2. Öğrenme Alanı: Evimiz Dünya

SB. 6.2.1

Öğrencilerin verilen haritalar üzerinden ülkemizin, kıtaların ve okyanusların göreceli konum özelliklerini belirlemeleri sağlanır (OB1, OB4). Dijital kaynak olarak Harita Genel Müdürlüğünün atlas ve küre uygulamasından da yararlanılabilir (OB2). Süreç içerisinde deniz ve okyanus arasındaki farka da değinilir. Ülkemizin göreceli konumu kapsamında deniz komşularımızdan KKTC, Lübnan, Filistin, Mısır, Libya, Rusya, Ukrayna ve Romanya’ya değinilir ve öğrencilerden belirtilen haritalar üzerinde bu komşularımızı göstermeleri istenir. Ülkemizin deniz yetki alanlarındaki hak ve menfaatlerini koruma ve savunma noktasında Mavi Vatan’ın Ege Denizi, Karadeniz, Akdeniz ve Marmara Denizi sınırları açısından ülkemizin jeopolitik önemine vurgu yapılır. Mavi Vatan ve ülke sınırları ele alınırken öğrencilerin vatanseverlik bilinciyle ülke varlıklarını korumaları ve bağımsızlığa sahip çıkacak tutumlar sergilemeleri sağlanır (D19.3). Öğrencilerden oturduğu sıranın konumunu sayı ve harflerden yararlanarak belirlemeleri istenir. Cevaplardan hareketle dünyada herhangi bir yerin konumunu belirlemek için de uluslararası bir sayı sistemine gereksinim duyulduğu açıklanır. Öğrencilerden verilen yazılı ve görsel kaynakları inceleyerek paralel ve meridyen kavramlarının tanımı ve temel özelliklerini belirlemeleri istenir. Bu bilgilerden hareketle verilen haritalar üzerinden ülkemizin mutlak konum özelliklerini belirlemeleri sağlanır (OB1, OB4). Öğrenciler tarafından ülkemizin, kıtaların ve okyanusların göreceli konum özellikleri ile ülkemizin mutlak konum özellikleri Türkiye ve Dünya dilsiz haritaları aracılığıyla görselleştirilir (OB4, E1.5). Görselleştirme amacıyla dijital haritalardan da faydalanılabilir (OB2). Bu haritalar üzerinde boyama, yazma, çizme gibi etkinlikler yapılabilir. Hazırlanan görseller derecelendirme ölçekleri ile değerlendirilebilir ve sınıf panosunda sergilenebilir. Öğrenciler tarafından ülkemizin, kıtaların ve okyanusların göreceli konum özellikleri ile ülkemizin mutlak konum özellikleri sözlü olarak özetlenir. Öğrencilerin sözlü sunumları kontrol listeleri ile değerlendirilebilir.

SB.6.2.2

Ülkemizdeki doğal çevre özelliklerinden iklim ve yer şekilleri ile beşerî çevre özelliklerinden nüfus, göç ve yerleşme alanları ile yoğun ve seyrek nüfuslu yerler, verilen yazılı ve görsel kaynaklar üzerinden incelenir (OB1, OB4). Bu amaçla ayrıca dijital kaynaklardan da yararlanılabilir (OB2). Bu özellikler sınıflama tablosuyla belirlenir ve kaydedilir. Ülkemizin iklim özellikleri açıklanırken hava durumu ve hava olayı kavramlarına da değinilir. Verilen kaynaklar aracılığıyla insanın doğal çevre koşullarından nasıl etkilendiği ve bu koşulları ne şekilde etkilediği belirlenir (SDB3.3,E3.3.). Bu süreçte beyin fırtınası veya büyük grup tartışması kullanılabilir. Tartışma sırasında öğrencilerin çevresel temizliğe ve sürdürülebilirliğe önem vermeleri sağlanır; çevresel sürdürülebilirliğe katkı sağlayacak uygulamalar geliştirmeleri ve yürütmeleri desteklenir (D18.3). Bu süreçte kontrol listesi, gözlem formu veya anekdot kaydı kullanılabilir. Örnek olaylardan yola çıkarak iklim ve yer şekillerinin nüfusun dağılışı üzerindeki etkisi ile yerleşme faaliyetlerinin doğal çevreye etkisi belirlenir. Bu aşamada öğrencilerin doğal çevreye değer vermeleri ve çevre sorunlarına yol açabilecek davranışlardan kaçınmaları sağlanır (D5.2). Bu süreçte açık uçlu sorular içeren çalışma yaprağı kullanılabilir.

