T.C. MİLLÎ EĞİTİM
BAKANLIĞI

Yaşayan Dil ve Lehçeler Dersi (Adigece) 5.Sınıf

2. Tema: Okulum

Alt Temalar: Sınıf Yönergeleri, Sınıfta Bulunan Eşyalar

Bu tema, öğrencilerin Adigece dil becerilerini geliştirmelerini, dile ilişkin temel bilgi ve becerilerini pekiştirmelerini amaçlamaktadır. Tema kapsamında öğrenciler; sınıf yönergeleri, sınıfta bulunan eşyalar gibi günlük yaşamdan seçilen bağlamlar aracılığıyla temel iletişim ifadelerini kullanmaya yönelik öğrenme yaşantıları edinir. Aynı zamanda Adige alfabesinin 2. grup harflerini öğrenerek bunları basit sözcük ve ifadelerde kullanmaya yönelik çalışmalar gerçekleştirir. Böylece öğrencilerin temel dil yapılarını günlük yaşamla ilişkilendirerek kullanmaları desteklenirken sonraki temalarda ele alınacak dil yapılarına ve alfabe çalışmalarına yönelik bir temel oluşturmaları amaçlanmaktadır.
Ders Saati
16
Alan Becerileri

YDAB1. Dinleme / İzleme-Anlamlandırma, YDDB3. Sesletim Seçme-Kullanma, YDDB2.  Sözcük Seçme-Kullanma, YDDB1. Dil Bilgisi Seçme-Kullanma, YDAB2. Okuma-Anlamlan dırma, YDAB3. Konuşma-Anlatma, YDAB4. Yazma-Anlatma

Eğilimler

E1.1. Merak, E2.2. Sorumluluk, E2.4. Güven, E2.5. Oyunseverlik, E3.1. Muhakeme, E3.2.  Odaklanma 

Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerileri

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme),  SDB1.3. Kendine Uyarlama (Öz Yansıtma), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB3.1.  Uyum

Değerler

D3. Çalışkanlık, D4. Dostluk, D5. Duyarlılık, D6. Dürüstlük, D14. Saygı, D15. Sevgi, D16. Sorumluluk, D20. Yardımseverlik

Okuryazarlık Becerileri

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık

Disiplinler Arası İlişkiler
Beden Eğitimi ve Spor, Bilişim Teknolojileri ve Yazılım, Fen Bilimleri, Görsel Sanatlar, İngilizce, Müzik, Sosyal Bilgiler, Türkçe
Beceriler Arası İlişkiler
KB1. Temel Beceriler, KB2.2. Gözlemleme, KB2.4. Çözümleme, KB2.5. Sınıflandırma, KB2.7. Karşılaştırma, KB2.8. Sorgulama, KB2.10. Çıkarım Yapma, KB2.11. Gözleme Da yalı Tahmin Etme, KB2.12. Mevcut Bilgiye / Veriye Dayalı Tahmin Etme, KB2.14. Yorumlama
Öğrenme Çıktıları ve Süreç Bileşenleri

ADG.5.2.D. “Okulum” temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadeleri dinleye bilme / izleyebilme – anlamlandırabilme

a) Temaya ilişkin ön bilgi ve deneyimlerini harekete geçirerek dinleme / izleme ye hazırlık yapar.

b) Temaya ilişkin temel bilgileri; ipucunu ve ayrıntıları dikkate alarak bir araya  getirir.

c) Temayı, temel ayrıntılar ve ipuçlarından hareketle anlamlandırır.

ç) Temaya ilişkin anlayışını bireysel ve etkileşimli şekilde yansıtır.

ADG.5.2.SES.  “Okulum” temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelere uygun sesletimi seçebilme ve kullanabilme

Temaya uygun sesletimi seçerek doğal, otantik ve otomatik bir şekilde kullanır.

ADG.5.2.SÖS.  “Okulum” temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelere uygun sözcük seçebilme ve kullanabilme

Temaya uygun sözcükleri seçerek doğal, otantik ve otomatik bir şekilde kullanır.

ADG.5.2.DBS.  “Okulum” temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelere uygun dil bilgisi seçebilme ve kullanabilme

Temaya uygun dil bilgisi yapılarını seçerek doğal, otantik ve otomatik bir şekilde kullanır.

ADG.5.2.O. “Okulum” temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadeleri okuya bilme-anlamlandırabilme

a) Temaya ilişkin ön bilgi ve deneyimlerini harekete geçirerek okumaya hazırlık  yapar.

b) Temaya ilişkin temel bilgileri; ipucunu ve ayrıntıları dikkate alarak bir araya  getirir.

c) Temaya ilişkin temel bilgileri; ipucunu ve ayrıntıları dikkate alarak anlamlandırır.

ç) Temaya ilişkin anlayışını bireysel ve etkileşimli şekilde yansıtır.

ADG.5.2.K. “Okulum” temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelerle konu şabilme-anlatabilme

a) Temaya ilişkin ön bilgi ve deneyimlerini harekete geçirerek konuşmaya hazırlık yapar. 

b) Konuşma modelindeki temaya ilişkin sözcükleri, ifadeleri ve dil yapılarını  gözlemleyerek taklit eder ve tekrarlar. 

c) Konuşma modelindeki temaya ilişkin sözcükleri, ifadeleri ve dil yapılarını kul lanarak taklit yoluyla sözlü içerik oluşturur. 

