T.C. MİLLÎ EĞİTİM
BAKANLIĞI

Yaşayan Dil ve Lehçeler Dersi (Adigece) 6.Sınıf

1. Tema: Evim

Alt Temalar: Tanışıyoruz, Geniş Ailem

Bu tema, öğrencilerin Adigece dil becerilerini geliştirmelerini, dile ilişkin temel bilgi ve becerilerini pekiştirmelerini amaçlamaktadır. Tema kapsamında öğrenciler; tanışıyoruz, geniş ailem gibi günlük yaşamdan seçilen bağlamlar aracılığıyla temel iletişim ifadelerini kullanmaya yönelik öğrenme yaşantıları edinir. Aynı zamanda Adige alfabesinde telaffuzu zor olan seslere karşılık gelen harfleri pekiştirerek bunları basit sözcük ve ifadelerde kullanmaya yönelik çalışmalar gerçekleştirir. Böylece öğrencilerin temel dil yapılarını günlük yaşamla ilişkilendirerek kullanmaları desteklenirken sonraki temalarda ele alınacak dil yapılarına yönelik bir temel oluşturmaları ve Adige alfabesine ilişkin bilgilerini pekiştirmeleri amaçlanmaktadır.
Ders Saati
18
Alan Becerileri

YDAB1. Dinleme / İzleme-Anlamlandırma, YDDB3. Sesletim Seçme-Kullanma, YDDB2. Sözcük Seçme-Kullanma, YDDB1. Dil Bilgisi Seçme-Kullanma, YDAB2. Okuma-Anlamlandırma, YDAB3. Konuşma-Anlatma, YDAB4. Yazma-Anlatma

Kavramsal Beceriler

-

Eğilimler

E1.1. Merak, E1.2. Bağımsızlık, E1.3. Azim ve Kararlılık, E1.4. Kendine İnanma (Öz Yeterlilik), E1.5. Kendine Güvenme (Öz Güven), E2.1. Empati, E2.2. Sorumluluk, E2.4. Güven, E2.5. Oyunseverlik, E3.1. Muhakeme, E3.2. Odaklanma, E3.3. Yaratıcılık

Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerileri

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB1.3. Kendine Uyarlama (Öz Yansıtma), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB3.1. Uyum, SDB3.2. Esneklik

Değerler

D2. Aile Bütünlüğü, D3. Çalışkanlık, D9. Merhamet, D12. Sabır, D14. Saygı, D15. Sevgi, D16. Sorumluluk, D20. Yardımseverlik

Okuryazarlık Becerileri

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık

Disiplinler Arası İlişkiler
Beden Eğitimi ve Spor, Bilişim Teknolojileri ve Yazılım, Fen Bilimleri, Görsel Sanatlar, İngilizce, Müzik, Sosyal Bilgiler, Türkçe
Beceriler Arası İlişkiler
KB1. Temel Beceriler, KB2.1. Çelişki Giderme, KB2.2. Gözlemleme, KB2.3. Özetleme, KB2.4. Çözümleme, KB2.5. Sınıflandırma, KB2.6. Bilgi Toplama, KB2.7. Karşılaştırma, KB2.8. Sorgulama, KB2.9. Genelleme, KB2.10. Çıkarım Yapma, KB2.11. Gözleme Dayalı Tahmin Etme, KB2.12. Mevcut Bilgiye / Veriye Dayalı Tahmin Etme, KB2.14. Yorumlama, KB2.15. Yansıtma, KB2.16. Muhakeme (Akıl Yürütme)
Öğrenme Çıktıları ve Süreç Bileşenleri

ADG.6.1.D. “Evim” temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadeleri dinleyebilme / izleyebilme – anlamlandırabilme

a) Temaya ilişkin ön bilgi ve deneyimlerini harekete geçirerek dinleme / izlemeye hazırlık yapar.

b) Temaya ilişkin temel bilgileri; ipucunu ve ayrıntıları dikkate alarak bir araya getirir.

c) Temayı, temel ayrıntılar ve ipuçlarından hareketle anlamlandırır.

ç) Temaya ilişkin anlayışını bireysel ve etkileşimli şekilde yansıtır.

ADG.6.1.SES. “Evim” temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelere uygun sesletimi seçebilme ve kullanabilme

Temaya uygun sesletimi seçerek doğal, otantik ve otomatik bir şekilde kullanır.

ADG.6.1.SÖS. “Evim” temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelere uygun sözcük seçebilme ve kullanabilme

Temaya uygun sözcükleri seçerek doğal, otantik ve otomatik bir şekilde kullanır.

ADG.6.1.DBS. “Evim” temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelere uygun dil bilgisi seçebilme ve kullanabilme

Temaya uygun dil bilgisi yapılarını seçerek doğal, otantik ve otomatik bir şekilde kullanır. 

ADG.6.1.O. “Evim” temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadeleri okuyabilme- anlamlandırabilme

a) Temaya ilişkin ön bilgi ve deneyimlerini harekete geçirerek okumaya hazırlık yapar.

b) Temaya ilişkin temel bilgileri; ipucunu ve ayrıntıları dikkate alarak bir araya getirir.

c) Temaya ilişkin temel bilgileri; ipucunu ve ayrıntıları dikkate alarak anlamlandırır.

ç) Temaya ilişkin anlayışını bireysel ve etkileşimli şekilde yansıtır.

