1. Tema: Ailem
Aile Üyeleri, Kişi Zamirleri, İşaret Zamirleri
YDAB1. Dinleme / İzleme-Anlamlandırma
YDAB2. Okuma-Anlamlandırma
YDAB3. Konuşma-Anlatma
YDAB4. Yazma-Anlatma
YDDB1. Dil Bilgisi Seçme-Kullanma
YDDB2. Sözcük Seçme-Kullanma
YDDB3. Sesletim Seçme-Kullanma
E1.1. Merak
E1.3. Azim ve Kararlılık
E1.5. Kendine Güvenme (Öz Güven)
E1.6. Seçicilik
E2.2. Sorumluluk
E2.3. Girişkenlik
E2.5. Oyunseverlik
E3.2. Odaklanma
E3.8. Soru Sorma
SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık)
SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme)
SDB1.3. Kendine Uyarlama (Öz Yansıtma)
SDB2.1. İletişim
SDB2.2. İş Birliği
SDB2.3. Sosyal Farkındalık
SDB3.1. Uyum
D2. Aile Bütünlüğü
D3. Çalışkanlık
D4. Dostluk
D5. Duyarlılık
D6. Dürüstlük
D8. Mahremiyet
D14. Saygı
D15. Sevgi
OB1. Bilgi Okuryazarlığı
OB2. Dijital Okuryazarlık
OB4. Görsel Okuryazarlık
OB5. Kültür Okuryazarlığı
ABZ.6.1.D. Ailem temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadeleri dinleyebilme/ izleyebilme-anlamlandırabilme
a) Temaya ilişkin ön bilgi ve deneyimlerini harekete geçirerek dinleme / izlemeye hazırlık yapar.
b) Temaya ilişkin temel bilgileri, ipucunu ve ayrıntıları dikkate alarak bir araya getirir.
c) Temaya ilişkin temel bilgileri, ipucunu ve ayrıntıları dikkate alarak anlamlandırır.
ç) Temaya ilişkin anlayışını bireysel ve etkileşimli şekilde yansıtır.
ABZ.6.1.SES. Ailem temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelere uygun sesletimi seçebilme - kullanabilme
Temaya uygun sesletimi seçerek doğal, otantik ve otomatik bir şekilde kullanır.
ABZ.6.1.O. Ailem temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadeleri okuyabilme- anlamlandırabilme
a) Temaya ilişkin ön bilgi ve deneyimlerini harekete geçirerek okumaya hazırlık yapar.
b) Temaya ilişkin temel bilgileri, ipucunu ve ayrıntıları dikkate alarak bir araya getirir.
c) Temaya ilişkin temel bilgileri, ipucunu ve ayrıntıları dikkate alarak anlamlandırır.
ç) Temaya ilişkin anlayışını bireysel ve etkileşimli şekilde yansıtır.
ABZ.6.1.SÖS. Ailem temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelere uygun sözcük seçebilme - kullanabilme
Temaya uygun sözcükleri seçerek doğal, otantik ve otomatik bir şekilde kullanır.
ABZ.6.1.DBS. Ailem temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelere uygun dil bilgisi seçebilme - kullanabilme
Temaya uygun dil bilgisi yapılarını seçerek doğal, otantik ve otomatik bir şekilde kullanır.
ABZ.6.1.Y. Ailem temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelerle yazabilme- anlatabilme
a) Temaya ilişkin ön bilgilerini ve deneyimlerini harekete geçirerek yazmaya hazırlık yapar.
b) Yazma modelindeki temaya ilişkin sözcükleri, ifadeleri ve dil yapılarını inceleyerek modelden kopyalar.
c) Yazma modelindeki temaya ilişkin sözcükleri, ifadeleri ve dil yapılarını kullanarak yazılı içerik oluşturur.
ç) Temaya ilişkin yazma sürecini dikkate alarak yazma içeriğini yapılandırır ve uygulamaya geçirir.
d) Temaya ilişkin yazma sürecini dikkate alarak yazma içeriğini yeniden yapılandırır ve iletişim kurar.
e) Temaya ilişkin yazma sürecini bireysel ve etkileşimli şekilde yansıtır.
ABZ.6.1.K. Ailem temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelerle konuşabilme- anlatabilme
a) Temaya ilişkin ön bilgi ve deneyimlerini harekete geçirerek konuşmaya hazırlık yapar.
b) Konuşma modelindeki temaya ilişkin sözcükleri, ifadeleri ve dil yapılarını gözlemleyerek taklit eder ve tekrarlar.
c) Konuşma modelindeki temaya ilişkin sözcükleri, ifadeleri ve dil yapılarını kullanarak taklit yoluyla sözlü içerik oluşturur.
ç) Temaya ilişkin yazma sürecini dikkate alarak yazma içeriğini yapılandırır ve uygulamaya geçirir.
d) Temaya ilişkin yazma sürecini dikkate alarak yazma içeriğini yeniden yapılandırır ve iletişim kurar.
e) Temaya ilişkin yazma sürecini bireysel ve etkileşimli şekilde yansıtır.
Tema: Cҭаацәа
Alt Temalar: Ахьыӡцынхәрақәа, Aҭаацәа, Арбагатә Xьыӡцынхәрақәа
İşlevsel Cümle Yapıları
Ари Сара сан лоуп.
Ани бара баҳәша лоуп.
Ари дызусҭада?
Ани дызусҭада?
