T.C. MİLLÎ EĞİTİM
BAKANLIĞI

Yaşayan Dil ve Lehçeler Dersi (Adigece) 5.Sınıf

1. Tema: Evim

Alt Temalar: Selamlaşma, Aile Üyeleri, Evde Bulunan Eşyalar

Bu tema, öğrencilerin Adigece ile tanışmalarını, dile ilişkin temel bilgi ve becerileri edinmelerini amaçlamaktadır. Tema kapsamında öğrenciler; selamlaşma, aile üyeleri, evde bulunan eşyalar gibi günlük yaşamdan seçilen bağlamlar aracılığıyla temel iletişim ifadeleriyle tanışır. Aynı zamanda Adige alfabesinin 1. grup harf ve işaretlerini öğrenerek bunları basit sözcük ve ifadelerde kullanmaya yönelik çalışmalar gerçekleştirir. Böylece öğrencilerin temel dil yapılarını günlük yaşamla ilişkilendirerek kullanmaları desteklenirken sonraki temalarda ele alınacak dil yapılarına ve alfabe çalışmalarına yönelik bir temel oluşturmaları amaçlanmaktadır.
Ders Saati
18
Alan Becerileri

YDAB1. Dinleme / İzleme-Anlamlandırma, YDDB3. Sesletim Seçme-Kullanma, YDDB2.  Sözcük Seçme-Kullanma, YDDB1. Dil Bilgisi Seçme-Kullanma, YDAB2. Okuma-Anlamlan dırma, YDAB3. Konuşma-Anlatma, YDAB4. Yazma-Anlatma

Eğilimler

E1.1. Merak, E2.2. Sorumluluk, E2.4. Güven, E2.5. Oyunseverlik, E3.1. Muhakeme, E3.2.  Odaklanma

Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerileri

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme),  SDB1.3. Kendine Uyarlama (Öz Yansıtma), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB3.1. Uyum

Değerler

D2. Aile Bütünlüğü, D4. Dostluk, D14. Saygı, D15. Sevgi, D16. Sorumluluk, D20. Yardım severlik  

Okuryazarlık Becerileri

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık

Disiplinler Arası İlişkiler
Beden Eğitimi ve Spor, Bilişim Teknolojileri ve Yazılım, Fen Bilimleri, Görsel Sanatlar, İn gilizce, Müzik, Sosyal Bilgiler, Türkçe
Beceriler Arası İlişkiler
KB1. Temel Beceriler, KB2.2. Gözlemleme, KB2.4. Çözümleme, KB2.5. Sınıflandırma, KB2.7. Karşılaştırma, KB2.8. Sorgulama, KB2.10. Çıkarım Yapma, KB2.11. Gözleme Da yalı Tahmin Etme, KB2.12. Mevcut Bilgiye / Veriye Dayalı Tahmin Etme, KB2.14. Yorum lama
Öğrenme Çıktıları ve Süreç Bileşenleri

ADG.5.1.D. “Evim” temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadeleri dinleyebil me / izleyebilme – anlamlandırabilme

a) Temaya ilişkin ön bilgi ve deneyimlerini harekete geçirerek dinleme / izleme ye hazırlık yapar.

b) Temaya ilişkin temel bilgileri, ipucunu ve ayrıntıları dikkate alarak bir araya  getirir.

c) Temayı temel ayrıntılar ve ipuçlarından hareketle anlamlandırır.

ç) Temaya ilişkin anlayışını bireysel ve etkileşimli şekilde yansıtır.

ADG.5.1.SES.  “Evim” temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelere uygun  sesletimi seçebilme ve kullanabilme

Temaya uygun sesletimi seçerek doğal, otantik ve otomatik bir şekilde kullanır.

ADG.5.1.SÖS.  “Evim” temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelere uygun  sözcük seçebilme ve kullanabilme

Temaya uygun sözcükleri seçerek doğal, otantik ve otomatik bir şekilde kullanır.

ADG.5.1.DBS.  “Evim” temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelere uygun  dil bilgisi seçebilme ve kullanabilme

Temaya uygun dil bilgisi yapılarını seçerek doğal, otantik ve otomatik bir şekilde kullanır.

ADG.5.1.O. “Evim” temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadeleri okuyabilme-anlamlandırabilme

a) Temaya ilişkin ön bilgi ve deneyimlerini harekete geçirerek okumaya hazırlık  yapar.

b) Temaya ilişkin temel bilgileri, ipucunu ve ayrıntıları dikkate alarak bir araya  getirir.

c) Temaya ilişkin temel bilgileri, ipucunu ve ayrıntıları dikkate alarak anlamlandırır.

ç) Temaya ilişkin anlayışını bireysel ve etkileşimli şekilde yansıtır.

ADG.5.1.K. “Evim” temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelerle konuşabilme-anlatabilme

a) Temaya ilişkin ön bilgi ve deneyimlerini harekete geçirerek konuşmaya hazırlık yapar. 

b) Konuşma modelindeki temaya ilişkin sözcükleri, ifadeleri, dil yapılarını gözlemleyerek taklit eder ve tekrarlar. 

c) Konuşma modelindeki temaya ilişkin sözcükleri, ifadeleri, dil yapılarını kullanarak taklit yoluyla sözlü içerik oluşturur. 