ADG.6.1.K. “Evim” temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelerle konuşabilme- anlatabilme

a) Temaya ilişkin ön bilgi ve deneyimlerini harekete geçirerek konuşmaya hazırlık yapar.

b) Konuşma modelindeki temaya ilişkin sözcükleri, ifadeleri ve dil yapılarını gözlemleyerek taklit eder ve tekrarlar.

c) Konuşma modelindeki temaya ilişkin sözcükleri, ifadeleri ve dil yapılarını kullanarak taklit yoluyla sözlü içerik oluşturur.

ç) Temaya ilişkin iletişim sürecini dikkate alarak konuşmanın içeriğini yapılandırır ve uygulamaya geçirir.

d) Temaya ilişkin iletişim sürecini dikkate alarak sözlü içeriği yeniden yapılandırır ve iletişim kurar.

e) Temaya ilişkin konuşma sürecini bireysel ve etkileşimli şekilde yansıtır. 

ADG.6.1.Y. “Evim” temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelerle yazabilme- anlatabilme

a) Temaya ilişkin ön bilgilerini ve deneyimlerini harekete geçirerek yazmaya hazırlık yapar.

b) Yazma modelindeki temaya ilişkin sözcükleri, ifadeleri ve dil yapılarını inceleyerek modelden kopyalar.

c) Yazma modelindeki temaya ilişkin sözcükleri, ifadeleri ve dil yapılarını kullanarak yazılı içerik oluşturur.

ç) Temaya ilişkin yazma sürecini dikkate alarak yazma içeriğini yapılandırır ve uygulamaya geçirir.

d) Temaya ilişkin yazma sürecini dikkate alarak yazma içeriğini yeniden yapılandırır ve iletişim kurar.

e) Temaya ilişkin yazma sürecini bireysel ve etkileşimli şekilde yansıtır.

İçerik Çerçevesi

Tema: Сиунэ

Alt Temalar

ТызэрашIэ Сиунагъо

İşlevsel Cümle Yapıları 

Мыр сятэжъ.

Ар унэм ис.

Сянэжъ дахэу мэгущыIэ. 

Сиунагъо ины.

Basit Soru Sorma ve Cevap Verme

Аслъан: Уимафэ шӏу. Сэ Сцӏэр Аслъан. О пцIэр сыд?

Даринэ: Уимафэ шӏу. СцIэр Даринэ. Сыдэу ущыта?

Аслъан: Сэ сыдэгъу, тхьэуегъэпсэу. О сыдэу ущыта?

Даринэ: Сэри сыдэгъу.

Айщэт: Уимафэ шӏу, Али.

Али: Уимафэ шӏу Айщэт.

Айщэт: Мыр сянэ, ащ ыцӏэр Фатымэт.

Али: Бэу сигуапэ хъугъэ Фатымэт.

Фатымэт: Сэри сигуапэ хъугъэ Али.

Айщэт: Мыр сятэ, ащ ыцӏэр Умар.

Али: Бэу сигуапэ хъугъэ Умар.

Умар: Сэри сигуапэ хъугъэ Али.

Hedef Dil Bilgisi Yapıları

ЦIэпапIэхэмрэ Зиӏэныгъэмрэ (Şahıs Zamirleri ve Aitlik): Сэ / Сы, О / У, Ар, Ащ / Ы, И (Сэ сы-адыг, О у-кIалэ, Си-унэ, Ви-унэ, И-унэ, П-ЦӀЭ, С-ЦӀЭ, Ы-ЦӀЭ)

Sesletim

1. Hedeflenen Sesler: ы-жъ-шı

2. Farklı Seslerin Sesletimi ve Telaffuzu: ы-жъ-шı

3. Vurgu ve Tonlama: Cümlelerde şahıs ifadeleri ve aitlik ekleri kullanılan ifadelerde vurgu ve tonlamayı ayırt edebilme: Сэ сы-адыг, О у-кIалэ, Си-унэ, Ви-унэ, И-унэ.

4. Tekrar ve Taklit Yoluyla Otomatikleştirme: Kısa diyalog ve ek alan ve ek almayan sözcük örneklerinin doğru sesletimle tekrarı. Telaffuzu zor olan 3 sesin karşılığı olan harflerin tekrarı. Basit cümle ve kelimelerin farklı bağlamlarda doğal telaffuzla kullanımı.

5. Sesletim ve Yazım İlişkisi: Sözcükleri doğru okuyup yazarken, ses–harf eşleşmesini fark etme.

Kelimeler

 Уимафэ шӏу, сцıэр / пцıэр, сятэ / сянэ, сятэжъ / сянэжъ (нанэ), сшы, сышыпхъу, унэ, унагъо, дахэ, шӏулъэгъу, ины, цӏыкӏу

Anahtar Kavramlar

evim, tanışıyoruz, geniş ailem, iletişim

Öğrenme Kanıtları (Ölçme ve Değerlendirme)

Bu temada öğrenme çıktıları; çalışma kâğıtları, kısa yazma ve konuşma uygulamaları, kontrol listeleri, gözlem formları, kelime ilişkilendirme ve kümeleme etkinlikleri, performans görevleri, öğrenme duvarı veya bülten panosu, ses kaydı çalışmaları ile değerlendirilebilir.

