3. Tema: Bedenım Ve Sağlığım (Laş Û Tendurıstîya Mın)

KUR.5.3.D.

Bedenim ve Sağlığım” temasına yönelik dinleme / izleme–anlamlandırma süreci; öğrencilerin önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek amacıyla bedenimiz ve uzuvlarımız, sağlık ve hastalık durumları, temizlik, beslenme, günlük bakım alışkanlıkları, trafik, renkler, yiyecek ve içecekleri yansıtan görsellerile başlatılır (SDB3.1, D3.4, D14.1). Görseller incelenerek öğrencilere “Bedenimizin bölümleri hangileridir?”, “Kurmanccada sağlık durumu nasıl ifade edilir?”, “Kurmancca yemek ve içecek isimleri nelerdir?”, “Kurmanccada trafik kuralları nasıl ifade edilir?”, “Kurmanccada kullanılan renk adlarını biliyor musunuz?” gibi sorularyöneltilir ve öğrencilerin kendi sınıf yaşantılarından örnekler vermeleri sağlanır (E1.1, E1.4, E1.5, E3.2, SDB1.1, SDB1.2, SDB2.1). Bu süreçte önceki bilgi ve deneyimlerin harekete geçirilmesi, görsellerdeki unsurlar ile yaşantılar arasında temel ilişkilerin fark edilmesi ve mevcut içerik hakkında tahminlerde bulunulması sağlanır (OB4, KB2.2, KB2.10, KB2.11).

Kısa bir ses kaydı, video veya diyalogdan kesitler sunularak içerikte yer alan bedenimiz ve uzuvlarımız, sağlık ve hastalık durumları, temizlik, beslenme, günlük bakım alışkanlıkları, trafik, renkler, yiyecek ve içeceklerle ilgili ifadeler hakkında tahminlerde bulunulması sağlanır (E2.1, E3.2, SDB2.1, SDB2.2). Görsel ve işitsel ipuçları birlikte değerlendirilerek içerik hakkında çıkarımlar yapılır (D14.1, OB2, KB2.2, KB2.11, OB6).

“Bedenim ve Sağlığım” temasına uygun dinleme / izleme metni kesintisiz olarak sunulur. Bu metinde bedenimiz ve uzuvlarımız, sağlık ve hastalık durumları, temizlik, beslenme, günlük bakım alışkanlıkları, trafik, renkler, yiyecek ve içeceklerin ifadeleri yer alır (E2.2, E3.2, D3.1, D3.4, SDB1.2). Bu aşamada içeriğin genel anlamının kavranması, konusunun algılanması, temel unsurların, yönergelerin ve ayrıntıların tanınması beklenir. Böylece bütüncül içerikteki temel bileşenlerin fark edilmesi sağlanır (OB1, KB2.2, KB2.10).

Dinleme sonrasında içerikte geçen bedenimiz ve uzuvlarımız, sağlık ve hastalık durumları, temizlik, beslenme, günlük bakım alışkanlıkları, trafik, renkler, yiyecek ve içecekler görseller, kartlar ve dijital materyaller aracılığıyla yeniden ele alınır (E3.1, KB2.5, KB2.7, KB2.12). Bu unsurlar eşleştirme, işaretleme ve basit sınıflandırma etkinlikleriyle ayırt edilir; benzerlik ve farklılıklar belirlenir. Başlangıçta yapılan tahminler tekrar gözden geçirilir ve dinlenen içerikle karşılaştırılır, tahminlerin doğruluğu kontrol edilir ve gerekçelendirilir. İçerikte yer alan unsurların bütün içinde konumlandırılması ve temel sınıflandırılması sağlanır (KB2.14, OB2, OB4, SDB2.1, E3.2). İçerikteki bilgiler tablo veya şemalar üzerinde yapılandırılarak yatay ve dikey ilişkiler görünür hâle getirilir (KB2.13, OB1).

Bedenimiz ve uzuvlarımız, sağlık ve hastalık durumları, temizlik, beslenme, günlük bakım alışkanlıkları, trafik, renkler, yiyecek ve içecekler alt temaları kategorilere ayrılır; Kişi-beden, beden-sağlık, yiyecek-içecek, temizlik-sağlık vb. üzerinden anlamlı bağlantılar kurulur (SDB1.2, SDB1.3). Dinlenen metinler öğrencilerin kendi yaşantılarıyla ilişkilendirilerek içerik bireysel olarak içselleştirilir (SDB1.2, SDB1.3, SDB3.1, OB1). Bu süreçte dikkatlerini içerik üzerinde yoğunlaştırmaları, öğrenmeye istekle katılmaları ve yeni duruma uyum sağlamaları desteklenir (E1.4, E3.2, SDB2.1, SDB2.2).

Sürecin sonunda, dinleme etkinliğine ilişkin gözlem, anlayış ve düşünceler bireysel olarak değerlendirilerek sınıfla paylaşılır (D3.1, D3.4, D14.1, D16.3). Gönüllü öğrenciler söz alarak anladıklarını ifade ederken diğer öğrenciler onları dikkatle dinler (E1.3, E1.4, E1.5, E2.2, E3.7, SDB2.1). Ardından ikili ve küçük grup çalışmalarıyla karşılıklı olarak bilgi, düşünce ve deneyimler paylaşılır; bedenimiz ve uzuvlarımız, sağlık ve hastalık durumları, temizlik, beslenme, günlük bakım alışkanlıkları, trafik,renkler, yiyecek ve içecekler ile ilgili basit ifadeler kullanılır (OB1, KB2.2, KB2.15, KB2.20).