ç) Temaya ilişkin iletişim sürecini dikkate alarak konuşmanın içeriğini yapılan dırır ve uygulamaya geçirir.

d) Temaya ilişkin iletişim sürecini dikkate alarak sözlü içeriği yeniden yapılandırır ve iletişim kurar.

e) Temaya ilişkin konuşma sürecini bireysel ve etkileşimli şekilde yansıtır. 

ADG.5.1.Y. “Evim” temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelerle yazabilme-anlatabilme

a) Temaya ilişkin ön bilgilerini ve deneyimlerini harekete geçirerek yazmaya hazırlık yapar. 

b) Yazma modelindeki temaya ilişkin sözcükleri, ifadeleri, dil yapılarını inceleyerek modelden kopyalar. 

c) Yazma modelindeki temaya ilişkin sözcükleri, ifadeleri, dil yapılarını kullana rak yazılı içerik oluşturur. 

ç) Temaya ilişkin yazma sürecini dikkate alarak yazma içeriğini yapılandırır ve  uygulamaya geçirir. 

d) Temaya ilişkin yazma sürecini dikkate alarak yazma içeriğini yeniden yapılandırır ve iletişim kurar. 

e) Temaya ilişkin yazma sürecini bireysel ve etkileşimli şekilde yansıtır.

İçerik Çerçevesi

 Tema: СИУНЭ

Alt Temalar 

Сэлам

Сиунагъо Исхэр

Сиунэ Ит Пкъыгъохэр

İşlevsel Cümle Yapıları

Selamlaşma: Сэлам. Мыр сэры. Мыр хэт? 

Kendini Tanıtma ve Aile Üyeleri: Мыр синанэ. Ар ситатэ. Мор ситэтэжъ Мыр  уинэнэжъа? Ары ар синэнэжъ.

Ev Eşyaları: Мыр сыд? Ар ӏанэ. Ар сыд? Ар матэ. Мор уна? Ар унэп, ар тхылъ.  Ар лэныста? Ар лэныстэп, ар сурэт.

Basit Soru Sorma ve Cevap Verme  Данэ: Мыр хэт?  Мурат: Мыр синанэ. Аслъан: Мыр сыд? Мурат: Ар матэ. Адам: Мор уна?  Данэ: Ар унэп.

Hedef Dil Bilgisi Yapıları 

1. Къэзгъэлъагъорэ Цӏэпапкӏэхэр (İsmin Yerine Geçen İfadeler): мыр, ар, мор

2. Упчӏэ Ыкӏи Мыдэныгъэ Шъуашэхэр (Soru ve Olumsuzluk Biçimleri): Мор уна?,  Ар унэп.

3. Зие Шъуашэхэр (Sahiplik (İyelik) Biçimleri): уинанэ, итатэ, синанэ 4. Упчӏэ Цӏэпапкӏэхэр (Soru İfadeleri): Мыр хэт?, Мор сыд?

Sesletim 

1. Hedeflenen 1. Grup Sesler: а-ы-е-э-о-у-и-я-м-р-т-н-с-л-лъ-х-п-жъ-д

2. Hedeflenen 1. Gruptaki İşaret: -ӏ 

3. Farklı Seslerin Sesletimi ve Telaffuzu: ы-э-у-и-я-р-н-с-л-лъ-х-п-жъ-д 

4. Vurgu ve Tonlama: Basit cümlelerde soru ve olumsuz ifadelerde tonlamayı ayırt  edebilme: Мор уна?, Ар унэп.

5. Tekrar ve Taklit Yoluyla Otomatikleştirme: Kısa diyalog ve sözlük örneklerinin doğru  sesletimle tekrarı. Basit cümle ve kelimelerin farklı bağlamlarda doğal telaffuzla kullanımı.

6. Sesletim ve Yazım İlişkisi: Sözcükleri doğru okuyup yazarken ses–harf eşleşmesini fark  etme.

Kelimeler 

Сэлам, нанэ, татэ, тэтэжъ, нэнэжъ, матэ, унэ, тхылъ, лэныст, сурэт, телефон,  пыты, ныо

Anahtar Kavramlar

aile, ev eşyaları, selamlaşma, tanışma, iletişim

Öğrenme Kanıtları (Ölçme ve Değerlendirme)

Bu temada öğrenme çıktıları; çalışma kâğıtları, kısa yazma ve konuşma uygulamaları,  kontrol listeleri, gözlem formları, kelime ilişkilendirme ve kümeleme etkinlikleri, perfor mans görevleri, öğrenme duvarı veya bülten panosu çalışmaları ile değerlendirilebilir.

1. Performans Görevi: Alfabe Çalışması

Öğrencilerin hedeflenen sesleri ifade eden harflerin yazımını tekrar etmesi için Kiril te melli Adige alfabesi çalışması yapılabilir. Öğrencilerden hedeflenen 19 harf ve 1 işaret ile  ilgili bir çalışma kâğıdı hazırlamaları istenebilir. Çalışma kâğıdında bu harfler ve işaretin  sıralı bir şekilde olması istenebilir. Öğrencilerin hazırladığı örnek harflerin yanına yazma  çalışması yapmaları istenebilir. Bu etkinlik tamamlandıktan sonra öğrencilerden ikinci  bir çalışma kâğıdı hazırlamaları istenebilir. İkinci çalışma kâğıdında öğrencilerden hazır ladıkları çalışma kâğıdına bu sefer harfler değil hedef kelimeler ile ilgili yazma çalışması  yapmaları beklenmektedir. Performans görevi; teslim zamanı, doğruluk, göreve katılım,  çaba, süreç içindeki ilerleme ve düzen ölçütlerine göre değerlendirilebilir. Değerlendir me aracı olarak analitik / bütüncül dereceli puanlama anahtarı veya gözlem formu kul lanılabilir. Öğrencilere performans görevi incelendikten sonra geri bildirim verilir ve öğ rencilerin duygu ve düşüncelerini paylaşmaları istenebilir.

