T.C. MİLLÎ EĞİTİM
BAKANLIĞI

Yaşayan Dil ve Lehçeler Dersi (Abazaca) 5.Sınıf

2. Tema: Sayalım

Sayma Sayıları (1-10), Haftanın Günleri, Yaş Sorma

Bu tema, öğrencilerin sayıları kullanma, günleri ve yaşı sorma ile ilgili ifadeleri Abazaca olarak kullanabilme becerilerini geliştirmek amacıyla yapılandırılmıştır. Tema; sayma, gün sorma ve yaş sormaya ilişkin iletişim bağlamlarını kapsamaktadır. Öğrenme sürecinde öğrencilerin hedef dilde anlamlı ve iletişim odaklı etkileşimler kurmaları esas alınmaktadır. Temanın temel amacı, öğrencilerin günlük yaşamda temel iletişim becerilerini etkili ve işlevsel biçimde kullanmalarını sağlamaktır.
Ders Saati
18
Alan Becerileri

YDAB1. Dinleme / İzleme-Anlamlandırma

YDAB2. Okuma-Anlamlandırma

YDAB3. Konuşma-Anlatma

YDAB4. Yazma-Anlatma

YDDB1. Dil Bilgisi Seçme-Kullanma

YDDB2. Sözcük Seçme-Kullanma

YDDB3. Sesletim Seçme-Kullanma

Eğilimler

E1.1. Merak

E1.2. Bağımsızlık

E1.3. Azim ve Kararlılık

E1.4. Kendine İnanma (Öz Yeterlilik)

E1.5. Kendine Güvenme (Öz Güven)

E1.6. Seçicilik

E2.2. Sorumluluk

E2.3. Girişkenlik

E2.5. Oyunseverlik

E3.2. Odaklanma

E3.5. Açık Fikirlilik

E3.7. Sistematiklik

E3.8. Soru Sorma

Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerileri

SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme)

SDB1.3. Kendine Uyarlama (Öz Yansıtma)

SDB2.1. İletişim

SDB2.2. İş Birliği

SDB2.3. Sosyal Farkındalık

SDB3.1. Uyum

Değerler

D3. Çalışkanlık

D4. Dostluk

D5. Duyarlılık

D6. Dürüstlük

D14. Saygı

D16. Sorumluluk

D20. Yardımseverlik

Okuryazarlık Becerileri

OB1. Bilgi Okuryazarlığı

OB2. Dijital Okuryazarlık

OB4. Görsel Okuryazarlık

Disiplinler Arası İlişkiler
Türkçe, Matematik, Fen Bilimleri, Yabancı Dil, Sosyal Bilgiler, Bilişim Teknolojileri, Görsel Sanatlar, Müzik, Beden Eğitimi ve Spor
Beceriler Arası İlişkiler
KB2.2. Gözlemleme KB2.3. Özetleme KB2.5. Sınıflandırma KB2.7. Karşılaştırma KB2.8. Sorgulama KB2.10. Çıkarım Yapma KB2.11. Gözleme Dayalı Tahmin Etme KB2.12. Mevcut Bilgiye / Veriye Dayalı Tahmin Etme KB2.13. Yapılandırma KB2.14. Yorumlama KB2.16. Muhakeme (Akıl Yürütme)
Öğrenme Çıktıları ve Süreç Bileşenleri

ABZ.5.2.D. Sayalım temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadeleri dinleyebilme / izleyebilme-anlamlandırabilme

a) Temaya ilişkin ön bilgi ve deneyimlerini harekete geçirerek dinleme / izlemeye hazırlık yapar.

b) Temaya ilişkin temel bilgileri, ipucunu ve ayrıntıları dikkate alarak bir araya getirir. 

c) Temaya ilişkin temel bilgileri, ipucunu ve ayrıntıları dikkate alarak anlamlandırır.

ç) Temaya ilişkin anlayışını bireysel ve etkileşimli şekilde yansıtır.

 

ABZ.5.2.SES. Sayalım temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelere uygun sesletimi seçebilme - kullanabilme

Temaya uygun sesletimi seçerek doğal, otantik ve otomatik bir şekilde kullanır.

 

ABZ.5.2.O. Sayalım temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadeleri okuyabilme- anlamlandırabilme

a) Temaya ilişkin ön bilgi ve deneyimlerini harekete geçirerek okumaya hazırlık yapar.

b) Temaya ilişkin temel bilgileri, ipucunu ve ayrıntıları dikkate alarak bir araya getirir.

c) Temaya ilişkin temel bilgileri, ipucunu ve ayrıntıları dikkate alarak anlamlandırır.

ç) Temaya ilişkin anlayışını bireysel ve etkileşimli şekilde yansıtır.

 

ABZ.5.2.SÖS. Sayalım temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelere uygun sözcük seçebilme - kullanabilme

Temaya uygun sözcükleri seçerek doğal, otantik ve otomatik bir şekilde kullanır.

 

ABZ.5.2.DBS. Sayalım temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelere uygun dil bilgisi seçebilme - kullanabilme

Temaya uygun dil bilgisi yapılarını seçerek doğal, otantik ve otomatik bir şekilde kullanır.

 

ABZ.5.2.Y. Sayalım temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelerle yazabilme- anlatabilme

a) Temaya ilişkin ön bilgilerini ve deneyimlerini harekete geçirerek yazmaya hazırlık yapar.

b) Yazma modelindeki temaya ilişkin sözcükleri, ifadeleri ve dil yapılarını inceleyerek modelden kopyalar.

c) Yazma modelindeki temaya ilişkin sözcükleri, ifadeleri ve dil yapılarını kullanarak yazılı içerik oluşturur.