ç) Temaya ilişkin iletişim sürecini dikkate alarak konuşmanın içeriğini yapılandırır ve uygulamaya geçirir.

d) Temaya ilişkin iletişim sürecini dikkate alarak sözlü içeriği yeniden yapılandırır ve iletişim kurar.

e) Temaya ilişkin konuşma sürecini bireysel ve etkileşimli şekilde yansıtır.

ADG.5.2.Y. “Okulum” temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelerle yazabilme-anlatabilme

a) Temaya ilişkin ön bilgilerini ve deneyimlerini harekete geçirerek yazmaya hazırlık yapar. 

b) Yazma modelindeki temaya ilişkin sözcükleri, ifadeleri ve dil yapılarını inceleyerek modelden kopyalar. 

c) Yazma modelindeki temaya ilişkin sözcükleri, ifadeleri ve dil yapılarını kullanarak yazılı içerik oluşturur. 

ç) Temaya ilişkin yazma sürecini dikkate alarak yazma içeriğini yapılandırır ve  uygulamaya geçirir. 

d) Temaya ilişkin yazma sürecini dikkate alarak yazma içeriğini yeniden yapılandırır ve iletişim kurar. 

e) Temaya ilişkin yazma sürecini bireysel ve etkileşimli şekilde yansıtır.

İçerik Çerçevesi

Tema: СИЕДЖАПӀЭ

Alt Temalar  

Сыныф Yнашъохэр

Сыныфым Ит Пкъыгъохэр

İşlevsel Cümle Yapıları 

Sınıf Yönergeleri: Къакӏо, Тхэ, Едж, Тӏыс, Къаӏо, Къадэӏу, Гущыӏ, Къедж, къихь,  тэдж, ӏух, Фэшӏ, Штэ.

Sınıf Eşyaları: Сэ къэлэм сиӏ. О дэфтэр уиӏа? Ащ тхылъ иӏ. Хьау сэ дерс  сиӏэп. Ары ащ дерс иӏКъэлэмыр тыдэ щыӏа? Къэлэмыр къалэлэмылъым  илъ. Уикӏыбалъмэкъым дэфтэр дэта? Ары, сикӏыбалъмэкъым дэфтэр дэт.  Еджакӏор еджапӏэм иса? Хьау, ар еджапӏэм исэп, ар щагум дэт. Пхъэтегъэкӏ  тыдэ щыӏа? Ар пхъэм тэлъ. Ахьмэд тыдэ щыӏа? Ар тетӏысхьапӏэм тес.

Basit Soru Sorma ve Cevap Verme  Аслъан: Ащ идэфтэр тыдэ щыӏа? Фатымэт: Ащ идэфтэр иӏалъмэкъ дэт. Адам: Пхъэр тыдэ щыӏа?  Мурат: Пхъэр дэпкъым дэлъ.

Hedef Dil Bilgisi Yapıları 

1. Шъхьэ Цӏэпапкӏэхэр (Зы Пчъагъ) (Tekil Şahıs Zamirleri): Сэ къэлэм сиӏ, О  дэфтэр уиӏа?    

2. Глагол Лъэпсапэхэр (Те-И-Дэ) (Fiil Ön Ekleri): тэлъ, тес, дэта 3. Унашъо Шъуаш (Olumlu Emir İfadeleri): Къакӏо, Тхэ, Еж, Тӏыс, Къаӏо, Къадэӏу. 4. Глагол Иӏэн (Sahiplik Bildiren İfadeler): иӏэн

Sesletim 

1. Hedeflenen 2. Grup Sesler: ч-щ-кӏ-ф-б-й-з-хь-жь-хъ-къ-гъ-кӏо-дж-ц-гу-тӏ-чъ дз-пӏ

2. Farklı Seslerin Sesletimi ve Telaffuzu: кӏ-хь-кӏо-ц-тӏ-чъ-дз-пӏ

3. Vurgu ve Tonlama: Olumlu emir cümlelerinde kişinin duygularını ifade ederken kullanacağı tonlamayı ayırt edebilme:  Къедж, къихь, тэдж, ӏух, Фэшӏ.

4. Tekrar ve Taklit Yoluyla Otomatikleştirme: Kısa diyalog ve sözlük örneklerinin doğru  sesletimle tekrarı. Basit cümle ve kelimelerin farklı bağlamlarda doğal telaffuzla kullanımı.

5. Sesletim ve Yazım İlişkisi: Sözcükleri doğru okuyup yazarken, ses–harf eşleşmesini fark  etme.

Kelimeler 

Еджапӏэ,  еджакӏо, кӏэлэегъэдж, тхылъ,  дэфтэр, къэлэм, къалэмылъ, пхъэ,  дерс, щагу, тегъэкӏ, къэлэмыпс

Anahtar Kavramlar

okul, sınıf, sınıf eşyaları, iletişim

Öğrenme Kanıtları (Ölçme ve Değerlendirme)

Bu temada öğrenme çıktıları; çalışma kâğıtları, kısa yazma ve konuşma uygulamaları,  kontrol listeleri, gözlem formları, kelime ilişkilendirme ve kümeleme etkinlikleri, perfor mans görevleri, öğrenme duvarı veya bülten panosu, ses kaydı çalışmaları ile değerlen dirilebilir.

