T.C. MİLLÎ EĞİTİM
BAKANLIĞI

Yaşayan Dil ve Lehçeler Dersi (Adigece) 5.Sınıf

3. Tema: Şehrim

Alt Temalar: Adresim, Şehrimde Bulunan Yerler

Bu tema, öğrencilerin Adigece dil becerilerini geliştirmelerini, dile ilişkin temel bilgi ve becerilerini pekiştirmelerini amaçlamaktadır. Tema kapsamında öğrenciler; adresim, şehrimde bulunan yerler gibi günlük yaşamdan seçilen bağlamlar aracılığıyla temel iletişim ifadelerini kullanmaya yönelik öğrenme yaşantıları edinir. Aynı zamanda Adige alfabesinin 3. grup harflerini öğrenerek bunları basit sözcük ve ifadelerde kullanmaya yönelik çalışmalar gerçekleştirir. Böylece öğrencilerin temel dil yapılarını günlük yaşamla ilişkilendirerek kullanmaları desteklenirken sonraki temalarda ele alınacak dil yapılarına ve alfabe çalışmalarına yönelik bir temel oluşturmaları amaçlanmaktadır.
Ders Saati
18
Alan Becerileri

YDAB1. Dinleme / İzleme-Anlamlandırma, YDDB3. Sesletim Seçme-Kullanma, YDDB2.  Sözcük Seçme-Kullanma, YDDB1. Dil Bilgisi Seçme-Kullanma, YDAB2. Okuma-Anlamlan dırma, YDAB3. Konuşma-Anlatma, YDAB4. Yazma-Anlatma

Eğilimler

E1.1. Merak, E1.2. Bağımsızlık, E1.4. Kendine İnanma (Öz Yeterlilik), E1.5. Kendine Güven me (Öz Güven), E2.2. Sorumluluk, E2.4. Güven, E2.5. Oyunseverlik, E3.1. Muhakeme,  E3.2. Odaklanma 

Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerileri

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme),  SDB1.3. Kendine Uyarlama (Öz Yansıtma), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB3.1.  Uyum, SDB3.2. Esneklik

Değerler

D4. Dostluk, D5. Duyarlılık, D6. Dürüstlük, D9. Merhamet, D10. Mütevazılık, D11. Özgürlük,  D14. Saygı, D19. Vatanseverlik, D20. Yardımseverlik

Okuryazarlık Becerileri

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık

Disiplinler Arası İlişkiler
Beden Eğitimi ve Spor, Bilişim Teknolojileri ve Yazılım, Fen Bilimleri, Görsel Sanatlar, İngilizce, Müzik, Sosyal Bilgiler, Türkçe
Beceriler Arası İlişkiler
KB1. Temel Beceriler, KB2.1. Çelişki Giderme, KB2.2. Gözlemleme, KB2.3. Özetleme, KB2.4. Çözümleme, KB2.5. Sınıflandırma, KB2.7. Karşılaştırma, KB2.8. Sorgulama, KB2.10. Çıkarım Yapma, KB2.11. Gözleme Dayalı Tahmin Etme, KB2.12. Mevcut Bilgiye / Veriye Dayalı Tahmin Etme, KB2.14. Yorumlama, KB2.16. Muhakeme (Akıl Yürütme)
Öğrenme Çıktıları ve Süreç Bileşenleri

ADG.5.3.D.  “Şehrim” temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadeleri dinleye bilme / izleyebilme – anlamlandırabilme

a) Temaya ilişkin ön bilgi ve deneyimlerini harekete geçirerek dinleme / izlemeye hazırlık yapar.

b) Temaya ilişkin temel bilgileri; ipucunu ve ayrıntıları dikkate alarak bir araya  getirir.

c) Temayı, temel ayrıntılar ve ipuçlarından hareketle anlamlandırır.

ç) Temaya ilişkin anlayışını bireysel ve etkileşimli şekilde yansıtır.

ADG.5.3.SES.  “Şehrim” temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelere uygun sesletimi seçebilme ve kullanabilme

Temaya uygun sesletimi seçerek doğal, otantik ve otomatik bir şekilde kullanır.

ADG.5.3.SÖS. “Şehrim” temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelere uygun sözcük seçebilme ve kullanabilme

Temaya uygun sözcükleri seçerek doğal, otantik ve otomatik bir şekilde kullanır.

ADG.5.3.DBS.  “Şehrim” temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelere uygun dil bilgisi seçebilme ve kullanabilme

Temaya uygun dil bilgisi yapılarını seçerek doğal, otantik ve otomatik bir şekilde kullanır.

ADG.5.3.O. “Şehrim” temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadeleri okuyabilme-anlamlandırabilme

a) Temaya ilişkin ön bilgi ve deneyimlerini harekete geçirerek okumaya hazırlık  yapar.

b) Temaya ilişkin temel bilgileri; ipucunu ve ayrıntıları dikkate alarak bir araya  getirir.

c) Temaya ilişkin temel bilgileri; ipucunu ve ayrıntıları dikkate alarak anlamlandırır.

ç) Temaya ilişkin anlayışını bireysel ve etkileşimli şekilde yansıtır.

ADG.5. 3.K.  “Şehrim” temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelerle konuşabilme-anlatabilme

a) Temaya ilişkin ön bilgi ve deneyimlerini harekete geçirerek konuşmaya hazırlık yapar. 

b) Konuşma modelindeki temaya ilişkin sözcükleri, ifadeleri ve dil yapılarını  gözlemleyerek taklit eder ve tekrarlar. 

c) Konuşma modelindeki temaya ilişkin sözcükleri, ifadeleri ve dil yapılarını kullanarak taklit yoluyla sözlü içerik oluşturur. 