ç) Temaya ilişkin yazma sürecini dikkate alarak yazma içeriğini yapılandırır ve uygulamaya geçirir.

d) Temaya ilişkin yazma sürecini dikkate alarak yazma içeriğini yeniden yapılandırır ve iletişim kurar.

e) Temaya ilişkin yazma sürecini bireysel ve etkileşimli şekilde yansıtır.

 

ABZ.5.2.K. Sayalım temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelerle konuşabilme- anlatabilme

a) Temaya ilişkin ön bilgi ve deneyimlerini harekete geçirerek konuşmaya hazırlık yapar.

b) Konuşma modelindeki temaya ilişkin sözcükleri, ifadeleri ve dil yapılarını gözlemleyerek taklit eder ve tekrarlar.

c) Konuşma modelindeki temaya ilişkin sözcükleri, ifadeleri ve dil yapılarını kullanarak taklit yoluyla sözlü içerik oluşturur.

ç) Temaya ilişkin yazma sürecini dikkate alarak yazma içeriğini yapılandırır ve uygulamaya geçirir.

d) Temaya ilişkin yazma sürecini dikkate alarak yazma içeriğini yeniden yapılandırır ve iletişim kurar.

e) Temaya ilişkin yazma sürecini bireysel ve etkileşimli şekilde yansıtır.

 

İçerik Çerçevesi

Tema: Ахыԥхьаӡара ԥхьаӡара хьыӡқәа

Alt Temalar: Ахыԥхьаӡарақәа рыԥхьаӡара, Амчыбжь амшқәа

İşlevsel Cümle Yapıları:

Иахьа иарбан мшу?

Иахьа хәашоуп.

Бара (уара) шаҟа шықәса бхыҵуеи (ухыҵуеи)?

Capa ……… cхыҵуеиT.

Hedeflenen Kelimeler: Акы, Ҩба, Хԥа, Ԥшьба, Хәба, Фба, Быжьба, Ааба, Жәба, Жәаба

Aшәахьа, Аҩаша, Aхаша, Aԥшьаша, Aхәаша, Aсабша, Aмҽыша

Hedef Dil Bilgisi Yapıları

Kişi Zamirleri: сара, бара, уара

Soru ve Olumsuzluk Biçimleri: ма? Зеи?, и?, -м

İyelik Biçimleri: с- б- у-

Sesletim

1. Hedeflenen 2. Grup Sesler: В/в - Г/г - Дә/дә - Ж/ж - Қ/қ - Қь/қь - Қә/қә - Н/н - П/п - Тә/тә - Ф/ф - Ҳә/ҳә - Ҵ/ҵ - Ҽ/ҽ - Ш/ш - Ҩ/ҩ 

2. Hedeflenen İşaretler: Ь, ә 

3. Farklı Seslerin Sesletimi ve Telaffuzu: В/в - Г/г - Дә/дә - Ж/ж - Қ/қ - Қь/қь - Қә/ қә - Н/н - П/п - Тә/тә - Ф/ф - Ҳә/ҳә - Ҵ/ҵ - Ҽ/ҽ - Ш/ш - Ҩ/ҩ 

4. Vurgu ve Tonlama: Basit cümlelerde soru ve olumsuz ifadelerde tonlamayı ayırt edebilme. 

5. Tekrar ve Taklit Yoluyla Otomatikleştirme: Kısa diyalog ve sözlük örneklerinin doğru sesletimle tekrarı. Basit cümle ve kelimelerin farklı bağlamlarda doğal telaffuzla kullanımı. 

6. Sesletim ve Yazım İlişkisi: Sözcükleri doğru okuyup yazarken, ses-harf eşleşmesini fark etme.

 

 

Anahtar Kavramlar

günler, sayılar, yaş sorma

Öğrenme Kanıtları (Ölçme ve Değerlendirme)

Bu temada öğrenme çıktıları; çalışma kâğıtları, kısa yazma ve konuşma uygulamaları, kontrol listeleri, gözlem formları, kelime ilişkilendirme ve kümeleme etkinlikleri, dereceli puanlama anahtarları, yapılandırılmış grid, öğrenci ürün dosyası, performans görevleri, öz /akran /grup değerlendirme formları ile değerlendirilebilir.

1. Performans Görevi: Alfabe 

Öğrenciler bu temada öğrenmiş oldukları Kiril temelli Abaza alfabesinin 2. grup ses ve işaretlerini kullanacakları kelimeler bularak yazabilirler. Bu kelimeleri sunum şeklinde sınıfta telaffuz edebilirler. Performans görevi; hedef sözcüklerin doğru ve bağlama uygun kullanımı, temel dil bilgisi yapılarını işlevsel biçimde kullanabilme, yazılı ve / veya sözlü anlatımın anlaşılırlığı, iletişim amacına uygun ifade kullanımı ile göreve katılım, çaba , süreç içindeki ilerleme gibi ölçütleri içeren analitik / bütüncül dereceli puanlama anahtarı veya gözlem formu ile değerlendirilebilir. Performans görevleri sürecinde öğrencilerin sürece daha aktif katılım göstermelerini desteklemek amacıyla öz değerlendirme veya akran değerlendirme formlarına da yer verilebilir.

2. Performans Görevi: Kaç Yaşındasın?

Öğretmen, öğrencilerden bir kâğıda üzerinde farklı sayılarda mumların bulunduğu pastalar çizmesini isteyebilir. Öğrenciler çizdikleri bu resimlerin altlarına Abazaca ”Kaç yaşındasın?”, ”Ben ... yaşındayım.” ifadelerini yazabilirler. Yapılan çalışmalar sınıf ortamında sunulabilir. Performans görevi; hedef sözcüklerin doğru ve bağlama uygun kullanımı, temel dil bilgisi yapılarını işlevsel biçimde kullanabilme, yazılı ve / veya sözlü anlatımın anlaşılırlığı, iletişim amacına uygun ifade kullanımı ile göreve katılım, çaba ve süreç içindeki ilerleme gibi ölçütleri içeren analitik / bütüncül dereceli puanlama anahtarı veya gözlem formu ile değerlendirilebilir. Performans görevleri sürecinde öğrencilerin sürece daha aktif katılım göstermelerini desteklemek amacıyla öz değerlendirme veya akran değerlendirme formlarına da yer verilebilir.