2. Performans Görevi: Soyağacı Hazırlama

Öğrencilerden temada öğrendikleri aile bireyleri ile ilgili hedeflenen kelimeleri kullana rak görsellerle desteklenecek şekilde soyağacı hazırlamaları istenebilir. Ayrıca bu so yağacı ile kısa bir sunum yapmaları istenebilir. Bu performans görevinde hedeflenen  hedef sözcüklerin doğru ve bağlama uygun kullanımı, temel dil bilgisi yapılarının işlev sel biçimde kullanımı, yazılı ve / veya sözlü anlatımın anlaşılırlığı, iletişim amacına uy gun ifade kullanımı ile göreve katılım, çaba, süreç içindeki ilerleme gibi ölçütleri içeren  analitik / bütüncül dereceli puanlama anahtarı veya gözlem formu ile değerlendirme  yapılabilir. Performans görevleri sürecinde öğrencilerin sürece daha aktif katılım gös termelerini desteklemek amacıyla öz değerlendirme veya akran değerlendirme form larına da yer verilebilir.

Temel Kabuller

Öğrencilerin Kiril temelli Adige alfabesiyle ilk defa karşılaştıkları ve bu yeni alfabenin Türk  alfabesiyle benzerlik ile farklılıklarını fark edecekleri varsayılır. Bu temada aile bireylerini  tanıyacakları ve günlük yaşamda kullanabilecekleri bazı temel sözcüklere aşina olacak ları kabul edilir. Ancak öğrencilerin Kiril temelli Adige alfabesine aşina olmadıkları ve bu  konuda hazırbulunuşluklarının olmadığı kabul edilir.  Tema, dilin sadece bir iletişim aracı olmadığını aynı zamanda kültürü ve kimliği taşıyan bir değer olduğunu kabul eder. Öğrencilerin etkin katılımı ve aktif öğrenmesi, temanın  bir diğer temel kabulüdür. 

Ön Değerlendirme Süreci

“Evim” teması ön değerlendirme sürecinde öğrencilerin temaya ilişkin ön bilgileri çeşitli  etkinliklerle gözlemlenebilir. Bu süreçte öğrencilerin çevrelerini tanıma, kendilerini ve  ailelerini tanıtmaya yönelik mevcut bilgi ve deneyimleri incelenebilir. Görseller, kısa vi deolar, kavram kartları gibi materyaller kullanılarak öğrencilerin hazırbulunuşluk düzey leri hakkında fikir edinilebilir. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda öğrencilerin ihtiyaçları  dikkate alınarak ders sürecinde kullanılacak öğrenme materyalleri gerektiğinde yeniden  düzenlenebilir.

Köprü Kurma

Öğretim sürecinin başlangıcında öğrencilerin ön öğrenmelerini harekete geçirmek ama cıyla görsel, işitsel veya çoklu ortam materyallerinden yararlanılabilir. Bu materyaller ara cılığıyla öğrencilerin hedeflenen kelime, ifade ve dil yapılarına dikkatleri çekilebilir gözlem  yapmaları, tahminlerde bulunmaları ve önceki öğrenmelerinden hareketle yeni öğrenme leri anlamlandırmaları desteklenebilir. Süreç boyunca öğrencilerin merak duygularını hare kete geçirecek ve öğrenmeye aktif katılımlarını destekleyecek uygulamalara yer verilebilir.  Öğrencilerin günlük yaşam deneyimleri ile yeni öğrenmeleri arasında ilişki kurmalarına  fırsat sunulabilir. Böylece öğrencilerin yeni bilgileri önceki öğrenmeleriyle ilişkilendirme leri, dili anlamlı bağlamlarda değerlendirmeleri ve öğrenme sürecine etkin katılım gös termeleri desteklenebilir. Bu süreç, öğrencilerin yeni bilgileri önceki bilgi ve deneyimle riyle ilişkilendirerek öğrenmelerini anlamlı hâle getirmelerine katkı sağlayabilir.

Öğrenme-Öğretme Uygulamaları

ADG.5.1.D. 

Öğrencilerin önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek amacıyla “Evim” teması nın “Selamlaşma”, “Aile Üyeleri” ve “Evde Bulunan Eşyalar” adlı alt temalarını yansıtan  görseller sınıf ortamına getirilir veya etkileşimli tahta üzerinden sunulur (E1.1, OB2,  OB4). Ardından “Senin evinde hangi eşyalar var?”, “Bu kim?” gibi sorularla görseller ile içerik arasında ilişki kurmaları sağlanır (KB2.8). Öğrenciler bu görseller hakkında konuşur  ve ev ortamına ilişkin yaşantılarını hatırlar. Bu süreçte önceki bilgi ve deneyimlerin etkin  hâle getirilmesi hedeflenir. Sunulan görsel ve işitsel ipuçları ile öğrencilerin önceki bilgi  ve deneyimleri arasında basit ve somut ilişkileri fark edebilmeleri sağlanır (E3.1, KB2.10).