ç) Temaya ilişkin iletişim sürecini dikkate alarak konuşmanın içeriğini yapılandırır ve uygulamaya geçirir.

d) Temaya ilişkin iletişim sürecini dikkate alarak sözlü içeriği yeniden yapılandırır ve iletişim kurar.

e) Temaya ilişkin konuşma sürecini bireysel ve etkileşimli şekilde yansıtır. 

ADG.5.3.Y.  “Şehrim” temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelerle yazabilme-anlatabilme

a) Temaya ilişkin ön bilgilerini ve deneyimlerini harekete geçirerek yazmaya hazırlık yapar. 

b) Yazma modelindeki temaya ilişkin sözcükleri, ifadeleri ve dil yapılarını inceleyerek modelden kopyalar. 

c) Yazma modelindeki temaya ilişkin sözcükleri, ifadeleri ve dil yapılarını kullanarak yazılı içerik oluşturur. 

ç) Temaya ilişkin yazma sürecini dikkate alarak yazma içeriğini yapılandırır ve  uygulamaya geçirir. 

d) Temaya ilişkin yazma sürecini dikkate alarak yazma içeriğini yeniden yapılandırır ve iletişim kurar. 

e) Temaya ilişkin yazma sürecini bireysel ve etkileşimli şekilde yansıtır.

İçerik Çerçevesi

Tema: СИКЪАЛЭ

Alt Temalar

Сиадрес  

Сикъалэ Дэтхэр

İşlevsel Cümle Yapıları 

Adresim: Сэ Самсун сыщэпсэу. О тыдэ ущэпсэурэ? Сиунэ Джедидие  махьалэм дэт. Тыдэ ущыщ? Анкарэ сыщыщ. О тыдэ ущыщ? Сэ Самсун  сыщыщ. О уиунэ иадрес сыд? Самсун, Култур махьалэр, Гутэ урамыр. Сиунэ  мы адресым дэт. О уиунэ тыдэ щыI? Сиунэ Анкарэ, Синджан дэт.

Şehrimde Bulunan Yerler: Мы къалэм сымэджэщ дэта? Ары, дэт. Мы  сымэджэщыр тыдэ щыI? А сымэджэщыр Джумхьуриет урамым дэт,  щэфэпӏэшхом ыуж итэу щыт. Тхьауегъэпсэу. Ори опсэу, ар ӏофэп.

Basit Soru Sorma ve Cevap Verme   Умар: Шхапӏэр тыдэ щыӏа? Фатымэт: Ар полис унэм ыкӏыбым дэт. Аслъан: Мэщт тыдэ щыӏа? Сэтэнай: Ар щэфапӏэшхом ынэӏу щыт. Hэрыс: Мы къалэм хьакӏэщ дэта? Мурат: Ары, Ар хьакӏэщымрэ полис унэмрэ азфагум дэт. Aхьмэт: Еджапӏэр тыдэ щыӏа? Адам: Еджапӏэр еджэщым къыужы щыт. Данэ: Полис унэр тыдэ щыӏа? Сэтэнай: Ар хьакӏэщым къыпэу щыт.

Hedef Dil Bilgisi Yapıları

1. Зы Пчъагъэ / Бэ Пчъагъэ (Tekil ve Çoğul İfadeler): сымаджэщ-сымэджэщхэр,  хьакӏэщ- хьакӏэщхэр, еджапӏэ-еджапӏэхэр, еджэщ-еджэщхэр, урам-урамхэр

2. ЧIыпIэ зыгъэшIэрэ гущыIэхэр (Yer Edatları): ыкӏыб, ынэӏу, къыужы, къыпэ,  азфагу

Sesletim

1. Hedeflenen 3. Grup Sesler: ш-ж-ку-шӏу-г-къу-гъу-хъу-шъ-шӏ-шъу-жъу

2. Farklı Seslerin Sesletimi ve Telaffuzu: ку- шӏу- къу- гъу- хъу- шъу- жъу

3. Vurgu ve Tonlama: Çoğul cümle ifadelerinde vurgu ve tonlamayı ayırt edebilme:  сымэджэщхэр, хьакӏэщхэр, еджапӏэхэр, еджэщхэр, урамхэр.

4. Tekrar ve Taklit Yoluyla Otomatikleştirme: Kısa diyalog ve sözlük örneklerinin doğru  sesletimle tekrarı. Basit cümle ve kelimelerin farklı bağlamlarda doğal telaffuzla kullanımı.

5. Sesletim ve Yazım İlişkisi: Sözcükleri doğru okuyup yazarken, ses–harf eşleşmesini fark  etme.

Kelimeler 

Еджапӏэ,  мэщт, къалэ,  хьаблэ,  урам,  урамышхо,  шхапӏэ, щэфапӏэшхо,   еджэщ,  сымаджэщ,  полис унэ,  хьакӏэщ

Anahtar Kavramlar

şehir, adres, şehirde bulunan yerler, iletişim

Öğrenme Kanıtları (Ölçme ve Değerlendirme)

Bu temada öğrenme çıktıları; çalışma kâğıtları, kısa yazma ve konuşma uygulamaları,  kontrol listeleri, gözlem formları, kelime ilişkilendirme ve kümeleme etkinlikleri, perfor mans görevleri, öğrenme duvarı veya bülten panosu, ses kaydı çalışmaları ile değerlen dirilebilir.