KUR.5.3.O.

“Bedenim ve Sağlığım” temasına yönelik okuma-anlamlandırma süreci; öğrencilerin önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek amacıyla bedenimiz ve uzuvlarımız, sağlık ve hastalık durumları, temizlik, beslenme, günlük bakım alışkanlıkları, trafik, renkler, yiyecek ve içecekler içeren kısa metinler ve görseller üzerinden başlatılır. Görseller ve metin parçaları incelenerek “Bu metin ne hakkında olabilir?”, “Bu uzuvlar hangileridir?”, “Bu yiyecek ve içecekler Kurmancca nasıl söylenir?”, “Trafikte nasıl ‘dur‘ denilir?”, “Bu hangi renktir?” gibi sorulara yönelik tahminlerde bulunulması sağlanır (E1.1, E1.5, SDB1.2). Önceki bilgi ve deneyimlerin harekete geçirilmesi, beden uzuvları, hastalıklar, yiyecek ve içecekler ile renklerin tanınması ve mevcut içerikle önceki bilgiler arasında temel ilişkilerin kurulması desteklenir (D14.1, OB1, OB4, KB2.2). Sunulan yazılı ve görsel ipuçları aracılığıyla içerik ile önceki bilgi ve deneyimler arasında bağ kurulması sağlanır ve metnin konusu hakkında basit tahminlerde bulunulur (E2.3, SDB2.1, OB4, KB2.2, KB3.1).

Okuma içeriğine ait başlık, görsel ve anahtar ifadeler incelenir. Bu ipuçlarına dayanarak metnin konusu, metinde yer alabilecek bedenimiz ve uzuvlarımız, sağlık ve hastalık durumları, temizlik, beslenme, günlük bakım alışkanlıkları, trafik, renkler, yiyecek ve içecekler hakkında tahminlerde bulunulması sağlanır. Öğrencilerin görsel ve yazılı ipuçlarından yararlanarak içeriği genel olarak algılamaları desteklenir (E3.2, E3.8, KB2.11, OB1, KB3.2).

Metin sessiz olarak okunur. Okuma sürecinde içeriğin genel anlamının bütüncül olarak kavranması, metinde geçen bedenimiz ve uzuvlarımız, sağlık ve hastalık durumları, temizlik, beslenme, günlük bakım alışkanlıkları, trafik, renkler, yiyecek ve içeceklerin fark edilmesi beklenir (E3.2, E2.2, SDB2.2, D13.1). Ayrıca metin içerisindeki basit ve temel ayrıntıların belirlenmesi sağlanır. Böylece içeriğin konusu genel olarak algılanır ve temel bileşenler tanınır (OB1, OB4, D3.1, D3.2, D3.4, D18.1).

Okuma sonrasında metinde yer alan bedenimiz ve uzuvlarımız, sağlık ve hastalık durumları, temizlik, beslenme, günlük bakım alışkanlıkları, trafik, renkler, yiyecek ve içecekler görseller ve bilgi kartlarıyla yeniden ele alınır. Bu unsurlar eşleştirme ve işaretleme etkinlikleriyle tanınır ve ayırt edilir; “Hangi organımızı ne için kullanırız?”, “Hangi yiyecekler sağlıklıdır”, “Hangi içecekler doğaldır?”, “Trafikte ‘geç‘ nasıl denilir?” gibi sorular üzerinden içerik somutlaştırılır (E2.3, SDB2.1, OB4, KB2.2). Başlangıçta yapılan tahminler tekrar gözden geçirilir ve metinle karşılaştırılarak doğruluğu kontrol edilir; doğru ve yanlış tahminler gerekçeleriyle ifade edilir (D12.3, SDB1.2, KB2.12, KB2.14).

Metinde yer alan ögeler tablo, şema veya görsel düzenleyiciler aracılığıyla yapılandırılır. Bedenimiz ve uzuvlarımız, sağlık ve hastalık durumları, temizlik, beslenme, günlük bakım alışkanlıkları, trafik, renkler, yiyecek ve içecek ifadeleri belirli bir düzen içinde yerleştirilerek bu unsurlar arasındaki bağlantılar açık biçimde ortaya konur (E2.3, KB2.5, KB2.13, OB2, OB4). Bu unsurlar basit kategoriler hâlinde sınıflandırılır, benzerlik ve farklılık açısından karşılaştırılır. Ayrıca ögeler arasındaki yatay ve dikey ilişkilerin fark edilmesi sağlanır (E2.2., E3.2, E3.7, KB2.7).

