5. Tema: Doğa Ve İnsan İlişkisi
SBAB14. Felsefi Muhakeme (SBAB14.1. Felsefi Problemleri Anlama, SBAB14.2. Felsefi Düşünce ve Argümanları Değerlendirme)
E1.1. Merak, E3.5. Açık Fikirlilik, E3.7. Sistematiklik, E3.9. Şüphe Duyma
SDB2.2. İş Birliği, SDB2.3. Sosyal Farkındalık, SDB1.3. Kendine Uyarlama (Öz Yansıtma)
D5. Duyarlılık, D14. Saygı, D16. Sorumluluk
OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB5. Kültür Okuryazarlığı
SBÇ.I.5.1. Doğa ve insan ilişkisine dair felsefi soru ve problemleri anlayabilme
a) Doğa ve insan ilişkisine dair felsefi soruların ortaya çıkış nedenlerini açıklar.
b) Doğa ve insan ilişkisine dair felsefi problemleri yaşamla ilişkilendirerek değerlendirir.
SBÇ.I.5.2. Doğa ve insan ilişkisine dair felsefi düşünce ve argümanları değerlendirebilme
a) Farklı dönem filozoflarının doğa–insan ilişkisine dair düşüncelerini ifade eder.
b) Filozofların görüşleri arasında ilişki kurar.
c) Doğa ve insan ilişkisini ele alan güncel filozofların düşüncelerini çevre sorunları, çevre etiği ve sürdürülebilirlik bağlamında sorgular.
ç) Doğa ve insan ilişkisini ele alan güncel filozofların düşünce biçimlerinin tutarlılığını ve geçerliliğini inceler.
d) Farklı dönem filozoflarının doğa-insan ilişkisine dair düşüncelerini ve argümanlarını karşılaştırır.
Doğa ve İnsan İlişkisi
Farklı Dönem Filozoflarının Doğa-İnsan İlişkisine Dair Argümanları
Güncel Çevre Sorunları
Etik ve Sürdürülebilirlik Bağlamında Doğa Bilinci
çevre, denge, doğa, etik, insan, sorumluluk, sürdürülebilirlik, varlık
Bu temadaki öğrenme çıktıları; açık uçlu sorular, kavram haritası, yapılandırılmış grid, yansıtma yazısı ve dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir. Performans görevi olarak öğrencilerden “Doğaya müdahale mi, uyum mu?” problemini felsefi perspektifle ele alan “İnsan ve doğa ilişkisi” konulu bir rapor hazırlamaları istenebilir. Performans görevi analitik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.
Öğrencilerin doğa kavramına, çevre sorunlarına ilişkin temel bilgilerinin ve insan–doğa etkileşimine dair günlük gözlemlerinin olduğu kabul edilir.
Öğrencilere “Doğa denince aklınıza ne geliyor?” ve “İnsan doğayı nasıl etkiler?” gibi doğa ve insan ilişkilerini yansıtan sorular sorulabilir. Bu sorular için beyin fırtınası yöntemi kullanılabilir. Cevapların kavram bulutu üzerinde gösterilmesi istenebilir.
Öğrencilerden “Doğanın bir parçası olmak ne anlama gelir?” sorusu üzerine düşünmeleri istenebilir.
Antik Yunan Dönemi, Türk–İslam Dönemi ve modern dönemden seçilen kısa metinler incelenebilir.
Öğrencilerden yaşadıkları çevreden doğa–insan etkileşimine dair bir örnek belirlemeleri ve örnekle ilgili değerlendirmelerini yazmaları istenebilir.