Temel Kabuller

Öğrencilerin günlük yaşamlarında farklı dillerin varlığını fark etmiş oldukları; sayılar, günler ve yaşlarını söyleme, başkalarına yaşlarını sorma gibi iletişim durumlarına ilişkin ana dillerinde ön deneyime sahip oldukları kabul edilmektedir. Öğrencilerin ana dillerinde sayıları söyleme ve yazma, günleri söyleme ve yazma, yaşlarını söyleme, başkalarına yaş sorma gibi temel bilgi ifadelerini kullanabildikleri kabul edilmektedir. Öğrencilerin temel kavramlar hakkında bilgi sahibi olduğu ancak hazır bulunuşluk düzeylerinin farklı olduğu kabul edilir.

Öğrencilerin Latin alfabesine dayalı yazı sistemine ilişkin temel bilgiye sahip oldukları bu nedenle Abazaca öğrenme sürecinde asıl ihtiyaçlarının Latin alfabesinden farklı olan Kiril alfabesine özgü sesleri fark etmek ve bu sesleri doğru biçimde üretmek olduğu kabul edilmektedir.

Öğrencilerin okul ortamında arkadaşlarıyla iletişim kurma, soru sorma, cevap verme ve kısa konuşmalara katılma deneyimine sahip oldukları kabul edilmektedir.

Ön Değerlendirme Süreci

Öğretmen tarafından Sayalım temasının ön değerlendirme sürecinde öğrencilere tema içinde yer alan konularla ilgili önceki becerilerinin hatırlatılması amacıyla çeşitli görseller kullanılarak ”Bu kaç?”, ”Bugün günlerden ne?” , ”Sen kaç yaşındasın?” gibi basit sorular sorulabilir. Öğrencilerden bu görsellerle ilgili yorumlar yapması, basit kelimeler söylemesi, sorulara cevap vermesi beklenebilir. ”Bu beş.”, ”Bugün günlerden perşembe.”, ”Ben 10 yaşındayım.” gibi ifadelerin hedef dilde söylenmesi beklenebilir. Ön değerlendirme; gözlem, sözlü etkileşimler, görsel destekli çalışmalar ve kısa eşleştirme etkinlikleriyle gerçekleştirilebilir. Elde edilen bulgular doğrultusunda öğrenme-öğretme uygulamalarını şekillendirilebilir ve öğrencilerin ihtiyaçlarına uygun öğrenme yaşantıları planlayabilir.

Köprü Kurma

Sayalım temasında öğrencilerin ana dillerinden bildiği ve kullandığı sayma sayılarını, bir nesnenin miktarını söylemeyi, günleri söylemeyi, yaşını söylemeyi ve birine yaşını sormayı Abazaca duyarak yeni kelimeler ile bildikleri kelimeler arasında bir ilişki kurmaları sağlanabilir. Tema içinde ve sonunda sayılar, günler , yaşlarla ilgili ifadeler kullanılarak cümleler oluşturulabilir ve öğrenciler kendilerini basit bir şekilde ifade edebilirler. Öğrenciler, öğrendiklerini birbirleriyle paylaşabilirler, öğrendiği sözcük ve cümle kalıplarını kullanarak arkadaşlarıyla basit diyaloglar kurup, pratik yapabilir ve böylece dil becerilerini güçlendirebilirler.

Öğrenme-Öğretme Uygulamaları

ABZ.5.2.D.

Sayalım temasına yönelik Dinleme / İzleme-Anlamlandırma süreci, önceki bilgi ve deneyimleri harekete geçirmek amacıyla sayılar ve günlere yönelik görseller üzerinden başlatılır. Görseller incelenerek ”Bu kaç?”, ”Hangi gün?”, ”Kaç yaşındasın?” gibi sorulara yönelik düşünceler oluşturulur ve öğrencilerin kendi yaşantılarından örnekler vermeleri sağlanır (E1.1, OB2, OB4). Bu süreçte önceki bilgi ve deneyimlerin harekete geçirilmesi, görsellerdeki unsurlar ile yaşantılar arasında temel ilişkilerin fark edilmesi ve mevcut içerik hakkında tahminlerde bulunulması sağlanır (E1.6, E3.2, KB2.2, KB2.10).

Devamında kısa bir ses kaydı, video ya da diyalogdan kesitler sunularak içerikte yer alan sayılar, günler ve yaş hakkında tahminlerde bulunulması sağlanır. Görsel ve işitsel ipuçları birlikte değerlendirilerek içerik hakkında çıkarımlar yapılır (KB2.2, KB2.11). Ardından Sayalım temasına uygun dinleme / izleme metni kesintisiz olarak sunulur. Bu metinde sayılar, günler ve yaş ifadeleri yer alır. Bu aşamada içeriğin genel anlamının kavranması, konusunun algılanması, temel unsurların, yönergelerin ve ayrıntıların tanınması beklenir. Böylece bütüncül içerikteki temel bileşenlerin fark edilmesi sağlanır (E3.2, OB1, KB2.2, KB2.10).