Dinleme / izleme içeriğine ait kısa ön izleme görselleri, anahtar ipuçları veya sessiz kesit ler sunularak içeriğin konusu; içerikte yer alabilecek kişiler, mekânlar, eşyalar ve temel  ifadelere ilişkin tahminlerde bulunulması istenir. Böylece önceki bilgi ve deneyimlere da yalı tahminler oluşturulması sağlanır (KB2.11, KB2.12). Ardından “Evim” temasına uygun,  sosyal etkileşim durumları içeren kısa bir şarkı / kayıt dinletilir veya izletilir. Bu süreçte  içeriğin genel konusunun bütüncül olarak algılanması beklenir (E3.2).

Dinleme / izleme sonrasında içerikte yer alan kişi, mekân, eşya ve temel ifadeler; gör seller, kartlar ve eşleştirme etkinlikleri aracılığıyla yeniden sunulur. Bu sayede içerikteki  somut, basit ve temel bileşenlerin tanınması sağlanır (KB2.2). Dinleme / izleme sürecinin  ardından başlangıçta oluşturulan tahminlerin gözden geçirilmesi ve doğruluğunun kont rol edilmesi sağlanır (E3.1, KB2.4). İçerikte yer alan ögeler (kişiler, mekânlar, eşyalar, ifa deler); tablo, şema, pano gibi görsel düzenleyiciler aracılığıyla yapılandırılır ve bu bileşen lerin bütün içinde konumlandırılması sağlanır (KB2.5, KB2.7). İçerikteki unsurların basit  kategoriler altında sınıflandırılması sağlanır (kişiler, mekânlar, eşyalar, ifadeler). Bu un surlar arasında temel ve basit karşılaştırmalar yapılması desteklenir (KB2.7). Ayrıca kişi mekân, eşya–mekân, ifade–durum ilişkileri gibi somut, basit yatay ve dikey ilişkilerin ta nınması sağlanır (KB2.8). Son aşamada içeriğin, öğrencilerin kendi yaşam deneyimleriyle  ilişkilendirilmesi sağlanarak bireysel olarak içselleştirilmesi desteklenir (SDB1.1).

Dinleme / izleme ve anlamlandırma sürecine ilişkin düşünce, duygu ve deneyimlerin basit  ifadelerle paylaşılması istenir (SDB2.1). Gönüllü öğrenciler tarafından sınıf içi paylaşımlar  yapılabilir (E2.4). Ardından ikili veya küçük grup çalışmaları gerçekleştirilerek öğrenciler  ne anladıklarını, hangi unsurları fark ettiklerini ve sürece ilişkin görüşlerini karşılıklı olarak  paylaşabilir (SDB2.2). Bu süreçte basit geri bildirimlerde bulunulması desteklenir (D14.2,  D15.1). Son aşamada öğretmen “Bugün ne öğrendin?” sorusunu yöneltir. Etkileşim süre ci yönlendirilir, öğrencilerin aktif katılımı teşvik edilir ve iş birliğine dayalı yansıtma süreci  yapılandırılır (SDB1.3).

ADG.5.1.SES. 

“Evim” temasına yönelik sesletim seçme–kullanma süreci “Selamlaşma”, “Aile Üyeleri” ve  “Evde Bulunan Eşyalar” alt temalarını yansıtan görsellerin getirilmesiyle başlatılır (OB4). “Evim” temasında öğretmen öğrencilere sesletim kısmında hedeflenen sesleri fark ettir mek için seslerin vurgulandığı bir kaydı dinletir veya izletir. Öğretmen, hedeflenen seslere  vurgu yaparak öğrencilerin bu seslere dikkat etmelerini ister (E3.2). Dinleme sonrasında  duyulan sesler sınıfça tekrar edilir ve hangi seslerin duyulduğu belirlenir. Burada Türkçe  ile benzeyen sesler veya yansımalar kullanılabilir (E1.1).

Öğrenciler, öğretmen rehberliğinde  bu sesletim unsurlarını ve hedef sesleri özellikle hedef  kelimelerin içinde kullanarak tekrar edebilir ve doğru telaffuzlarını pekiştirir (KB1). Öğren ciler hedef sesleri hedef sözcükler içinde önce bireysel olarak sonra toplu bir şekilde doğru  sesletimle ifade eder ve bu etkinlik, işitsel doğruluğu pekiştirir (KB2.4).

Öğrenciler farklı konuşma örneklerinde aynı sesletim özelliklerini duyduklarında bunları  tanımaya çalışır (KB2.2). Birinci grupta hedeflenen sesleri tanımaya yönelik olarak öğrencilerle doğru sesleri duyduklarında yeşil, yanlış sesi duyduklarında ise kırmızı kartı kullandıkları bir kart oyunu oynanabilir (E2.5). Bu süreçte sözcüklerin doğal kullanımına dair  aşinalık kazandırılır.