Bedenimiz ve uzuvlarımız, sağlık ve hastalık durumları, temizlik, beslenme, günlük bakım alışkanlıkları, trafik, renkler, yiyecek ve içecekler arasındaki bağlantılar ele alınır. “Hangi sesler nerede kullanılır?”, “Hangi organımızı ne için kullanırız?”, “Hangi yiyecekler sağlıklıdır”, “Trafik ışıkları nasıl adlandırılır?”, “Hangi içecekler doğaldır?” gibi sorular üzerinden ilişkiler kurulması sağlanır. Bu süreçte anlamlı bağlantılar kurulması ve metnin derinlemesine incelenmesi desteklenir (KB2.7, SDB2.2, OB4). Metinden hareketle basit çıkarımlar yapılır ve elde edilen bilgiler öğrencilerin kendi sınıf ortamlarıyla ilişkilendirilerek ifade edilir, böylece içerik bireysel olarak içselleştirilir (E1.5, KB2.11).

Sürecin sonunda okuma ve anlamlandırma sürecine ilişkin gözden geçirilen bilgi, deneyim, düşünce ve duygular bireysel olarak ifade edilir (SDB2.1, SDB2.2). Gönüllü öğrenciler söz alarak metinden anladıklarını paylaşırken diğer öğrenciler dikkatle dinler. Ardından 62 ikili ve küçük grup çalışmalarıyla bedenimiz ve uzuvlarımız, sağlık ve hastalık durumları, temizlik, beslenme, günlük bakım alışkanlıkları, trafik, renkler, yiyecek ve içecekler ifadeleri kullanılarak karşılıklı paylaşımlar gerçekleştirilir (SDB2.2, SDB3.1, D14.1). Bu süreçte iletişim kurulması, iş birliği yapılması ve karşılıklı etkileşim içinde bulunulması beklenir (D16.3, OB5).

KUR.5.3.K.

“Bedenim ve Sağlığım” temasına yönelik konuşma-anlatma süreci; öğrencilerin önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek amacıyla bedenimiz ve uzuvlarımız, sağlık ve hastalık durumları, temizlik, beslenme, günlük bakım alışkanlıkları, trafik, renkler, yiyecek ve içeceklere ilişkin görseller ve kısa ifadeler üzerinden başlatılır (E1.1, E1.5, SDB1.2). Öğrencilerin yiyecek ve içeceklere ilişkin yaşantılarını hatırlamaları, beden ve organları tanımları; renkleri, günlük bakım ve beslenme alışkanlıklarını ifade etmeleri ve basit yönergeleri fark etmeleri sağlanır. Bu süreçte önceki bilgi ve deneyimlerin etkin hâle getirilmesi ve mevcut içerikle ilişkilendirilmesi hedeflenir (OB4, KB2.2).

Bedenimiz ve uzuvlarımız, sağlık ve hastalık durumları, temizlik, beslenme, günlük bakım alışkanlıkları, trafik, renkler, yiyecek ve içecek adlarını içeren kısa konuşma örnekleri [”ev dest e.”, “Ev sêv e.”, “Rawest e.”, “Ev dew e.” “Ev şîn e.” (”Bu eldir.”, “Bu elmadır.”, “Dur.”, “Bu ayrandır.”, “Bu mavidir.”)] sunulur (E3.2, SDB2.1).

Öğrencilerin bu örnekleri dinlemeleri, tekrar etmeleri ve doğru sesletimle taklit etmeleri sağlanır. Böylece model ifadelere aşinalık kazanmaları ve sözlü üretime hazırlık yapmaları desteklenir ( E3.2, SDB2.1). Öğrencilerin model konuşmaları taklit ederek benzer ifadeler üretmeleri sağlanır. Öğrenciler “ew piyê min e.”, “ev hirmî ye.”, “Derbas be.” , “ev reş e, (”Bu elimdir.”, “Bu armuttur.”, “Geç.”, “Bu siyahtır.”)] gibi ifadeleri tekrar ederken “Ben organlarımı biliyorum”, “Ben yiyecek ve içecek adlarını Kurmancca sayarım.” gibi yönergeleri de kullanır ve bu ifadeleri kendi sınıf ortamlarına göre değiştirerek yeniden kurar (E2.3, KB2.11). Böylece taklit yoluyla yeni içerik oluşturulması ve bu içeriklerin bağlama uygun biçimde düzenlenmesi sağlanır (E2.3, KB2.11, SDB2.1).

Öğrencilerin öğrendikleri dil yapılarını kullanarak yeni ve özgün ifadeler oluşturmaları sağlanır. Öğrencilerden bedenimiz ve uzuvlarımız, sağlık ve hastalık durumları, temizlik, beslenme, günlük bakım alışkanlıkları, trafik, renkler, yiyecek ve içecekleri ifade eden cümleler kurmaları beklenir (E3.2, KB2.7). Kurulan ifadelerin açık, anlaşılır ve doğru biçimde iletilmesi teşvik edilir. Bu süreçte uygun sözcüklerin seçilmesi, ifadelerin geliştirilmesi ve farklı örneklerle karşılaştırılması desteklenir (E3.2, KB2.7, KB2.8, OB1). Ayrıca öğrencilerin birbirlerine sorular yönelterek ifadelerini genişletmeleri ve sözlü etkileşim içinde kullanmaları sağlanır (E3.8, SDB2.2). Öğrencilerin hazırlıksız konuşma durumlarında bağlama uygun ifadeleri hızlı ve doğru biçimde seçerek kullanmaları ve hazırlıklı konuşma durumlarında belirledikleri içerikleri düzenleyerek doğal ve anlaşılır biçimde sunmaları desteklenir (SDB2.2, SDB3.1, KB2.13).