Dinleme sonrasında içerikte geçen sayılar, günler ve yaş ifadeleri görseller, kartlar ve dijital materyaller aracılığıyla yeniden ele alınır (OB2). Bu unsurlar eşleştirme, işaretleme ve basit sınıflandırma etkinlikleriyle ayırt edilir; benzerlik ve farklılıklar belirlenir (OB4, KB2.5). Başlangıçta yapılan tahminler tekrar gözden geçirilir ve dinlenen içerikle karşılaştırılır, tahminlerin doğruluğu kontrol edilir ve gerekçelendirilir (KB2.7, D3.3). İçerikte yer alan unsurların bütün içinde konumlandırılması ve temel sınıflandırmalar yapılması sağlanır. İçerikteki bilgiler tablo veya şemalar üzerinde yapılandırılarak yatay ve dikey ilişkiler görünür hâle getirilir (KB2.13, OB1). Devamında sayılar, günler ve yaş ifadeleri kategorilere ayrılır; sayı-yaş, nesne-sayı ilişkileri üzerinden anlamlı bağlantılar kurulur. Dinlenen bilgiler öğrencilerin kendi yaşantılarıyla ilişkilendirilerek içerik bireysel olarak içselleştirilir (SDB1.2, SDB1.3, SDB3.1). Bu süreçte öğrencilerin dikkatlerini içerik üzerinde yoğunlaştırmaları, öğrenmeye istekli katılım göstermeleri ve yeni duruma uyum sağlamaları desteklenir (E1.2, E1.4, SDB2.1).

Sürecin sonunda dinleme etkinliğine ilişkin gözlemlenen, anlaşılan ve düşünülen bilgiler bireysel olarak değerlendirilir ve sınıfla paylaşılır (D20.1, SDB2.1, SDB2.3). Gönüllü öğrenciler söz alarak anladıklarını ifade ederken diğer öğrenciler onları dikkatle dinler (D4.2, D6.2). Ardından ikili çalışmalar ve küçük grup çalışmalarıyla karşılıklı olarak bilgi, düşünce ve deneyimler paylaşılır; günler ve sayılar tanıtılır ve basit ifadeler kullanılır.

ABZ.5.2.SES.

Sayalım temasına yönelik sesletim seçme–kullanma süreci; sınıfa sayıları, günleri, yaş ifadelerini yansıtan görsellerin getirilmesiyle başlatılır. Görseller incelenirken kısa diyaloglar dinletilir (E3.2, SDB1.2, OB1). Dinleme sırasında duyulan sözcüklere dikkat edilmesi ve özellikle tekrar eden seslerin fark edilmesi sağlanır. Dinleme sonrasında duyulan sözcükler sınıfça tekrar edilir ve hangi seslerin duyulduğu belirlenir (KB2.2).

Sınıfça tekrar etkinliği yapılır. Sözcükler önce toplu ardından bireysel olarak tekrar edilir. ”beş”, ”salı”, ”yedi”, ”cuma” gibi sözcükler doğru sesletimle ifade edilir ve işitsel doğruluk pekiştirilir (E1.3, E1.6, E3.2, SDB2.1).

Farklı cümlelerin yer aldığı dinleme etkinliği uygulanır. Aynı sesleri içeren sözcükler farklı cümleler içinde dinlenir. Dinleme sonrasında duyulan sözcükler ve tekrar eden sesler belirlenir (E1.6, E3.2, E3.8). Benzer sesler karşılaştırılır ve aralarındaki farklar ortaya konur (KB2.3, KB2.10, KB2.14, KB2.16).

Sınıf içinde uygulama etkinliği yapılır. Sınıfa getirilen görseller gösterilerek doğru sesletimle adlandırılır. Öğrenciler gördükleri ifadeleri kendiliğinden seçerek doğru ve doğal biçimde ifade eder, yanlış sesletimleri fark ederek doğru biçimini tekrar eder. Bu süreçte öğrencilerin sesleri gerçek ve tabii bir biçimde kullanmaları desteklenir (E1.6, SDB2.3, SDB3.1).

Ses gruplama etkinliği uygulanır. Benzer sesleri içeren sözcükler bir araya getirilir ve farklı sesler ayırt edilerek gruplandırılır (KB2.5, KB2.13). Bu süreçte öğrencilerin ses farkındalıkları güçlendirilir.

İkili çalışmalar ve grup çalışmaları yapılır. Öğrenciler birbirlerine sayıları, günleri ve yaş ifadelerini doğru sesletimle ifade eder. Öğrencilerin hedef sesleri iletişim sırasında kendiliğinden, doğru, gerçek ve tabii bir biçimde kullanmaları sağlanır. Etkinlik sonunda yapılan konuşmalar değerlendirilir ve sesletim doğruluğu üzerine geri bildirim verilir (D4.2, D6.2, KB2.14).

Sayalım temasına yönelik okuma–anlamlandırma süreci, öğrencilerin önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek amacıyla sayıları, günleri ve yaş ifadelerini içeren kısa metinler ve görseller üzerinden başlatılır. Görseller ve metin parçaları incelenerek ”Bu metin ne hakkında olabilir?”, ”Bu kaç?”, ”Kaç yaşındasın?”, ”Günlerden ne?” gibi sorulara yönelik tahminlerde bulunulması sağlanır (KB2.12). Önceki bilgi ve deneyimlerin harekete geçirilmesi, günlerin adlandırılması, sayıların adlandırılması ve mevcut içerikle önceki bilgiler arasında temel ilişkilerin kurulması desteklenir (SDB1.2, OB1). Sunulan yazılı ve görsel ipuçları aracılığıyla içerik ile önceki bilgi ve deneyimler arasında bağ kurulması sağlanır ve metnin konusu hakkında basit tahminlerde bulunulur (E2.3, SDB2.1, OB4, KB2.2).