1. Performans Görevi:  Alfabe Çalışması

Öğrencilerin hedeflenen sesleri ifade eden harflerin yazımını tekrar etmesi için öğrenci lerden Kiril temelli Adige alfabesi çalışması yapmaları istenebilir. Öğrencilerden hedefle nen 12 harf ile ilgili bir çalışma kâğıdı hazırlamaları istenebilir. Çalışma kağıdında 12 harfi  sırasıyla yazmaları beklenmektedir. Öğrencilerden sırasıyla yazdıkları bu harflerin yanına  tekrar yazma çalışması yapmaları istenebilir. Bu etkinlik tamamlandıktan sonra öğren cilerden ikinci bir çalışma kâğıdı hazırlamaları istenebilir. İkinci çalışma kâğıdında harf ler değil hedef kelimeler ile ilgili yazma çalışması yapmaları beklenmektedir. Performans  görevi; teslim zamanı, doğruluk, göreve katılım, çaba, süreç içindeki ilerleme ve düzen öl çütlerine göre değerlendirilebilir. Değerlendirme aracı olarak analitik / bütüncül dereceli  puanlama anahtarı veya gözlem formu kullanılabilir. Öğrencilere performans görevi ince lendikten sonra geri bildirim verilir ve öğrencilerin duygu ile düşüncelerini paylaşmaları  istenir.

2. Performans Görevi:  Harita / Kroki Hazırlama

Öğrencilerden, temada öğrendikleri şehirde bulunan yerler ile ilgili hedeflenen kelimeleri  kullanarak bir harita / kroki hazırlamaları istenebilir. Öğrencilerden hazır olarak buldukları  veya kendi çizdikleri basit bir şehir krokisi / haritası kullanarak kısa bir sunum yapmaları  istenebilir. Bu haritada / krokide uygun yerlere temada hedeflenen kelimeleri ve dil bilgisi  kurallarını kullanarak cümleler yazmaları beklenir. Bu performans görevi hedef sözcüklerin doğru ve bağlama uygun kullanımı, temel dil  bilgisi yapılarının işlevsel biçimde kullanımı, yazılı ve / veya sözlü anlatımın anlaşılırlığı,  iletişim amacına uygun ifade kullanımı, göreve katılım, çaba ve süreç içindeki ilerleme  ölçütlerini içeren analitik/bütüncül dereceli puanlama anahtarı veya gözlem formu ile  değerlendirilebilir. Performans görevi sürecinde öğrencilerin sürece daha aktif katı lım göstermelerini desteklemek amacıyla öz değerlendirme veya akran değerlendirme  formlarına da yer verilebilir.

Temel Kabuller

Öğrencilerin Kiril temelli Adige alfabesinin hedeflenen 3. grup harflerini ilk defa tanıya cakları ve bu yeni harflerin Türk alfabesiyle benzerlik ile farklılıklarını fark edecekleri var sayılır. Bu temada şehir, adres ve şehirde bulunan yerler ile ilgili günlük yaşamda kulla nabilecekleri bazı temel sözcüklere aşina olacakları kabul edilir. Ancak öğrencilerin Kiril  temelli Adige alfabesinin hedeflenen 3. grup harflerine aşina olmadıkları ve bu konuda  hazırbulunuşluklarının olmadığı kabul edilir. 

Ön Değerlendirme Süreci

“Şehrim” teması ön değerlendirme sürecinde öğrencilerin temaya ilişkin ön bilgileri çe şitli etkinliklerle gözlemlenebilir. Bu süreçte öğrencilerin şehirlerine yönelik mevcut bil gi ve deneyimleri incelenebilir. Görseller, kısa videolar, kavram kartları gibi materyaller  kullanılarak öğrencilerin hazırbulunuşluk düzeyleri hakkında fikir edinilebilir. Elde edilen  sonuçlar doğrultusunda öğrencilerin ihtiyaçları dikkate alınarak ders sürecinde kullanı lacak öğrenme materyalleri gerektiğinde yeniden düzenlenebilir.

Köprü Kurma

Öğretim sürecinin başlangıcında öğrencilerin ön öğrenmelerini harekete geçirmek ama cıyla görsel, işitsel veya çoklu ortam materyallerinden yararlanılabilir. Bu materyaller ara cılığıyla öğrencilerin hedeflenen kelime, ifade ve dil yapılarına dikkatleri çekilebilir; gözlem  yapmaları, tahminlerde bulunmaları ve önceki öğrenmelerinden hareketle yeni öğrenme leri anlamlandırmaları desteklenebilir.  Süreç boyunca öğrencilerin merak duygularını hare kete geçirecek ve öğrenmeye aktif katılımlarını destekleyecek uygulamalara yer verilebilir.  Öğrencilerin günlük yaşam deneyimleri ile yeni öğrenmeleri arasında ilişki kurmalarına  fırsat sunulabilir. Böylece öğrencilerin yeni bilgileri önceki öğrenmeleriyle ilişkilendirme leri, dili anlamlı bağlamlarda değerlendirmeleri ve öğrenme sürecine etkin katılım gös termeleri desteklenebilir. Bu süreç, öğrencilerin yeni bilgileri önceki bilgi ve deneyimle riyle ilişkilendirerek öğrenmelerini anlamlı hâle getirmelerine katkı sağlayabilir.

Öğrenme-Öğretme Uygulamaları

ADG.5.3.D. 

Öğrencilerin önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek amacıyla “Şehrim” temasının  “Adresim” ve “Şehrimde Bulunan Yerler” adlı alt temalarını yansıtan görseller sınıf ortamı na getirilir veya etkileşimli tahta üzerinden sunulur (E1.1, OB2, OB4). Ardından “Nerede  yaşıyorsun?”, “Şehrimizde hastane nerede?” gibi sorularla görseller ile içerik arasında ilişki  kurmaları sağlanır (KB2.8). Öğrenciler bu görseller hakkında konuşurlar ve şehir ortamı na ilişkin yaşantılarını hatırlarlar. Bu süreçte önceki bilgi ve deneyimlerin etkin hâle getiril mesi hedeflenir. Sunulan görsel ve işitsel ipuçları ile öğrencilerin önceki bilgi ve deneyim leri arasında basit ve somut ilişkileri fark edebilmeleri sağlanır (E3.1, KB2.10).