İkili çalışmalar gerçekleştirilir. Öğrencilerden biri beden ve uzuvları, sağlık ve hastalık durumları ve temizlik içeren basit cümleler kurar; diğeri dinler, sorular sorar ve gerektiğinde karşılaştırmalar yapar (E2.2, SDB2.1, SDB2.2). Roller değiştirilerek sürecin sürdürülmesi sağlanır. Bu süreçte öğrenilen yapıların farklı bağlamlarda kullanılması, yeniden düzenlenmesi ve sözlü iletişim yoluyla paylaşılması desteklenir (SDB2.2, SDB3.1, KB2.13).

Küçük grup çalışmaları yapılır. Öğrenciler grup içinde beslenme, günlük bakım alışkanlıkları, trafik, renkler, yiyecek ve içecek adlarını içeren bir diyalog kurar (KB2.5, KB2.13); Kurmanccada yiyecek ve içecekleri belirler, bu unsurları sınıflandırır ve ortak bir sözlü sunum hazırlar. Böylece sınıflandırma ve yapılandırma becerilerinin geliştirilmesi sağlanır (KB2.5, KB2.13, SDB2.1, D14.1, D16.3).

Sürecin sonunda öğrencilerin konuşma etkinliklerine ilişkin düşünce, duygu ve deneyimlerini değerlendirmeleri sağlanır. Öğrencilerden hangi ifadeleri doğru kullandıklarını, hangi noktalarda zorlandıklarını ve kendilerini nasıl geliştirebileceklerini ifade etmeleri beklenir. Bu süreçte yapılan çalışmaların yorumlanması ve anlamlandırılması desteklenir (KB2.14, SDB1.2, SDB1.3). Ardından öğrenciler bu değerlendirmelerini sınıf ortamında paylaşır ve arkadaşlarının görüşlerini dinlerler. İkili ve grup içi paylaşımlar yoluyla karşılıklı geri bildirim verilmesi ve öğrenmenin pekiştirilmesi sağlanır. (D3.1, D3.2, D3.4, D16.3SDB2.1, SDB3.1).

KUR.5.3.Y.

Bedenim ve Sağlığım” temasına yönelik yazma-anlatma süreci, bedenimiz ve uzuvlarımız, sağlık ve hastalık durumları, temizlik, beslenme, günlük bakım alışkanlıkları, trafik, renkler, yiyecek ve içeceklere ilişkin görseller gösterilerek ve kısa ifadeler üzerinde durularak başlatılır (E1.1, E1.5, E3.2). Öğrencilerin bu görselleri incelemeleri, yiyecek ve içeceklere ilişkin bildikleri sözcükleri hatırlamaları; beslenme, günlük bakım alışkanlıkları, trafik, renkler, yiyecek ve içeceklerle ilgili yönergeleri fark etmeleri ve bu bilgileri basit ifadelerle yazılı olarak ifade etmeleri sağlanır. Ayrıca verilen yazma görevinin ne olduğu, ne yazılacağı ve nasıl yazılacağının genel olarak anlaşılması desteklenir (SDB1.2, OB4, KB2.2).

Öğrencilere sağlıklı ve sağlıksız yiyecekleri ayırt eden görsel tablolar hazırlayacakları bir performans görevi verilebilir. Bu görevde her öğrenci, farklı yiyecek ve içecekleri içeren bir şema oluşturabilir ve bunları “bi tendurist” (sağlıklı) ve “bê tendurist” (sağlıksız) olarak sınıflandırabilir. Örnek Dizilim: av – bi tendurist, fêkî – bi tendurist, şîr – bi tendurist, sebze – bi tendurist, goşt – bi tendurist, hêk – bi tendurist, nan – bi tendurist, hingiv – bi tendurist, şeker – bê tendurist, cîps – bê tendurist, hamburger – bê tendurist, çîkolata – bê tendurist, rûnê zêde – bê tendurist (su - sağlıklı, meyve - sağlıklı, süt -sağlıklı, sebze-sağlıklı, et - sağlıklı, yumurta - sağlıklı, ekmek - sağlıklı, bal - sağlıklı, şeker - sağlıksız, cips-sağlıksız, hamburger - sağlıksız, çikolata - sağlıksız, fazla yağ - sağlıksız vb.) (D13.1).

Performans görevi; hedef sözcüklerin doğru ve bağlama uygun kullanımı, temel dil bilgisi yapılarını işlevsel biçimde kullanabilme, yazılı ve / veya sözlü anlatımın anlaşılırlığı, iletişim amacına uygun ifade kullanımı ile göreve katılım, çaba ve süreç içindeki ilerleme gibi ölçütleri içeren analitik / bütüncül dereceli puanlama anahtarı veya gözlem formu ile değerlendirilebilir.