Уан дызусҭада?
Hedeflenen Kelimeler: Aнду, Aбду, Aн, Aб, Аӡӷаб, Aԥа, Аиаҳәшьа, Аиашьа
Hedef Dil Bilgisi Yapıları
Kişi Zamirleri: Cара, бара, Yара, Иара, Лара, Иара, Ҳара, Шәара, Дара
Soru ve Olumsuzluk Biçimleri: ма? Зеи?, и?, -м
İyelik Biçimleri: с- б- у- и- л- а- д- ҳ- шә-
Sesletim
- Hedeflenen Sesler: ҭ, хь, хә, ҳә, ӡ, ц, цә,
- Hedeflenen İşaretler: Ь, ә
- Farklı Seslerin Sesletimi ve Telaffuzu: ҭ, хь, хә, ҳә, ӡ, ц, цә,
- Vurgu ve Tonlama: Basit cümlelerde soru ifadeleri ile olumsuz ifadelerde tonlamayı ayırt edebilmektir.
- Tekrar ve Taklit Yoluyla Otomatikleştirme: Kısa diyalog ve sözlü örneklerin doğru sesletimle tekrarını ve basit cümleler ile kelimelerin farklı bağlamlarda doğal telaffuzla kullanımını ifade eder.
- Sesletim ve Yazım İlişkisi: Sözcükleri doğru okuyup yazarken ses-harf eşleşmesini fark etmektir.
aile üyeleri, kişi ve işaret zamirleri, tanışma/tanıtma
Bu temada öğrenme çıktıları; çalışma kâğıtları, kısa yazma ve konuşma uygulamaları, kontrol listeleri, gözlem formları, kelime ilişkilendirme ve kümeleme etkinlikleri, dereceli puanlama anahtarları, yapılandırılmış grid, öğrenci ürün dosyası, performans görevleri, öz / akran / grup değerlendirme formları ile değerlendirilebilir.
1. Performans Görevi: Soyağacı
Öğrencilerden temada öğrendiği aile bireyleri ile ilgili hedeflenen kelimeleri kullanarak aile soyağacı hazırlanması istenebilir. Soyağacı ile ilgili kısa bir sunum yapması istenebilir. Performans görevi; hedef sözcüklerin doğru ve bağlama uygun kullanımı, temel dil bilgisi yapılarını işlevsel biçimde kullanabilme, yazılı ve / veya sözlü anlatımın anlaşılırlığı, iletişim amacına uygun ifade kullanımı ile göreve katılım, çaba , süreç içindeki ilerleme gibi ölçütleri içeren analitik / bütüncül dereceli puanlama anahtarı veya gözlem formu ile değerlendirilebilir. Performans görevleri sürecinde öğrencilerin sürece daha aktif katılım göstermelerini desteklemek amacıyla öz değerlendirme veya akran değerlendirme formlarına da yer verilebilir.
Öğrencilerden öğrenmiş oldukları kelime ve cümle kalıplarını kullanarak bir canlandırma yapmaları istenebilir. Bu süreçte öğrencilerden beklenen oynadığı role uygun olarak kelime ve ifadeleri doğru kullanabilmeleri, kullandıkları sözcük ve ifadeleri doğru bir şekilde seslendirebilmeleridir. Performans görevi; hedef sözcüklerin doğru ve bağlama uygun kullanımı, temel dil bilgisi yapılarını işlevsel biçimde kullanabilme, yazılı ve / veya sözlü anlatımın anlaşılırlığı, iletişim amacına uygun ifade kullanımı ile göreve katılım, çaba ve süreç içindeki ilerleme gibi ölçütleri içeren analitik / bütüncül dereceli puanlama anahtarı veya gözlem formu ile değerlendirilebilir. Performans görevleri sürecinde öğrencilerin sürece daha aktif katılım göstermelerini desteklemek amacıyla öz değerlendirme veya akran değerlendirme formlarına da yer verilebilir.
Öğrencilerin günlük yaşamlarında farklı dillerin varlığını fark etmiş oldukları; aile üyelerini tanıtma, başkalarına aileleriyle ilgili sorular yöneltme, kişi ve işaret zamirlerini doğru kullanma gibi iletişim durumlarına ilişkin ana dillerinde ön deneyime sahip oldukları kabul edilmektedir.
Öğrencilerin ana dillerinde aile üyelerini tanıtma, başkalarına aileleriyle ilgili sorular yöneltme, kişi ve işaret zamirlerini doğru kullanma gibi temel bilgi ifadelerini kullanabildikleri kabul edilmektedir.
Öğrencilerin temel kavramlar hakkında bilgi sahibi olduğu ancak hazır bulunuşluk düzeylerinin farklı olduğu kabul edilir.
Öğrencilerin Latin alfabesine dayalı yazı sistemine ilişkin temel bilgiye sahip oldukları bu nedenle Abazaca öğrenme sürecinde asıl ihtiyaçlarının Latin alfabesinden farklı olan Kiril alfabesine özgü sesleri fark etmek ve bu sesleri doğru biçimde üretmek olduğu kabul edilmektedir.
Öğrencilerin okul ortamında arkadaşlarıyla iletişim kurma, soru sorma, cevap verme ve kısa konuşmalara katılma deneyimine sahip oldukları kabul edilmektedir.