SBÇ.I.5.1
Öğrencilere doğa–insan ilişkisine dair tarih boyunca yöneltilmiş temel sorular (“İnsan doğayı anlamak için mi vardır, yoksa değiştirmek için mi?”, İnsan doğanın parçası mıdır, yoksa onun rakibi midir?” vb.) ve bu soruların ortaya çıkış koşulları görseller, kısa metinler ve tarihsel bağlamlar üzerinden verilerek öğrencilerin bu problem alanına ilişkin görüşleri alınır (E1.1). Böylece doğa ve insan ilişkisine dair felsefi soruların ortaya çıkış nedenleri açıklanır. Bunun için Sokratik yöntem kullanılır (KB3.3). Öğrencilere Thales (Tales),Herakleitos (Herakleytos), Aristoteles (Aristoteles),Farabi, İbn Sina, Francis Bacon (Frensis Beykin), Rene Descartes (Röne Dekart), Thomas Hobbes (Tomıs Hobs), Jean- Jacgues Rousseau (Jan Jak Ruso) ve Martin Heidegger (Martin Haydeger) gibi filozofların doğa anlayışını ve dayandığı varsayımları içeren bilgi notları verilir. Bilgilerin öğrenilip öğrenilmediği yapılandırılmış grid tablosuyla değerlendirilir (OB5). Öğrenciler gruplara ayrılır; çevre kirliliği, teknoloji kullanımı ve kentleşme gibi güncel konulardan hareketle doğanın insana emanet olduğu vurgusu yapılarak doğa–insan ilişkisinin tartışılması sağlanır (D5, D14). Gruplar kendi yaşantılarından örnekler vererek bu problemlerin felsefi yönünü belirler (SDB2.3). Tartışmada beyin fırtınası tekniği kullanılır (D14). Grupların öğrendikleri bilgiler yansıtma yazısı ile değerlendirilir (OB1).
SBÇ.I.5.2
Öğrencilerden doğa-insan ilişkisi bağlamında üç farklı felsefi yaklaşımı temsil eden Thales, Farabi ve Rene Descartes’ın doğa–insan ilişkisine dair görüşlerini içeren kısa metinleri incelemeleri, felsefi düşünceleri kendi ifadeleriyle açıklamaları ve metinlerde geçen kavramları tanımlamaları istenir. Bunun için konuşma halkası yöntemi kullanılabilir (KB2.7). Her filozofun temel kavram ve argümanları kavram haritasında gösterilir (OB1).Öğrenciler seçtikleri iki filozofun doğa anlayışları arasındaki farklılıkları belirler. (E3.7). Bunun için akvaryum yöntemi kullanılır (E3.5). İki filozofun argümanları arasındaki temel fark tablo üzerinde gösterilir (SDB2.2). Çevre etiği, sürdürülebilirlik ve yapay zekâ gibi güncel felsefi yaklaşımlar örneklerle tartışılır (D5, E3.9). Öğrencilerin seçtikleri bir düşünceyi sorgulamaları ve felsefi sorular üretmeleri sağlanır. Bunun için beyin fırtınası yöntemi kullanılır (D16). Doğa ve insan ilişkisine dair savlar eleştirel bakış açısıyla değerlendirilir (KB3.3). Tutarlılık, gerekçelendirme ve etik geçerlilik ölçütleri belirlenerek bunlar örnek metinlerde uygulanır. Bunun için Sokratik sorgulama yöntemi kullanılır (OB2). Öğrenciler gruplara ayrılır ve tarihsel dönemler arasında doğa–insan anlayışının karşılaştırılması sağlanır (KB2.10). Bunun için konuşma halkası yöntemi kullanılır (E3.5). Gruplar tarafından argümanların ortak temaları belirlenerek bu temalar tablo üzerinde gösterilir (OB5). Etkinlikte yansıtma yazısı kullanılır (SDB1.3). Öğrencilerden performans görevi olarak “Doğaya müdahale mi, uyum mu?” problemini felsefi perspektifle ele alan “İnsan ve doğa ilişkisi” konulu bir rapor hazırlamaları istenebilir. Öğrencilerden farklı dönem filozoflarının doğa–insan ilişkisine bakışlarını [Thales, Farabi, Descartes, Arne Naess (Arne Nays) vb.] inceleyip, günümüz çevre sorunlarıyla ilişkilendirerek bir felsefi değerlendirme raporu hazırlamaları istenir. Performans görevi analitik dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilebilir.
Öğrencilerden doğa ve insan ilişkisine dair kısa felsefi deneme yazmaları istenebilir.
“Doğa, insan, etik, sorumluluk” gibi kavramların basit tanımlarla açıklandığı eşleştirme tablosu kullanılabilir.
Güncelleme tarihi: 04.09.2026