SB.6.2.3

Verilen görsel veya dijital kaynaklardan Türk dünyası haritası incelenerek öğrencilerin Türk kültürünün yaşadığı geniş coğrafya hakkında fikir edinmeleri sağlanır (SBAB10.1, E3.2). Verilen yazılı ve görsel kaynaklardan (Türk Devletleri Teşkilatı, Türk İş Birliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı, Yunus Emre Enstitüsü, Yurt Dışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı) yararlanılarak ülkemizin Türk devlet ve topluluklarıyla yaptığı kültürel iş birlikleri incelenir (OB1, OB4). Bu amaçlarla dijital kaynaklardan da yararlanılabilir (OB2).İncelenen kaynaklardan hareketle, öğrencilerden ülkemizin Türk devlet ve topluluklarıyla yaptığı kültürel iş birliklerini eğitim, sanat, spor ve turizm alanları kapsamında, bağlamdan kopmadan yazılı olarak örneklendirmeleri istenir. “TÜRKSOY Ressamlar Buluşması” programı kapsamında “Kuzey Makedonya’dan Ressamlar Sergisi”nin Ankara’da açılmasının sanat alanında yapılan kültürel iş birliğine örnek olduğundan söz edilebilir (OB5). Türk toplumunun kültürel zenginliği, bu zenginliğin tanıtılması, korunması ve geliştirilmesinin gerekliliği vurgulanarak öğrencilere bu konuda duyarlılık kazandırılır (D19.3). Bilim, sanat, spor ve kültür alanında ülkemizi temsil eden kişi ve kurumların önemi üzerinde durularak öğrencilerin bu alanlarda ülkesini temsil edenleri tanımaları ve takdir etmeleri sağlanır (D19.2, SDB2.3). Bu aşamada “kültür ve gönül coğrafyası” kavramına da değinilir. Tarihsel süreçte Türklerin “kültür ve gönül bağı” kurduğu, karşılıklı destek verdiği milletler ve önemli olaylar ele alınarak bu bağlara dair gazete haberleri incelenebilir. Ülkemizin Türk dünyası ile kültürel iş birliklerinin devletlere ve topluluklara eğitim, sanat, spor ve turizm alanlarında nasıl katkıda bulunduğu örnekler ve incelenen kaynaklardan hareketle ifade edilir (OB5). Performans görevi kapsamında öğrencilerden ülkemizin Türk dünyası ile eğitim, sanat, spor ve turizm alanlarından biri ile ilgili kültürel iş birliğimizi geliştirecek bir proje örneği hazırlamaları istenebilir. Hazırlanan proje dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.

Ülkemizin, kıtaların ve okyanusların konum özelliklerine dair kelime oyunları veya bulmaca tasarlamaları istenebilir. Ülkemizin doğal ve beşerî çevre özelliklerine ve bunların birbiriyle ilişkisine yönelik bilgi kartları, afiş, poster, bir kutu oyunu veya dijital bir sunum hazırlanabilir. Öğrenciler Türk dünyası ülkelerinden merak ettikleri bir ülkeyi; nüfus, iklim, ekonomik faaliyetler, yer şekilleri, tarihî yapıları gibi farklı özellikleriyle tanıtacakları yazılı, görsel veya dijital bir ürün oluşturabilir.

Öğrencilerin kâğıt üzerine daire çizmeleri sağlanır. Öğrencilerden çizdikleri daire üzerinde ekvator ve başlangıç meridyenini göstermeleri istenir. Oluşan dört eşit parçadan ülkemizin olduğu çeyreği tarayarak göstermeleri istenebilir. Dünya dilsiz haritası üzerinde kıtaları farklı renklere boyamaları ve bu harita üzerinde Türkiye’nin yerini belirlemeleri istenebilir. Doğal ve beşerî çevre özellikleri arasındaki ilişki kapsamında öğrencilerden, yakın çevrelerinde gözlemlenen hava olaylarının günlük yaşama etkilerine dair deneyimlerine dayanarak örnekler vermeleri istenebilir. Türk dünyası haritası üzerinde ilgili ülkelerden ülkemize en yakın olanları harita üzerinde ana ve ara yönleri kullanarak göstermeleri istenebilir.