Dinleme / izleme içeriğine ait kısa ön izleme görselleri, anahtar ipuçları veya sessiz kesitler  sunularak içeriğin konusu, içerikte yer alabilecek kişiler, mekânlar, eşyalar ve temel ifade lere ilişkin tahminlerde bulunulması istenir. Böylece önceki bilgi ve deneyimlere dayalı tah minler oluşturulması sağlanır (KB2.11, KB2.12). Ardından “Şehrim" temasına uygun, sosyal  etkileşim durumları içeren kısa bir şarkı / kayıt dinletilir veya izletilir. Bu süreçte içeriğin  genel konusunun bütüncül olarak algılanması beklenir (E3.2, KB2.16).

Dinleme / izleme sonrasında içerikte yer alan kişi, mekân, eşya ve temel ifadeler; gör seller, kartlar ve eşleştirme etkinlikleri aracılığıyla yeniden sunulur. Bu sayede içerikteki  somut, basit ve temel bileşenlerin tanınması sağlanır (KB2.2). Dinleme / izleme sürecinin  ardından başlangıçta oluşturulan tahminlerin gözden geçirilmesi ve doğruluğunun kont rol edilmesi sağlanır (E3.1, KB2.4). İçerikte yer alan ögeler (kişiler, mekânlar, eşyalar, ifa deler); tablo, şema, pano gibi görsel düzenleyiciler aracılığıyla yapılandırılır ve bu bileşen lerin bütün içinde konumlandırılması sağlanır (KB2.5, KB2.7). İçerikteki unsurların basit  kategoriler altında sınıflandırılması sağlanır. Bu unsurlar arasında temel ve basit karşı laştırmalar yapılması desteklenir (KB2.7). Ayrıca kişi–mekân, eşya–mekân, ifade–durum  ilişkileri gibi somut, basit yatay ve dikey ilişkilerin tanınması sağlanır (KB2.8). Son aşama da içeriğin, öğrencilerin kendi yaşam deneyimleriyle ilişkilendirilmesi sağlanarak bireysel  olarak içselleştirilmesi desteklenir (SDB1.1). Dinleme / izleme ve anlamlandırma sürecine ilişkin düşünce, duygu ve deneyimlerin basit  ifadelerle paylaşılması istenir (SDB2.1). Gönüllü öğrenciler tarafından sınıf içi paylaşımlar  yapılabilir (E2.4). Ardından ikili veya küçük grup çalışmaları gerçekleştirilerek öğrenciler  ne anladıklarını, hangi unsurları fark ettiklerini ve sürece ilişkin görüşlerini karşılıklı ola rak paylaşabilirler (SDB2.2). Bu süreçte basit geri bildirimlerde bulunulması desteklenir  (D4.1, D14.2). Son aşamada öğretmen “Bugün ne öğrendiniz?” sorusunu yöneltir. Etkile şim süreci yönlendirilir, öğrencilerin aktif katılımı teşvik edilir ve iş birliğine dayalı yansıt ma süreci yapılandırılır (SDB1.3).

ADG.5.3.SES. 

“Şehrim” temasına yönelik sesletim seçme–kullanma süreci “Adresim” ve “Şehrimde Bulu nan Yerler” alt temalarını yansıtan görsellerin getirilmesiyle başlatılır (OB4). “Şehrim” te masında öğretmen öğrencilere sesletim kısmında hedeflenen sesleri fark ettirmek için  seslerin vurgulandığı bir kaydı dinletir veya izletir. Öğretmen, hedeflenen seslere vurgu  yaparak öğrencilerin bu seslere dikkat etmelerini ister (E3.2). Dinleme sonrasında du yulan sesler sınıfça tekrar edilir ve hangi seslerin duyulduğu belirlenir. Burada Türkçe ile  benzeyen sesler veya yansımalar kullanılabilir (E1.1).

Öğrenciler, öğretmen rehberliğinde  bu sesletim unsurlarını ve hedef sesleri özellikle hedef  kelimelerin içinde kullanarak tekrar edebilir ve doğru telaffuzlarını pekiştirir (KB1). Öğren ciler hedef sesleri, hedef sözcükler içinde ilk önce bireysel olarak sonra toplu bir şekilde  doğru sesletimle ifade eder. Bu etkinlik işitsel doğruluğu pekiştirir (KB2.4).

Öğrenciler farklı konuşma örneklerinde aynı sesletim özelliklerini duyduklarında bunları  tanımaya çalışır (KB2.2). Birinci grupta hedeflenen sesleri tanımaya yönelik olarak öğren cilerle doğru sesleri duyduklarında yeşil, yanlış sesi duyduklarında ise kırmızı kartı kullan dıkları bir kart oyunu oynanabilir (E2.5, D11.1). Bu süreçte sözcüklerin doğal kullanımına  dair aşinalık kazandırılır (KB2.1).

