1. Tema: I. Ve II. Dünya Savaşlarının Topluma Yansımaları

SBÇ.III.1.1

Öğrencilere Osmanlı Devleti’nin I. Dünya Savaşı öncesindeki sınırlarını gösteren bir harita ile savaş sonrası kurulan Türkiye Cumhuriyeti’nin sınırlarını gösteren harita karşılaştırmalı olarak sunulur (SBAB10.3). Öğrencilerin toprak kayıplarının toplumun siyasi, sosyal ve ekonomik hayatında olan etkileri üzerine düşünmeleri sağlanır (E1.1). Öğrencilere I. Dünya Savaşı’nda ve savaş sonrasında toplumların durumu ile ilgili metin, görsel, dijital içerik vb. kaynaklar verilir (OB1, OB2). Öğrenciler gruplara ayrılır. Gruplara inceleme konuları olarak I. Dünya Savaşı sırası ve sonrasında toplumların siyasi yapısı, sosyal yaşamı ve ekonomik faaliyetleri başlıkları verilir. Her grup verilen kaynaklar üzerinden seçtikleri konu ile ilgili verileri inceler ve tespitlerini kanıta dayalı olarak analiz ederler (D16.3). Savaşın toplumlara yansımalarını dönemin koşulları içinde fark etmeleri sağlanır. Her grup bulgularını tabloya aktarır. Tabloda siyasi, sosyal ve ekonomik üç ana başlık altında I. Dünya Savaşı’nın toplumlara etkileri gösterilir. Öğrencilerin savaşların yol açtığı yıkımlar, yoksulluk ve insan kayıpları, göç ve demografik değişim, dayanışma ve vatanseverlik gibi değerlerin pekişmesi, kültür, edebiyat ve sanat üzerindeki etkileri üzerine bütüncül bir bakış açısı ile değerlendirme yapmaları sağlanır (D19.1, D20.2). Savaşların toplumlara etkilerini siyasi, sosyal ve ekonomik açılardan günümüz koşullarıyla karşılaştırmaları sağlanır. Öğrenciler savaşların toplumlara etkilerini dönemin koşullarıyla değerlendirir. Grupların iş birliği ve iletişimini değerlendirmek için grup değerlendirme formu kullanılır (SDB2.1). Performans görevi olarak öğrencilerden savaş döneminde yaşayan bir kişinin gözünden uzakta olan bir yakınına (cephedeki oğluna, başka ülkede olan kardeşine, savaşa katılan eşine vb.) mektup yazmaları istenebilir. Yazacakları mektupta savaşın yıkıcı ve dönüştürücü etkilerine duygusal durumlara ve günlük hayattaki değişimlere yer vermeleri istenir. Hazırlanan mektup tarihsel bağlamsallaştırma, kaynak kullanımı, kaynağı yorumlama, özgünlük, empati, çıkarımda bulunma gibi ölçütlerden oluşan dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.

SBÇ.III.1.2

Öğrencilere “Savaşların toplum üzerindeki etkileri sizce yalnızca cepheyle mi sınırlı kalır?” vb. sorular sorularak konuya dikkat çekilir (E1.1). Öğrenciler gruplara ayrılır. Öğrenciler verilen kaynaklardan (akademik metinler, kitaplar, görseller ve dijital kaynaklar) yararlanarak savaşların yol açtığı yıkımları, insan hakları ihlalleri, küresel göç ve demografik değişimleri inceler. Savaşların kültür, edebiyat ve sanat üzerindeki yansımaları araştırılır. Bilimsel ve teknolojik gelişmelerin savaşlara ve topluma olumlu olumsuz etkileri değerlendirilir. Bu süreçte öğrencilerin savaşların siyasi, sosyal ve ekonomik etkilerini ve topluma olan yansımalarını sıralamaları istenir. Öğrencilerin elde ettikleri bilgileri neden-sonuç ilişkisi kurarak yorumlamaları sağlanır. Gruplardan savaşların öncesi ve sonrasındaki durumun farklılıklarını analiz etmeleri ve bunun sonucunda senteze ulaşmaları istenir. Elde edilen verilerden hareketle balık kılçığı tablosu hazırlar (E2.2, SDB2.1, SDB2.2). Öğrencilerden savaşların toplum yaşamına olan etkilerini göz önünde bulundurarak geleceğe dair öngörüde bulunacakları bir yansıtma yazısı yazmaları istenir.

Öğrencilerden I. Dünya Savaşı ve II. Dünya Savaşı’nın Türk toplumunda aile hayatında, ekonomide, eğitimde, günlük yaşamdaki değişime olan etkilerini benzerlik ve farklılıklar açısından karşılaştırmalı tablo oluşturmaları istenebilir.

Öğrencilerden 1915 veya 1944 yılına ait bir haber teması seçerek (kıtlık, ekonomik sıkıntılar, göç, karne vb.) gazete sayfası hazırlamaları istenebilir.

Öğrencilerden I. Dünya Savaşı’nın Osmanlı toplumuna siyasi, sosyal ve ekonomik etkileri ile ilgili soru ve etkinliklerin olduğu bir çalışma yaprağını doldurmaları istenebilir.

Öğrencilerden II. Dünya Savaşı’nın nedenlerine ve sonuçlarına ilişkin temel bilgilerin yer aldığı bilgi kartları oluşturmaları istenebilir.

Öğrencilerden Varlık Vergisi, Millî Korunma Kanunu ve karne uygulamalarından birini seçerek kısa bir sunum hazırlamaları istenebilir.