1. Performans Görevi: Alfabe ve Sesletim Çalışması

Öğrencilerin hedeflenen sesleri ifade eden harflerin yazımını tekrar etmesi için öğrencilerden Kiril temelli Adige alfabesi ve sesletimi çalışması yapmaları istenebilir. Bu amaçla öğrencilerden telaffuzu zor olan 3 ses ve bu seslere karşılık gelen harfler ile ilgili bir çalışma kâğıdı hazırlaması istenebilir. Çalışma kâğıdında bu 3 harfi sırasıyla yazmaları beklenmektedir. Öğrencilerden sırasıyla yazdıkları bu harflerin yanına tekrar yazma çalışması yapmaları istenebilir. Öğrencilerden yazma etkinliğinden sonra bu 3 sesin sesletimini kendi kendine yaparak ses kaydı alması istenebilir. Bu etkinlik tamamlandıktan sonra öğrencilerden ikinci bir çalışma kâğıdı hazırlamaları istenebilir. İkinci çalışma kâğıdında harfler değil, bu 3 sesi karşılayan harflerin geçtiği hedef kelimeler ile ilgili yazma çalışması yapmaları beklenmektedir. Yazma çalışması bittikten sonra etkinlikteki kelimeleri önce akıcı bir şekilde, ikinci seferde 3 sese vurgu yaparak kayıt altına almaları istenir. Performans görevi; teslim zamanı, doğruluk, göreve katılım, çaba, süreç içindeki ilerleme, düzen ölçütlerine göre değerlendirilebilir. Değerlendirme aracı olarak analitik / bütüncül dereceli puanlama anahtarı veya gözlem formu kullanılabilir. Öğrencilere performans görevi incelendikten sonra geri bildirim verilir ve öğrencilerin duygu ve düşüncelerini paylaşmaları istenir.

2. Performans Görevi: Soyağacı Hazırlama

 Öğrencilerden temada öğrendiği geniş aile bireyleri ile ilgili hedeflenen kelimeleri kullanarak görsellerle desteklenecek şekilde soyağacı hazırlaması istenebilir. Bunun ardından soyağacı ile ilgili kısa bir sunum yapmaları istenebilir. Bu performans görevi; hedef sözcüklerin doğru ve bağlama uygun kullanımı, temel dil bilgisi yapılarının işlevsel biçimde kullanımı, yazılı ve / veya sözlü anlatımın anlaşılırlığı, iletişim amacına uygun ifade kullanımı ile göreve katılım, çaba ve süreç içindeki ilerleme gibi ölçütleri içeren analitik / bütüncül dereceli puanlama anahtarı veya gözlem formu ile değerlendirilebilir. Performans görevi sürecinde öğrencilerin sürece daha aktif katılım göstermelerini desteklemek amacıyla öz değerlendirme veya akran değerlendirme formlarına da yer verilebilir.

Temel Kabuller

Öğrencilerin Kiril temelli Adige alfabesindeki telaffuzu zor olan 3 sesi ve bu seslere karşılık gelen harfleri önceden tanıdıkları, bu harflerin Türk alfabesindeki benzerleriyle olan ortak ve farklı yönlerini bildikleri varsayılır. Bu temada öğrencilerin “Tanışıyoruz” ve “Geniş Ailem” alt temalarıyla ilgili günlük yaşamda kullanabilecekleri bazı temel sözcüklere aşina oldukları kabul edilir.

Tema aynı zamanda dilin sadece bir iletişim aracı olmadığını, kültürü ve kimliği taşıyan bir değer de olduğunu kabul eder. Öğrencilerin etkin katılımı ve aktif öğrenmesi, temanın bir diğer temel kabulüdür.

Ön Değerlendirme Süreci

“Evim” teması ön değerlendirme sürecinde öğrencilerin temaya ilişkin ön bilgileri çeşitli etkinliklerle gözlemlenebilir. Bu süreçte öğrencilerin çevrelerini tanıma, kendilerini ve geniş ailelerini tanıtmaya yönelik mevcut bilgi ve deneyimleri incelenebilir. Görseller, kısa videolar, kavram kartları gibi materyaller kullanılarak öğrencilerin hazırbulunuşluk düzeyleri hakkında fikir edinilebilir. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda öğrencilerin ihtiyaçları dikkate alınarak ders sürecinde kullanılacak öğrenme materyalleri gerektiğinde yeniden düzenlenebilir.

Köprü Kurma

Öğretim sürecinin başlangıcında öğrencilerin ön öğrenmelerini harekete geçirmek amacıyla görsel, işitsel veya çoklu ortam materyallerinden yararlanılabilir. Bu materyaller aracılığıyla öğrencilerin hedeflenen kelime, ifade ve dil yapılarına dikkatleri çekilebilir; gözlem yapmaları, tahminlerde bulunmaları ve önceki öğrenmelerinden hareketle yeni öğrenmeleri anlamlandırmaları desteklenebilir. Süreç boyunca öğrencilerin merak duygularını harekete geçirecek ve öğrenmeye aktif katılımlarını destekleyecek uygulamalara yer verilebilir. Öğrencilerin günlük yaşam deneyimleri ile yeni öğrenmeleri arasında ilişki kurmalarına fırsat sunulabilir. Böylece öğrencilerin yeni bilgileri önceki öğrenmeleriyle ilişkilendirmeleri, dili anlamlı bağlamlarda değerlendirmeleri ve öğrenme sürecine etkin katılım göstermeleri desteklenebilir. Bu süreç, öğrencilerin yeni bilgileri önceki bilgi ve deneyimleriyle ilişkilendirerek öğrenmelerini anlamlı hâle getirmelerine katkı sağlayabilir.

Öğrenme-Öğretme Uygulamaları

ADG.6.1.D.