1. Performans Görevi: Alfabe Çalışması

Öğrencilerin hedeflenen sesleri ifade eden harflerin yazımını tekrar etmesi için öğrencilerden hedeflenen 20 harf ile ilgili bir çalışma kâğıdı hazırlamaları istenebilir. Çalışma  kâğıdında bu harflerin sıralı bir şekilde olması istenebilir. Öğrencilerin hazırlanan örnek  harflerin yanına yazma çalışması yapmaları istenebilir. Bu etkinlik tamamlandıktan son ra ikinci bir çalışma kâğıdı hazırlanması beklenebilir. İkinci çalışma kâğıdında harfler de ğil hedef kelimeler ile ilgili yazma çalışması yapmaları istenebilir. Performans görevi;  teslim zamanı, doğruluk, göreve katılım, çaba, süreç içindeki ilerleme ve düzen kıstas larına göre değerlendirilebilir. Değerlendirme aracı olarak analitik / bütüncül dereceli  puanlama anahtarı veya gözlem formu kullanılabilir. Öğrencilere performans görevi in celendikten sonra geri bildirim verilebilir ve öğrencilerin duygu ile düşüncelerini paylaşmaları istenebilir.

2. Performans Görevi: Poster Hazırlama

Öğrencilerden temada öğrendikleri okul ve sınıf ile ilgili hedeflenen kelimeleri kullanarak  bir poster hazırlamaları istenebilir. Öğrencilerden posterde bir sınıf resmi çizmeleri veya  hazır bir sınıf resmi kullanarak kısa bir sunum yapmaları istenebilir. Sınıf resminden oklar  çıkararak temada hedeflenen kelimeleri içeren cümleler yazmaları istenebilir. Bu perfor mans görevinde hedeflenen, hedef sözcüklerin doğru ve bağlama uygun kullanımı, temel  dil bilgisi yapılarının işlevsel biçimde kullanımı, yazılı ve / veya sözlü anlatımın anlaşılırlı ğı, iletişim amacına uygun ifade kullanımı ile göreve katılım, çaba, süreç içindeki ilerleme  gibi ölçütleri içeren analitik / bütüncül dereceli puanlama anahtarı veya gözlem formu ile  değerlendirilebilir Performans görevleri sürecinde öğrencilerin sürece daha aktif katılım  göstermelerini desteklemek amacıyla öz değerlendirme veya akran değerlendirme form larına da yer verilebilir.

Temel Kabuller

Öğrencilerin Kiril temelli Adige alfabesinin hedeflenen 2. grup harflerini ilk defa tanı yacakları ve bu yeni harflerin Türk alfabesiyle benzerlik ile farklılıklarını fark edecekle ri varsayılır. Bu temada okul, sınıf yönergeleri ve sınıfta bulunan eşyalar ile ilgili günlük  yaşamda kullanabilecekleri bazı temel sözcüklere aşina olacakları kabul edilir. Ancak  öğrencilerin Kiril temelli Adige alfabesinin hedeflenen 2. grup harflerine aşina olmadık ları ve bu konuda hazırbulunuşluklarının olmadığı kabul edilir. Tema dilin sadece bir iletişim aracı olmadığını aynı zamanda kültürü ve kimliği taşıyan bir  değer olduğunu kabul eder. Öğrencilerin etkin katılımı ve aktif öğrenmesi, temanın bir  diğer temel kabulüdür.

Ön Değerlendirme Süreci

“Okulum” teması ön değerlendirme sürecinde öğrencilerin temaya ilişkin ön bilgileri çe şitli etkinliklerle gözlemlenebilir. Bu süreçte öğrencilerin okullarına, sınıfta kullandıkla rı dile ve sınıfta kullandıkları eşyalara yönelik mevcut bilgi ve deneyimleri incelenebilir.  Görseller, kısa videolar, kavram kartları gibi materyaller kullanılarak öğrencilerin hazır bulunuşluk düzeyleri hakkında fikir edinilebilir. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda öğ rencilerin ihtiyaçları dikkate alınarak ders sürecinde kullanılacak öğrenme materyalleri  gerektiğinde yeniden düzenlenebilir.

Köprü Kurma

Öğretim sürecinin başlangıcında öğrencilerin ön öğrenmelerini harekete geçirmek ama cıyla görsel, işitsel veya çoklu ortam materyallerinden yararlanılabilir. Bu materyaller ara cılığıyla öğrencilerin hedeflenen kelime, ifade ve dil yapılarına dikkatleri çekilebilir; gözlem  yapmaları, tahminlerde bulunmaları ve önceki öğrenmelerinden hareketle yeni öğrenme leri anlamlandırmaları desteklenebilir.  Süreç boyunca öğrencilerin merak duygularını hare kete geçirecek ve öğrenmeye aktif katılımlarını destekleyecek uygulamalara yer verilebilir.  Öğrencilerin günlük yaşam deneyimleri ile yeni öğrenmeleri arasında ilişki kurmalarına  fırsat sunulabilir. Böylece öğrencilerin yeni bilgileri önceki öğrenmeleriyle ilişkilendirme leri, dili anlamlı bağlamlarda değerlendirmeleri ve öğrenme sürecine etkin katılım gös termeleri desteklenebilir. Bu süreç, öğrencilerin yeni bilgileri önceki bilgi ve deneyimle riyle ilişkilendirerek öğrenmelerini anlamlı hâle getirmelerine katkı sağlayabilir.

Öğrenme-Öğretme Uygulamaları

ADG.5.2.D.