Okuma içeriğine ait başlık, görseller ve anahtar ifadeler incelenir. Bu ipuçlarına dayanarak metnin konusu, metinde yer alabilecek sayılar, günler, yaş ifadeleri hakkında tahminlerde bulunulması sağlanır. Öğrencilerin görsel ve yazılı ipuçlarından yararlanarak içeriği genel olarak algılamaları desteklenir (E3.2, E3.8, KB2.11, OB1). Metin sessiz olarak okunur. Okuma sürecinde içeriğin genel anlamının bütüncül olarak kavranması, metinde geçen sayıların, günlerin ve yaş ifadelerinin fark edilmesi beklenir. Ayrıca metin içerisindeki basit ve temel ayrıntıların belirlenmesi sağlanır. Böylece içeriğin konusu genel olarak algılanır ve temel bileşenler tanınır (E3.2, E2.2, SDB2.2,).

Okuma sonrasında metinde yer alan sayılar, günler ve yaş ifadeleri görseller ve bilgi kartlarıyla yeniden ele alınır. Bu unsurlar eşleştirme ve işaretleme etkinlikleriyle tanınır ve ayırt edilir; ”Kaç tane?”, ”Hangi gün?” gibi sorular üzerinden içerik somutlaştırılır (E2.3, SDB2.1, OB4, KB2.2). Başlangıçta yapılan tahminler tekrar gözden geçirilir ve metinle karşılaştırılarak doğruluğu kontrol edilir doğru ve yanlış tahminler gerekçeleriyle ifade edilir (SDB1.2, KB2.11, KB2.12, KB2.14). Metinde yer alan ögeler tablo, şema veya görsel düzenleyiciler aracılığıyla yapılandırılır. Sayılar, günler ve yaş ifadeleri belirli bir düzen içinde yerleştirilerek bu unsurlar arasındaki bağlantılar açık biçimde ortaya konur (E2.3, KB2.5, KB2.13). Bu unsurlar basit kategoriler altında sınıflandırılır ve benzerlik–farklılıklar üzerinden karşılaştırmalar yapılır. Ayrıca ögeler arasındaki yatay ve dikey ilişkilerin fark edilmesi sağlanır (E3.2, E3.7, KB2.7). Devamında sayılar, günler ve yaş ifadeleri arasındaki bağlantılar ele alınır. ”Hangi gün?”, ”Kaç yaşında?”, ”Kaç tane?”, ”Hangi ifade hangi durumda kullanılır?” gibi sorular üzerinden ilişkiler kurulması sağlanır. Bu süreçte anlamlı bağlantılar kurulması ve metnin derinlemesine incelenmesi desteklenir (KB2.7, SDB2.2, OB4).Metinden hareketle basit çıkarımlar yapılır ve elde edilen bilgiler öğrencilerin kendi yaşantılarıyla ilişkilendirilerek ifade edilir böylece içerik bireysel olarak içselleştirilir (E1.5, E1.6, KB2.11).

Sürecin sonunda okuma ve anlamlandırma sürecine ilişkin gözden geçirilen bilgi, deneyim, düşünce ve duygular bireysel olarak ifade edilir. Gönüllü öğrenciler söz alarak metinden anladıklarını paylaşırken diğer öğrenciler dikkatle dinler (D16.1, D16.3). Ardından ikili çalışmalar ve küçük grup çalışmalarıyla karşılıklı paylaşımlar gerçekleştirilir; günler ve sayılar tanımlanır, yaşlar, günler ve yönergeler ifade edilir.

ABZ.5.2.SÖS.

Sayalım temasına yönelik sözcük seçme–kullanma süreci, sayılar, günler ve yaş ifadelerine ilişkin hedef sözcüklerin yer aldığı görsellerin ve kısa diyalogların sunulmasıyla başlatılır. Öğrenciler bu içerikleri dinler ve izler, hedef sözcükleri bütünsel olarak duyar ve görür (E1.1, OB4).

Sınıfça tekrar etkinliği yapılır. Hedef sözcükler sesli olarak tekrar edilir; ”bir”, ”sekiz”, ”pazartesi”, ”perşembe”, ”10 yaşında” gibi sözcükler doğru sesletimle söylenir. Bu süreçte sözcüklerin doğal kullanımına aşinalık kazandırılır (E2.5, SDB2.1).

Görseller üzerinden sözcüklerin kullanımı üzerine çalışmalar yapılır. ”Bu kaç?”, ”Hangi gün?” gibi sorulara hedef sözcüklerle cevap verilmesi sağlanır. Böylece sözcüklerin kullanım bağlamı algılanır (E3.2, SDB2.1).

Sözcüklerin anlamlarını zihinde yapılandırmaya yönelik eşleştirme ve sınıflandırma etkinlikleri uygulanır. Sayılar, günler ve yaş ifadeleri doğru sözcüklerle eşleştirilir, benzer özelliklerine göre gruplandırılır ve sözcükler arasında kavramsal ilişkiler kurulur (KB2.2, KB2.5, KB2.7, OB1).

Hedef sözcüklerin anlamlarını pekiştirmek amacıyla tekrar ve kullanım çalışmaları yapılır. Aynı sözcükler farklı örnekler içinde kullanılır; sayılar, günler gösterilerek adlandırılır ve ”yedi”, ”iki”, ”Perşembe” gibi sözcükler çeşitli durumlarda tekrar edilir. Böylece sözcüklerin anlamları bağlam içinde algılanır (E1.6, KB2.11).

Sınıf içinde hareketli etkinlikler uygulanır. Öğrenciler sınıfta dolaşarak etrafa resimleri asılmış sayıları adlandırır, kaç tane olduklarını söyler, günleri ve yaş ifadelerini içeren sözcükleri kullanır (OB4). Sözcüklerin gerçek yaşamla ilişkilendirilmesi , kendiliğinden, doğal ve tabii bir biçimde kullanılması sağlanır (E2.3, E1.6, SDB2.2).

