1. Ünite: Türkistan’dan Türkiye’ye Türklerde Devlet Yönetimi Ve Hukuk
SBAB3. Tarihsel Empati (SBAB3.1. Tarihsel Bağlamsallaştırma)
KB2.3. Özetleme
E3.1. Muhakeme, E3.7. Sistematiklik
SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği
D1. Adalet
OB1. Bilgi Okuryazarlığı
TKMT 1.1. Türkistan’dan Türkiye’ye Türk devletlerinin yönetim yapılarını özetleyebilme
a) Türkistan’dan Türkiye’ye Türk devletlerinin yönetim yapılarını verilen kaynaklar üzerinden çözümler.
b) Türkistan’dan Türkiye’ye Türk devletlerinin yönetim yapılarını sınıflandırır.
c) Türkistan’dan Türkiye’ye Türk devletlerinin yönetim yapılarını kendi cümleleri ile aktarır.
TKMT 1.2. Türkistan’dan Türkiye’ye Türklerin hukuk sisteminde meydana gelen değişimi tarihsel bağlamı içerisinde değerlendirebilme
a) Türkistan’dan Türkiye’ye Türklerin hukuk sisteminde meydana gelen değişimi kanıtlara dayanarak analiz eder.
b) Türkistan’dan Türkiye’ye Türklerin hukuk sisteminde değişimin meydana geldiği dönemin koşullarını fark eder.
c) Türkistan’dan Türkiye’ye Türklerin hukuk sisteminde meydana gelen değişimleri günümüz koşullarıyla karşılaştırır.
ç) Türkistan’dan Türkiye’ye Türklerin hukuk sisteminde meydana gelen değişimleri ait olduğu dönemin koşulları içinde açıklar.
Türklerde Devlet Yönetimi
Türklerde Hukuk
anayasa, Devlet-i Ebed Müddet, divan, il, Kızılelma, kut, kültür, medeniyet, meclis, mefkûre, Nizam-ı Âlem, toy (kurultay), töre
Bu ünitedeki öğrenme çıktıları; bilgi görseli ve performans görevi kullanılarak değerlendirilebilir. Öğrencilerden Türkistan’dan Türkiye’ye Türk devletlerinin yönetim yapılarına yönelik bilgi görseli hazırlamaları istenebilir. Bilgi görseli; içeriğin doğruluğu, sınıflandırma ve organizasyon, yorumlama vb. ölçütlerden oluşan dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir. Performans görevi olarak öğrencilerin Türklerdeki hukuk sistemi ile ilgili ulaştığı bilgilerden faydalanarak Türklerde töre, şer’i hukuk ve anayasal hareketler sürecindeki değişimleri dönemin koşulları içinde açıklayan tarihsel akış şeması hazırlamaları ve hazırladıkları şemayı sunmaları istenebilir. Tarihsel akış şeması ve sunum; içeriğin doğruluğu, dönemin koşullarını yansıtma, günümüze etkilerle ilişkilendirme, tarihsel bağlamda açıklama vb. ölçütlerden oluşan dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir. Hazırlanan dereceli puanlama anahtarı grup değerlendirme formu olarak da kullanılabilir.
Öğrencilerin Türkistan’dan Türkiye’ye Türk devletlerinde yönetim ve ordu teşkilatı hakkında temel bilgilere sahip olduğu kabul edilmektedir.
Türklerde hukuk sisteminin temel özelliklerini bildikleri kabul edilmektedir.
Ünite kapsamında öğrencilere aşağıdaki rehber sorular sorulabilir.
• Türklerde tarihî süreç içerisinde yönetim anlayışı neden değişmiş olabilir?
• Türklerde töre ile başlayan hukuk anlayışı Türk-İslam devletlerinde nasıl şekillenmiş olabilir?
Ünite kapsamında öğrencilere aşağıdaki etkinlikler yaptırılabilir.
• Kavram haritası veya bulmaca aracılığıyla öğrencilerin Türklerde devlet yönetimi ile ilgili temel bilgileri açıklamaları istenebilir.
• Öğrencilere tarihsel süreçte Türklerin hukuk sistemlerinde meydana gelen değişimlerin nedenlerinin neler olabileceği ile ilgili beyin fırtınası yaptırılabilir.
Öğrencilerden geçmişten günümüze Türklerde ordu-millet anlayışının günümüze yansımaları hakkında örnekler vermeleri istenebilir.
TKMT 1.1
Öğrencilerden verilen kaynaklar üzerinden Türk devletlerinde kut anlayışı, ikili sistem, veraset sistemi, meşruiyet kaynakları, meşrutiyet ve cumhuriyetin özelliklerini incelemeleri istenir (OB1). İncelenen özellikler arasındaki ilişkileri belirlemeleri sağlanır (E3.1). Belirledikleri özellikleri benzerlik ve farklılıklar yönünden bir tabloda sınıflandırmaları istenir (KB2.7, SBAB11.2). Türk devlet yönetiminde meydana gelen değişimin ordu teşkilatına yansımalarını açıklamaları sağlanır. Öğrendiklerinden yola çıkarak Türkistan’dan Türkiye’ye Türk devletlerinin yönetim yapıları ile ilgili bir bilgi görseli hazırlamaları istenir (SDB1.2).
TKMT 1.2
Öğrencilerden grup çalışması yoluyla verilen farklı kaynaklar üzerinden Türklerde töre, şer’i ve örfi hukuk ile Fatih Sultan Mehmed ve Kanuni Sultan Süleyman’ın kanunnameleri, Tanzimat Fermanı, Islahat Fermanı, Mecelle, Kanun-ı Esasi, Teşkilat-ı Esasiye, Cumhuriyet Dönemi anayasaları ve Türk Medeni Kanunu bağlamında hukuk sistemini incelemeleri ve meydana gelen değişimi analiz etmeleri istenir (SDB2.2) Türklerin hukuk sisteminde meydana gelen değişim ile Türklerdeki hukuk anlayışı içerisinde gelişen adaletin yeri ve önemini örneklendirmeleri istenir (D1.1).Öğrenciler hukuk sisteminde meydana gelen değişimin arka planında yöneticilerin ve halkın rolünü açıklar. Dönemin koşullarını dikkate alarak Türklerin hukuk sisteminde meydana gelen değişimleri fark eder. Bu değişimleri günümüzdeki uygulamalarla karşılaştırdığı bir tablo hazırlar. Hukuk sisteminde meydana gelen değişimleri dönemin koşulları içinde açıklar. Performans görevi olarak öğrencilerden Türklerin hukuk sisteminde meydana gelen değişimi anayasal hareketler, töre, şer’i ve örfi hukuk bağlamında açıklayan tarihsel akış şeması hazırlamaları ve hazırladıkları şemayı sunmaları istenir (SDB1.2, SDB2.1,E3.7).
Öğrencilerden Orhun Yazıtları’na göre Türklerde yönetim anlayışı ile ilgili dijital hikâye hazırlamaları istenebilir.
* Orta Çağ’da hüküm sürmüş bir Türk bir de Avrupa devletini seçerek bu iki devletin hukuk sistemlerini karşılaştıran bir bülten/dijital bülten panosu hazırlamaları istenebilir.
Öğrencilerden öğretmeni ve arkadaşlarından yardım alarak Türklerin devlet yönetimine ilişkin bilgi kartları hazırlamaları istenebilir.
Öğretmeninden ve arkadaşlarından yardım alarak Türklerin hukuk sistemine ilişkin bir slogan yazmaları ve neden bu sloganı yazdıklarını açıklamaları istenebilir.
Güncelleme tarihi: 03.09.2026