Öğrencilerin önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek amacıyla “Okulum” tema sının “Sınıf Yönergeleri” ve “Sınıfta Bulunan Eşyalar” adlı alt temalarını yansıtan görseller  sınıf ortamına getirilir veya etkileşimli tahta üzerinden sunulur (E1.1, OB2, OB4). Ardından  “Senin sınıfında hangi eşyalar var?”, “Senin defterin var mı?” gibi sorularla görseller ile içe rik arasında ilişki kurmaları sağlanır (KB2.8). Öğrenciler bu görseller hakkında konuşur ve  okul ortamına ilişkin yaşantılarını hatırlar. Bu süreçte önceki bilgi ve deneyimlerin etkin  hâle getirilmesi hedeflenir. Sunulan görsel ve işitsel ipuçları ile öğrencilerin önceki bilgi  ve deneyimleri arasında basit ve somut ilişkileri fark edebilmeleri sağlanır (E3.1, KB2.10).

Dinleme / izleme içeriğine ait kısa ön izleme görselleri, anahtar ipuçları veya sessiz kesit ler sunularak içeriğin konusu, içerikte yer alabilecek kişiler, mekânlar, eşyalar ve temel  ifadelere ilişkin tahminlerde bulunulması istenir. Böylece önceki bilgi ve deneyimlere da yalı tahminler oluşturulması sağlanır (KB2.11, KB2.12). Ardından “Okulum” temasına uy gun, sosyal etkileşim durumları içeren kısa bir şarkı / kayıt dinletilir veya izletilir. Bu süreç te içeriğin genel konusunun bütüncül olarak algılanması beklenir (E3.2).

Dinleme / izleme sonrasında içerikte yer alan kişi, mekân, eşya ve temel ifadeler; gör seller, kartlar ve eşleştirme etkinlikleri aracılığıyla yeniden sunulur. Bu sayede içerikteki  somut, basit ve temel bileşenlerin tanınması sağlanır (KB2.2). Dinleme / izleme sürecinin  ardından başlangıçta oluşturulan tahminlerin gözden geçirilmesi ve doğruluğunun kont rol edilmesi sağlanır (E3.1, KB2.4). İçerikte yer alan ögeler; tablo, şema, pano gibi görsel  düzenleyiciler aracılığıyla yapılandırılır ve bu bileşenlerin bütün içinde konumlandırılma sı sağlanır (KB2.5, KB2.7). İçerikteki unsurların basit kategoriler altında sınıflandırılması  sağlanır (kişiler, mekânlar, eşyalar, ifadeler). Bu unsurlar arasında temel ve basit karşı laştırmalar yapılması desteklenir (KB2.7). Ayrıca kişi–mekân, eşya–mekân, ifade–durum  ilişkileri gibi somut, basit yatay ve dikey ilişkilerin tanınması sağlanır (KB2.8). Son aşama da içeriğin, öğrencilerin kendi yaşam deneyimleriyle ilişkilendirilmesi sağlanarak bireysel  olarak içselleştirilmesi desteklenir (SDB1.1).

Dinleme / izleme ve anlamlandırma sürecine ilişkin düşünce, duygu ve deneyimlerin basit  ifadelerle paylaşılması istenir (SDB2.1). Gönüllü öğrenciler tarafından sınıf içi paylaşımlar  yapılabilir (E2.4). Ardından ikili veya küçük grup çalışmaları gerçekleştirilerek öğrenciler  ne anladıklarını, hangi unsurları fark ettiklerini ve sürece ilişkin görüşlerini paylaşabilirler  (SDB2.2). Bu süreçte basit geri bildirimlerde bulunulması desteklenir (D14.2, D15.1). Son  aşamada öğretmen “Bugün ne öğrendiniz?” sorusunu yöneltir. Etkileşim süreci yönlendi rilir, öğrencilerin aktif katılımı teşvik edilir ve iş birliğine dayalı yansıtma süreci yapılandı rılır (SDB1.3).

ADG.5.2.SES. 

“Okulum” temasına yönelik sesletim seçme–kullanma süreci “Sınıf Yönergeleri” ve “Sınıfta  Bulunan Eşyalar” alt temalarını yansıtan görsellerin getirilmesiyle başlatılır (OB4). “Okulum” temasında öğretmen öğrencilere sesletim kısmında hedeflenen sesleri fark ettir mek için seslerin vurgulandığı bir kaydı dinletir veya izletir. Öğretmen, hedeflenen seslere  vurgu yaparak öğrencilerin bu seslere dikkat etmesini ister (E3.2). Dinleme sonrasında  duyulan sesler sınıfça tekrar edilir ve hangi seslerin duyulduğu belirlenir. Burada Türkçe  ile benzeyen sesler veya yansımalar kullanılabilir (E1.1).

Öğrenciler, öğretmen rehberliğinde  bu sesletim unsurlarını ve hedef sesleri özellikle hedef  kelimelerin içinde kullanarak tekrar edebilir ve doğru telaffuzlarını pekiştirir (KB1). Öğren ciler hedef sesleri, hedef sözcükler içinde önce bireysel olarak sonra toplu bir şekilde doğru  sesletimle ifade eder ve bu etkinlik, işitsel doğruluğu pekiştirir (KB2.4).

Öğrenciler farklı konuşma örneklerinde aynı sesletim özelliklerini duyduklarında bunları tanımaya çalışırlar (KB2.2). Birinci grupta hedeflenen sesleri tanımaya yönelik olarak  öğrencilerle doğru sesleri duyduklarında yeşil, yanlış sesi duyduklarında ise kırmızı kartı  kullandıkları bir kart oyunu oynanabilir (E2.5, D3.3). Bu süreçte sözcüklerin doğal kullanımına dair aşinalık kazandırılır.

