2. Ünite: Türkistan’dan Türkiye’ye Türklerde Toplumsal Ve Ekonomik Hayat

TKMT 2.1

Öğrencilerin kavram öğretim materyalleri üzerinden konu içeriğinde geçen kavramların anlamlarını açıklamaları sağlanır. Verilen farklı türdeki kaynaklar üzerinden Türkistan’dan Türkiye’ye Türklerde aile yapısı, konargöçerlik ve yerleşik hayat, din ve inanış, kutlamalar, giyim kuşam, yeme içme, vakıflar ve sosyal yardımlaşma konularını incelemeleri istenir (OB1). Öğrenciler öğrendikleri bilgileri yazılı veya görsel formlara dönüştürerek kendi cümleleriyle ifade eder (SBAB11.1, SDB2.1). Dönemin koşulları çerçevesinde toplumsal yapıdaki değişimin etkilerini günümüzdekilerle karşılaştırır (KB2.7). Değişimin etkilerini karşılaştırırken değişim sonucu ortaya çıkan toplumsal sorunları belirtir (SDB3.3). Örnek olaylardan hareketle toplumun geleneksel değerlerine saygı göstermenin Türk kültürünün devamlılığı için önemini açıklar (D19.1). Dönemin aile yapısını, hayat tarzını, din ve inanış şeklini, kutlamaları, giyim kuşamı ve yeme içme kültürünü göz önünde bulundurarak bu toplumsal özelliklerin Türk kimliğinin oluşumu üzerindeki etkisine ilişkin çıkarımda bulunur (SDB3.3). Tanzimat Fermanı’ndan sonra etkisini artıran modernleşme olgusunun etkilediği alanlara yönelik kaynaklardan edindiği bilgileri açıklar. Performans görevi olarak öğrencilerden kendilerini o dönemde yaşayan bir muhabirin yerine koyarak Osmanlı Devleti’nde yaşanan modernleşme olgusunun halkı nasıl etkilediğini bir haber-yorum şeklinde tasarlamaları ve çalışmalarını sınıfta paylaşmaları istenir (E2.1, SDB2.3).

TKMT 2.2.

Grup çalışması yoluyla öğrencilerin farklı türden kaynaklar üzerinden Türklerde ekonomik faaliyetlere ilişkin kaynakları inceleyerek bir araştırma yapmaları istenir. Araştırma sürecinin bilgi toplama aşaması dışındaki aşamaları sınıfta, öğretmen rehberliğinde ve grup çalışması şeklinde gerçekleştirilir (SDB2.2). Öğrencilere araştırma sürecinin aşamalarını içeren kontrol listesi verilir. Kontrol listesi aracılığıyla öğrencilerin araştırma sürecinin basamaklarını takip etmeleri ve denetlemeleri sağlanır. Her gruptan Türkistan’dan Türkiye’ye Türklerde ekonomik faaliyetlerin konargöçer yaşam ve yerleşik hayata etkisi, ikta sistemi, tımar sistemi, Ahilik ve lonca teşkilatı ile vakıf sisteminin ekonomideki yeri, Düyûn- ı Umûmiyye’nin Osmanlı Devleti’ne ekonomik etkileri ve Cumhuriyet’in ilk yıllarındaki ekonomik yapı konularından birini seçerek seçtikleri konu ile ilgili sorular sormaları istenir. Bilgi toplama, kaynak inceleme, kaynakları sorgulama ve kaynakların sınırlılıkları ile ilgili süreçler adımlar hâlinde yönergelerle işletilir. Gruplar araştıracakları konuyla ilgili hangi kaynakları kullanacaklarını ve bu kaynaklara nerede ve nasıl ulaşacaklarını öğretmen rehberliğinde belirler. Kütüphaneler, müzeler, arşivler, tarihî mekânlar veya genel ağı ziyaret ederek araştırma konularıyla ilgili kaynaklardan bilgileri bulur (E3.4). Topladıkları bilgileri ilgili ve ilgisiz olarak ayrıştırdıktan sonra araştırma konusuna uygun olanları açıklayarak kaydeder (E3.2). Örnek olaylardan yola çıkarak ülkenin sahip olduğu ekonomik varlıkları etkili ve verimli kullanmanın gerekliliğini açıklar (D17.2). Öğrencilerden kullandığı kaynakların yaptığı araştırmaya katkısını değerlendirmek amacıyla tarihsel kaynak/kanıt analizi formunu doldurmaları istenir. Gruplardan kanıtlardan hareketle Türklerde ekonomik faaliyetlerde yaşanan gelişmelere ilişkin çıkarım yapmaları istenir (E3.1, SDB3.3). Yaptıkları araştırmalar sonucu çıkarımlarını rapora dönüştürmeleri sağlanır. Araştırma raporunu hazırlarken uygun başlıklar bulmaları, hazırladıkları görselleri metnin içeriğine uygun biçimde kullanmaları, kaynaklara metin içinde atıf yapmaları ve kullandıkları kaynakları kaynakçada göstermeleri istenir (OB4). Grupların sınıf içinde araştırma raporlarını sunmaları; sunumlarında kendine ve ülke ekonomisine katkıda bulunmak için yeterlikleri geliştirmenin önemini açıklamaları; oluşturdukları özgün ürünleri panel, seminer, bilim şöleni, proje fuarı veya dijital platformlarda paylaşmaları istenir (OB2).

Öğrencilerden Osmanlı toplumunda uygulanan millet sisteminin bir arada yaşama kültürüne ve farklılıklara saygı anlayışına nasıl katkı sağladığını açıklayan bir makale yazmaları istenebilir.

* Türklerde konargöçer hayatın yanında şehirleşmenin de olduğuna dair araştırma yaparak bir örnek şehir modeli hazırlamaları istenebilir. 

* Türklerde ticarete yön veren şehirleri ve ticaret yollarını dijital küre uygulaması üzerinden inceleyerek bir rota belirlemeleri, bu rota üzerinde bilgi görseli içeren sunum hazırlamaları ve çalışmalarını sunmaları istenebilir.

Öğrencilerden öğretmeni ve arkadaşlarından yardım alarak Türklerin toplumsal yapısında meydana gelen değişime yönelik bir afiş hazırlamaları istenebilir.

Öğretmeni ve arkadaşlarından yardım alarak Türklerin ekonomik faaliyetleri ile bu faaliyetleri içeren görselleri eşleştirmeleri istenebilir.