1. Tema: Medeniyetleri Birleştiren Yollar

SBÇ.II.1.1

Öğrencilere takas, ticaret, kervan, liman, gümrük, bedesten, kervansaray, arasta ve pazar gibi kavramları içeren bir kavram bulutu verilir. Öğrencilerin bu kavramlar arasında ilişki kurmaları ve tarih boyunca bu kavramların nasıl değiştiğini tartışmaları sağlanır (SDB2.1). Bu tartışmayla tarih boyunca kullanılan ticaret yollarına ilişkin ön bilgiler harekete geçirilir. Ardından “Bir ticaret yolunun güzergâhını belirleyen unsurlar neler olabilir?” sorusu yöneltilerek sınıfta beyin fırtınası yapmaları istenebilir. Tartışma coğrafi koşulların, siyasi sınırların ve ekonomik ihtiyaçların ticaret yollarının oluşumundaki rolünü anlamaya yönelik olarak derinleştirilir (SDB2.1). Öğrencilerin metin, harita ve görsel gibi farklı birincil ve ikincil kaynaklardan yararlanmaları istenir. İpek Yolu, Baharat Yolu, Kral Yolu ve Kürk Yolu’nun başlangıç-bitiş noktalarını, güzergâhlarını ve taşınan başlıca malları incelemeleri sağlanır. Ticaret yollarıyla ilgili elde edilen bilgilerin karşılaştırılarak tablo hâline getirilmesi ve yollar arasındaki benzerliklerin ve farklılıkların analiz edilmesi istenir (OB1, OB4, SDB1.1). Ticaret yollarının ortaya çıkışı, önem kazanması ve önemini kaybetmesi süreçlerinin kronolojik biçimde sıralanarak zaman çizelgesi oluşturulması istenir. Avrupalıların sömürgeci politikaları ve Süveyş Kanalı’nın açılmasıyla ticaret yollarının yön değiştirmesi sürecine dikkat edilmesi sağlanır. Avrupalıların sömürgeci politikaları ve Süveyş Kanalı’nın uluslararası ticaret üzerindeki etkileri; bazı yolların önemini yitirmesi ve yeni güzergâhların oluşmasına neden olan ekonomik, siyasi ve teknolojik değişimler sorgulanır (KB2.18). Bu değişimlerin nedenleri ve sonuçları yorumlanarak ticaret yollarındaki dönüşümün dünya ekonomisi, güç dengeleri ve kültürel etkileşim üzerindeki etkileri değerlendirilir. Öğrencilerden günümüz ulaşım projelerinden olan Bakü-Tiflis-Kars Demiryolu Projesi ve Bir Kuşak Bir Yol Projesi hakkında genel ağdaki güvenilir kaynaklardan araştırma yapmaları istenir (KB2.6, E1.1, OB2). Elde edilen verilerle tarihî ticaret yolları ile modern ulaşım projeleri karşılaştırılarak bunların sentezlenmesi sağlanır. Tarihî ticaret yolları ile modern güzergâhlar arasındaki benzerlikler ve farklılıklar T tablosunda gösterilir (SDB1.3). Öğrencilerin yapılan çalışmalardan yararlanarak yeni ulaşım projelerinin Asya-Avrupa ticaret dengelerinde hangi değişikliklere yol açacağına dair kanıta dayalı öngörülerde bulunmaları sağlanır. Süreç sonunda çıkış kartı doldurmaları istenebilir. Performans görevi olarak öğrencilerden tarihî süreçte ticaret yollarının değişim ve sürekliliğini ortaya koyan, güzergâh değişimleri ile bu değişimlerin ekonomik ve siyasi sonuçlarını içeren bir zaman şeridi posteri hazırlamaları istenebilir. Hazırlanan poster kronolojik akış, içerik, yaratıcılık, kaynak ve görsel materyal kullanımı gibi ölçütlerden oluşan dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir. Posterler sınıf ortamında sunulur (E2.2). Performans görevini zamanında ve eksiksiz olarak yerine getirmenin önemi üzerinde durularak öğrencilerin sorumluluk bilinci geliştirmeleri sağlanır (D16.3)

SBÇ.II.1.2

Öğrencilerden verilen harita ve metinler üzerinden tarih boyunca medeniyetleri birbirine bağlayan İpek Yolu, Baharat Yolu ve Kürk Yolu ticaret yollarını incelemeleri istenir (SBAB10.2, OB1). Anadolu’nun tarih boyunca farklı medeniyetleri birbirine bağlayan köprü olma rolü üzerinde durulur. Öğrencilerin Anadolu’nun stratejik öneminin günümüzde uluslararası ticaret koridorları ve kültürel iş birlikleri aracılığıyla nasıl devam ettiğini değerlendirmeleri sağlanır. Çin, Hindistan, İran, Mezopotamya, Anadolu, Akdeniz ve Avrupa medeniyetlerinin bu yollar aracılığıyla birbirleriyle kurdukları ekonomik ve kültürel ilişkileri çözümlemeleri sağlanır. Geçmişten bugüne Türkiye’nin uluslararası ticaret yolları açısından öneminin farkına varmaları ve bununla ilişkili değerleri koruyup katkı sağlamaları beklenir (D19.3). Öğrencilerden verilen farklı kaynaklardan yararlanarak ticaret yollarının kültürler arası etkileşime sağladığı katkıları ekonomik, kültürel ve teknolojik etkileri bakımından sınıflandırmaları istenir. Çin’den kâğıt ve pusulanın, İslam dünyasından bilimsel bilginin Avrupa’ya aktarılması gibi örnekler üzerinden yola çıkılarak ticaret yollarının farklı medeniyetler üzerindeki etkilerini yorumlamaları sağlanır. Ticaret yollarının ekonomik, kültürel ve teknolojik etkileri hakkında altı şapkalı düşünme tekniği kullanılabilir. Çalışmalar öz değerlendirme ve grup değerlendirme formları ile değerlendirilebilir. Süreç boyunca öğrencilerin disiplinli çalışma alışkanlığı geliştirmeleri sağlanır (SDB2.2, E3.1, D3.1). Tema sonunda süreci değerlendirmek amacıyla öğrenme günlüğü kullanılabilir.

Öğrencilerden Orta Çağ seyyahlarından [Marco (Marko) Polo, İbn Battûta, İbn Fadlan] seçilen metinleri inceleyerek ticaret yolları üzerindeki yaşamı yansıtan dijital bir hikâye hazırlamaları istenebilir.

Öğrencilerden dilsiz dünya haritası üzerinde coğrafi, siyasi ve ekonomik faktörleri göz önünde bulundurarak yeni bir ticaret yolu tasarlamaları istenebilir.

Öğrencilerden kendilerini ticaret yolunda seyahat eden bir kervancı, tüccar ya da seyyahın yerine koyarak ticaret yolculuğunu günlük şeklinde yazmaları istenebilir.

Öğrencilerden İpek ve Baharat yollarının geçtiği önemli merkezler (Semerkant, Bağdat, Kahire, İstanbul, Venedik vb.) ile ilgili verilen bulmacayı çözmeleri istenebilir.

Öğrencilerden İpek ve Baharat yollarına ilişkin temel kavramları içeren boşluk doldurma etkinliği veya eşleştirme kartları hazırlamaları istenebilir.

Öğrencilerden dünya haritası üzerinde İpek ve Baharat yollarının geçtiği güzargahları göstermeleri istenebilir.