Öğretmen hedef sesleri doğru şekilde telaffuz eder ve öğrencilerden bu sesleri doğru bir  şekilde taklit etmelerini ister (E2.2). Öğretmen etkileşimli tahtada hedef seslerin bulun duğu ve bulunmadığı kelimelere ait görselleri açar. Ardından öğrencilerle, bu kelimelerde  hedef seslerin bulunup bulunmadığına ilişkin sözlü alıştırmalar yapar (OB4). Öğretmen,  bu görsellere dayanarak kelimeleri veya harfleri hedef seslere vurgu yaparak okur ve öğ rencilerden bunları tekrar etmesini ister. Böylece öğrenciler bu seslere kendileri karar  vererek onları doğru, gerçek ve tabii bir şekilde kullanabilir; harfleri sırasıyla doğru ola rak tanır ve söyler. Bunun ardından değerlendirme süreci için öğrencilerin sınıf içerisinde  harfleri okumaları veya evde sesletimi kayıt altına almaları istenebilir (D16.1). Bu kayıtlar  sınıfta paylaşılabilir; kayda öğrencinin kendisi, sınıf arkadaşları ve öğretmen yapıcı geri  bildirim verir (D14.2).

ADG.5.2.SÖS.  

“Okulum” temasına yönelik sözcük seçme–kullanma süreci, “Sınıf Yönergeleri” ve “Sınıfta  Bulunan Eşyalar” alt temalarının ve hedef kelimelerin yer aldığı görsellerin ve kısa diyalog ların sunulmasıyla başlatılır (OB1, OB2). Öğrenciler dinleme ve sesletim bölümünde yap tıkları tahminleri hatırlar. Dinledikleri şarkının / kaydın yazılı hâlini hızlı bir şekilde tarar ve  görsel kaynaklar kullanarak daha önce öğrendikleri harfleri seçmeye çalışabilir (KB2.2).  Öğrendikleri harfleri işaretleyebilirler. Öğrenciler bu içerikleri dinler ve izler, hedef söz cükleri bütünsel olarak duyar ve görür. Sınıfça tekrar etkinliği yapılır. Özellikle hedef sesleri içeren kelimeler, doğru sesletim le hep birlikte söylenir. Bu süreçte sözcüklerin doğal kullanımına aşinalık kazandırılır  (SDB2.1, D15.1). Öğrenciler şarkının / kaydın yazılı hâlini tekrar inceler ve görsel kaynaklar kullanarak bil medikleri kelimelerin anlamlarını tahmin etmeye çalışabilir (KB2.11). Öğretmen tahtada  iki liste hazırlar; listelerden bir tanesi temada hedeflenen kelimelerden, diğeri ise ikincil  kelimelerden oluşur. Öğrenciler, hedeflenen kelimeler listesindeki unsurları görsel ipuç larından yararlanarak anlamlandırmaya çalışabilir (KB2.4, KB2.5). Böylece sözcüklerin  kullanım bağlamı algılanır (E3.1). Gerçek veya görsel unsurlar, kelime anlamlarını pekiştirmek için kullanılır. Öğretmen hedef kelime duyulduğunda ona eşlik eden bir görsel gösterir (OB4). Kelime tekrarı için inte raktif oyun veya uygulamalar kullanılabilir (OB2, E2.5). Hedeflenen kelimeler bu süreçte algılandıktan sonra öğrenciler hedef sözcükleri doğal bir biçimde kullanmak için etkileşimli tahtada gösterilen görselleri inceleyebilir. Öğrenciler bu görsellere bakarak karışık  olarak verilmiş kelimelerden o görsel ile eşleşeni bulabilir (KB2.7). Öğrenciler sıra arka daşlarıyla iletişim sürecine geçerek görsellerde verilen hedef sözcüklerden seçim yapıp  basit bir soru-cevap alıştırması yapabilir (SDB2.1, D4.1). Değerlendirme için görsel temelli sınıflandırma aktiviteleri kullanılabilir. Öğrenciler keli melere denk gelen çizimler yapabilir (D5.2). Bu aktiviteler ve çizimler sınıf içerisinde ken dileri ve arkadaşları tarafından değerlendirilebilir (SDB3.1).

ADG.5.2.DBS. 

“Okulum” temasında öğrencilerin dikkatini “Sınıf Yönergeleri” ve “Sınıfta Bulunan Eşyalar” alt temalarında geçen dil bilgisi unsurlarına çekmek için dinleme bölümünde kullan lan şarkı / kayıt, öğrencilere bir kez daha dinletilir veya izletilir. Öğrenciler şarkıyı dinler ken öğretmen hedeflenen ifadelerin olduğu yerlerde durur, ifadeleri vurgulu bir şekilde  tekrar eder ve öğrencilere tekrar ettirir (E3.2). Burada anlamı pekiştirmek için görseller  veya vücut dili kullanılabilir (KB2.2). Bu süreçte dil yapılarının kuralları açıklanmaz, bu ya pıların bağlam içinde doğal olarak fark edilmesi sağlanır (KB2.4, KB2.10).

“Okulum” temasında yer alan okul, sınıf yönergeleri ve sınıfta bulunan eşyalar ile ilgili nes neleri içeren görseller üzerinden eşleştirme etkinliği yapılır. Öğrenciler; dinledikleri cüm leleri doğru görsellerle eşleştirebilir, ilgili nesneleri işaretleyebilir ve hangi ifadenin hangi  görsele ait olduğunu sözlü olarak belirtebilir (KB2.7, KB2.8). Bu etkinlik sayesinde hedef  dil parçaları kuralları bilinmeden fark edilerek ayırt edilir (OB1).

