanır. Öğrenciler meslek gruplarını taklit eder ve onların özelliklerini beden hareketleriyle gösterirler (SDB2.2, D5.2). Böylece dil yapıları kuralları bilinmeden fiziksel olarak da içselleştirilir (D14.3).

Konuşma ve hareketin birlikte kullanıldığı oyunlaştırılmış etkinlikler yapılır. Öğrenciler hem cümle kurar hem de aynı anda nesneleri gösterir. Bu süreçte Kurmancca dil parçaları eş zamanlı olarak tekrar edilir ve canlandırılır (SDB3.1).

İkili ve grup çalışmalarıyla süreç tamamlanır. Öğrenciler; Okul-çevre, iş-meslek ve aile bireylerini içeren diyaloglar oluşturarak iletişim kurar. Kullanılan ifadeler doğal ve akıcı hâle gelir (E2.2, SDB2.1, D3.1, D3.2, D14.1, D16.3). Bu süreçte öğrenciler öğrendikleri dil yapılarını, kuralları düşünmeden seçerek farklı durumlarda kullanır ve iletişim kurarken tabii biçimde kullanıma sokar (D20.3, KB2.13, KB2.14).

KUR.6.2.SÖS.

“Okulum ve Çevrem” temasına yönelik sözcük seçme-kullanma süreci, okul-çevre, iş-meslek ve aile bireylerine ilişkin hedef sözcüklerin yer aldığı görsellerin ve kısa diyalogların sunulmasıyla başlatılır. Öğrenciler bu içerikleri dinler ve izler, hedef sözcükleri bütünsel olarak duyar ve görür (E1.1, OB4).

Sınıfça tekrar etkinliği yapılır. Hedef sözcükler sesli olarak tekrar edilir; “kelûpel”, “pirtûk”, “pîşe”, “kar”, “debar”, “malbat”, “derdor”, “beşên xwendingehê”, “beşên malê”, “candar” (eşya, kitap, meslek, iş, geçim, aile, çevre, okulun bölümleri, evin bölümleri, canlı) gibi sözcükler doğru sesletimle söylenir. Bu süreçte sözcüklerin doğal kullanımına aşinalık kazandırılır (SDB2.1).

Görseller üzerinden sözcüklerin kullanımı üzerine çalışmalar yapılır. “Bu hangi okul eşyasıdır ve ne işe yarar?”, “Bu hangi meslektir ve bunu kim icra eder?” gibi sorulara hedef sözcüklerle cevap verilmesi sağlanır. Böylece sözcüklerin kullanım bağlamı algılanır (E3.2, SDB2.1).

Sözcüklerin anlamlarını zihinde yapılandırmaya yönelik eşleştirme ve sınıflandırma etkinlikleri uygulanır. Okul-çevre, iş-meslek ve aile bireylerine ilişkin ifadeler doğru sözcüklerle eşleştirilir, benzer özelliklerine göre gruplandırılır ve sözcükler arasında kavramsal ilişkiler kurulur (KB2.2, KB2.5, KB2.7, OB1).

Hedef sözcüklerin anlamlarını pekiştirmek amacıyla tekrar ve kullanım çalışmaları yapılır. Aynı sözcükler farklı örnekler içinde kullanılır; okul araç gereci ve ev eşyaları gösterilerek adlandırılır ve “firaqşo”, “lûfik”, “dep” (bulaşık, lif, tahta) gibi sözcükler çeşitli durumlarda tekrar edilir. Böylece sözcüklerin anlamları bağlam içinde algılanır (KB2.11).

Sınıf içinde hareketli etkinlikler uygulanır. Öğrenciler sınıfta dolaşarak etrafa resimleri asılmış sınıf araç gerecini ve mesleklerle ilgili görselleri adlandırır; onları tanıtan sözcükleri kullanır. Sözcüklerin gerçek yaşamla ilişkilendirilmesi ve kendiliğinden, doğal ve tabii bir biçimde kullanılması sağlanır (E1.3, SDB2.2, OB4).

İkili ve grup çalışmalarıyla süreç tamamlanır. Öğrenciler birbirlerine sorular sorar; ev, okul bölümlerini; yakın çevresindeki canlıları ve çevresindeki meslekleri tanımlar ve hedef sözcükleri iletişim kurarken kendiliğinden, gerçek ve doğal biçimde kullanır. Bu süreçte sözcüklerin farklı bağlamlarda etkili biçimde kullanıma sokulması desteklenir (E2.2, SDB2.1, D14.1, D16.3, KB2.13).

 KUR.6.2.SES.

 “Okulum ve Çevrem” temasına yönelik sesletim seçme-kullanma süreci; sınıfa Okul-çevre, iş-meslek ve aile bireylerine ilişkin unsurları yansıtan görsellerin getirilmesiyle başlatılır. Görseller incelenirken kısa diyaloglar dinletilir (E1.1, E1.5, E3.2, SDB1.2). Dinleme sırasında duyulan sözcüklere dikkat edilmesi ve özellikle tekrar eden seslerin fark edilmesi sağlanır. Dinleme sonrasında duyulan sözcükler sınıfça tekrar edilir ve hangi seslerin duyulduğu belirlenir (OB1, OB4, KB2.2).