Öğretmen hedef sesleri doğru şekilde telaffuz eder ve öğrencilerden bu sesleri doğru  bir şekilde taklit etmelerini ister. Öğretmen etkileşimli tahtada hedef seslerin bulunduğu  ve bulunmadığı kelimelere ait görselleri açar. Ardından öğrencilerle, bu kelimelerde he def seslerin bulunup bulunmadığına ilişkin sözlü alıştırmalar yapar (OB4). Öğretmen, bu  görsellere dayanarak kelimeleri veya harfleri hedef seslere vurgu yaparak okur ve öğren cilerden bunları tekrar etmesini ister. Böylece öğrenciler bu seslere kendileri karar vere rek onları doğru, gerçek ve tabii bir şekilde kullanır; harfleri sırasıyla doğru olarak tanır  ve söyler. Bunun ardından değerlendirme süreci için öğrencilerin sınıf içerisinde harfleri  okumaları veya evde sesletimi kayıt altına almaları istenebilir (E2.2, D16.1). Bu kayıtlar sı nıfta paylaşılabilir; kayda öğrencinin kendisi, sınıf arkadaşları ve öğretmen yapıcı geri bil dirim verir (D14.2).

ADG.5.1.SÖS. 

“Evim” temasına yönelik sözcük seçme–kullanma süreci, “Selamlaşma”, “Aile Üyeleri” ve  “Evde Bulunan Eşyalar” alt temalarının ve hedef kelimelerin yer aldığı görsellerin ve kısa  diyalogların sunulmasıyla başlatılır (OB1, OB2). Öğrenciler dinleme ve sesletim bölümün de yaptıkları tahminleri hatırlar. Dinledikleri şarkının yazılı hâlini hızlı bir şekilde tarar ve  görsel kaynaklar kullanarak daha önce öğrendikleri harfleri seçmeye çalışır (KB2.2). Öğrendikleri harfleri işaretleyebilir. Öğrenciler bu içerikleri dinler ve izler, hedef sözcükleri  bütünsel olarak duyar ve görür.

Sınıfça tekrar etkinliği yapılır. Özellikle hedef sesleri içeren kelimeler, doğru sesletimle hep birlikte söylenir. Bu süreçte sözcüklerin doğal kullanımına aşinalık kazandırılır  (SDB2.1).

Öğrenciler şarkının / kaydın  yazılı hâlini tekrar inceler ve görsel kaynaklar kullanarak bil medikleri kelimelerin anlamlarını tahmin etmeye çalışır (KB2.11). Öğretmen tahtada iki  liste hazırlar; listelerden bir tanesi temada hedeflenen kelimelerden, diğeri ise ikincil  kelimelerden oluşur. Öğrenciler hedeflenen kelimeler listesindeki unsurları görsel ipuç larından yararlanarak anlamlandırmaya çalışır (KB2.4, KB2.5). Böylece sözcüklerin kulla nım bağlamı algılanır (E3.1).

Gerçek veya görsel unsurlar, kelime anlamlarını pekiştirmek için kullanılır. Öğretmen he def kelime duyulduğunda ona eşlik eden bir görsel gösterir (OB4). Kelime tekrarı için interaktif oyun veya uygulamalar kullanılabilir (OB2). Hedeflenen kelimeler bu süreçte algı landıktan sonra öğrenciler hedef sözcükleri doğal bir biçimde kullanmak için etkileşimli  tahtada gösterilen görselleri inceler. Öğrenciler bu görsellere bakarak karışık olarak ve rilmiş kelimelerden o görsel ile eşleşeni bulabilir (KB2.7). Öğrenciler sıra arkadaşlarıyla  iletişim sürecine geçerek görsellerde verilen hedef sözcüklerden seçim yapıp basit bir  soru-cevap alıştırması yapabilir (SDB2.1, D4.1). Değerlendirme için görsel temelli sınıflandırma aktiviteleri kullanılabilir. Öğrenciler keli melere denk gelen çizimler yapabilir. Bu aktiviteler ve çizimler sınıf içerisinde kendileri ve  arkadaşları tarafından değerlendirilebilir (SDB3.1).

ADG.5.1.DBS. 

“Evim” temasında öğrencilerin dikkatini “Selamlaşma”, “Aile Üyeleri” ve “Evde Bulunan Eş yalar” alt temalarında geçen dil bilgisi unsurlarına çekmek için dinleme bölümünde kulla nılan şarkı / kayıt, öğrencilere bir kez daha dinletilir veya izletilir. Öğrenciler şarkıyı dinler ken öğretmen hedeflenen ifadelerin olduğu yerlerde durur, ifadeleri vurgulu bir şekilde  tekrar eder ve öğrencilere tekrar ettirir (E3.2). Burada anlamı pekiştirmek için görseller  veya vücut dili kullanılabilir (KB2.2). Bu süreçte dil yapılarının kuralları açıklanmaz, bu ya pıların bağlam içinde doğal olarak fark edilmesi sağlanır (KB2.4, KB2.10).

“Evim” temasında yer alan selamlaşma, evdeki eşyalar ve aile bireyleriyle ilgili nesnele ri içeren görseller üzerinden eşleştirme etkinliği yapılır. Öğrenciler dinledikleri cümleleri  doğru görsellerle eşleştirebilir, ilgili nesneleri işaretleyebilir ve hangi ifadenin hangi gör sele ait olduğunu sözlü olarak belirtebilir (KB2.7, KB2.8). Bu etkinlik sayesinde hedef dil  parçaları kuralları bilinmeden fark edilerek ayırt edilir (OB1).