Aynı yapıya sahip cümleler gruplandırılarak tekrar edilir. Öğrenciler sırayla cümleleri ses li olarak söyler, arkadaşlarının tekrarlarını dinler ve birlikte tekrar ederek işitsel farkında lık geliştirir. Bu süreçte benzer dil yapılarının fark edilmesi sağlanır.(E2.5, SDB2.2). Bu te mada öğretmen; öğrencilerden olumlu bir emir cümlesi söylediğinde yeşil kart, olumsuz  bir emir cümlesi söylediğinde ise kırmızı kart göstermelerini isteyerek öğrencilerin konuyu  pekiştirmelerini sağlar (E3.1). Ardından öğrencilerin fark ettiği ve pekiştirdiği bu yapıların  bağlam içinde kullanılmaları sağlanır. Bunun için iletişim temelli aktiviteler veya oyunlar  kullanılır (SDB2.1, D6.1).

Öğrenciler, etkileşimli tahtada gösterilen resimleri inceler ve tahtada karışık olarak veri len cümlelerden uygun olanlarla bu resimleri eşleştirir. Bu dil bilgisini içeren cümleler, be den dili kullanılarak fiziksel olarak canlandırılır. Öğretmen “Sınıfta öğrenci var mı?”, “Senin  defterin nerede?” gibi sorular sorar ve öğrencilerin, soruların cevaplarını işaretlerle gös termesini ister. Öğrenciler sıra arkadaşları ile aynı yapıda cümleler kurarak kısa ve basit  diyaloglar yapabilir. Böylece dili kendiliğinden, doğal ve gerçek şekilde kullanmış; fizik sel olarak canlandırmış ve gerçek iletişim süreçlerine aktarmış olurlar (SDB1.2). Bu akti viteler sonunda öğretmen ve sınıftaki diğer öğrenciler, birbirine yapıcı geri bildirim verir  (D14.2, D16.1).

ADG.5.2.O. 

“Okulum” temasında öğretmen “Sınıf Yönergeleri” ve “Sınıfta Bulunan Eşyalar” alt temaları na dair görseller ve destekleyici ipuçları sunarak öğrencilerin önceki bilgi ve deneyimlerini  harekete geçirir (OB4). Öğrenciler okuma parçasını hızlı bir şekilde tarar ve öğrendikleri  harf, kelime ve dil bilgisi unsurlarını fark etmeye çalışabilir (OB1). Bu unsurlardan bildiklerini  ifade ederler. Ardından öğrencilerin “Parçaya göre sınıfta neler var?” gibi sorularla görsel ler ile içerik arasında ilişki kurmaları sağlanır (KB2.2). Öğrenciler içeriğin konusu hakkında  tahminlerde bulunur (KB2.12).

Öğrenciler kişiler, ifadeler ve nesnelere dikkat ederek görseller yardımıyla tahminlerini  sürdürür (E1.1). Öğretmen, öğrencilerin okuma parçasını veya diyaloğu sessiz ve dikkatli bir şekilde okumalarını ister (E3.2). Alt temaların ve hedef kelimelerin fark edilmesi bekle nir. Öğrenciler tümcelerdeki bilgilere dayanarak basit çıkarımlar yapar (KB2.10). Bunların  doğruluğunu öğretmenin ve akranlarının yardımıyla kontrol eder. Böylece içeriğin konusu  genel olarak algılanır ve basit ve temel ayrıntılar fark edilir (SDB2.1).

Öğrenciler tahminlerini içerik ile karşılaştırarak bunların doğruluğunu kontrol eder  (KB2.7). Metinde yer alan ögeler tablo, şema ve görsel düzenleyiciler aracılığıyla yapılandırılır. Alt temalar ve diğer hedeflenen ögeler belirli bir düzen içinde yerleştirilir (KB2.5).  Bu ögeler basit kategoriler altında sınıflandırılır, benzerlik ve farklılıklar üzerinden karşı laştırmalar yapılır (KB2.14). Bu süreçte öğrencilerin içerikteki yatay ve dikey ilişkileri keş fedebilmesi için rehber sorular sorulur, görseller ve kısa etkinlikler kullanılarak öğrencile rin okuduğunu anlama ve içselleştirmeleri sağlanır (OB1).

Okuma parçası ve diyaloğu okuduktan sonra öğrenciler açık uçlu soruları yanıtlama, cüm le tamamlama, boşluk doldurma gibi alıştırmaları yapabilir. Aynı zamanda öğrenciler keli me ve dil bilgisi ile ilgili bilgilerini pekiştiren çalışmalar yapabilir (E3.1). Öğrenciler fikirlerini  paylaşır, yaptıkları alıştırmalarda hataları varsa bunları düzeltir. Öğretmen en son aşamada  öğrencilerin yaptıkları hatalar üzerine yapıcı geri bildirim verir (SDB1.2, SDB3.1).

ADG.5.2.K. 

“Okulum” temasında öğrenciler önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek için “Sınıf  Yönergeleri” ve “Sınıfta Bulunan Eşyalar” alt temaları ile ilgili hedeflenen ögeleri görseller ve  destekleyici unsurlar vasıtasıyla hatırlar ve mevcut içerikle ilişkilendirir (KB2.2). Ardından  temalar ve hedef kelimeleri içeren kısa konuşma modelleri sunulur. Öğrenciler konuşma  modellerini dinler veya izler, bu içerikleri bireysel veya grup olarak tekrar ederek içeriğe  aşina olur (SDB2.1). Böylece sözlü üretime hazırlık yapmış olurlar.