Öğretmen tarafından Ailem temasının ön değerlendirme sürecinde öğrencilere tema içinde yer alan konularla ilgili önceki becerilerinin hatırlatılması amacıyla çeşitli görseller kullanılarak ”Bu kimdir?”, ”Şu kimdir?”, ”O kimdir?” , ”Senin annen kim?” gibi basit sorular sorulabilir. Öğrencilerden bu görsellerle ilgili yorumlar yapması, basit kelimeler söylemesi, sorulara cevap vermesi beklenebilir. ”Bu annedir.”, ”Şu kız evlattır.”, ”O teyzedir.”, ”Benim annem Nurhan’dır.” gibi ifadelerin hedef dilde söylenmesi beklenebilir. Ön değerlendirme; gözlem, sözlü etkileşimler, görsel destekli çalışmalar ve kısa eşleştirme etkinlikleriyle gerçekleştirilebilir. Öğretmen elde ettiği bulgular doğrultusunda öğrenme- öğretme uygulamalarını şekillendirebilir ve öğrencilerin ihtiyaçlarına uygun öğrenme yaşantıları planlayabilir.
Ailem temasında öğrencilerin ana dillerinden bildiği ve kullandığı aile isimlerini, işaret ve kişi zamirlerini Abazacada da duyarak yeni kelimeler ile bildikleri kelimeler arasında bir ilişki kurmaları sağlanabilir. Tema içinde ve sonunda aile üyeleri, kişi ve işaret zamirlerini kullanarak cümleler oluşturabilir ve kendilerini basit bir şekilde ifade edebilirler. Öğrenciler öğrendiklerini birbirleriyle paylaşabilir, öğrendiği sözcük ve cümle kalıplarını kullanarak arkadaşlarıyla basit diyaloglar kurup, pratik yapabilir ve böylece dil becerilerini güçlendirebilirler.
ABZ.6.1.D.
Ailem temasına yönelik dinleme / izleme–anlamlandırma süreci, öğrencilerin önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek amacıyla aile ortamını yansıtan görseller üzerinden başlatılır (E1.1, OB4). Görseller incelenerek ”Bu kim?”, ”Şu kim?” gibi sorulara yönelik düşünceler oluşturulur ve öğrencilerin kendi aile yaşantılarından örnekler vermeleri sağlanır (SDB1.2, SDB2.1, SDB2.3, SDB3.1). Bu süreçte önceki bilgi ve deneyimlerin harekete geçirilmesi, görsellerdeki unsurlar ile yaşantılar arasında temel ilişkilerin fark edilmesi ve mevcut içerik hakkında tahminlerde bulunulması sağlanır ( D2.1, D2.3, D3.4, D4.2).
Devamında kısa bir ses kaydı, video ya da diyalogdan kesitler sunularak içerikte yer alan kelimeler ve ifadeler hakkında tahminlerde bulunulması sağlanır (OB2). Görsel ve işitsel ipuçları birlikte değerlendirilerek içerik hakkında çıkarımlar yapılır (D4.1, D4.2, D14.1). Ardından Ailem temasına uygun dinleme / izleme metni kesintisiz olarak sunulur. Bu metinde aile üyeleri ve kişi ve işaret zamirleri yer alır. Bu aşamada içeriğin genel anlamının kavranması, konusunun algılanması, temel unsurların, yönergelerin ve ayrıntıların tanınması beklenir (KB2.2, KB2.6, KB2.10, KB2.11). Böylece bütüncül içerikteki temel bileşenlerin fark edilmesi sağlanır (E1.3, E2.2, E3.2, D3.1).
Dinleme sonrasında içerikte geçen aile üyeleri ile kişi ve işaret zamirleri görseller, kartlar ve dijital materyaller aracılığıyla yeniden ele alınır. Bu unsurlar eşleştirme, işaretleme ve basit sınıflandırma etkinlikleriyle ayırt edilir; benzerlik ve farklılıklar belirlenir. Başlangıçta yapılan tahminler tekrar gözden geçirilir ve dinlenen içerikle karşılaştırılır, tahminlerin doğruluğu kontrol edilir ve gerekçelendirilir (KB2.7). İçerikte yer alan unsurların bütün içinde konumlandırılması ve temel sınıflandırmalar yapılması sağlanır. (KB2.4, KB2.5, KB2.9, SDB2.1). İçerikteki bilgiler tablo veya şemalar üzerinde yapılandırılarak yatay ve dikey ilişkiler görünür hâle getirilir (KB2.13, OB1). Devamında aile üyeleri, kişi ve işaret zamirleri ve bu unsurlara yönelik yönergeler kategorilere ayrılır; kişi-zamir ilişkileri üzerinden anlamlı bağlantılar kurulur. Dinlenen bilgiler öğrencilerin kendi aile ortamlarıyla ilişkilendirilerek içerik bireysel olarak içselleştirilir (SDB3.1, OB1). Bu süreçte dikkatlerini içerik üzerinde yoğunlaştırmaları, öğrenmeye istekli katılım göstermeleri ve yeni duruma uyum sağlamaları desteklenir (E3.2, E2.5, SDB2.2).
Sürecin sonunda dinleme etkinliğine ilişkin gözlemlenen, anlaşılan ve düşünülen bilgiler bireysel olarak değerlendirilir ve sınıfla paylaşılır. Gönüllü öğrenciler söz alarak anladıklarını ifade ederken diğer öğrenciler onları dikkatle dinler (D5.1, D14.1). Ardından ikili çalışmalar ve küçük grup çalışmalarıyla karşılıklı olarak bilgi, düşünce ve deneyimler paylaşılır; aile ortamı tanıtılır ve basit ifadeler kullanılır (KB2.2, KB2.3).