Bedenimiz ve uzuvlarımız, sağlık ve hastalık durumları, temizlik, beslenme, günlük bakım alışkanlıkları, trafik, renkler, yiyecek ve içeceklerin adlarını bildiren ifadeler içeren kısa yazılı model metinler sunulur (E3.2, SDB2.1, OB1). Bu metinlerin incelenmesi, yapı ve ifade biçimlerinin fark edilmesi ve model alınarak bu metindekilere benzer ifadelerin yeniden yazılması sağlanır. Böylece modelden yararlanarak yazılı üretime geçiş desteklenir (E3.2, SDB2.1, OB1).

Model metinler temel alınarak yazılı içerik oluşturulması sağlanır. “Ev serê min e”, “Ev rengê zer e.”, “Ev av e. (”Bu başımdır.”, “Bu renk sarıdır.”, “Bu sudur.”) gibi ifadelerin yanı sıra “ez baş im”, “zikê min diêşe” gibi ifadeler de kullanılarak cümleler yazılır ve bu ifadeler uygun biçimde düzenlenir. Böylece yazma içeriğinin oluşturulması ve geliştirilmesi sağlanır (E2.3, KB2.11).

Yazma görevinin yapılandırılması sağlanır. bedenimiz ve uzuvlarımız, sağlık ve hastalık durumları, temizlik, beslenme, günlük bakım alışkanlıkları, trafik, renkler, yiyecek ve içeceklerin adlarını içeren kısa metinler yazılması beklenir. Yazma sürecinde uygun materyallerin seçilmesi (defter, çalışma kâğıdı vb.), uygun sözcüklerin ve dil yapılarının kullanılması, noktalama işaretlerine dikkat edilmesi ve basit mesajların açık ve anlaşılır biçimde ifade edilmesi desteklenir (E3.2, KB2.8, OB1, KB2.5). Ayrıca öğrencilerin hazırlıklı yazma durumlarında içeriklerini planlayarak düzenlemeleri ve hazırlıksız yazma durumlarında bağlama uygun ifadeleri hızlı ve doğru biçimde seçerek kullanmaları sağlanır. Bu aşamada yazılan metinlerin geliştirilmesi sağlanır. Yazılar yeniden okunur, benzer ve farklı yönler karşılaştırılır, sınıf eşyaları ve ifadeler kategorilere ayrılır ve gerekli düzenlemeler yapılır (KB2.7, KB2.14, SDB1.2).

Yazılı içeriklerin farklı bağlamlarda yeniden düzenlenmesi sağlanır. Yazılan ifadeler değiştirilerek metinler genişletilir (E2.2, E3.8, KB2.13). Bu süreçte yazılı bilgilerin yeniden yapılandırılması ve paylaşılması desteklenir. Öğrencilerin yazdıkları metinleri arkadaşlarıyla paylaşmaları ve yazılı iletişim kurmaları sağlanır (SDB2.1, SDB2.2).

Öğrencilerden günlük hayatta kullanılan eşyaları, besinleri vb. renklerle eşleştirmeleri istenilebilir. Eşleştirmenin tek veya çok renkli olup olmadığının belirlenmesi istenir. Ayrıca ana ve ara renkleri tanımalarına yönelik oyun oynanabilir. Renklerin olduğu kartları ana ve ara renkler olmak üzere ayırmaları istenebilir. Bu şekilde ara ve ana renkleri öğrenmeleri sağlanır.

Örnek: şîr-spî, yekreng (süt-beyaz, tek renk); tirimpêl-reş, şîn, sor… pirreng (araba, siyah- mavi-kırmızı... çok renkli; lembeyên hatûçûnê–sor, zer, kesk,pirreng (trafik lambaları- kırmızı, sarı, yeşil); Gola Wanê– şîn, yekreng (Van Gölü-mavi, tek renkli) vb. Performans görevi; hedef sözcüklerin doğru ve bağlama uygun kullanımı, temel dil bilgisi yapılarını işlevsel biçimde kullanabilme, yazılı ve / veya sözlü anlatımın anlaşılırlığı, iletişim amacına uygun ifade kullanımı ile göreve katılım, çaba ve süreç içindeki ilerleme gibi ölçütleri içeren analitik / bütüncül dereceli puanlama anahtarı veya gözlem formu ile değerlendirilebilir.

Küçük grup çalışmaları yapılır. Grup içinde yazılan metinler paylaşılır, birlikte gözden geçirilir ve ortak metinler oluşturulur (SDB2.2, SDB3.1). Sürecin sonunda yazma süreci ve ürünlerine ilişkin değerlendirme yapıır (D14.1, D16.3, E1.3, E1.4). Yazılan metinler gözden geçirilerek güçlü yönler ve geliştirilmesi gereken noktalar belirlenir (E1.4, E1.5, D3.1, D3.2, D3.4). Ardından bu değerlendirmeler sınıf ortamında paylaşılır ve karşılıklı geri bildirimlerde bulunulur (D3.4, D14.3, D20.3, SDB1.2, SDB3.1).

KUR.5.3.DBS.