Aynı yapıya sahip cümleler gruplandırılarak tekrar edilir. Öğrenciler sırayla cümleleri sesli  olarak söyler, arkadaşlarının tekrarlarını dinler ve birlikte tekrar ederek işitsel farkındalık  geliştirir. Bu süreçte benzer dil yapılarının fark edilmesi sağlanır  (E2.5, SDB2.2). Bu tema da öğretmen öğrencilerden olumlu bir cümle söylediğinde yeşil kart, olumsuz bir cümle  söylediğinde ise kırmızı kart göstermelerini isteyerek öğrencilerin konuyu pekiştirmeleri ni sağlar (E3.1). Ardından öğrencilerin fark ettiği ve pekiştirdiği bu yapıların bağlam içinde  kullanılması sağlanır. Bunun için iletişim temelli aktiviteler veya oyunlar kullanılır (SDB2.1).

Öğrenciler etkileşimli tahtada gösterilen resimleri inceler ve tahtada karışık olarak verilen  cümlelerden uygun olanlarla bu resimleri eşleştirir. Bu dil bilgisini içeren cümleler, beden  dili kullanılarak fiziksel olarak canlandırılır. Öğretmen “Görseldeki bu kişi kim?”, “Bu makas  mı?” gibi sorular sorar ve öğrencilerin, soruların cevaplarını işaretlerle göstermesini ister.  Öğrenciler sıra arkadaşları ile aynı yapıda cümleler kurarak kısa ve basit diyaloglar yapa bilir. Böylece dili kendiliğinden, doğal ve gerçek şekilde kullanmış; fiziksel olarak canlan dırmış ve gerçek iletişim süreçlerine aktarmış olurlar (SDB1.2). Bu aktiviteler sonunda  öğretmen ve sınıftaki diğer öğrenciler, birbirine yapıcı geri bildirim verir (D14.2, D16.1).

ADG.5.1.O.

"Evim" temasında öğretmen “Selamlaşma”, “Aile Üyeleri” ve “Evde Bulunan Eşyalar” alt te malarına dair görseller ve destekleyici ipuçları sunarak öğrencilerin önceki bilgi ve de neyimlerini harekete geçirir (OB4). Öğrenciler okuma parçasını hızlı bir şekilde tarar ve  öğrendikleri harf, kelime ve dil bilgisi unsurlarını fark etmeye çalışır (OB1). Bu unsurlardan  bildiklerini ifade eder. Ardından öğrencilerin “Parçadaki kişiler kim?”, “Parçada hangi eşya lar var?” gibi sorularla görseller ile içerik arasında ilişki kurmaları sağlanır (KB2.2). Öğren ciler içeriğin konusu hakkında tahminlerde bulunur (KB2.12).

Öğrenciler kişiler, ifadeler ve nesnelere dikkat ederek görseller yardımıyla tahminlerini  sürdürür (E1.1). Öğretmen, öğrencilerin okuma parçasını veya diyaloğu sessiz ve dikkatli  bir şekilde okumalarını ister (E3.2). Alt temaların ve hedef kelimelerin fark edilmesi bekle nir. Öğrenciler tümcelerdeki bilgilere dayanarak basit çıkarımlar yapar (KB2.10). Bunların  doğruluğunu öğretmenin ve akranlarının yardımıyla kontrol eder. Böylece içeriğin konusu  genel olarak algılanır ve basit ve temel ayrıntılar fark edilir (SDB2.1).

Öğrenciler tahminlerini içerik ile karşılaştırarak bunların doğruluğunu kontrol eder  (KB2.7). Metinde yer alan ögeler tablo, şema ve görsel düzenleyiciler aracılığıyla yapılan dırılır. Alt temalar ve diğer hedeflenen ögeler belirli bir düzen içinde yerleştirilir (KB2.5).  Bu ögeler basit kategoriler altında sınıflandırılır, benzerlik ve farklılıklar üzerinden karşı laştırmalar yapılır (KB2.14). Bu süreçte öğrencilerin içerikteki yatay ve dikey ilişkileri keşfedebilmesi için rehber sorular sorulur, görseller ve kısa etkinlikler kullanılarak öğrencile rin okuduğunu anlama ve içselleştirmeleri sağlanır (OB1).

Okuma parçası ve diyaloğu okuduktan sonra öğrenciler açık uçlu soruları yanıtlama, cüm le tamamlama, boşluk doldurma gibi alıştırmaları yapabilir. Aynı zamanda öğrenciler keli me ve dil bilgisi ile ilgili bilgilerini pekiştiren çalışmalar yapabilir (E3.1). Öğrenciler fikirlerini  paylaşır, yaptıkları alıştırmalarda hataları varsa bunları düzeltir. Öğretmen en son aşamada  öğrencilerin yaptıkları hatalar üzerine yapıcı geri bildirim verir (SDB1.2, SDB3.1).

ADG.5.1.K. 

“Evim” temasında öğrenciler önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek için “Selamlaşma”, “Aile Üyeleri” ve “Evde Bulunan Eşyalar” alt temaları ile ilgili hedeflenen ögeleri gör seller ve destekleyici unsurlar vasıtasıyla hatırlar ve mevcut içerikle ilişkilendirir (KB2.2).  Ardından temalar ve hedef kelimeleri içeren kısa konuşma modelleri sunulur. Öğrenciler  konuşma modellerini dinler veya izler, bu içerikleri bireysel veya grup olarak tekrar ederek  içeriğe aşina olur (SDB2.1). Böylece sözlü üretime hazırlık yapmış olurlar.