ABZ.6.1.SES.
Ailem temasına yönelik sesletim seçme–kullanma süreci, sınıfa aile üyelerini, kişi ve işaret zamirlerini yansıtan görsellerin getirilmesiyle başlatılır (OB1, OB4, E1.1). Görseller incelenirken kısa diyaloglar dinletilir. Dinleme sırasında duyulan sözcüklere dikkat edilmesi ve özellikle tekrar eden seslerin fark edilmesi sağlanır. Dinleme sonrasında duyulan sözcükler sınıfça tekrar edilir ve hangi seslerin duyulduğu belirlenir (E1.5, E3.2, SDB1.2, KB2.2).
Sınıfça tekrar etkinliği yapılır. Sözcükler önce toplu ardından bireysel olarak tekrar edilir. ”anne”, ”baba”, ”büyükanne”, ”büyükbaba” gibi sözcükler doğru sesletimle ifade edilir ve işitsel doğruluk pekiştirilir (E1.3, E1.6, E3.2, SDB2.1).
Farklı cümlelerin yer aldığı dinleme etkinliği uygulanır. Aynı sesleri içeren sözcükler farklı cümleler içinde dinlenir. Dinleme sonrasında duyulan sözcükler ve tekrar eden sesler belirlenir. Benzer sesler karşılaştırılır ve aralarındaki farklar ortaya konur (E3.2, E3.8, KB2.3, KB2.10, KB2.11, KB2.14, KB2.16).
Sınıf içinde uygulama etkinliği yapılır. Görseller gösterilerek doğru sesletimle adlandırılır. Öğrenciler gördükleri kişileri kendiliğinden seçerek doğru ve doğal biçimde ifade eder, yanlış sesletimler fark edilerek doğru biçimi tekrar edilir (E3.2, E3.8, KB2.3). Bu süreçte öğrencilerin sesleri gerçek ve tabii bir biçimde kullanmaları desteklenir (D3.4, D4.2, KB2.7).
Ses gruplama etkinliği uygulanır. Benzer sesleri içeren sözcükler bir araya getirilir ve farklı sesler ayırt edilerek gruplandırılır. Bu süreçte öğrencilerin ses farkındalıkları güçlendirilir (E3.2, KB2.5, KB2.13).
İkili çalışmalar ve grup çalışmaları yapılır (E2.5). Öğrenciler birbirlerine ailelerini anlatır, kişileri doğru sesletimle ifade eder (SDB2.1, SDB3.1). Öğrencilerin hedef sesleri iletişim sırasında kendiliğinden, doğru, gerçek ve tabii bir biçimde kullanmaları sağlanır. Etkinlik sonunda yapılan konuşmalar değerlendirilir ve sesletim doğruluğu üzerine geri bildirim verilir (E2.2, E2.5, E3.8, KB2.14).
ABZ.6.1.O.
Ailem temasına yönelik okuma–anlamlandırma süreci, öğrencilerin önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek amacıyla aile üyelerini ve onları ifade eden kelimeleri içeren kısa metinler ve görseller üzerinden başlatılır (E1.1, OB1, OB4). Görseller ve metin parçaları incelenerek ”Bu metin ne hakkında olabilir?”, ”Bu kişiler kimler olabilir?” gibi sorulara yönelik tahminlerde bulunulması sağlanır. Önceki bilgi ve deneyimlerin harekete geçirilmesi, kişilerin adlandırılması ve mevcut içerikle önceki bilgiler arasında temel ilişkilerin kurulması desteklenir. Bu süreçte öğrencilerin merak duygularının desteklenmesi, kendilerini ifade etmeleri ve aile ortamına yönelik farkındalık geliştirmeleri beklenir (E1.1, E1.5, SDB1.2, D14.1, OB5, KB2.2). Sunulan yazılı ve görsel ipuçları aracılığıyla içerik ile önceki bilgi ve deneyimler arasında bağ kurulması sağlanır ve metnin konusu hakkında basit tahminlerde bulunulur (E2.3, SDB2.1, KB2.2).
Okuma içeriğine ait başlık, görseller ve anahtar ifadeler incelenir (OB1, OB4). Bu ipuçlarına dayanarak metnin konusu, metinde yer alabilecek kişiler, bu kişilerin özellikleri, bulundukları yerler hakkında tahminlerde bulunulması sağlanır. Öğrencilerin görsel ve yazılı ipuçlarından yararlanarak içeriği genel olarak algılamaları desteklenir (SDB2.1, SDB2.3, KB2.11, D4.1, D4.2).Metin sessiz olarak okunur. Okuma sürecinde içeriğin genel anlamının bütüncül olarak kavranması, metinde geçen kişilerin, özelliklerin fark edilmesi beklenir (E3.2, E3.8, SDB2.1, SDB2.3). Ayrıca metin içerisindeki basit ve temel ayrıntıların belirlenmesi sağlanır. Böylece içeriğin konusu genel olarak algılanır ve temel bileşenler tanınır (E3.2, E2.2, SDB2.2, D3.1, D3.2, D3.4).