“Bedenim ve Sağlığım” temasına yönelik dil bilgisi seçme-kullanma süreci, bedenimiz ve uzuvlarımız, sağlık ve hastalık durumları, temizlik, beslenme, günlük bakım alışkanlıkları, trafik, renkler, yiyecek ve içeceklerin adlarını yansıtan görsellerin ve kısa diyalogların sunulmasıyla başlatılır. Öğrenciler görselleri inceler, duydukları ifadeleri takip eder ve sınıfça tekrar eder. “Ev çavê min e.”, “Ev sor e.”, “Qiriqa min diêşe.” (”Bu gözümdür.”, “Bu kırmızıdır.”, “Yeşil lambada geç.”, “Boğazım ağrıyor.”) gibi cümleler birlikte söylenerek içerikle ilk aşinalık oluşturulur (E1.1, E1.5, SDB1.2). Bu süreçte dil yapılarının kuralları açıklanmadan, doğal ve bağlam içinde fark edilmesi sağlanır (OB4).

Bedenimiz ve uzuvlarımız, sağlık ve hastalık durumları, temizlik, beslenme, günlük bakım alışkanlıkları, trafik, renkler, yiyecek ve içecekleri içeren görseller üzerinden eşleştirme etkinliği yapılır. Öğrenciler dinledikleri cümleleri doğru görsellerle eşleştirir, ilgili unsurları işaretler ve hangi ifadenin hangi görsele ait olduğunu sözlü olarak belirtir (E3.2, E3.8, KB2.2). Bu etkinlik sayesinde Kurmancca dil parçaları kuralları bilinmeden fark edilerek ayırt edilir (KB2.7, OB1).

Kısa canlandırmalar veya video kesitleri izlenir. Öğrenciler izledikleri içerikte bedenin organları, Kurmancca yiyecek ve içecek adları ile ilgili cümleleri ve basit ifadeleri [”Ev tirşik e.”, “Tama vê xweş e.”, “Ez birçî me.” (”Bu türlü yemeğidir.”, “Tadı çok güzeldir.”, “Ben acıktım.”)] belirler ve bu ifadeleri tekrar eder. Sınıf içine getirilen gerçek nesnelerle ilişki kurularak anlam güçlendirilir (SDB2.1, E3.2, OB4). Aynı yapıya sahip cümleler grup hâlinde tekrar edilir. Öğrenciler sırayla cümleleri sesli olarak söyler, arkadaşlarının tekrarlarını dinler ve birlikte tekrar ederek işitsel farkındalık geliştirir. Bu süreçte benzer dil yapılarının fark edilmesi sağlanır (SDB2.2).

Bedenimiz ve uzuvlarımız, sağlık ve hastalık durumları, temizlik, beslenme, günlük bakım alışkanlıkları, trafik, renkler, yiyecek ve içecekler ile ilgili ifadeleri ve yönergeler kullanılarak yeni örnekler oluşturulur. “Ev xweşav e.”, “Ew kesk e.”, “Diranê xwe firçe dikim.” (”Bu hoşaftır.”, “Bu yeşildir.”, “Dişlerimi fırçalıyorum.”) gibi cümlelerin yanı sıra “Destên xwe dişom?”, “Tema vê xweş e.”, “Lempeya sor rawest e.” (”Ellerimi yıkıyorum.”, “Tadı güzeldir.”, Kırmızı lambada dur.”) gibi ifadeler de kullanılarak aynı dil yapıları farklı bağlamlarda tekrar edilir. Böylece Kurmancca dil parçaları kuralları düşünülmeden otomatik biçimde pekiştirilir (E3.7, KB2.11).

Sınıf içinde hareketli bir etkinlik yapılır. Öğrenciler dolaşarak gördükleri bedenimiz ve uzuvlarımız gösterir ve özelliklerini ifade eden cümleler kurar. “Ev lingê min e.”, “Deh tilîyên me hene.” (”Bu ayağımdır.”, “On parmağım var.”) gibi ifadeler gerçek ortamla ilişkilendirilerek kısa, doğal ve anlamlı biçimde tekrar edilir (SDB2.1).

Beden diliyle canlandırma etkinliği uygulanır. Öğrenciler yiyecek ve içecek adlarını taklit eder ve onların şekillerini beden hareketleriyle gösterirler. Böylece dil yapıları kuralları bilinmeden fiziksel olarak da içselleştirilir (SDB2.2, D5.2, D14.3). Konuşma ve hareketin birlikte kullanıldığı oyunlaştırılmış etkinlikler yapılır. Öğrenciler hem cümle kurar hem de aynı anda nesneleri gösterir. Bu süreçte Kurmancca dil parçaları eş zamanlı olarak tekrar edilir ve canlandırılır (SDB3.1).

İkili ve grup çalışmalarıyla süreç tamamlanır. Öğrenciler birbirleriyle bedenimiz ve uzuvlarımız, sağlık ve hastalık durumları, temizlik, beslenme, günlük bakım alışkanlıkları, trafik, renkler, yiyecek ve içecekler ile ilgili sorular ve diyaloglar yoluyla iletişim kurar (D3.1, D3.2, D3.4, D14.1). Kullanılan ifadeler doğal ve akıcı hâle gelir (E2.2, SDB2.1, D3.1, D3.2, D14.1). Bu süreçte öğrenciler öğrendikleri dil yapılarını, kuralları düşünmeden seçerek farklı durumlarda kullanır ve iletişim kurarken tabii biçimde kullanıma sokar (D16.3, D20.3, KB2.13).