Öğrenciler önceden verilen modeli taklit ederek yeni bir içerik tasarlar, öğretmenin verdiği geri bildirimler ve destekleyici ögeler yardımıyla hazırladıkları bu yeni içeriği düzenler  (SDB1.2, SDB1.3). Böylece öğrenciler kelime veya cümleleri anlamlı ve doğru bir şekilde kullanır (KB1). Öğrenciler; doğru telaffuz, söylem biçimleri, hedef sözcükler ve dil parçalarını  seçerek kullanır (D16.1). Bağlama uygun içeriği doğal ve gerçekçi biçimde sunmak için öğrencilere destek verilir (E3.2). Burada öğrencilerden mesajları dinleyici için basit ve net ola rak ifade etmeleri beklenir. Öğrencilerin hazırlıksız konuşma durumlarında bağlama uygun  ifadeleri hızlı ve doğru biçimde seçerek kullanabilmeleri, hazırlıklı konuşma durumlarında  ise belirledikleri içerikleri düzenleyerek doğal ve anlaşılır biçimde sunabilmeleri desteklenir  (SDB3.1).

İkili veya küçük grup çalışmaları yapılır (SDB2.2). Öğrenciler temaya ilişkin hedeflenen  ögeleri belirler, bu ögeleri sınıflandırır ve ortak bir sunum hazırlar (D4.1, KB2.5). Böylece  bilgileri yeniden düzenlemiş olurlar ve bu yeniden yapılandırılmış bilgileri doğru şekilde  sözlü iletişimde kullanırlar (KB2.14).

Sürecin sonunda öğrencilerin konuşma etkinliklerine ilişkin düşünce, duygu ve deneyimlerini paylaşmaları sağlanır (SDB1.1). Öğrencilerden hangi ifadeleri doğru kullandıklarını,  hangi noktalarda zorlandıklarını ve kendilerini nasıl geliştirebileceklerini ifade etmeleri  beklenir. Bu süreçte yapılan çalışmaların yorumlanması ve anlamlandırılması desteklenir  (E2.4). Öğretmen “Bugün ne öğrendiniz?” gibi sorular sorarak öğrencilerin alt temalara  ilişkin sorulara cevap vermesini sağlar. Öğretmen ile akranlar süreç içinde ve süreçten  sonra geri bildirim verir, fikirlerini paylaşır (D14.2).

ADG.5.1.Y. 

“Evim” temasında öğrenciler önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek için “Selam laşma”, “Aile Üyeleri” ve “Evde Bulunan Eşyalar” alt temaları ile ilgili hedeflenen ögeleri gör seller ile destekleyici unsurlar vasıtasıyla hatırlar ve mevcut içerikle ilişkilendirir (KB2.2).  Öğretmen, öğrencilere yazmaları istenen görevin tam olarak ne olduğunu net bir dille anlatır (E3.2). Öğrencilerden yazılması istenen cümle veya parçaya benzeyen bir modeli  incelemeleri istenir. Öğrenciler bu metinleri taklit ederek benzer içerikleri yeniden yazar  (SDB1.2).

Daha sonra öğrenciler hazırlıksız yazma etkinlikleriyle model metinleri örnek alarak kısa  cümleler veya metinler oluştururlar (KB1). Yazma sürecinde öğrenciler, verilen yazma tü rüne uygun basit kelimeleri ve dil yapılarını seçerek kullanır (D16.1). Süreçte rehberlik, ör nek metinler ve kısa yazma etkinlikleriyle öğrencilerin yazılı anlatım becerileri destekle nir. Bu aktivite sırasında öğretmen öğrencilerin yapısal özelliklere, söylem biçimlerine ve  noktalama işaretlerine yazma türüne uygun olarak dikkat etmelerini sağlar. Yazma görevinin sonunda öğrenciler, temaya uygun basit mesajları iletmiş olur (SDB1.3).

Öğrenciler bu modele bakarak çalışma yaptıktan sonra bilgilerin benzerlerini farklı bağ lamlarda bireysel olarak yeniden düzenleyerek kullandıkları özgün bir ürün ortaya çıkarır  (SDB1.1). Bu yapılandırılmış bilgileri içeren ürün, yazılı iletişime uygun olmalıdır. Ardından  yazılı içeriklerin farklı bağlamlarda yeniden düzenlenmesi sağlanır. Yazılan ifadeler değiş tirilerek selamlaşma, evdeki eşyalar, aile bireyleri gibi hedeflenen ögeler tanımlanır ve  metinler genişletilir (D2.1). Bu süreçte yazılı bilgilerin yeniden yapılandırılması ve paylaşıl ması desteklenir (SDB2.1). Öğrencilerin yazdıkları metinleri arkadaşlarıyla paylaşabilme leri ve yazılı iletişim kurabilmeleri sağlanır (E2.4).

Küçük grup çalışmaları yapılır. Grup içinde yazılan metinler paylaşılabilir, birlikte gözden  geçirilebilir ve ortak metinler oluşturulabilir (SDB2.2, D4.1, D20.2).