Okuma sonrasında metinde yer alan kişiler ve özellikleri görseller ve bilgi kartlarıyla yeniden ele alınır. Bu unsurlar eşleştirme ve işaretleme etkinlikleriyle tanınır ve ayırt edilir; ”Bu kimdir?”, ”Amra kimin kız kardeşidir?” gibi sorular üzerinden içerik somutlaştırılır (E2.3, SDB2.1, OB4). Başlangıçta yapılan tahminler tekrar gözden geçirilir ve metinle karşılaştırılarak doğruluğu kontrol edilir doğru ve yanlış tahminler gerekçeleriyle ifade edilir (E2.2, KB2.11, KB2.12, KB2.14). Metinde yer alan ögeler tablo, şema veya görsel düzenleyiciler aracılığıyla yapılandırılır. Kişiler ve özellikleri belirli bir düzen içinde yerleştirilerek bu unsurlar arasındaki bağlantılar açık biçimde ortaya konur(E2.3, KB2.5, KB2.13, OB2). Bu unsurlar basit kategoriler altında sınıflandırılır ve benzerlik–farklılıklar üzerinden karşılaştırmalar yapılır. Ayrıca ögeler arasındaki yatay ve dikey ilişkilerin fark edilmesi sağlanır (E3.2, KB2.7). Devamında kişiler ve ifadeler arasındaki bağlantılar ele alınır. ”Bu kimdir” gibi sorular üzerinden ilişkiler kurulması sağlanır. Bu süreçte anlamlı bağlantılar kurulması ve metnin derinlemesine incelenmesi desteklenir (KB2.7, SDB2.2).Metinden hareketle basit çıkarımlar yapılır ve elde edilen bilgiler öğrencilerin kendi aile ortamlarıyla ilişkilendirilerek ifade edilir böylece içerik bireysel olarak içselleştirilir (E1.5, E1.6, KB2.11).
Sürecin sonunda okuma ve anlamlandırma sürecine ilişkin gözden geçirilen bilgi, deneyim, düşünce ve duygular bireysel olarak ifade edilir. Gönüllü öğrenciler söz alarak metinden anladıklarını paylaşırken diğer öğrenciler dikkatle dinler (D4.1, D4.2, D14.1) . Ardından ikili çalışmalar ve küçük grup çalışmalarıyla karşılıklı paylaşımlar gerçekleştirilir (SDB2.1, SDB2.2, SDB2.3, SDB3.1).
ABZ.6.1.SÖS.
Ailem temasına yönelik sözcük seçme–kullanma süreci, aile üyeleri, kişi ve işaret zamirlerine ilişkin hedef sözcüklerin yer aldığı görsellerin ve kısa diyalogların sunulmasıyla başlatılır. Öğrenciler bu içerikleri dinler ve izler, hedef sözcükleri bütünsel olarak duyar ve görür (SDB1.1, E1.1, OB4).
Sınıfça tekrar etkinliği yapılır. Hedef sözcükler sesli olarak tekrar edilir; ”anne”, ”baba”, ”büyükanne”, ”kız kardeş”, ”erkek kardeş” gibi sözcükler doğru sesletimle söylenir. Bu süreçte sözcüklerin doğal kullanımına aşinalık kazandırılır (E2.5, SDB2.1).
Görseller üzerinden sözcüklerin kullanımı üzerine çalışmalar yapılır. ”Bu kimdir?”, ”Şu kimdir?” gibi sorulara hedef sözcüklerle cevap verilmesi sağlanır. Böylece sözcüklerin kullanım bağlamı algılanır (E3.2, SDB2.1).
Sözcüklerin anlamlarını zihinde yapılandırmaya yönelik eşleştirme ve sınıflandırma etkinlikleri uygulanır. Aile üyeleri, kişi ve işaret zamirleri ve ifadeler doğru sözcüklerle eşleştirilir, benzer özelliklerine göre gruplandırılır ve sözcükler arasında kavramsal ilişkiler kurulur (KB2.2, KB2.5, KB2.7, OB1).
Hedef sözcüklerin anlamlarını pekiştirmek amacıyla tekrar ve kullanım çalışmaları yapılır. Aynı sözcükler farklı örnekler içinde kullanılır; kişiler gösterilerek adlandırılır ve ”dayı”, ”teyze” gibi sözcükler çeşitli durumlarda tekrar edilir. Böylece sözcüklerin anlamları bağlam içinde algılanır (E1.6, KB2.11).
Sınıf içinde hareketli etkinlikler uygulanır. Öğrenciler sınıfın çeşitli yerlerine asılmış görselleri bularak bunları adlandırır, kişileri söyler ve ifade içeren (bu, şu vb.) sözcükleri kullanır (OB4). Sözcüklerin gerçek yaşamla ilişkilendirilmesi ve kendiliğinden, doğal ve tabii bir biçimde kullanılması sağlanır (E1.6, SDB2.2).
İkili çalışmalar ve grup çalışmalarıyla süreç tamamlanır (E2.5). Öğrenciler birbirlerine sorular sorar, kişileri tanımlar ve hedef sözcükleri iletişim kurarken kendiliğinden, gerçek ve doğal biçimde kullanır (SDB1.2, SDB1.3, SDB2.1, SDB2.3). Bu süreçte sözcüklerin farklı bağlamlarda etkili biçimde kullanıma sokulması desteklenir (E2.2, E2.3, D14.1, KB2.13).
ABZ.6.1.DBS.