 KUR.5.3.SÖS.

“Merhaba, Başlıyoruz” temasına yönelik sözcük seçme-kullanma süreci; bedenimiz ve uzuvlarımız, sağlık ve hastalık durumları, temizlik, beslenme, günlük bakım alışkanlıkları, trafik, renkler, yiyecek ve içeceklere ilişkin hedef sözcüklerin yer aldığı görsellerin ve kısa diyalogların sunulmasıyla başlatılır. Öğrenciler bu içerikleri dinler ve izler, hedef sözcükleri bütünsel olarak duyar ve görür (E1.1, OB4).

Sınıfça tekrar etkinliği yapılır. Hedef sözcükler sesli olarak tekrar edilir; “dest”, “pê”, “tilî”, “sêv”, “hirmî”, “baş”, “nexweş”, “derbas e”, “rawest e” (el, ayak, parmak, elma, armut, iyi, hasta, geç, dur) gibi sözcükler doğru sesletimle söylenir. Bu süreçte sözcüklerin doğal kullanımına aşinalık kazandırılır ( SDB2.1).

Görseller üzerinden sözcüklerin kullanımı üzerine çalışmalar yapılır. “Ev kîjan xwarin e?”, “Ev kîjan reng e?” gibi sorulara hedef sözcüklerle cevap verilmesi sağlanır. Böylece sözcüklerin kullanım bağlamı algılanır. Öğrencilerden günlük yaşamda karşılaştıkları nesne, besin ve mekânları renkleriyle eşleştirerek Kurmancca ifadelerle tanımlamaları ve bunları tek renkli veya çok renkli olma durumlarına göre sınıflandırmaları istenir (E3.2, SDB2.1).

Ana ve ara renklerin ayırt edilmesini pekiştirmek amacıyla renk kartlarıyla eşleştirme ve sınıflandırma oyunları oynatılır; öğrencilerin renk adlarını doğru telaffuz etmeleri ve bağlama uygun biçimde kullanmaları gözlem formu veya dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilebilir (E3.2, SDB2.1).

Sözcüklerin anlamlarını zihinde yapılandırmaya yönelik eşleştirme ve sınıflandırma etkinlikleri uygulanır. Bedenimiz ve uzuvlarımız, sağlık ve hastalık durumları, temizlik, beslenme, günlük bakım alışkanlıkları, trafik, renkler, yiyecek ve içecekler doğru sözcüklerle eşleştirilir, benzer özelliklerine göre gruplandırılır ve sözcükler arasında kavramsal ilişkiler kurulur (KB2.2, KB2.5, KB2.7, OB1).

Hedef sözcüklerin anlamlarını pekiştirmek amacıyla tekrar ve kullanım çalışmaları yapılır. Aynı sözcükler farklı örnekler içinde kullanılır; beden ve uzuvlar gösterilerek adlandırılır ve “serî”, “enî” (Baş, alın) gibi sözcükler çeşitli durumlarda tekrar edilir (E3.2, SDB2.1). Böylece sözcüklerin anlamları bağlam içinde algılanır (KB2.11).

Sınıf içinde hareketli etkinlikler uygulanır. Öğrenciler sınıfta dolaşarak etrafa resimleri asılmış beden ve uzuvlar adlandırır; yiyecek ve içecek, sağlık ifade eden sözcükleri kullanır. Sözcüklerin gerçek yaşamla ilişkilendirilmesi ve kendiliğinden, doğal ve tabii bir biçimde kullanılması sağlanır (E1.3, E2.3, SDB2.2, OB4). İkili ve grup çalışmalarıyla süreç tamamlanır. Öğrenciler birbirlerine sorular sorar, beslenme, günlük bakım alışkanlıkları, renkler ve hedef sözcükleri iletişim kurarken kendiliğinden, gerçek ve doğal biçimde kullanır (E2.2, SDB2.1). Bu süreçte sözcüklerin farklı bağlamlarda etkili biçimde kullanıma sokulması desteklenir (D14.1, D16.3, KB2.13).

KUR.5.3.SES.

“Merhaba, Başlıyoruz” temasına yönelik sesletim seçme-kullanma süreci; sınıfa bedenimiz ve uzuvlarımız, sağlık ve hastalık durumları, temizlik, beslenme, günlük bakım alışkanlıkları, trafik, renkler, yiyecek ve içecek unsurlarını yansıtan görsellerin getirilmesiyle başlatılır. Görseller incelenirken kısa diyaloglar dinletilir (E1.1, E1.5, E3.2, SDB1.2). Dinleme sırasında duyulan sözcüklere dikkat edilmesi ve özellikle tekrar eden seslerin fark edilmesi sağlanır. Dinleme sonrasında duyulan sözcükler sınıfça tekrar edilir ve hangi seslerin duyulduğu belirlenir (OB1, OB4, KB2.2).