Öğrencilerin önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek amacıyla “Evim” temasının “Tanışıyoruz” ve “Geniş Ailem” adlı alt temalarını yansıtan görseller sınıf ortamına getirilir veya etkileşimli tahta üzerinden sunulur (E1.1, OB2, OB4). Ardından “Senin annenin adı nedir?”, “Nasılsın?” gibi sorularla görseller ile içerik arasında ilişki kurmaları sağlanır (KB2.8). Öğrenciler bu görseller hakkında konuşur ve ev ortamına ilişkin yaşantılarını hatırlar. Bu süreçte önceki bilgi ve deneyimlerin etkin hâle getirilmesi hedeflenir. Sunulan görsel ve işitsel ipuçları ile öğrencilerin önceki bilgi ve deneyimleri arasında basit ve somut ilişkileri fark edebilmeleri sağlanır (E3.1, KB2.10).

Dinleme / izleme içeriğine ait kısa ön izleme görselleri, anahtar ipuçları veya sessiz kesitler sunularak içeriğin konusu, içerikte yer alabilecek kişiler, mekânlar, eşyalar ve temel ifadelere ilişkin tahminlerde bulunulması istenir. Böylece önceki bilgi ve deneyimlere dayalı tahminler oluşturulması sağlanır (KB2.11, KB2.12). Ardından “Evim” temasına uygun, sosyal etkileşim durumları içeren kısa bir şarkı / kayıt dinletilir veya izletilir. Bu süreçte içeriğin genel konusunun bütüncül olarak algılanması beklenir (E3.2).

Dinleme / izleme sonrasında içerikte yer alan kişi, mekân, eşya ve temel ifadeler; görseller, kartlar ve eşleştirme etkinlikleri aracılığıyla yeniden sunulur. Bu sayede içerikteki somut, basit ve temel bileşenlerin tanınması sağlanır (KB2.2). Dinleme / izleme sürecinin ardından başlangıçta oluşturulan tahminlerin gözden geçirilmesi ve doğruluğunun kontrol edilmesi sağlanır (E3.1, KB2.4). İçerikte yer alan ögeler (kişiler, mekânlar, eşyalar, ifadeler); tablo, şema, pano gibi görsel düzenleyiciler aracılığıyla yapılandırılır ve bu bileşenlerin bütün içinde konumlandırılması sağlanır (KB2.5, KB2.7). İçerikteki unsurların basit kategoriler altında sınıflandırılması sağlanır. Bu unsurlar arasında temel ve basit karşılaştırmalar yapılması desteklenir (KB2.7). Ayrıca kişi–mekân, eşya–mekân, ifade–durum ilişkileri gibi somut, basit yatay ve dikey ilişkilerin tanınması sağlanır (KB2.8). Son aşamada içeriğin, öğrencilerin kendi yaşam deneyimleriyle ilişkilendirilmesi sağlanarak bireysel olarak içselleştirilmesi desteklenir (SDB1.1).

Dinleme / izleme ve anlamlandırma sürecine ilişkin düşünce, duygu ve deneyimlerin basit ifadelerle paylaşılması istenir (SDB2.1). Gönüllü öğrenciler tarafından sınıf içi paylaşımlar yapılabilir (E2.4). Ardından ikili veya küçük grup çalışmaları gerçekleştirilerek öğrenciler ne anladıklarını, hangi unsurları fark ettiklerini ve sürece ilişkin görüşlerini karşılıklı olarak paylaşabilirler (SDB2.2). Bu süreçte basit geri bildirimlerde bulunulması desteklenir D14.2, D15.1). Son aşamada öğretmen “Bugün ne öğrendiniz?” sorusunu yöneltir. Etkileşim süreci yönlendirilir, öğrencilerin aktif katılımı teşvik edilir ve iş birliğine dayalı yansıtma süreci yapılandırılır (SDB1.3).

ADG.6.1.SES.

“Evim” temasına yönelik sesletim seçme–kullanma süreci “Tanışıyoruz” ve “Geniş Ailem” alt temalarını yansıtan görsellerin getirilmesiyle başlatılır (OB4). “Evim” temasında öğretmen öğrencilere sesletim kısmında hedeflenen sesleri fark ettirmek için seslerin vurgulandığı bir kaydı dinletir veya izletir. Öğretmen, hedeflenen seslere vurgu yaparak öğrencilerin bu seslere dikkat etmelerini ister (E3.2). Dinleme sonrasında duyulan sesler sınıfça tekrar edilir ve hangi seslerin duyulduğu belirlenir. Burada Türkçe ile benzeyen sesler veya yansımalar kullanılabilir (E1.1).

Öğrenciler, öğretmen rehberliğinde bu sesletim unsurlarını ve hedef sesleri özellikle hedef kelimelerin içinde kullanarak tekrar edebilir ve doğru telaffuzlarını pekiştirir (KB1). Öğrenciler hedef sesleri, hedef sözcükler içinde önce bireysel olarak sonra toplu bir şekilde doğru sesletimle ifade eder ve bu etkinlik, işitsel doğruluğu pekiştirir (KB2.4).

Öğrenciler farklı konuşma örneklerinde aynı sesletim özelliklerini duyduklarında bunları tanımaya çalışır (KB2.2). Birinci grupta hedeflenen sesleri tanımaya yönelik olarak öğrencilerle doğru sesleri duyduklarında yeşil, yanlış sesi duyduklarında ise kırmızı kartı kullandıkları bir kart oyunu oynanabilir (E2.5, D3.1). Bu süreçte sözcüklerin doğal kullanımına dair aşinalık kazandırılır.