Sınıfça tekrar etkinliği yapılır. Sözcükler önce toplu ardından bireysel olarak tekrar edilir. “kelûpel”, “pirtûk”, “pîşe”, “kar”, “debar”, “malbat”, “derdor”, “beşên xwendingehê”, “beşên malê”, “candar” (eşya, kitap, meslek, iş, geçim, aile, çevre, okulun bölümleri, evin bölümleri, canlı) gibi sözcükler doğru sesletimle ifade edilir ve işitsel doğruluk pekiştirilir (E1.3, E3.2, SDB2.1).

Farklı cümlelerin yer aldığı dinleme etkinliği uygulanır. Aynı sesleri içeren sözcükler farklı cümleler içinde dinlenir (E3.2, E3.8). Dinleme sonrasında duyulan sözcükler ve tekrar eden sesler belirlenir. Benzer sesler karşılaştırılır ve aralarındaki farklar ortaya konur (KB2.10, KB2.11, KB2.16).

Sınıf içinde uygulama etkinliği yapılır. Sınıfa getirilen görseller veya nesneler gösterilerek doğru sesletimle adlandırılır. Öğrenciler gördükleri nesneleri kendiliğinden seçerek doğru ve doğal biçimde ifade eder, yanlış sesletimler fark edilerek doğru biçimi tekrar edilir (SDB2.2, SDB3.1, D3.4, D11.1). Bu süreçte öğrencilerin sesleri gerçek ve tabii bir biçimde kullanmaları desteklenir (D16.3, KB2.7,).

Ses gruplama etkinliği uygulanır. Benzer sesleri içeren sözcükler bir araya getirilir ve farklı sesler ayırt edilerek gruplandırılır. Bu süreçte öğrencilerin ses farkındalıkları güçlendirilir (E3.2, KB2.5, KB2.13).

İkili ve grup çalışmaları yapılır. Öğrenciler birbirlerine okul-çevre, iş-meslek ve aile bireylerine ilişkin (kullanım yerleri gibi) sözcükleri doğru sesletimle ifade eder (E2.2, E3.8, SDB2.1, SDB3.1). Öğrencilerin hedef sesleri iletişim sırasında kendiliğinden, doğru, gerçek ve tabii bir biçimde kullanmaları sağlanır (D3.2, D3.4, D14.1). Etkinlik sonunda yapılan konuşmalar değerlendirilir ve sesletim doğruluğu üzerine geri bildirim verilir (D16.3, KB2.14).

1. Etkinlik: Karşılaştırmalı Araştırma ve Sunum

Farklı meslek gruplarının [bijîşk, cotkar, karker, mamoste (doktor, çiftçi, işçi, öğretmen) vb.] çalışma ortamlarını ve toplumsal rollerini içeren bir çalışma yapıp Kurmancca karşılaştıran kısa sunumlar hazırlanabilir.

Okulun bölümleri [irtûkxane, pol (kütüphane, sınıf)] ve evin kısımları [pêjgeh, şaneşîn (mutfak, balkon)] buralarda ne tür etkinliklerin yapıldığı “rûdinin”, “dixwin”, “radizin” (oturur, okur, yatar) gibi yapılar kullanılarak ayrıntılı raporlanabilir.

2. Etkinlik: Yaratıcı Yazarlık ve Senaryo

Doğadaki canlıların (ajel, dar, kulîlk) dilinden, onların yaşam alanlarını ve ihtiyaçlarını anlatan kısa hikâyeler yazılabilir. 

Okulda karşılaşılan bir sorunu ve çözümünü içeren nezaket kalıplarıyla örülü kısa skeçler hazırlayıp sınıfta sahnelenebilir.

1. Etkinlik: Görsel ve Yapılandırılmış Katılım

Ev eşyaları [sarinç, paldank, rûniştek (buzdolabı, koltuk, sandalye)] ve okul araç gereci [lênûsk, jêbir (defter, silgi)] görsellerle eşleştirilip bunların isimleri yüksek sesle tekrar edilebilir.

Öğrencilerin karmaşık metinler yerine “Ev pênûs e (Bu kalemdir.)”, “Ev bijîk e. (Bu doktordur.)” gibi en temel cümle yapılarıyla etkinliklere dâhil edilmeleri sağlanabilir.

2. Etkinlik: Adım Adım İletişim Rehberliği

Ev ve okul adreslerini hazır cümle kalıpları üzerinden [Navnîşana min... ye (Adresim .... dir.)] boşluk doldurarak söyleme çalışmaları yapılabilir.

Aile bireylerini tanıtırken sadece isim ve temel tanıtıcı sözcüklerle [”Ev deya min e û bijîşk e. (Bu annemdir ve doktordur.)”, “Kekê min karkerî jêhatî ye. (Abim başarılı bir işçidir.)” vb.] kısa cevaplar vermeleri için teşvik edilebilir.

3. Etkinlik: Akran Desteği ve Odaklı Tekrar

Ders programındaki temel ders adları [bîrkarî, werziş, Kurmancca (matematik, beden eğitimi ve spor)] ve günler sınıf içindeki “dil koçları” (akran desteği-kubaşık öğrenme) ile tekrarlar yapılarak ezberlenir.