5. Tema: Özgürlük Ve Sorumluluk İlişkisi
SBAB14. Felsefi Muhakeme (SBAB14.1. Felsefi Problemleri Anlama, SBAB14.2. Felsefi Düşünce ve Argümanları Değerlendirme)
E3.1. Muhakeme, E3.5. Açık Fikirlilik, E3.7. Sistematiklik, E3.9. Şüphe Duyma
SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB2.3. Sosyal Farkındalık, SDB1.3. Kendine Uyarlama (Öz Yansıtma)
D5. Duyarlılık, D14. Saygı, D16. Sorumluluk
OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB5. Kültür Okuryazarlığı
SBÇ.III.5.1. Özgürlük ve sorumluluk ilişkisine dair felsefi soru ve problemleri anlayabilme
a) Özgürlük ve sorumluluk kavramlarını açıklar.
b) Özgürlük ve sorumluluk ilişkisine dair felsefi problemleri yaşamla ilişkilendirerek değerlendirir.
SBÇ.III.5.2. Özgürlük ve sorumluluk ilişkisine dair felsefi düşünce ve argümanları değerlendirebilme
a) Farklı dönem filozoflarının özgürlük ve sorumluluk ilişkisine dair düşüncelerini ifade eder.
b) Filozofların probleme dair görüşleri arasındaki ilişkileri kurar.
c) Özgürlük ve sorumluluk ilişkisine dair güncel düşünce biçimlerini sorgular.
ç) Özgürlük ve sorumluluk ilişkisine dair güncel düşünce biçimlerinin tutarlılığını ve geçerliliğini inceler.
d) Farklı dönem filozoflarının özgürlük ve sorumluluk ilişkisine dair düşüncelerini ve argümanlarını karşılaştırır.
Özgürlük ve Sorumluluk İlişkisi
Farklı Dönem Filozoflarının Özgürlük ve Sorumluluk İlişkisine Dair Argümanları
Özgürlük ve Sorumluluk İlişkisine Dair Güncel Felsefi Yaklaşımlar
irade, özgürlük, sorumluluk, vicdan
Bu temanın öğrenme çıktıları; açık uçlu sorular, yapılandırılmış grid, Venn şeması, kavram bulutu, kavram haritası, akran değerlendirme formu ve dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir. Performans görevi olarak öğrencilerden “İnsan olmak: günümüz toplumunda özgürlük” başlıklı, görsel destekli poster ve kısa belgesel hazırlamaları istenebilir. Performans görevi dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.
Öğrencilerin özgürlük ve sorumluluk kavramlarına dair ön bilgilerinin ve görüşlerinin olduğu, felsefe derslerinde işlenen temel felsefi bilgileri bildiği kabul edilir.
Öğrencilerden “Özgürlük denince aklınıza ne geliyor?” ve “Özgürlükle başıboşluk arasında fark var mıdır?” sorularına kısa cevaplar vermeleri istenebilir. Cevaplarda geçen ortak kelimelerin kavram bulutu üzerinde gösterilmesi istenebilir.
Öğrencilere özgürlük, başıboşluk, sorumluluk, irade vb. kavramlar arasındaki ilişkiyi imleyen temel sorular yöneltilerek öğrencilerin bu kavramları açıklamaları istenebilir.
SBÇ.III.5.1
Öğrencilere filozofların özgürlük anlayışını ve bu anlayışın dayandığı varsayımları içeren bilgi notları verilir (OB5). Notu okuyan öğrenciler gruplara ayrılarak “Sınırsız özgürlük olabilir mi?” ve “Bir çocuk seçimlerinde hangi yaştan itibaren özgür olabilir?” sorularından hareketle özgürlük ve sorumluluk ilişkisini tartışır (SDB2.1). Tartışmada beyin fırtınası tekniği kullanılabilir (D5, D14). Grupların kendi yaşamlarından örnekler vermeleri ve kendi cevaplarıyla filozofların yaklaşımı arasındaki benzerlikleri ve farklılıkları ortaya koymaları sağlanır. Bunun için Venn şeması kullanılabilir (SDB2.3, D14). Grupların verdiği örnekler akran değerlendirme formuyla değerlendirilir (OB1).
SBÇ.III.5.2 Öğrenciler determinizm, indeterminizm, otodeterminizm, fatalizm ve liberteryanizm kavramlarını içeren kısa metinleri inceleyerek bu düşünceleri kendi ifadeleriyle açıklar ve metinlerde geçen kavramları tanımlar. Özgürlük kavramını bu ana görüşler üzerinden değerlendirir. Bunun için konuşma halkası yöntemi kullanılabilir (KB2.7). Öğrencilerden Parmenides, Platon, Diogenes, Farabi, İbn Rüşd, Hegel, Habermas ve Sartre arasından iki filozofu seçmeleri, bu iki filozofun özgürlük ve sorumluluk arasındaki ilişkiye dair görüşlerini ortaya koymaları istenir (E3.1). Bunun için akvaryum yöntemi kullanılabilir (E3.5). İki filozofun argümanları arasındaki ilişki karşılaştırılır (SDB2.2). Öğrencilerden özgürlük ve sorumluluk ilişkisine dair güncel yaklaşımları örnekler vererek tartışmaları istenir (D5, E3.9). Seçilen düşünceler sorgulanır ve bu düşüncelerle ilgili felsefi sorular üretilir. Bunun için beyin fırtınası yöntemi kullanılabilir (D16). Öğrencilerin özgürlük ve sorumluluk ilişkisine dair görüşleri eleştirel tutumla değerlendirmeleri sağlanır (KB3.3). Tutarlılık ve gerekçelendirme ölçütleri belirlenerek örnek metinlerde uygulanır (E3.7). Bunun için Sokratik sorgulama yöntemi kullanılabilir (OB2). Öğrenciler gruplara ayrılır ve tarihsel dönemlere göre özgürlük ve sorumluluk ilişkisine dair görüşler karşılaştırılır (KB2.10). Gruplardan argümanların ortak yanlarını belirlemeleri istenir (OB5). Bu etkinlikte çıkış kartı kullanılabilir (SDB1.3). Performans görevi olarak öğrencilerden “İnsan olmak: günümüz toplumunda özgürlük” konulu görsel destekli poster ve kısa belgesel hazırlamaları istenebilir. Performans görevi dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilebilir.
Özgürlük ve sorumluluk ilişkisine dair kısa, felsefi deneme yazmaları istenebilir.
Özgürlük, irade, etik, sorumluluk gibi kavramlar basit tanımlarla açıklanır ve öğrencilerden bu kavramları eşleştirmeleri istenebilir.
Güncelleme tarihi: 04.09.2026