Öğrenciler önceden verilen modeli taklit ederek yeni bir içerik tasarlar, öğretmenin verdiği geri bildirimler ve destekleyici ögeler yardımıyla hazırladıkları bu yeni içeriği düzenler  (SDB1.2, SDB1.3). Böylece öğrenciler kelime veya cümleleri anlamlı ve doğru bir şekilde  kullanır (KB1). Öğrenciler doğru telaffuz, söylem biçimleri, hedef sözcükler ve dil parça larını seçerek kullanır (D16.1). Bağlama uygun içeriği doğal ve gerçekçi biçimde sunmak  için öğrencilere destek verilir (E3.2). Burada öğrencilerden mesajları dinleyici için basit  ve net olarak ifade etmeleri beklenir. Öğrencilerin hazırlıksız konuşma durumlarında bağ lama uygun ifadeleri hızlı ve doğru biçimde seçerek kullanabilmeleri, hazırlıklı konuşma  durumlarında ise belirledikleri içerikleri düzenleyerek doğal ve anlaşılır biçimde sunabil meleri desteklenir (SDB3.1).

İkili veya küçük grup çalışmaları yapılır (SDB2.2). Öğrenciler temaya ilişkin hedeflenen  ögeleri belirler, bu ögeleri sınıflandırır ve ortak bir sunum hazırlar (D4.1, KB2.5). Böylece  bilgileri yeniden düzenlemiş olur ve bu yeniden yapılandırılmış bilgileri doğru şekilde sözlü  iletişimde kullanır (KB2.14).

Sürecin sonunda öğrencilerin konuşma etkinliklerine ilişkin düşünce, duygu ve deneyim lerini paylaşmaları sağlanır (SDB1.1). Öğrencilerden hangi ifadeleri doğru kullandıklarını,  hangi noktalarda zorlandıklarını ve kendilerini nasıl geliştirebileceklerini ifade etmeleri  beklenir. Bu süreçte yapılan çalışmaların yorumlanması ve anlamlandırılması desteklenir  (E2.4). Öğretmen “Bugün ne öğrendiniz?” gibi sorular sorarak öğrencilerin alt temalara  ilişkin sorulara cevap vermesini sağlar. Öğretmen ile akranlar süreç içinde ve süreçten  sonra geri bildirim verir, fikirlerini paylaşır (D14.2).

ADG.5.2.Y.  

“Okulum” temasında öğrenciler önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek için “Sınıf  Yönergeleri” ve “Sınıfta Bulunan Eşyalar” alt temaları ile ilgili hedeflenen ögeleri görseller ile  destekleyici unsurlar vasıtasıyla hatırlar ve mevcut içerikle ilişkilendirir (KB2.2). Öğretmen, öğrencilere yazmaları istenen görevin tam olarak ne olduğunu net bir dille anlatır (E3.2).  Öğrencilerden yazılması istenen cümle veya parçaya benzeyen bir modeli incelemeleri is tenir. Öğrenciler bu metinleri taklit ederek benzer içerikleri yeniden yazar (SDB1.2).

Daha sonra öğrenciler hazırlıksız yazma etkinlikleriyle model metinleri örnek alarak kısa  cümleler veya metinler oluşturur (KB1). Yazma sürecinde öğrenciler, verilen yazma türü ne uygun basit kelimeleri ve dil yapılarını seçerek kullanır (D16.1). Süreçte rehberlik, örnek  metinler ve kısa yazma etkinlikleriyle öğrencilerin yazılı anlatım becerileri desteklenir. Bu  aktivite sırasında öğretmen öğrencilerin yapısal özelliklere, söylem biçimlerine ve nokta lama işaretlerine yazma türüne uygun olarak dikkat etmelerini sağlar. Yazma görevinin  sonunda öğrenciler, temaya uygun basit mesajları iletmiş olur (SDB1.3).

Öğrenciler bu modele bakarak çalışma yaptıktan sonra bilgilerin benzerlerini farklı bağ lamlarda bireysel olarak yeniden düzenleyerek kullandıkları özgün bir ürün ortaya çıkarır  (SDB1.1). Bu yapılandırılmış bilgileri içeren ürün, yazılı iletişime uygun olmalıdır. Ardından  yazılı içeriklerin farklı bağlamlarda yeniden düzenlenmesi sağlanır. Yazılan ifadeler değiş tirilerek okul, sınıf yönergeleri, sınıfta bulunan eşyalar gibi hedeflenen ögeler tanımlanır  ve metinler genişletilebilir (D3.1). Bu süreçte yazılı bilgilerin yeniden yapılandırılması ve  paylaşılması desteklenir (SDB2.1). Öğrencilerin yazdıkları metinleri arkadaşlarıyla payla şabilmeleri ve yazılı iletişim kurabilmeleri sağlanır (E2.4).

Küçük grup çalışmaları yapılır. Grup içinde yazılan metinler paylaşılabilir, birlikte gözden  geçirilebilir ve ortak metinler oluşturulabilir (SDB2.2, D4.1, D20.2).