Öğretmen hedef sesleri doğru şekilde telaffuz eder ve öğrencilerden bu sesleri doğru  bir şekilde taklit etmelerini ister (E2.2, E1.4). Öğretmen etkileşimli tahtada hedef ses lerin bulunduğu ve bulunmadığı kelimelere ait görselleri açar. Ardından öğrencilerle, bu  kelimelerde hedef seslerin bulunup bulunmadığına ilişkin sözlü alıştırmalar yapar (OB4).  Öğretmen, bu görsellere dayanarak kelimeleri veya harfleri hedef seslere vurgu yaparak  okur ve öğrencilerden bunları tekrar etmesini ister. Böylece öğrenciler bu seslere ken dileri karar vererek onları doğru, gerçek ve tabii bir şekilde kullanabilir; harfleri sırasıyla  doğru olarak tanır ve söyler. Bunun ardından değerlendirme süreci için öğrencilerin sınıf  içerisinde harfleri okumaları veya evde sesletimi kayıt altına almaları istenebilir. Bu kayıt lar sınıfta paylaşılabilir; kayda öğrencinin kendisi, sınıf arkadaşları ve öğretmen yapıcı geri  bildirim verir (D14.2).

ADG.5.3.SÖS. 

“Şehrim” temasına yönelik sözcük seçme–kullanma süreci, “Adresim” ve “Şehrimde Bulu nan Yerler” alt temalarının ve hedef kelimelerin yer aldığı görsellerin ve kısa diyalogların  sunulmasıyla başlatılır (OB1, OB2). Öğrenciler dinleme ve sesletim bölümünde yaptıkları  tahminleri hatırlar. Dinledikleri şarkının / kaydın yazılı hâlini hızlı bir şekilde tarar ve görsel  kaynaklar kullanarak daha önce öğrendikleri harfleri seçmeye çalışabilirler (KB2.2). Öğ rendikleri harfleri işaretleyebilir. Öğrenciler bu içerikleri dinler ve izler, hedef sözcükleri  bütünsel olarak duyar ve görür.

Sınıfça tekrar etkinliği yapılır. Özellikle hedef sesleri içeren kelimeler, doğru sesletim le hep birlikte söylenir. Bu süreçte sözcüklerin doğal kullanımına aşinalık kazandırılır  (SDB2.1).

Öğrenciler şarkının / kaydın yazılı hâlini tekrar inceler ve görsel kaynaklar kullanarak bilmedikleri kelimelerin anlamlarını tahmin etmeye çalışabilir (KB2.11). Öğretmen tahtada  iki liste hazırlar; listelerden bir tanesi temada hedeflenen kelimelerden, diğeri ise ikincil  kelimelerden oluşur. Öğrenciler, hedeflenen kelimeler listesindeki unsurları görsel ipuçlarından yararlanarak anlamlandırmaya çalışabilir (KB2.4, KB2.5). Böylece sözcüklerin  kullanım bağlamı algılanır (E3.1).

Gerçek veya görsel unsurlar, kelime anlamlarını pekiştirmek için kullanılır. Öğretmen hedef kelime duyulduğunda ona eşlik eden bir görsel gösterir (OB4). Kelime tekrarı için inte raktif oyun veya uygulamalar kullanılabilir (OB2, E2.5). Hedeflenen kelimeler bu süreçte algılandıktan sonra öğrenciler hedef sözcükleri doğal bir biçimde kullanmak için etkileşimli tahtada gösterilen görselleri inceleyebilirler. Öğrenciler bu görsellere bakarak ka rışık olarak verilmiş kelimelerden o görsel ile eşleşeni bulabilir (KB2.7). Öğrenciler sıra  arkadaşlarıyla iletişim sürecine geçerek görsellerde verilen hedef sözcüklerden seçim yapıp basit bir soru-cevap alıştırması yapabilir (SDB2.1, D4.1).

Değerlendirme için görsel temelli sınıflandırma aktiviteleri kullanılabilir. Öğrenciler kelimelere denk gelen çizimler yapabilir (D5.3). Bu aktiviteler ve çizimler sınıf içerisinde ken dileri ve arkadaşları tarafından değerlendirilebilir (SDB3.1).

ADG.5.3.DBS.  

“Şehrim” temasında öğrencilerin dikkatini “Adresim” ve “Şehrimde Bulunan Yerler” alt te malarında geçen dil bilgisi unsurlarına çekmek için dinleme bölümünde kullanılan şarkı /  kayıt, öğrencilere bir kez daha dinletilir veya izletilir. Öğrenciler şarkıyı dinlerken öğret men hedeflenen ifadelerin olduğu yerlerde durur, ifadeleri vurgulu bir şekilde tekrar eder  ve öğrencilere tekrar ettirir (E3.2). Burada anlamı pekiştirmek için görseller veya vücut  dili kullanılabilir (KB2.2). Bu süreçte dil yapılarının kuralları açıklanmaz, bu yapıların bağlam içinde doğal olarak fark edilmesi sağlanır (KB2.4, KB2.10).

“Şehrim” temasında yer alan şehir, adres ve şehirde bulunan yerler ile ilgili nesneleri içe ren görseller üzerinden eşleştirme etkinliği yapılır. Öğrenciler dinledikleri cümleleri doğru  görsellerle eşleştirebilir, ilgili nesneleri işaretleyebilir ve hangi ifadenin hangi görsele ait  olduğunu sözlü olarak belirtebilir (KB2.7, KB2.8). Bu etkinlik sayesinde hedef dil parçaları  kuralları bilinmeden fark edilerek ayırt edilir (OB1).

Aynı yapıya sahip cümleler gruplandırılarak tekrar edilir. Öğrenciler sırayla cümleleri sesli  olarak söyler, arkadaşlarının tekrarlarını dinler ve birlikte tekrar ederek işitsel farkındalık  geliştirir. Bu süreçte benzer dil yapılarının fark edilmesi sağlanır.(E2.5, SDB2.2). Bu temada  öğretmen öğrencilerden tekil bir ifade söylediğinde yeşil kart, çoğul bir ifade söylediğinde  ise kırmızı kart göstermelerini isteyerek öğrencilerin konuyu pekiştirmelerini sağlar (E3.1).  Ardından öğrencilerin fark ettiği ve pekiştirdiği bu yapıların bağlam içinde kullanılması sağ lanır. Bunun için iletişim temelli aktiviteler veya oyunlar kullanılır (SDB2.1, D6.1).