Öğretmen hedef sesleri doğru şekilde telaffuz eder ve öğrencilerden bu sesleri doğru bir şekilde taklit etmelerini ister (E1.3, E2.2). Öğretmen etkileşimli tahtada hedef seslerin bulunduğu ve bulunmadığı kelimelere ait görselleri açar. Ardından öğrencilerle, bu kelimelerde hedef seslerin bulunup bulunmadığına ilişkin sözlü alıştırmalar yapar (OB4). Öğretmen, bu görsellere dayanarak kelimeleri veya harfleri hedef seslere vurgu yaparak okur ve öğrencilerden bunları tekrar etmesini ister. Böylece öğrenciler bu seslere kendileri karar vererek onları doğru, gerçek ve tabii bir şekilde kullanabilir, harfleri sırasıyla doğru olarak tanır ve söyler. Bunun ardından değerlendirme süreci için öğrencilerin sınıf içerisinde harfleri okumaları veya evde sesletimi kayıt altına almaları istenebilir (D16.1). Bu kayıtlar sınıfta paylaşılabilir; kayda öğrencinin kendisi, sınıf arkadaşları ve öğretmen yapıcı geri bildirim verir (D14.2).

ADG.6.1.SÖS.

 “Evim” temasına yönelik sözcük seçme–kullanma süreci, “Tanışıyoruz” ve “Geniş Ailem” alt temalarının ve hedef kelimelerin yer aldığı görsellerin ve kısa diyalogların sunulmasıyla başlatılır (OB1, OB2). Öğrenciler dinleme ve sesletim bölümünde yaptıkları tahminleri hatırlar. Dinledikleri şarkının / kaydın yazılı hâlini hızlı bir şekilde tarar ve görsel kaynaklar kullanarak daha önce öğrendikleri harfleri seçmeye çalışabilir (KB2.2). Öğrendikleri harfleri işaretleyebilir. Öğrenciler bu içerikleri dinler ve izler, hedef sözcükleri bütünsel olarak duyar ve görür.

Sınıfça tekrar etkinliği yapılır. Özellikle hedef sesleri içeren kelimeler, doğru sesletimle hep birlikte söylenir. Bu süreçte sözcüklerin doğal kullanımına aşinalık kazandırılır (SDB2.1, D15.1).

Öğrenciler şarkının / kaydın yazılı hâlini tekrar inceler ve görsel kaynaklar kullanarak bilmedikleri kelimelerin anlamlarını tahmin etmeye çalışabilir (KB2.11). Öğretmen tahtada iki liste hazırlar; listelerden bir tanesi temada hedeflenen kelimelerden, diğeri ise ikincil kelimelerden oluşur. Öğrenciler, hedeflenen kelimeler listesindeki unsurları görsel ipuçlarından yararlanarak anlamlandırmaya çalışabilir (KB2.4, KB2.5). Böylece sözcüklerin kullanım bağlamı algılanır (E3.1).

Gerçek veya görsel unsurlar, kelime anlamlarını pekiştirmek için kullanılır. Öğretmen hedef kelime duyulduğunda ona eşlik eden bir görsel gösterir (OB4). Kelime tekrarı için interaktif oyun veya uygulamalar kullanılabilir (OB2, E2.5). Hedeflenen kelimeler bu süreçte algılandıktan sonra öğrenciler hedef sözcükleri doğal bir biçimde kullanmak için etkileşimli tahtada gösterilen görselleri inceleyebilir. Öğrenciler bu görsellere bakarak karışık olarak verilmiş kelimelerden o görsel ile eşleşeni bulabilir (KB2.7). Öğrenciler sıra arkadaşlarıyla iletişim sürecine geçerek görsellerde verilen hedef sözcüklerden seçim yapıp basit bir soru- cevap alıştırması yapabilir (SDB2.1, D12.1).

Değerlendirme için görsel temelli sınıflandırma aktiviteleri kullanılabilir. Öğrenciler kelimelere denk gelen çizimler yapabilir. Bu aktiviteler ve çizimler sınıf içerisinde kendileri ve arkadaşları tarafından değerlendirilebilir (SDB3.1).

 

ADG.6.1.DBS.

“Evim” temasında öğrencilerin dikkatini “Tanışıyoruz” ve “Geniş Ailem” alt temalarında geçen dil bilgisi unsurlarına çekmek için dinleme bölümünde kullanılan şarkı / kayıt, öğrencilere bir kez daha dinletilir veya izletilir. Öğrenciler şarkıyı dinlerken öğretmen hedeflenen ifadelerin olduğu yerlerde durur, ifadeleri vurgulu bir şekilde tekrar eder ve öğrencilere tekrar ettirir (E3.2). Burada anlamı pekiştirmek için görseller veya vücut dili kullanılabilir (KB2.2). Bu süreçte dil yapılarının kuralları açıklanmaz, bu yapıların bağlam içinde doğal olarak fark edilmesi sağlanır (KB2.4, KB2.10).

“Evim” temasında yer alan tanışma ve geniş aile ile ilgili nesneleri içeren görseller üzerinden eşleştirme etkinliği yapılır. Öğrenciler dinledikleri cümleleri doğru görsellerle eşleştirebilir, ilgili nesneleri işaretleyebilir ve hangi ifadenin hangi görsele ait olduğunu sözlü olarak belirtebilir (KB2.7, KB2.8). Bu etkinlik sayesinde hedef dil parçaları kuralları bilinmeden fark edilerek ayırt edilir (OB1, KB2.9, KB2.16).