İkili çalışmalar ve grup çalışmalarıyla süreç tamamlanır. Öğrenciler birbirlerine sorular sorar, sayıları söyler ve hedef sözcükleri iletişim kurarken kendiliğinden, gerçek ve doğal biçimde kullanır. Bu süreçte sözcüklerin farklı bağlamlarda etkili biçimde kullanıma sokulması desteklenir ( SDB2.1, SDB2.3, KB2.13).

Sayalım temasına yönelik dil bilgisi seçme–kullanma süreci; sayıları, günleri ve yaş ifadelerini yansıtan görsellerin ve kısa diyalogların sunulmasıyla başlatılır (OB4). Öğrenciler görselleri inceler, duydukları ifadeleri takip eder ve sınıfça tekrar eder. ”Bu beş.”, ”7 yaşında.”, ”Günlerden Cuma.” gibi cümleler birlikte söylenerek içerikle ilk aşinalık oluşturulur. Bu süreçte dil yapılarının kuralları açıklanmadan, doğal ve bağlam içinde fark edilmesi sağlanır (E1.1, E1.5, SDB1.2).

Sayıları, günleri, yaşları içeren görseller üzerinden eşleştirme etkinliği yapılır. Öğrenciler dinledikleri cümleleri doğru görsellerle eşleştirir, ilgili ifadeleri işaretler ve hangi ifadenin hangi görsele ait olduğunu sözlü olarak belirtir (KB2.2, KB2.7). Bu etkinlik sayesinde hedef dil parçaları, kuralları bilinmeden fark edilerek ayırt edilir (E3.2, E3.8, OB1).

Kısa canlandırmalar veya video kesitleri izlenir. Öğrenciler izledikleri içerikte gösterilen veya söylenen sayının kaç olduğunu, günlerin neler olduğunu ve kaç yaşında olduğunu ifade eden cümleleri ve basit ifadeleri (”Ben sekiz yaşındayım.”, ”Bugün Perşembe.”) belirler ve bu ifadeleri tekrar eder. Sınıf içine getirilen gerçek nesnelerle ilişki kurularak anlam güçlendirilir (SDB2.1, E3.2, OB4).

Aynı yapıya sahip cümleler grup hâlinde tekrar edilir. Öğrenciler sırayla cümleleri sesli olarak söyler, arkadaşlarının tekrarlarını dinler ve birlikte tekrar ederek işitsel farkındalık geliştirir. Bu süreçte benzer dil yapılarının fark edilmesi sağlanır (E2.5, SDB2.2).

Farklı günler, sayılar ve yönergeler kullanılarak yeni örnekler oluşturulur. ”Bugün Salı.” , ”Sen kaç yaşındasın.” gibi cümlelerin yanı sıra ”Sen sekiz yaşındasın.”, ”Beş tane.” gibi ifadeler de kullanılarak aynı dil yapıları farklı bağlamlarda tekrar edilir. Böylece hedef dil parçaları kuralları düşünülmeden, otomatik biçimde pekiştirilir (E3.7, KB2.11).

Sınıf içinde hareketli bir etkinlik yapılır. Öğrenciler dolaşarak gördükleri nesneleri gösterir ve sayılarını ifade eden cümleler kurar. ”Sekiz tane.”, ”Bugün Salı.” gibi ifadeler gerçek ortamla ilişkilendirilerek kısa, doğal ve anlamlı biçimde tekrar edilir (E1.6, SDB2.1, SDB2.2, SDB2.3).

Beden diliyle canlandırma etkinliği uygulanır. Öğrenciler elleriyle bir sayı gösterir ve sayıyı söyler. Böylece dil yapıları, kuralları bilinmeden fiziksel olarak da içselleştirilir (E2.3, E2.5, D5.2, D14.3).

Konuşma ve hareketin birlikte kullanıldığı oyunlaştırılmış etkinlikler yapılır. Öğrenciler hem cümle kurar hem de aynı anda nesneleri gösterir. Bu süreçte hedef dil parçaları eş zamanlı olarak tekrar edilir ve canlandırılır (E2.5, SDB3.1).

İkili çalışmalar ve grup çalışmalarıyla süreç tamamlanır. Öğrenciler birbirlerine sayıları anlatır, yaşlarını ve günleri ifade eder ve karşılıklı sorular sorarak iletişim kurar (SDB2.1). Kullanılan ifadeler doğal ve akıcı hâle gelir. Bu süreçte öğrenciler öğrendikleri dil yapılarını, kuralları düşünmeden seçerek farklı durumlarda kullanır ve iletişim kurarken tabii biçimde kullanıma sokar (KB2.13, E2.3).

ABZ.5.2.Y.

Sayalım temasına yönelik yazma–anlatma süreci, öğrencilerin önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek amacıyla sayılar, günler ve yaş ifadelerine ilişkin görseller ve kısa ifadeler üzerinden başlatılır (E1.1, OB4). Öğrencilerin bu görselleri incelemeleri, sayılara ve günlere ilişkin bildikleri sözcükleri hatırlamaları, sayıları, günleri ve yaş ifadelerini fark etmeleri ve bu bilgileri basit şekilde yazılı olarak ifade etmeleri sağlanır (E3.2). Ayrıca verilen yazma görevinin ne olduğu, ne yazılacağı ve nasıl yazılacağının genel olarak anlaşılması desteklenir (SDB1.2, KB2.2).

Devamında sayılar, günler ve yaş ifadeleri içeren kısa yazılı model metinler sunulur. Bu metinlerin incelenmesi, yapı ve ifade biçimlerinin fark edilmesi ve model alınarak benzer ifadelerin yeniden yazılması sağlanır (E3.2, OB1). Böylece modelden yararlanılarak yazılı üretime geçiş desteklenir (SDB2.1). Ardından model metinler temel alınarak yazılı içerik oluşturulması sağlanır. ”Ben dokuz yaşındayım. ”Bugün salıdır.” gibi ifadelerin yanı sıra ”beş”, ” yedi” gibi ifadeler de kullanılarak cümleler yazılır ve bu ifadeler uygun biçimde düzenlenir. Böylece yazma içeriğinin oluşturulması ve geliştirilmesi sağlanır (E2.3, KB2.11).