Ailem temasına yönelik dil bilgisi seçme–kullanma süreci, aile üyelerini yansıtan görsellerin ve kısa diyalogların sunulmasıyla başlatılır (OB1, OB4, E1.1). Öğrenciler görselleri inceler, duydukları ifadeleri takip eder ve sınıfça tekrar eder. ”O, annedir.”, ”Bu, Fatima’nın babasıdır.” gibi cümleler birlikte söylenerek içerikle ilk aşinalık oluşturulur. Bu süreçte dil yapılarının kuralları açıklanmadan, doğal ve bağlam içinde fark edilmesi sağlanır (E1.5, SDB1.2).
Aile üyelerini içeren görseller üzerinden eşleştirme etkinliği yapılır. Öğrenciler dinledikleri cümleleri doğru görsellerle eşleştirir, ilgili kişileri işaretler ve hangi ifadenin hangi görsele ait olduğunu sözlü olarak belirtir. Bu etkinlik sayesinde hedef dil parçaları, kuralları bilinmeden fark edilerek ayırt edilir (E3.2, E3.8, KB2.2, KB2.7).
Kısa canlandırmalar veya video kesitleri izlenir. Öğrenciler izledikleri içerikte hangi kişinin kim olduğunu ifade eden cümleleri ve basit ifadeleri (”Bu onun kız kardeşidir.”, ”Şu benim babamdır.”) belirler ve bu ifadeleri tekrar eder (SDB2.1, E3.2, OB4). Sınıf içine getirilen gerçek görsellerle ilişki kurularak anlam güçlendirilir (SDB2.1, E3.2, OB4).
Aynı yapıya sahip cümleler grup hâlinde tekrar edilir. Öğrenciler sırayla cümleleri sesli olarak söyler, arkadaşlarının tekrarlarını dinler ve birlikte tekrar ederek işitsel farkındalık geliştirir. Bu süreçte benzer dil yapılarının fark edilmesi sağlanır (E2.5, SDB2.2).
Farklı nesneler ve yönergeler kullanılarak yeni örnekler oluşturulur. ”O büyükannedir.”, ”Bu benim dayımdır.” gibi cümlelerin yanı sıra ”Benim annem Macide’dir.”, ”Amra benim kız kardeşimdir.” gibi ifadeler de kullanılarak aynı dil yapıları farklı bağlamlarda tekrar edilir. Böylece hedef dil parçaları kuralları düşünülmeden, otomatik biçimde pekiştirilir (KB2.11).
Sınıf içinde hareketli bir etkinlik yapılır. Öğrencilere birer aile üyesini gösteren görsel verilir ve sınıfta üçer kişilik gruplar olarak bir araya gelmeleri sağlanır. Öğrenciler bu çalışmada ellerindeki görsellere uygun olarak kişi tanıtımı yapar. ”Benim adım Ritsa.”, ”Bu benim annem Salima.” gibi ifadeler gerçek ortamla ilişkilendirilerek kısa, doğal ve anlamlı biçimde tekrar edilir (E1.6, SDB2.1).
Konuşma ve hareketin birlikte kullanıldığı oyunlaştırılmış etkinlikler yapılır (D15.1, D15.4). Öğrenciler hem cümle kurar hem de aynı anda kişileri gösterir. Bu süreçte hedef dil parçaları eş zamanlı olarak tekrar edilir ve canlandırılır (E2.5, SDB3.1).
İkili çalışmalar ve grup çalışmalarıyla süreç tamamlanır (E2.5, D3.4, D4.2, D6.2). Öğrenciler birbirlerine ailelerini anlatır, karşılıklı sorular sorarak iletişim kurar. Kullanılan ifadeler doğal ve akıcı hâle gelir. Bu süreçte öğrenciler öğrendikleri dil yapılarını, kuralları düşünmeden seçerek farklı durumlarda kullanır ve iletişim kurarken tabii biçimde kullanıma sokar (SDB2.1, KB2.13, KB2.14).
ABZ.6.1.Y.
Ailem temasına yönelik yazma–anlatma süreci, öğrencilerin önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek amacıyla aile üyeleri ile kişi ve işaret zamirlerine ilişkin görseller ve kısa ifadeler üzerinden başlatılır (E1.1, OB4). Öğrencilerin bu görselleri incelemeleri, aile üyelerine ilişkin bildikleri sözcükleri hatırlamaları, yönergeleri fark etmeleri ve bu bilgileri basit şekilde yazılı olarak ifade etmeleri sağlanır. Ayrıca verilen yazma görevinin ne olduğu, ne yazılacağı ve nasıl yazılacağının genel olarak anlaşılması desteklenir (E1.5, E3.2, SDB1.2, KB2.2).
Devamında aile üyeleri, kişi ve işaret zamirleri içeren kısa yazılı model metinler sunulur. Bu metinlerin incelenmesi, yapı ve ifade biçimlerinin fark edilmesi ve model alınarak benzer ifadelerin yeniden yazılması sağlanır. Böylece modelden yararlanarak yazılı üretime geçiş desteklenir (E2.5, E3.2, SDB2.1, OB1).
Ardından model metinler temel alınarak yazılı içerik oluşturulması sağlanır. ”Bu benim annemdir.”, ”Benim annem Macide’dir.” gibi ifadelerin yanı sıra ”Azamat’ın babası Astamur’dur. ” gibi ifadeler de kullanılarak cümleler yazılır ve bu ifadeler sınıf ortamına uygun biçimde düzenlenir (D8.3). Böylece yazma içeriğinin oluşturulması ve geliştirilmesi sağlanır (E2.3, KB2.11).