Sınıfça tekrar etkinliği yapılır. Sözcükler önce toplu ardından bireysel olarak tekrar edilir. “Tirşik”, “sêv” “serî”, “pê”, “zik”, “sor”, “reş”, “derbas be”, “rawest e” (türlü, elma, baş, ayak, karın, kırmız, siyah, geç, dur) gibi ses ve sözcükler doğru sesletimle ifade edilir ve işitsel doğruluk pekiştirilir (E1.3, E3.2, SDB2.1). Farklı cümlelerin yer aldığı dinleme etkinliği uygulanır. Aynı sesleri içeren sözcükler farklı cümleler içinde dinlenir. Dinleme sonrasında duyulan sözcükler ve tekrar eden sesler belirlenir. Benzer sesler karşılaştırılır ve bunların aralarındaki farklar ortaya konur (E3.8, KB2.10, KB2.11, KB2.14, KB2.16).

Sınıf içinde uygulama etkinliği yapılır. Sınıfa getirilen görseller veya nesneler gösterilerek doğru sesletimle adlandırılır. Öğrenciler gördükleri nesneleri kendiliğinden seçerek doğru ve doğal biçimde ifade eder, yanlış sesletimler fark edilerek doğru biçimi tekrar edilir. Bu süreçte öğrencilerin sesleri gerçek ve tabii bir biçimde kullanmaları desteklenir (SDB2.2, SDB3.1, D3.4, D16.3, KB2.7).

Ses gruplama etkinliği uygulanır. Benzer sesleri içeren sözcükler bir araya getirilir ve farklı sesler ayırt edilerek gruplandırılır. Bu süreçte öğrencilerin ses farkındalıkları güçlendirilir (E3.2, KB2.5, KB2.13).

İkili çalışmalar ve grup çalışmaları yapılır. Öğrenciler birbirlerine bedenimiz ve uzuvlarımız, sağlık ve hastalık durumları, temizlik, beslenme, günlük bakım alışkanlıkları, trafik, renkler, yiyecek ve içecek (kullanım yerleri gibi) ile ilgili kelimeleri doğru sesletimle ifade eder (E2.2, SDB2.1, SDB3.1, D3.2, D3.4). Öğrencilerin hedef sesleri iletişim sırasında doğru ve tabii bir biçimde kullanmaları sağlanır. Etkinlik sonunda yapılan konuşmalar değerlendirilir ve sesletim doğruluğu üzerine geri bildirim verilir (D14.1, D16.3, KB2.14).

1. Etkinlik: Yeni Bilgileri

Araştırma ve Paylaşma Öğrencilerden bedenimizi tanımamız konusunda yeni bilgi ve gelişmeleri araştırmaları istenebilir. Bunun için öğrenciler, bedenimiz ve sağlığımız üzerine Kurmancca yayın yapan TV ve radyo kanallarında sağlık, yaşam ve günlük hayatla ilgili içerikleri izleme / dinleme, eğitsel içerikli internet sitelerini takip edip bilgiler edinebilirler. Elde edilen sonuçlar, sınıfta sözlü ve görsel olarak paylaşılabilir.

2. Etkinlik: Ek Metinleri Okuma ve İşaretleme

Öğrencilerden seviyelerine uygun sağlık, beslenme, temizlik, trafiği konu edinen Kurmancca metinlere ulaşmaları ve bunları okumaları istenir. İlgi çekici yerleri metinlerde işaretleyerek sınıfta paylaşmaları sağlanabilir.

3. Etkinlik: Röportaj Yapma ve Sunma

Öğrencilerden aile bireyleri veya arkadaşlarıyla sağlık, günlük yaşam ve trafik hakkında Kurmancca röportajlar yapmaları istenebilir. Yapılan röportajlar okunduktan sonra sınıf panosuna asılabilir.

4. Etkinlik: Diyalog Oluşturma ve Rol Yapma

Öğrencilerden bedenin uzuvlarını işlevlerine göre konuşturan bir drama etkinliği hazırlamaları ve sahneleme çalışmalarını yürütmeleri istenebilir (doktor-hasta diyaloğu, günlük yaşam sahneleri).

1. Etkinlik: Kavramımı Seçiyorum

Öğrencilerden beden, sağlık, temizlik ve beslenme kavramlarının Kurmancca karşılıkları verilerek bunlardan birini seçmesi istenebilir ve öğrencilerin seçtikleri kavram hakkında düşüncelerini ifade etmeleri sağlanabilir.

2. Etkinlik: Yeme İçme ve Renkleri Eşleştirelim

Öğrencilere “yeme ve içme” kavramıyla ilgili görseller dağıtılabilir. Bu görsellerin hangi renklerle ilgili olabileceğini tahmin etmeleri istenebilir. Örneğin “ekmek” görseli ve “sarı / kahverengi”.

3. Etkinlik: Kurmancca Ev Sözlüğüm

Öğrencilerden Kurmancca dil becerisine yönelik evde gözlem yapmaları, aile bireylerinin kullandığı kelimelerden bir ev sözlüğü hazırlamaları ve kelimelerin anlamlarını aileleriyle yazmaları istenebilir. Okul ortamında paylaşılan bu kelimelerin yazım ve anlam açısından kontrolleri yapılabilir. Bu etkinlik daha sonra “Okul Sözlüğüm”, “Arkadaş Sözlüğüm” gibi alternatif isimlerle geliştirebilir.