Devamında yazma görevinin yapılandırılması sağlanır. Sayıları, günleri ve yaş ifadelerini içeren kısa metinler yazılması beklenir. Yazma sürecinde uygun materyallerin seçilmesi (defter, çalışma kâğıdı vb.), uygun sözcüklerin ve dil yapıların kullanılması, noktalama işaretlerine dikkat edilmesi ve basit mesajların açık ve anlaşılır biçimde ifade edilmesi desteklenir. Ayrıca öğrencilerin hazırlıklı yazma durumlarında içeriklerini planlayarak düzenlemeleri ve hazırlıksız yazma durumlarında bağlama uygun ifadeleri hızlı ve doğru biçimde seçerek kullanmaları sağlanır (E3.2, KB2.8, OB1).

Bu aşamada yazılan metinlerin geliştirilmesi sağlanır. Yazılar yeniden okunur, benzer ve farklı yönler karşılaştırılır, sınıf eşyaları ve ifadeler kategorilere ayrılır ve gerekli düzenlemeler yapılır (KB2.5, KB2.7, KB2.14, SDB1.2).

Ardından yazılı içeriklerin farklı bağlamlarda yeniden düzenlenmesi sağlanır. Yazılan ifadeler değiştirilerek metinler genişletilir (E2.2, E2.3, E3.5). Bu süreçte yazılı bilgilerin yeniden yapılandırılması ve paylaşılması desteklenir (KB2.13, SDB2.1, SDB2.2). Öğrencilerin yazdıkları metinleri arkadaşlarıyla paylaşmaları ve yazılı iletişim kurmaları sağlanır.

Devamında küçük grup çalışmaları yapılır (E2.5). Grup içinde yazılan metinler paylaşılır, birlikte gözden geçirilir ve ortak metinler oluşturulur. Bu süreçte iş birliği yapılması ve olumlu iletişim kurulması teşvik edilir (D4.1, D4.2, D14.1).

Sürecin sonunda yazma süreci ve ürünlerine ilişkin değerlendirme yapılır. Yazılan metinler gözden geçirilerek güçlü yönler ve geliştirilmesi gereken noktalar belirlenir. Ardından bu değerlendirmeler sınıf ortamında paylaşılır ve karşılıklı geri bildirimlerde bulunulur (SDB1.2).

Öğretmen öğrencilerin bir kâğıda farklı pastalar ve üzerlerine farklı sayılarda mumlar çizmesini isteyebilir. Öğrenciler çizdikleri bu resimlerin altlarına Abazaca ”Kaç yaşındasın?”, ”Ben … yaşındayım.” ifadelerini yazabilirler. Yapılan çalışmalar sınıf ortamında sunulabilir. Bu performans görevi; çalışma kâğıtları, kısa yazma ve konuşma uygulamaları, kontrol listeleri, gözlem formları, kelime ilişkilendirme ve kümeleme etkinlikleri, dereceli puanlama anahtarları, yapılandırılmış grid, öğrenci ürün dosyası, performans görevleri, öz/ akran/ grup değerlendirme formları ile değerlendirilebilir.

ABZ.5.2.K.

Sayalım temasına yönelik konuşma–anlatma süreci, öğrencilerin önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek amacıyla sayılar, günler ve yaş ifadelerine ilişkin görseller ve kısa ifadeler üzerinden başlatılır (OB4). Öğrencilerin sayılara ve günlere ilişkin yaşantılarını hatırlamaları, sayıları adlandırmaları, yaşlarını ifade etmeleri ve basit yönergeleri fark etmeleri sağlanır. Bu süreçte önceki bilgi ve deneyimlerin etkin hâle getirilmesi ve mevcut içerikle ilişkilendirilmesi hedeflenir (SDB1.2, KB2.2).

Devamında sayıları, günleri ve yaş ifadelerini içeren kısa konuşma örnekleri (”Bugün çarşamba.”, ”Ben beş yaşındayım.”) sunulur. Öğrencilerin bu örnekleri dinlemeleri, tekrar etmeleri ve doğru sesletimle taklit etmeleri sağlanır. Böylece model ifadelere aşinalık kazanmaları ve sözlü üretime hazırlık yapmaları desteklenir (E2.5, E3.2, SDB2.1).

Ardından öğrencilerin model konuşmaları taklit ederek benzer ifadeler üretmeleri sağlanır. Öğrenciler ”Bugün Salı.”, ”Ben yedi yaşındayım.” gibi ifadeleri tekrar ederken ”Bugün hangi gün?”, ”Senin yaşın kaç?” gibi yönergeleri de kullanır ve bu ifadeleri kendi yaşantılarına göre değiştirerek yeniden kurar. Böylece taklit yoluyla yeni içerik oluşturulması ve bu içeriklerin bağlama uygun biçimde düzenlenmesi sağlanır (E2.3, KB2.11, SDB2.1).

Devamında öğrencilerin öğrendikleri dil yapılarını kullanarak yeni ve özgün ifadeler oluşturmaları sağlanır (E1.6, E3.2, KB2.7). Öğrencilerden sayıları, günleri ve yaşlarını ifade eden cümleler kurmaları beklenir. Kurulan ifadelerin açık, anlaşılır ve doğru biçimde iletilmesi teşvik edilir. Bu süreçte uygun sözcüklerin seçilmesi, ifadelerin geliştirilmesi ve farklı örneklerle karşılaştırılması desteklenir (KB2.8, OB1). Ayrıca öğrencilerin birbirlerine sorular yönelterek ifadelerini genişletmeleri ve sözlü etkileşim içinde kullanmaları sağlanır (E3.8, SDB2.2). Öğrencilerin hazırlıksız konuşma durumlarında bağlama uygun ifadeleri hızlı ve doğru biçimde seçerek kullanmaları ve hazırlıklı konuşma durumlarında belirledikleri içerikleri düzenleyerek doğal ve anlaşılır biçimde sunmaları desteklenir.