Devamında yazma görevinin yapılandırılması sağlanır. Aile üyelerini, kişi ve işaret zamirlerini içeren kısa metinler yazılması beklenir (OB1). Yazma sürecinde uygun materyallerin seçilmesi (defter, çalışma kâğıdı vb.), uygun sözcüklerin ve dil yapıların kullanılması, noktalama işaretlerine dikkat edilmesi ve basit mesajların açık ve anlaşılır biçimde ifade edilmesi desteklenir. Ayrıca öğrencilerin hazırlıklı yazma durumlarında içeriklerini planlayarak düzenlemeleri ve hazırlıksız yazma durumlarında bağlama uygun ifadeleri hızlı ve doğru biçimde seçerek kullanmaları sağlanır (E3.2, KB2.8).
Bu aşamada yazılan metinlerin geliştirilmesi sağlanır. Yazılar yeniden okunur, benzer ve farklı yönler karşılaştırılır, aile üyeleri ve zamirler kategorilere ayrılır ve gerekli düzenlemeler yapılır (KB2.5, KB2.7, KB2.14, SDB1.2).
Ardından yazılı içeriklerin farklı bağlamlarda yeniden düzenlenmesi sağlanır. Yazılan ifadeler değiştirilerek farklı aileler tanımlanır ve metinler genişletilir. Bu süreçte yazılı bilgilerin yeniden yapılandırılması ve paylaşılması desteklenir. Öğrencilerin yazdıkları metinleri arkadaşlarıyla paylaşmaları ve yazılı iletişim kurmaları sağlanır (E2.2, E2.3, E3.8, KB2.13, SDB2.1). Devamında küçük grup çalışmaları yapılır. Grup içinde yazılan metinler paylaşılır, birlikte gözden geçirilir ve ortak metinler oluşturulur. Bu süreçte iş birliği yapılması ve olumlu iletişim kurulması teşvik edilir (E2.5, SDB2.2, SDB2.3, SDB3.1).
Sürecin sonunda yazma süreci ve ürünlerine ilişkin değerlendirme yapılır. Yazılan metinler gözden geçirilerek güçlü yönler ve geliştirilmesi gereken noktalar belirlenir. Ardından bu değerlendirmeler sınıf ortamında paylaşılır ve karşılıklı geri bildirimlerde bulunulur (SDB1.2, SDB3.1).
ABZ.6.1.K.
Ailem temasına yönelik konuşma–anlatma süreci, öğrencilerin önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek amacıyla aile üyeleri ile kişi ve işaret zamirlerine ilişkin görseller ve kısa ifadeler üzerinden başlatılır (E1.1, OB4). Öğrencilerin aile ortamına ilişkin yaşantılarını hatırlamaları, kişileri adlandırmaları, bulundukları yerleri ifade etmeleri ve basit yönergeleri fark etmeleri sağlanır. Bu süreçte önceki bilgi ve deneyimlerin etkin hâle getirilmesi ve mevcut içerikle ilişkilendirilmesi hedeflenir (E1.5, SDB1.2, KB2.2).
Devamında kişiler, aile üyelerine ilişkin ifadeleri içeren kısa konuşma örnekleri (”Bu Saida.”, ”Aslan benim erkek kardeşimdir.”) sunulur. Öğrencilerin bu örnekleri dinlemeleri, tekrar etmeleri ve doğru sesletimle taklit etmeleri sağlanır. Böylece model ifadelere aşinalık kazanmaları ve sözlü üretime hazırlık yapılması desteklenir (E2.5, E3.2). Ardından öğrencilerin model konuşmaları taklit ederek benzer ifadeler üretmeleri sağlanır. Öğrenciler ”Bu benim annemdir.”, ”Benim büyükannem Salima’dır.” gibi ifadeleri tekrar ederken bu ifadeleri kendi aile ortamlarına göre değiştirerek yeniden kurar. Böylece taklit yoluyla yeni içerik oluşturulması ve bu içeriklerin bağlama uygun biçimde düzenlenmesi sağlanır (E2.3, KB2.11, SDB2.1).
Devamında öğrencilerin öğrendikleri dil yapılarını kullanarak yeni ve özgün ifadeler oluşturmaları sağlanır(OB1). Öğrencilerden ailelerini tanıtan cümleler kurmaları beklenir. Kurulan cümlelerin açık, anlaşılır ve doğru biçimde iletilmesi teşvik edilir. Bu süreçte uygun sözcüklerin seçilmesi, ifadelerin geliştirilmesi ve farklı örneklerle karşılaştırılması desteklenir (E1.6, E3.2, KB2.7, KB2.8). Ayrıca öğrencilerin birbirlerine sorular yönelterek ifadelerini genişletmeleri ve sözlü etkileşim içinde kullanmaları sağlanır (E3.8, SDB2.2). Öğrencilerin hazırlıksız konuşma durumlarında bağlama uygun ifadeleri hızlı ve doğru biçimde seçerek kullanmaları ve hazırlıklı konuşma durumlarında belirledikleri içerikleri düzenleyerek doğal ve anlaşılır biçimde sunmaları desteklenir.