Yazma sürecinin bu aşamasında öğrenciler bilgi, deneyim, duygu ve düşüncelerini birey sel olarak aktararak poster, mesaj, şarkı gibi pratik, otantik ve yaş seviyelerine uygun çe şitli özgün ürünler ortaya koyabilir (E2.5). Hazırlanan bu ürünler akranlarla paylaşılarak  sınıf içi karşılıklı aktarımlar yapılır ve ortaya çıkan ürünlere ilişkin kapsamlı bir değerlendir me gerçekleştirilir. Öğretmen, öğrencilere “Bugün ne öğrendiniz?” sorusunu yönelterek  öğrencilerin düşüncelerini ifade edebilmelerini sağlar. Yazılan metinler gözden geçirile rek güçlü yönler ve geliştirilmesi gereken noktalar belirlenirken bu değerlendirmelerin  sınıf ortamında paylaşılması ve karşılıklı geri bildirimlerde bulunulması sağlanır (D16.3).  Öğretmen yazma süreci ve ürün hakkında yapıcı geri bildirimler verir (SDB3.1).

Performans görevi olarak öğrencilerden temada öğrendikleri aile bireyleri ile ilgili hedefle nen kelimeleri kullanarak görsellerle desteklenecek şekilde soyağacı hazırlamaları istene bilir. Ayrıca bu soyağacı ile kısa bir sunum yapmaları istenebilir. Bu performans görevinde  hedeflenen hedef sözcüklerin doğru ve bağlama uygun kullanımı, temel dil bilgisi yapıları nın işlevsel biçimde kullanımı, yazılı ve / veya sözlü anlatımın anlaşılırlığı, iletişim amacına  uygun ifade kullanımı ile göreve katılım, çaba, süreç içindeki ilerleme gibi ölçütleri içeren  analitik / bütüncül dereceli puanlama anahtarı veya gözlem formu ile değerlendirme yapı labilir. Performans görevleri sürecinde öğrencilerin sürece daha aktif katılım göstermele rini desteklemek amacıyla öz değerlendirme veya akran değerlendirme formlarına da yer verilebilir.

 

 

Zenginleştirme

1. Etkinlik: Aile Üyeleri ve Ev Eşyaları Sunumu

Öğrencilerden "Selamlaşma", "Aile Üyeleri" ve "Evde Bulunan Eşyalar" alt temalarını içe ren, örnekteki gibi bir sunum yapmaları istenebilir. Öğrenciler, aile üyelerini ve ev eşyala rını içeren bir görseli kullanarak kısa bir sunum yapabilir. Sunum aşağıdaki gibi metinler  verilerek desteklenebilir: 1. Мыр сэры. Сцӏэр Темыр. Мыр синанэ. Ащ ыцӏэр Фатымэт. Ар шхын  ӏэшӏухэр къытфэпщэрыхьэ. Мыр ситатэ. Ащ ыцӏэр Умар. Ар кӏэлэегъадж. Ар  мэфэ къэс еджапӏэм макӏо. Мыр ситэтэжъ. Ащ ыцӏэр Али. Ар бэу газэт еджэ,  Т.В еплъы. Мыр синэнэжъ. Ащ ыцӏэр Сэламэт. Ащ тхыдэжъ гъэшӏэгъонхэр  къытфеӏотэжьых. Сшыпхъу ыцӏэр Жансэт. Ар апэрэ сыныфым щеджэ.  Сшыхэм ацӏэхэр; Нарт, Беслан, Биболет, Ерыстэм. Ахэр джыри еджэрэп.  2. Мы сурэтым итыр сигъолъыпӏэ. Сигъолъыпӏэм сипӏэрэ, зы пхъэнтӏэкӏурэ,  зы джанэ шкафрэ итых. Сипӏэтехъом, анахь сикӏасэрэ филм исурэт телъ. Ар  ӏелса исурэт. Ӏелса исурэтхэр дэпкъыми пылъых.

2. Etkinlik: Şarkı Söyleme

Öğrencilerin ayrıca kendi seviyelerine uygun Adigece bir şarkıyı ezberleyerek sınıfta söy lemeleri istenebilir. Bu aktivite, öğrencilere bilgileri özgün ve sanatsal bir şekilde kullanma imkânı verir. Etkinlik aşağıdaki gibi bir şarkı örneği verilerek desteklenebilir:

Нанэ, нанэ, нанэ, Сыкъэмыгъэущ. 

Сычъыенэу сэ сыфай Сэ сиnanэ гущ.

Destekleme

1. Etkinlik: Kartları Sınıflandırma ve Eşleştirme

Öğrencilere ev eşyaları ve aile üyelerini gösteren iki farklı kategoride kartlar dağıtılabilir.  Öğrenciler bu kartları sınıflandırır ve doğru kelimelerle eşleştirebilir. Böylece yazma ko nusunda desteğe ihtiyacı olan öğrencilerin hedef dildeki kelimeleri daha anlaşılır şekilde  pratik yapmaları sağlanmış olur. 

2. Etkinlik: Eksik Harfleri Tamamlama

Öğrenciler, temada hedeflenen bütün kelimeleri yazmak yerine tahtada verilen resim lerin altına, içinde bazı harflerin eksik bırakıldığı kelimeleri tamamlama alıştırması ya pabilir (Сэлам, нанэ, татэ, тэтэжъ, нэнэжъ, матэ, унэ, тхылъ, лэныст, сурэт,  телефон, пыты, ныо). Kelimeler tamamlandıktan sonra öğrencilerden bu sesleri ve  kelimeleri seslendirmeleri istenebilir.

Güncelleme tarihi: 25.09.2026