Aynı yapıya sahip cümleler gruplandırılarak tekrar edilir. Öğrenciler sırayla cümleleri sesli olarak söyler, arkadaşlarının tekrarlarını dinler ve birlikte tekrar ederek işitsel farkındalık geliştirir. Bu süreçte benzer dil yapılarının fark edilmesi sağlanır (E2.5, SDB2.2). Bu temada öğretmen öğrencilerden olumlu bir cümle söylediğinde yeşil kart, olumsuz bir cümle söylediğinde ise kırmızı kart göstermelerini isteyerek öğrencilerin konuyu pekiştirmelerini sağlar (E1.4, E3.1). Ardından öğrencilerin fark ettiği ve pekiştirdiği bu yapıların bağlam içinde kullanılmaları sağlanır. Bunun için iletişim temelli aktiviteler veya oyunlar kullanılır (SDB2.1).

Öğrenciler etkileşimli tahtada gösterilen resimleri inceler ve tahtada karışık olarak verilen cümlelerden uygun olanlarla bu resimleri eşleştirir. Bu dil bilgisini içeren cümleler, beden dili kullanılarak fiziksel olarak canlandırılır. “Görseldeki kişinin adı ne?”, “Bu kimin evi?” gibi sorular sorar ve öğrencilerin, soruların cevaplarını işaretlerle göstermesini ister. Öğrenciler sıra arkadaşları ile aynı yapıda cümleler kurarak kısa ve basit diyaloglar yapabilir. Böylece dili kendiliğinden, doğal ve gerçek şekilde kullanmış; fiziksel olarak canlandırmış ve gerçek iletişim süreçlerine aktarmış olurlar (SDB1.2). Bu aktiviteler sonunda öğretmen ve sınıftaki diğer öğrenciler, birbirine yapıcı geri bildirim verir (D14.2, D16.1).

ADG.6.1.O.

“Evim” temasında öğretmen “Tanışıyoruz” ve “Geniş Ailem” alt temalarına dair görseller ve destekleyici ipuçları sunarak öğrencilerin önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirir (OB4). Öğrenciler okuma parçasını hızlı bir şekilde tarar ve öğrendikleri harf, kelime ve dil bilgisi unsurlarını fark etmeye çalışabilir (OB1). Bu unsurlardan bildiklerini ifade ederler. Ardından öğrencilerin “Bu ev senin mi?”, “Parçadaki kişi kimin babası?” gibi sorularla görseller ile içerik arasında ilişki kurmaları sağlanır (KB2.2). Öğrenciler içeriğin konusu hakkında tahminlerde bulunur (KB2.12).

Öğrenciler kişiler, ifadeler ve nesnelere dikkat ederek görseller yardımıyla tahminlerini sürdürür (E1.1). Öğretmen, öğrencilerin okuma parçasını veya diyaloğu sessiz ve dikkatli bir şekilde okumalarını ister (E3.2, D2.1, D9.1). Alt temaların ve hedef kelimelerin fark edilmesi beklenir. Öğrenciler tümcelerdeki bilgilere dayanarak basit çıkarımlar yapar (KB2.3, KB2.10). Bunların doğruluğunu öğretmenin ve akranlarının yardımıyla kontrol ederler. Böylece içeriğin konusu genel olarak algılanır ve basit ve temel ayrıntılar fark edilir (SDB2.1). Öğrenciler tahminlerini içerik ile karşılaştırarak bunların doğruluğunu kontrol eder (KB2.1, KB2.7). Metinde yer alan ögeler tablo, şema ve görsel düzenleyiciler aracılığıyla yapılandırılır. Alt temalar ve diğer hedeflenen ögeler belirli bir düzen içinde yerleştirilir (KB2.5). Bu ögeler basit kategoriler altında sınıflandırılır, benzerlik ve farklılıklar üzerinden karşılaştırmalar yapılır (KB2.14). Bu süreçte öğrencilerin içerikteki yatay ve dikey ilişkileri keşfedebilmesi için rehber sorular sorulur, görseller ve kısa etkinlikler kullanılarak öğrencilerin okuduğunu anlama ve içselleştirmeleri sağlanır (OB1).

Okuma parçası ve diyaloğu okuduktan sonra öğrenciler açık uçlu soruları yanıtlama, cümle tamamlama, boşluk doldurma gibi alıştırmaları yapabilir. Aynı zamanda öğrenciler kelime ve dil bilgisi ile ilgili bilgilerini pekiştiren çalışmalar yapabilir (E3.1). Öğrenciler fikirlerini paylaşır, yaptıkları alıştırmalarda hataları varsa bunları düzeltir. Öğretmen en son aşamada öğrencilerin yaptıkları hatalar üzerine yapıcı geri bildirim verir (SDB1.2, SDB3.1).

ADG.6.1.K.

 “Evim” temasında öğrenciler önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek için “Tanışıyoruz” ve “Geniş Ailem” alt temaları ile ilgili hedeflenen ögeleri görseller ve destekleyici unsurlar vasıtasıyla hatırlar ve mevcut içerikle ilişkilendirir (KB2.2). Ardından temalar ve hedef kelimeleri içeren kısa konuşma modelleri sunulur. Öğrenciler konuşma modellerini dinler veya izler, bu içerikleri bireysel veya grup olarak tekrar ederek içeriğe aşina olur (SDB2.1, KB2.6). Böylece sözlü üretime hazırlık yapmış olurlar.