Ardından ikili çalışmalar gerçekleştirilir (E2.2, E2.3, E2.5). Öğrencilerden biri ailesini tanımlar ve basit cümleler kurar, diğeri dinler, sorular sorar ve gerektiğinde karşılaştırmalar yapar. Roller değiştirilerek sürecin sürdürülmesi sağlanır. Bu süreçte öğrenilen yapıların farklı bağlamlarda kullanılması, yeniden düzenlenmesi ve sözlü iletişim yoluyla paylaşılması desteklenir (SDB2.1, SDB2.2, SDB3.1, KB2.13). Devamında küçük grup çalışmaları yapılır. Öğrenciler grup içinde aile kelimelerini, kişi ve işaret zamirlerini birlikte belirler, bu unsurları sınıflandırır ve ortak bir sözlü sunum hazırlar. Böylece sınıflandırma ve yapılandırma becerilerinin geliştirilmesi sağlanır (KB2.5, KB2.13).
Sürecin sonunda öğrencilerin konuşma etkinliklerine ilişkin düşünce, duygu ve deneyimlerini değerlendirmeleri sağlanır. Öğrencilerden hangi ifadeleri doğru kullandıklarını, hangi noktalarda zorlandıklarını ve kendilerini nasıl geliştirebileceklerini ifade etmeleri beklenir. Bu süreçte yapılan çalışmaların yorumlanması ve anlamlandırılması desteklenir (KB2.14, SDB1.2, SDB1.3).
Ardından öğrenciler bu değerlendirmelerini sınıf ortamında paylaşır ve arkadaşlarının görüşlerini dinler. İkili çalışmalar ve grup içi paylaşımlar yoluyla karşılıklı geri bildirim verilmesi ve öğrenmenin pekiştirilmesi sağlanır. Bu süreçte öğrencilerin sorumluluk almaları, duyarlı davranmaları ve iletişim kurmaları desteklenir (SDB2.1, SDB3.1).
Öğrencilerden öğrenmiş oldukları kelime ve cümle kalıplarını kullanarak bir canlandırma yapmaları istenebilir. Bu süreçte öğrencilerden beklenen oynadığı role uygun olarak kelime ve ifadeleri doğru kullanabilmeleri, kullandıkları sözcük ve ifadeleri doğru bir şekilde seslendirebilmeleridir. Bu performans görevi; çalışma kâğıtları, kısa yazma ve konuşma uygulamaları, kontrol listeleri, gözlem formları, kelime ilişkilendirme ve kümeleme etkinlikleri, dereceli puanlama anahtarları, yapılandırılmış grid, öğrenci ürün dosyası, performans görevleri, öz / akran / grup değerlendirme formları ile değerlendirilebilir.
1. Etkinlik: Hadi Anlat
Öğretmen öğrencilerden seçmiş oldukları bir ünlünün ailesini tanıtmalarını isteyebilir. Öğrenciler bu çalışmada seçtikleri kişiyi ve ailesini doğru zamirler ve kelimeler kullanarak tanıtabilirler. Süreç sonunda arkadaşlarının etkinliklerini değerlendirmek amacıyla diğer öğrenciler ellerindeki “iyi” ve “geliştirilebilir” ifadelerini gösteren kartlardan birini kaldırabilirler. Öğretmen tüm sınıfa yapıcı geri bildirim verebilir, öğrenciler de etkinlikle ilgili düşüncelerini paylaşabilirler.
2. Etkinlik: Bana Arkadaşını Anlat
Bu etkinlikte öğrenciler arkadaşlarının hazırlamış olduğu aile görsel ve cümlelerini içeren sunumları kullanarak arkadaşlarının ailelerini tanıtabilirler. Öğrenciler farklı bir kişi üzerinden farklı kişi zamirlerini de doğru şekilde kullanarak tabii bir şekilde doğru yapıda cümleler kurabilirler. Süreç sonunda arkadaşlarının etkinliklerini değerlendirmek amacıyla diğer öğrenciler ellerindeki “iyi” ve “geliştirilebilir” ifadelerini gösteren kartlardan birini kaldırabilirler. Öğretmen tüm sınıfa yapıcı geri bildirim verebilir, öğrenciler de etkinlikle ilgili düşüncelerini paylaşabilirler.
1. Etkinlik: Pano Hazırlama
Öğretmen öğrencilere üzerinde soyağacı bulunan çalışma kâğıtları dağıtabilir. Bu kâğıtlarda bazı aile üyelerinin Abazaca adı verilmemiş olabilir. Öğrencilerden eksik bırakılan bu isimleri yazmaları beklenebilir. Süreç sonunda arkadaşlarının etkinliklerini değerlendirmek amacıyla diğer öğrenciler ellerindeki “iyi” ve “geliştirilebilir” ifadelerini gösteren kartlardan birini kaldırabilirler. Öğretmen tüm sınıfa yapıcı geri bildirim verebilir, öğrenciler de etkinlikle ilgili düşüncelerini paylaşabilirler.
2. Etkinlik: Hadi Grupla
Öğretmen öğrencilerden kendilerine verilen aile üyelerini kadınlar ve erkekler olarak iki grupta toplamalarını isteyebilir. Grup isimleri Abazaca erkekler ve kadınlar için farklı kullanılan ”o” kelimesi olarak verilebilir. Süreç sonunda arkadaşlarının etkinliklerini değerlendirmek amacıyla diğer öğrenciler ellerindeki “iyi” ve “geliştirilebilir” ifadelerini gösteren kartlardan birini kaldırabilirler. Öğretmen tüm sınıfa yapıcı geri bildirim verebilir, öğrenciler de etkinlikle ilgili düşüncelerini paylaşabilirler.
Güncelleme tarihi: 23.09.2026