Ardından ikili çalışmalar gerçekleştirilir. Öğrencilerden biri kendini tanıtır, günleri söyler, yaşını söyler, sayıları sayar diğeri dinler, sorular sorar ve gerektiğinde karşılaştırmalar yapar (KB2.7). Roller değiştirilerek sürecin sürdürülmesi sağlanır (KB2.8). Bu süreçte öğrenilen yapıların farklı bağlamlarda kullanılması, yeniden düzenlenmesi ve sözlü iletişim yoluyla paylaşılması desteklenir (SDB2.1, SDB2.2, SDB3.1, KB2.13).

Devamında küçük grup çalışmaları yapılır. Öğrenciler grup içinde sayıları, günleri, yaş ifadelerini birlikte belirler, bu unsurları sınıflandırır ve ortak bir sözlü sunum hazırlar (D4.1). Böylece sınıflandırma ve yapılandırma becerilerinin geliştirilmesi sağlanır.

Sürecin sonunda öğrencilerin konuşma etkinliklerine ilişkin düşünce, duygu ve deneyimlerini değerlendirmeleri sağlanır. Öğrencilerden hangi ifadeleri doğru kullandıklarını, hangi noktalarda zorlandıklarını ve kendilerini nasıl geliştirebileceklerini ifade etmeleri beklenir. Bu süreçte yapılan çalışmaların yorumlanması ve anlamlandırılması desteklenir (KB2.14, SDB1.2, SDB1.3).

Ardından öğrenciler bu değerlendirmelerini sınıf ortamında paylaşır ve arkadaşlarının görüşlerini dinler. İkili çalışmalar ve grup içi paylaşımlar yoluyla karşılıklı geri bildirim verilmesi ve öğrenmenin pekiştirilmesi sağlanır. Bu süreçte öğrencilerin sorumluluk almaları, duyarlı davranmaları ve iletişim kurmaları desteklenir.

Zenginleştirme

1. Etkinlik: Bom 

Öğretmen öğrencilere bir sayı ve katlarını söyleyebilir.Öğretmen, öğrencilerin sınıfta sırayla saymaya başlayacaklarını ve belirlenen sayı ile katlarına gelindiğinde o sayı yerine "bom" diyeceklerini söylebilir. Öğrenciler sırayla Abazaca saymaya başlar, öğretmenin belirlediği sayı (2, 4 ,6 ,8 ,10) ve sayının katlarına geldiklerinde sayı yerine ”bom” diyebilir. Bu şekilde her seferinde sayı değiştirilerek oyun devam edebilir. Süreç sonunda arkadaşlarının etkinliklerini değerlendirmek amacıyla diğer öğrenciler ellerindeki “iyi” ve “geliştirilebilir” ifadelerini gösteren kartlardan birini kaldırabilirler. Öğretmen tüm sınıfa yapıcı geri bildirim verebilir, öğrenciler de etkinlikle ilgili düşüncelerini paylaşabilirler.

2. Etkinlik: Sayı Avı

Öğretmen sayıları tahtaya karışık olarak yazabilir. Öğretmen 2 öğrenciden tahtanın önüne gelmesini ister ve ellerine birer tahta silgisi verebilir. Sınıftan iki öğrenci birbirlerine ”Yaşın kaç?” sorusunu sorabilir ve cevap verebilir. Tahtadaki öğrenciler ise söylenen sayıyı tahtadan bulup silmeye çalışabilirler. Süreç sonunda arkadaşlarının etkinliklerini değerlendirmek amacıyla diğer öğrenciler ellerindeki “iyi” ve “geliştirilebilir” ifadelerini gösteren kartlardan birini kaldırabilirler. Öğretmen tüm sınıfa yapıcı geri bildirim verebilir, öğrenciler de etkinlikle ilgili düşüncelerini paylaşabilirler.

Destekleme

1. Etkinlik: Eksik Harfi Bul

Öğretmen öğrencilere kelimelerin yazılı olduğu kâğıtlar dağıtır. Yazılan kelimelerde harfler eksik bırakılmıştır. Öğrencilerden eksik harfleri tamamlamaları istenir. Süreç sonunda arkadaşlarının etkinliklerini değerlendirmek amacıyla diğer öğrenciler ellerindeki “iyi” ve “geliştirilebilir” ifadelerini gösteren kartlardan birini kaldırabilirler. Öğretmen tüm sınıfa yapıcı geri bildirim verebilir, öğrenciler de etkinlikle ilgili düşüncelerini paylaşabilirler.

2. Etkinlik: Dikte

Öğretmen öğrencilere birer boş sayfa verir. Sonrasında temada öğrenilen kelime ve cümlelerden bazılarını birkaç kez tekrar ederek ve tane tane söyleyerek öğrencilerin duyduklarını yazmalarını ister. Etkinlik sonunda kâğıtlar toplanır ve incelenir. Süreç sonunda arkadaşlarının etkinliklerini değerlendirmek amacıyla diğer öğrenciler ellerindeki “iyi” ve “geliştirilebilir” ifadelerini gösteren kartlardan birini kaldırabilirler. Öğretmen tüm sınıfa yapıcı geri bildirim verebilir, öğrenciler de etkinlikle ilgili düşüncelerini paylaşabilirler.

Güncelleme tarihi: 22.09.2026