Öğrenciler önceden verilen modeli taklit ederek yeni bir içerik tasarlar, öğretmenin verdiği geri bildirimler ve destekleyici ögeler yardımıyla hazırladıkları bu yeni içeriği düzenler (E3.3, SDB1.2, SDB1.3). Böylece öğrenciler kelime veya cümleleri anlamlı ve doğru bir şekilde kullanır (KB1). Öğrenciler doğru telaffuz, söylem biçimleri, hedef sözcükler ve dil parçalarını seçerek kullanır (D16.1). Bağlama uygun içeriği doğal ve gerçekçi biçimde sunmak için öğrencilere destek verilir (E3.2). Burada öğrencilerden mesajları dinleyici için basit ve net olarak ifade etmeleri beklenir. Öğrencilerin hazırlıksız konuşma durumlarında bağlama uygun ifadeleri hızlı ve doğru biçimde seçerek kullanabilmeleri, hazırlıklı konuşma durumlarında ise belirledikleri içerikleri düzenleyerek doğal ve anlaşılır biçimde sunabilmeleri desteklenir (E1.2, E1.5, SDB3.1).

İkili veya küçük grup çalışmaları yapılır (E2.1, SDB2.2). Öğrenciler temaya ilişkin hedeflenen ögeleri belirler, bu ögeleri sınıflandırır ve ortak bir sunum hazırlar (D20.1, KB2.5). Böylece bilgileri yeniden düzenlemiş olur, bu yeniden yapılandırılmış bilgileri doğru şekilde sözlü iletişimde kullanırlar (KB2.14).

Sürecin sonunda öğrencilerin konuşma etkinliklerine ilişkin düşünce, duygu ve deneyimlerini paylaşmaları sağlanır (SDB1.1). Öğrencilerden hangi ifadeleri doğru kullandıklarını, hangi noktalarda zorlandıklarını ve kendilerini nasıl geliştirebileceklerini ifade etmeleri beklenir. Bu süreçte yapılan çalışmaların yorumlanması ve anlamlandırılması desteklenir (E2.4). Öğretmen “Bugün ne öğrendiniz?” gibi sorular sorarak öğrencilerin alt temalara ilişkin sorulara cevap vermesini sağlar. Öğretmen ile akranlar süreç içinde ve süreçten sonra geri bildirim verir, fikirlerini paylaşır (D14.2).

ADG.6.1.Y.

“Evim” temasında öğrenciler önceki bilgi Öğretmen ile akranlar deneyimlerini harekete geçirmek için “Tanışıyoruz” ve “Geniş Ailem” alt temaları ile ilgili hedeflenen ögeleri görseller ile destekleyici unsurlar vasıtasıyla hatırlar ve mevcut içerikle ilişkilendirir (KB2.2). Öğretmen, öğrencilere yazmaları istenen görevin tam olarak ne olduğunu net bir dille anlatır (E3.2). Öğrencilerden yazılması istenen cümle veya parçaya benzeyen bir modeli incelemeleri istenir. Öğrenciler bu metinleri taklit ederek benzer içerikleri yeniden yazar (SDB1.2, KB2.6).

Daha sonra öğrenciler hazırlıksız yazma etkinlikleriyle model metinleri örnek alarak kısa cümleler veya metinler oluşturur (E3.3, KB1). Yazma sürecinde öğrenciler, verilen yazma türüne uygun basit kelimeleri ve dil yapılarını seçerek kullanır (D16.1). Süreçte rehberlik, örnek metinler ve kısa yazma etkinlikleriyle öğrencilerin yazılı anlatım becerileri desteklenir. Bu aktivite sırasında öğretmen öğrencilerin yapısal özelliklere, söylem biçimlerine ve noktalama işaretlerine yazma türüne uygun olarak dikkat etmelerini sağlar. Yazma görevinin sonunda öğrenciler, temaya uygun basit mesajları iletmiş olur (E1.5, SDB1.3).

Öğrenciler bu modele bakarak çalışma yaptıktan sonra bilgilerin benzerlerini farklı bağ lamlarda bireysel olarak yeniden düzenleyerek kullandıkları özgün bir ürün ortaya çıkarır (SDB1.1). Bu yapılandırılmış bilgileri içeren ürün, yazılı iletişime uygun olmalıdır. Ardından yazılı içeriklerin farklı bağlamlarda yeniden düzenlenmesi sağlanır. Yazılan ifadeler değiştirilerek tanışma, geniş aile ve hedeflenen ögeler tanımlanır ve metinler genişletilebilir (SDB3.2). Bu süreçte yazılı bilgilerin yeniden yapılandırılması ve paylaşılması desteklenir (SDB2.1). Öğrencilerin yazdıkları metinleri arkadaşlarıyla paylaşabilmeleri ve yazılı iletişim kurabilmeleri sağlanır (E1.2, E2.1, E2.4).

Küçük grup çalışmaları yapılır. Grup içinde yazılan metinler paylaşılabilir, birlikte gözden geçirilebilir ve ortak metinler oluşturulabilir (SDB2.2, D20.2).

