5. Tema: Bilgi, Gerçeklik Ve Hakikat

SBÇ.II.5.1

Öğrencilere felsefede bilgi, gerçeklik ve hakikatin temel problem alanı olduğuna ilişkin kısa bilgi notu verilerek“ Bilgi nedir?”, “Gerçeklik değişebilir mi?”, “Hakikat ile doğruluk aynı şey midir?” soruları yöneltilir. Öğrenciler bu soruların hangi durumlarda ortaya çıktığını bireysel olarak yazar (OB1). Bu aşamada beyin fırtınası tekniği kullanılabilir (E1.1). Öğrenciler bilgi, gerçeklik ve hakikatle ilgili bir günlük yaşam örneği seçer (SDB2.3). Öğrenciler seçtikleri örneği felsefi problemle ilişkilendirerek sınıfta paylaşır (D14). Bu aşamada akvaryum tartışma tekniği kullanılabilir. Akvaryum tekniğini uygulamak üzere sınıfta küçük bir daire oluşturulur ve tartışacak öğrenciler bu alana alınır (SDB2.2). Diğer öğrenciler gözlemci olarak dış halkada yer alır (SDB2.3). Tartışma sorusu olarak “Günlük hayatta karşılaştığınız bir olayda ‘Bu bilgi doğru mu?’ diye sorguladığınız bir an oldu mu?” ve “İnsan zihninden bağımsız bir gerçeklikten söz edilebilir mi?”, “Hakikate ulaşmak mümkün müdür?” soruları kullanılır. Tartışma sonunda hem tartışmada yer alan hem de gözlemci olan öğrenciler, konuşmalardaki felsefi problemleri tespit eder (KB2.10). Etkinliğin devamında öğrencilerden “Bilgi, gerçeklik ve hakikat benim hayatımda nerede?” başlıklı kısa bir metin yazmaları istenir (KB2.10). Süreç öz değerlendirme formu ile değerlendirilebilir.

SBÇ.II.5.2

Öğrencilerin bilgi, gerçeklik ve hakikat kavramlarını tarihsel bağlamda çözümleyebilmeleri için Platon’un “mağara alegorisi”, John Locke’ın (Con Lak) “tabularasa” (boş levha) kavramı ve Kant’ın “Algısız kavramlar boş, kavramsız algılar kördür.” sözü ile bu filozofların bilgiye yaklaşımı kısa metinler şeklinde verilir. Bu metinlerdeki bilgi, gerçeklik ve hakikat anlayışları karşılaştırılarak değerlendirmeler yapılır (KB3.3). Bunun için karşılaştırma tablosu kullanılır (OB1). Metinlerin tarihsel bağlamı ve düşünürlerin içinde bulundukları dönemin etkileri üzerine soru-cevap yöntemi kullanılarak öğrencilerin merak duyması sağlanır (E1.1). Ardından görüş geliştirme yöntemiyle “Bilgi gerçeği yansıtır mı yoksa inşa mı eder?” ve “Hakikat dış dünyada mı bulunur yoksa insan zihninin bir ürünü müdür?” soruları üzerine özgün düşünceler oluşturulur (KB3.3). Öğrencilerin görüşlerini konuşma halkası yöntemiyle paylaşarak tartışmaları sağlanır (E3.5). Tartışma sürecinde farklı görüşlere karşı saygılı bir tartışma kültürü geliştirilir (D14). Etkinlik boyunca öğrencilerin birlikte çalışmaları sağlanarak düşünceler geliştirilir (SDB2.2). Öğrencilerden gruplara ayrılmaları ve “gerçekliğin sınırlarını belirleyen etkenler” konusunu çözümlemek üzere düşüncelerini Venn şeması üzerinde göstermeleri istenir (KB2.10). Bir daire “duyularla edinilen bilgi”yi, diğeri “akılla kurulan bilgi”yi kesişim noktası ise bu ikisini sentezleyen Kant’ın yaklaşımını temsil eder. Şemalar sınıfta sistematik biçimde sunularak geri bildirim alınır (E3.7). Sunumlarda sorumluluk bilinciyle görev paylaşımı yapılır (D16). Çalışma iş birlikli olarak tamamlanır (SDB2.2). Öğrencilerden güncel yaşamdan seçtikleri bir bilgi örneğini (haber, dijital medya paylaşımı, bilimsel iddia vb.) çözümlemeleri ve bu bilgiyi doğruluk, gerçekliğe uygunluk ve hakikat iddiası taşıyıp taşımadığı açısından değerlendirmeleri istenir (KB2.10, OB1, OB2, E3.9, SDB2.3). “Benim için gerçek olan nedir?”, “Hakikat nedir ve ona ulaşmak mümkün müdür?” sorularından yola çıkılarak bilgi, gerçeklik ve hakikat ilişkisine dair düşünceler sistematik biçimde kurgulanır ve özgün bir felsefi metin yazılır (KB3.3, OB1, E3.5). Süreç analitik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilir (SDB1.3). Performans görevi olarak öğrencilerden “Bilgi çağında doğruluk, hakikat arayışı ve gerçeklik” konulu eleştirel inceleme raporu hazırlamaları istenebilir. Dijital medya, sosyal ağlar veya haber kaynaklarından seçilen bir bilgi iddiası analiz edilir. Bilginin doğruluğunu test etmek için felsefi ölçütler (tutarlılık, deneyim, akıl, kaynak güvenilirliği vb.) kullanılır. Öğrencilerden “Gerçek bilgiye ulaşmak mümkün müdür?” sorusuna kendi felsefi görüşleriyle yanıt vermeleri istenir. Performans görevi, analitik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.

Günümüz medya ortamında “doğru bilgiye ulaşma” üzerine kısa bir felsefi deneme yazmaları istenebilir.

“Bilgi, gerçeklik, doğruluk, kanıt, inanç” kavramlarını açıklayan görsel kartlar hazırlanır. Öğrencilerin bu kartları örnek ifadelerle eşleştirmesi istenebilir.