Öğrenciler etkileşimli tahtada gösterilen resimleri inceler ve tahtada karışık olarak veri len cümlelerden uygun olanlarla bu resimleri eşleştirir. Bu dil bilgisini içeren cümleler, be den dili kullanılarak fiziksel olarak canlandırılır. Öğretmen “Sınıfta öğrenci var mı?”, “Senin  defterin nerede?” gibi sorular sorar ve öğrencilerin, soruların cevaplarını işaretlerle gös termesini ister. Öğrenciler sıra arkadaşları ile aynı yapıda cümleler kurarak kısa ve basit  diyaloglar yapabilir. Böylece dili kendiliğinden, doğal ve gerçek şekilde kullanmış; fiziksel  olarak canlandırmış ve gerçek iletişim süreçlerine aktarmış olur (SDB1.2). Bu aktiviteler  sonunda öğretmen ve sınıftaki diğer öğrenciler, birbirine yapıcı geri bildirim verir (D10.1,  D14.2).

ADG.5.3.O. 

“Şehrim” temasında öğretmen “Adresim” ve “Şehrimde Bulunan Yerler” alt temalarına dair  görseller ve destekleyici ipuçları sunarak öğrencilerin önceki bilgi ve deneyimlerini harekete  geçirir (OB4). Öğrenciler okuma parçasını hızlı bir şekilde tarar ve öğrendikleri harf, kelime  ve dil bilgisi unsurlarını fark etmeye çalışabilir (OB1). Bu unsurlardan bildiklerini ifade eder.  Ardından öğrencilerin “Parçaya göre sınıfta neler var?” gibi sorularla görseller ile içerik ara sında ilişki kurmaları sağlanır (KB2.2). Öğrenciler içeriğin konusu hakkında tahminlerde  bulunur (KB2.12).

Öğrenciler kişiler, ifadeler ve nesnelere dikkat ederek görseller yardımıyla tahminlerini sür dürür (E1.1). Öğretmen, öğrencilerin okuma parçasını veya diyaloğu sessiz ve dikkatli bir  şekilde okumalarını ister (E3.2, D19.1). Alt temaların ve hedef kelimelerin fark edilmesi beklenir. Öğrenciler tümcelerdeki bilgilere dayanarak basit çıkarımlar yapar (KB2.3, KB2.10).  Bunların doğruluğunu öğretmenin ve akranlarının yardımıyla kontrol eder. Böylece içeriğin  konusu genel olarak algılanır ve basit ve temel ayrıntılar fark edilir (SDB2.1).

Öğrenciler tahminlerini içerik ile karşılaştırarak bunların doğruluğunu kontrol eder  (KB2.7). Metinde yer alan ögeler tablo, şema ve görsel düzenleyiciler aracılığıyla yapılan dırılır. Alt temalar ve diğer hedeflenen ögeler belirli bir düzen içinde yerleştirilir (KB2.5).  Bu ögeler basit kategoriler altında sınıflandırılır, benzerlik ve farklılıklar üzerinden karşı laştırmalar yapılır (KB2.14). Bu süreçte öğrencilerin içerikteki yatay ve dikey ilişkileri keş fedebilmesi için rehber sorular sorulur, görseller ve kısa etkinlikler kullanılarak öğrencile rin okuduğunu anlama ve içselleştirmeleri sağlanır (OB1).

Okuma parçası ve diyaloğu okuduktan sonra öğrenciler açık uçlu soruları yanıtlama, cüm le tamamlama, boşluk doldurma gibi alıştırmaları yapabilir. Aynı zamanda öğrenciler keli me ve dil bilgisi ile ilgili bilgilerini pekiştiren çalışmalar yapabilir  (E3.1). Öğrenciler fikirlerini  paylaşır, yaptıkları alıştırmalarda hataları varsa bunları düzeltirler. Öğretmen en son aşa mada öğrencilerin yaptıkları hatalar üzerine yapıcı geri bildirim verir (SDB1.2, SDB3.2).

ADG.5.3.K. 

“Şehrim” temasında öğrenciler önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek için “Adresim” ve “Şehrimde Bulunan Yerler” alt temaları ile ilgili hedeflenen ögeleri görseller ve  destekleyici unsurlar vasıtasıyla hatırlar ve mevcut içerikle ilişkilendirir (KB2.2). Ardından  temalar ve hedef kelimeleri içeren kısa konuşma modelleri sunulur. Öğrenciler konuşma  modellerini dinler veya izler, bu içerikleri bireysel veya grup olarak tekrar ederek içeriğe  aşina olur (SDB2.1). Böylece sözlü üretime hazırlık yapmış olurlar.

Öğrenciler önceden verilen modeli taklit ederek yeni bir içerik tasarlar, öğretmenin ver diği geri bildirimler ve destekleyici ögeler yardımıyla hazırladıkları bu yeni içeriği düzen ler (SDB1.2, SDB1.3). Böylece öğrenciler kelime veya cümleleri anlamlı ve doğru bir şekilde  kullanırlar (KB1). Öğrenciler doğru telaffuz, söylem biçimleri, hedef sözcükler ve dil parça larını seçerek kullanırlar (E1.5). Bağlama uygun içeriği doğal ve gerçekçi biçimde sunmak  için öğrencilere destek verilir (E3.2). Burada öğrencilerden mesajları dinleyici için basit ve  net olarak ifade etmeleri beklenir. Öğrencilerin hazırlıksız konuşma durumlarında bağla ma uygun ifadeleri hızlı ve doğru biçimde seçerek kullanabilmeleri, hazırlıklı konuşma du rumlarında ise belirledikleri içerikleri düzenleyerek doğal ve anlaşılır biçimde sunabilmeleri  desteklenir (SDB3.1).