Yazma sürecinin bu aşamasında öğrenciler bilgi, deneyim, duygu ve düşüncelerini bireysel olarak aktararak poster, mesaj, şarkı gibi pratik, otantik ve yaş seviyelerine uygun çeşitli özgün ürünler ortaya koyabilir (E2.5, D3.3). Hazırlanan bu ürünler akranlarla paylaşılarak sınıf içi karşılıklı aktarımlar yapılır ve ortaya çıkan ürünlere ilişkin kapsamlı bir değerlendirme gerçekleştirilir. Öğretmen, öğrencilere “Bugün ne öğrendiniz?” sorusunu yönelterek öğrencilerin düşüncelerini ifade edebilmelerini sağlar. Yazılan metinler gözden geçirilerek güçlü yönler ve geliştirilmesi gereken noktalar belirlenirken bu değerlendirmelerin sınıf ortamında paylaşılması ve karşılıklı geri bildirimlerde bulunulması sağlanır (KB2.15). Öğretmen yazma süreci ve ürün hakkında yapıcı geri bildirimler verir (SDB3.1).

Performans görevi olarak öğrencilerden temada öğrendikleri geniş aile bireyleri ile ilgili hedeflenen sözcükleri kullanarak görsellerle desteklenecek şekilde soyağacı hazırlaması istenebilir. Bunun ardından soyağacı ile ilgili kısa bir sunum yapmaları istenebilir. Bu performans görevi; hedef sözcüklerin doğru ve bağlama uygun kullanımı, temel dilbilgisiyapılarının işlevsel biçimde kullanımı, yazılı ve / veya sözlü anlatımın anlaşılırlığı, iletişim amacına uygun ifade kullanımı ile göreve katılım, çaba, süreç içindeki ilerleme gibi ölçütleri içeren analitik / bütüncül dereceli puanlama anahtarı veya gözlem formu ile değerlendirilebilir. Performans görevi sürecinde öğrencilerin sürece daha aktif katılım göstermelerini desteklemek amacıyla öz değerlendirme veya akran değerlendirme formlarına da yer verilebilir.

 

 

Zenginleştirme

1. Etkinlik: Geniş Aile Hakkında Görsel Destekli Sunum

Öğrencilerin “Tanışıyoruz” ve “Geniş Ailem” alt temalarına dair cümleleri içeren sözlü sunumlar hazırlayıp sunmaları istenebilir. Öğrenciler sunumu yaparken görsellerden ve videolardan faydalanabilir. Öğrenciler, örnekteki gibi bir sunum hazırlayabilir:
Сиунагъо Мафэ ШIуфэс! СцIэр Адыл. Сэ я 6-нэрэ сыныфым сыщеджэ. Мыр сиунэ, мыри сиунагъо инэу щыт. Пчэдыжьым тэ тызэгъусэу тыкъэтэджы. Сятэ еджапIэм щэлажьэ, ар кӏэлэегъадж. Сянэ сымаджэщым щыI, ар ӏазэшыпхъу. Сиунагъо цIыфитф мэхъу, ау тэ тызэгурыIоу тыпсэу. Мыр сятэжъ. Ар пхъэнтIэкIушхо тес, адыгэ хабзэм иIэшIугъэ къытфеIуатэ. Мыри сянэжъ. Ар хатэм хэт, къэгъэгъахэм адэлажьэ. Сятэжъырэ сянэжъырэ тэ шIу лъэшэу тэлъэгъух. Нахьыжъхэм ягущыIэ тэ тадэIу. Сэ сыш цIыкIу ыцIэр Алкъас. Ар джэгунымкӏэ фэшIу. Сышыпхъу ыцIэр Аминат, ар еджакIо. Тэ тызэгъусэу тышхэ, тызэгъусэу тыджэгу. Мыр сиунэ, мыр сигупсэ унагъо. О уиунагъо сыд фэд? Уиунагъо инэу щыта?
2. Etkinlik: Metin Çalışması ve Sunumu
Öğretmen öğrencilere kendi seviyelerine uygun Adigece bir metin verebilir. Öğrencilerden bu parçayı ezberleyerek / çalışarak sınıfta sunmaları istenebilir. Öğrenciler, bu parçada hem hedeflenen kelime ve dil bilgisi yapılarını hem de bunları geliştirebilecek daha zor yapıları görebileceklerdir. Öğretmen, hem süreç içinde hem de süreçten sonra zenginleştirme sürecinin sonuçlarını gözlemleyebilir.

Destekleme

1. Etkinlik: Kartları Sınıflandırma ve Eşleştirme
“Evim” temasında öğrencilere “Tanışıyoruz” ve “Geniş Ailem” alt temalarında hedeflenen kelimeleri gösteren iki farklı kategoride kartlar dağıtılabilir. Öğrenciler bu kartları sınıflandırabilir ve doğru kelimelerle eşleştirebilir. Böylece yazma konusunda desteğe ihtiyacı olan öğrencilerin, hedef dildeki kelimeleri daha anlaşılır şekilde pratik yapmaları sağlanmış olur.
2. Etkinlik: Eksik Harfleri Tamamlama Öğrenciler, bütün kelimeleri yazmak yerine tahtada verilen resimlerin altına, içinde bazı harflerin eksik bırakıldığı kelimeleri tamamlama alıştırması yapabilir (уимафэ шӏу, сцıэр / пцıэр, сятэ / сянэ, сятэжъ / сянэжъ (нанэ), сшы, сышыпхъу, унэ, унагъо, дахэ, шӏулъэгъу, ины, цӏыкӏу). Kelimeler tamamlandıktan sonra öğrencilerden bu sesleri ve kelimeleri seslendirmeleri istenebilir.

Güncelleme tarihi: 25.09.2026