Yazma sürecinin bu aşamasında öğrenciler bilgi, deneyim, duygu ve düşüncelerini birey sel olarak aktararak poster, mesaj, şarkı gibi pratik, otantik ve yaş seviyelerine uygun  çeşitli özgün ürünler ortaya koyabilir (E2.5, D5.2). Hazırlanan bu ürünler akranlarla pay laşılarak sınıf içi karşılıklı aktarımlar yapılır ve ortaya çıkan ürünlere ilişkin kapsamlı bir  değerlendirme gerçekleştirilir. Öğretmen, öğrencilere “Bugün ne öğrendiniz?” sorusunu  yönelterek öğrencilerin düşüncelerini ifade edebilmelerini sağlar. Yazılan metinler göz den geçirilerek güçlü yönler ve geliştirilmesi gereken noktalar belirlenirken bu değerlen dirmelerin sınıf ortamında paylaşılması ve karşılıklı geri bildirimlerde bulunulması sağlanır  (D16.3). Öğretmen yazma süreci ve ürün hakkında yapıcı geri bildirimler verir (SDB3.1).

Performans görevi olarak öğrencilerden temada öğrendikleri okul ve sınıf ile ilgili hedef lenen kelimeleri kullanarak bir poster hazırlamaları istenebilir. Öğrencilerden posterde bir  sınıf resmi çizmeleri veya hazır bir sınıf resmi kullanarak kısa bir sunum yapmaları istenebi lir. Sınıf resminden oklar çıkararak temada hedeflenen kelimeleri içeren cümleler yazma ları istenebilir. Bu performans görevinde hedeflenen, hedef sözcüklerin doğru ve bağlama  uygun kullanımı, temel dil bilgisi yapılarının işlevsel biçimde kullanımı, yazılı ve /veya sözlü  anlatımın anlaşılırlığı, iletişim amacına uygun ifade kullanımı ile göreve katılım, çaba, süreç  içindeki ilerleme gibi ölçütleri içeren analitik / bütüncül dereceli puanlama anahtarı veya  gözlem formu ile değerlendirilebilir. Performans görevleri sürecinde öğrencilerin sürece  daha aktif katılım göstermelerini desteklemek amacıyla öz değerlendirme veya akran de ğerlendirme formlarına da yer verilebilir.

 

Zenginleştirme

 1. Etkinlik: Emir İfadelerini Hareketlerle Anlatma

Öğrencilerin "Sınıf Yönergeleri" alt temasında geçen emir cümlelerinin olumsuz hâllerini  kapsayan Къамыкӏо, умытх, емыдж, умытӏыс, ӏумых, фэмышӏ, имыкӏ, къимыхь,  умыгущыӏэ ifadelerini, beden dillerini kullanarak sınıftaki diğer öğrencilere anlatmala rı istenebilir. Bu aktivitede hedeflenen yapıları kavramış olan öğrencilerden, becerilerini  daha fazla geliştirmesi için "- Мы" eki ile olumsuz emir ve istek ifadeleri oluşturması iste nebilir. Burada öğrencilere destek olmak amacıyla, "- Мы" ekinin eylem kelimesinin kö küne geldiğine dikkat çekilir.

2. Etkinlik: Sınıf Eşyaları Hakkında Görsel Destekli Sunum

Öğretmen öğrencilerden hem hedeflenen kelime ve dil bilgisi yapılarını hem de bunları  geliştirebilecek daha zor yapıları görebileceği, örnekteki gibi bir sunum yapmalarını iste yebilir: Мыр сикъалэм. Ащ ышъо плъыжьы. Мы къалэмкӏэ сэтхэ, сурэт сэшӏы. Мы  къэлэмыр бэу сикӏас сыда пӏомэ плъыжьыри сикӏас. Мыр анахь сикӏасэрэ  тхылъэу Сиадыгабз. Мы тхылъым итхакӏо ыцӏэр Тамбый Джантыгъ. Тамбый,  ӏэкӏыб къаралхэм ащыпсэурэ адыгэхэм апае Мы тхылъыр ытхыгъ. Ситатэ  мы тхылъкӏэ еджэныр тхэныр зегъэшӏагъ. Öğrenci görseller ve destekleyici unsurlar kullanarak bu sunumu sınıf arkadaşları ile pay laşabilir. Öğretmen hem süreç içinde hem de süreçten sonra zenginleştirme sürecinin  sonuçlarını gözlemler.

Destekleme

1. Etkinlik: Kartları Sınıflandırma ve Eşleştirme

Öğrencilere sınıfta kullanılan eşyaları gösteren iki farklı kategoride kartlar dağıtılabilir.  Öğrenciler bu kartları sınıflandırabilir ve doğru kelimelerle eşleştirebilir. Böylece yazma  konusunda desteğe ihtiyacı olan öğrencilerin hedef dildeki kelimeleri daha anlaşılır şekil de pratik yapmaları sağlanmış olur. 

2. Etkinlik: Eksik Harfleri Tamamlama

Öğrenciler, temada hedeflenen bütün kelimeleri yazmak yerine tahtada verilen resimle rin altına, içinde bazı harflerin eksik bırakıldığı kelimeleri tamamlama alıştırması yapabi lir (еджапӏэ, еджакӏо, кӏэлэегъэдж, тхылъ,  дэфтэр, къэлэм, къалэмылъ, пхъэ,  дерс, щагу, тегъэкӏ, къэлэмыпс). Kelimeler tamamlandıktan sonra öğrencilerden bu  sesleri ve kelimeleri seslendirmeleri istenebilir.

Güncelleme tarihi: 25.09.2026