İkili veya küçük grup çalışmaları yapılır (SDB2.2). Öğrenciler temaya ilişkin hedeflenen  ögeleri belirler, bu ögeleri sınıflandırır ve ortak bir sunum hazırlar (D4.1, KB2.5). Böylece  bilgileri yeniden düzenlemiş olurlar ve bu yeniden yapılandırılmış bilgileri doğru şekilde  sözlü iletişimde kullanırlar (KB2.14).

Sürecin sonunda öğrencilerin konuşma etkinliklerine ilişkin düşünce, duygu ve deneyim lerini paylaşmaları sağlanır (SDB1.1). Öğrencilerden hangi ifadeleri doğru kullandıklarını,  hangi noktalarda zorlandıklarını ve kendilerini nasıl geliştirebileceklerini ifade etmeleri  beklenir. Bu süreçte yapılan çalışmaların yorumlanması ve anlamlandırılması desteklenir  (E2.4). Öğretmen “Bugün ne öğrendiniz?” gibi sorular sorarak öğrencilerin alt temalara  ilişkin sorulara cevap vermesini sağlar.Öğretmen ile akranlar süreç içinde ve süreçten  sonra geri bildirim verir, fikirlerini paylaşır (D9.2, D14.2).

ADG.5.3.Y. 

“Şehrim” temasında öğrenciler önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek için “Ad resim” ve “Şehrimde Bulunan Yerler” alt temaları ile ilgili hedeflenen ögeleri görseller ile  destekleyici unsurlar vasıtasıyla hatırlar ve mevcut içerikle ilişkilendirir (KB2.2). Öğretmen,  öğrencilere yazmaları istenen görevin tam olarak ne olduğunu net bir dille anlatır (E3.2). Öğrencilerden yazılması istenen cümle veya parçaya benzeyen bir modeli incelemeleri is tenir. Öğrenciler bu metinleri taklit ederek benzer içerikleri yeniden yazar (SDB1.2).

Daha sonra öğrenciler hazırlıksız yazma etkinlikleriyle model metinleri örnek alarak kısa  cümleler veya metinler oluşturur (KB1). Yazma sürecinde öğrenciler, verilen yazma türü ne uygun basit kelimeleri ve dil yapılarını seçerek kullanır (E1.2). Süreçte rehberlik, örnek  metinler ve kısa yazma etkinlikleriyle öğrencilerin yazılı anlatım becerileri desteklenir. Bu  aktivite sırasında öğretmen öğrencilerin yapısal özelliklere, söylem biçimlerine ve noktalama işaretlerine yazma türüne uygun olarak dikkat etmelerini sağlar. Yazma görevinin  sonunda öğrenciler, temaya uygun basit mesajları iletmiş olurlar (SDB1.3).

Öğrenciler bu modele bakarak çalışma yaptıktan sonra bilgilerin benzerlerini farklı bağ lamlarda bireysel olarak yeniden düzenleyerek kullandıkları özgün bir ürün ortaya çıka rırlar (SDB1.1). Bu yapılandırılmış bilgileri içeren ürün, yazılı iletişime uygun olmalıdır. Ar dından yazılı içeriklerin farklı bağlamlarda yeniden düzenlenmesi sağlanır. Yazılan ifadeler  değiştirilerek şehir, adres, şehirde bulunan yerler gibi hedeflenen ögeler tanımlanabilir  ve metinler genişletilebilir (D19.2). Bu süreçte yazılı bilgilerin yeniden yapılandırılması ve  paylaşılması desteklenir (SDB2.1). Öğrencilerin yazdıkları metinleri arkadaşlarıyla payla şabilmeleri ve yazılı iletişim kurabilmeleri sağlanır (E2.4).

Küçük grup çalışmaları yapılır. Grup içinde yazılan metinler paylaşılabilir, birlikte gözden  geçirilebilir ve ortak metinler oluşturulabilir (SDB2.2, D4.1, D20.2).

Yazma sürecinin bu aşamasında öğrenciler bilgi, deneyim, duygu ve düşüncelerini birey sel olarak aktararak poster, mesaj, şarkı gibi pratik, otantik ve yaş seviyelerine uygun  çeşitli özgün ürünler ortaya koyabilir (E2.5, D5.3). Hazırlanan bu ürünler akranlarla pay laşılarak sınıf içi karşılıklı aktarımlar yapılır ve ortaya çıkan ürünlere ilişkin kapsamlı bir de ğerlendirme gerçekleştirilir. Öğretmen, öğrencilere “Bugün ne öğrendiniz?” sorusunu yö nelterek öğrencilerin düşüncelerini ifade edebilmelerini sağlar. Yazılan metinler gözden  geçirilerek güçlü yönler ve geliştirilmesi gereken noktalar belirlenirken bu değerlendir melerin sınıf ortamında paylaşılması ve karşılıklı geri bildirimlerde bulunulması sağlanır. Öğretmen yazma süreci ve ürün hakkında yapıcı geri bildirimler verir (SDB3.2).

Performans görevi olarak öğrencilerden temada öğrendikleri şehirde bulunan yerler ile ilgili hedeflenen sözcükleri kullanarak bir harita / kroki hazırlaması istenebilir. Öğrencilerden  hazır olarak buldukları veya kendi çizdikleri basit bir şehir krokisi / haritası kullanarak kısa  bir sunum yapmaları istenebilir. Bu haritada / krokide uygun yerlere temada hedeflenen  sözcükleri ve dil bilgisi kurallarını kullanarak cümleler yazması beklenir. Bu performans gö revi hedef sözcüklerin doğru ve bağlama uygun kullanımı, temel dil bilgisi yapılarının işlev sel biçimde kullanımı, yazılı ve / veya sözlü anlatımın anlaşılırlığı, iletişim amacına uygun  ifade kullanımı, göreve katılım, çaba ve süreç içindeki ilerleme ölçütlerini içeren analitik / bütüncül dereceli puanlama anahtarı veya gözlem formu ile değerlendirilebilir. Performans  görevi sürecinde öğrencilerin sürece daha aktif katılım göstermelerini desteklemek ama cıyla öz değerlendirme veya akran değerlendirme formlarına da yer verilebilir.

Zenginleştirme

1. Etkinlik: Şehir Tanıtımı Sunumu 

Öğrencilerin “Adresim” alt temasına dair olumlu cümleleri içeren sözlü sunumlar hazır layıp sunmaları istenebilir. Öğrencilerden Türkiye’de bulunan, seçtiği bir şehri tanıtan bir  sunum yapmaları istenebilir. Öğrenciler sunumu yaparken görseller ve videolardan fay dalanabilir. Öğrenciler, örnekteki gibi bir sunum hazırlayabilir:

Ван къалэр Тыркуем икъалэшхомэ ащыщ. Ар Тыркуем икъокӏыпӏэ  лъэныкъокӏэ щыт. Иран къэралыгъом пэгъунэгъу. Тыркуем ианахь  Псыхъураем ыцӏэри Ван Псыхъурае ары. Ащ нэмыкӏэу, Ван къалэм икъуаи  зэрэ Тыркуем щыцӏэрыӏо. Къуаем бжьыныф ӏэл хэлъ. Ащ къыхэкӏэу мы  къаем ыцӏэри 'уц хэлъ къуай. Джащ фэдэу Ван къалэм ичэтыухэри зэрэду naеу щыцӏэрыӏо. Ван чэтыум ыгэхэмэ ашъохэр зэфэшъхьафых. Тыркуе  къэралыгъом, мы чэтыу лъэпкъыр къэухъумэным пае программэ иӏ. Ван  къалэр къушъхьэ лъагэхэм къаухъураи. Кӏымафи гъэмафи ахэмэ ос ателъ.  İлъэс къэс жъоныгъуакӏэ мазэм нэс ос къесы. Загъорэ мэкъуогъу мазэм  и апэрэ мафэми ос къытырелъхьэ. Ван къалэм и кӏымафэхэр кӏыхьах,  игъэмафэхэр кӏакӏох. Ван къалэм зы университет, еджапӏэхэр, бэдзэрхэр,  шхапӏэхэр дэтых. Ван къалэр къэшъукӏухьанэу шъуфаемэ, ар гупшысэ дэгъу.

2. Etkinlik: Metin Çalışması ve Sunumu 

Öğretmen öğrencilere örnekteki gibi kendi seviyelerine uygun Adigece bir parça verebilir:

“Тыркуе икъушъхьэхэр иных, лъагэх. Гъэмафэм ахэр дэхэ дэдэх. Къушъхьэ  шыгухэм осыр ателъ. Ахэм мэзхэр атетых, жьы къабзэм уегъатхъэ.  Къушъхьэлъапэм уцыр шхъонтIабзэу къыщэкIы. Къушъхьэхэм гъэпсэфыпIэ  чIыпIэхэр ахэтых. Тыркуе анахь къушъхьэ лъагэр Агры Къушъхьэ ары.  Гъэмафэрэ тэ къушъхьэм тэкIо, зыщытэгъэпсэфы. Тикъушъхьэхэм анахь  дахэ щыIэп.”

Öğrencilerden bu parçayı ezberleyerek / çalışarak sınıfta sunmaları istenebilir.

Öğrenciler, bu parçada hem hedeflenen kelime ve dil bilgisi yapılarını hem de bunları geliştirebi lecek daha zor yapıları görebileceklerdir. Öğretmen, hem süreç içinde hem de süreçten  sonra zenginleştirme sürecinin sonuçlarını gözlemleyebilir.

 

Destekleme

1. Etkinlik: Kartları Sınıflandırma ve Eşleştirme

“Şehrim” temasında öğrencilere “Adresim” ve “Şehirde Bulunan Yerler” alt temaların da hedeflenen kelimeleri gösteren iki farklı kategoride kartlar dağıtılabilir. Öğrenciler bu  kartları sınıflandırabilir ve doğru kelimelerle eşleştirebilir. Böylece yazma konusunda des teğe ihtiyacı olan öğrencilerin hedef dildeki kelimeleri daha anlaşılır şekilde pratik yapmaları sağlanmış olur. 

2. Etkinlik: Eksik Harfleri Tamamlama

Öğrenciler, bütün kelimeleri yazmak yerine tahtada verilen resimlerin altına, içinde  bazı harflerin eksik bırakıldığı kelimeleri tamamlama alıştırması yapabilir (Еджапӏэ,   мэщт, къалэ,  хьаблэ,  урам,  урамышхо,  шхапӏэ, щэфапӏэшхо,  еджэщ,   сымаджэщ,  полис унэ,  хьакӏэщ). Kelimeler tamamlandıktan sonra öğrencilerden  bu sesleri ve kelimeleri seslendirmeleri istenebilir. 

Güncelleme tarihi: 25.09.2026