4. Öğrenme Alanı: Yaşayan Demokrasimiz

SB.4.4.1

 Mustafa Kemal’in Samsun’a çıkışı ve Millî Mücadele Dönemi’ni anlatan görseller üzerinden öğrencilerin o döneme ilişkin merak duyguları harekete geçirilir (E1.1, OB4). Millî Mücadele Dönemi’nde Mustafa Kemal Atatürk’ün ve Türk milletinin yaptığı fedakârlıklarla ilgili örnek olaylar ve hikâyeler öğrenciler tarafından incelenir. Bu aşamada Millî Mücadele Dönemi’nde kahramanlık gösteren kişilerin hayat hikâyelerine girilmeden yalnızca bu dönemde sergiledikleri vatanseverliğe ve dayanışmaya örnekler verilir (D19.1, D20.2). Böylece öğrencilerin vatanı için fedakârlık yapan kahramanlara karşı derin bir sevgi, saygı ve vefa duygusu geliştirmeleri beklenir (D15.2). Öğrencilerin Millî Mücadele Dönemi’ne ilişkin inceledikleri örnek olaylar ve hayat hikâyelerinden yola çıkarak Mustafa Kemal Atatürk’ün ve Türk milletinin yaptığı fedakârlıklar hakkında duygu ve düşüncelerini ifade etmeleri sağlanır (D20.2, SDB2.3). Mustafa Kemal Atatürk’ün ve Türk milletinin yaptığı fedakârlıkların çeşitli boyutları hakkında fikirlerin açığa çıkması teşvik edilir. Bu aşamada sınıf tartışması yapılabilir. Tartışmalar sırasında öğrencilere, Atatürk başta olmak üzere Millî Mücadele kahramanlarının yaşadığı durumlardan hareketle “Siz bu durumda olsaydınız ne hissederdiniz veya ne yapardınız?” gibi sorular sorularak Millî Mücadele kahramanlarıyla empati kurulması desteklenir (D14.3, D19.1, E2.1). Millî Mücadele sonucunda elde edilen başarının Cumhuriyetin kurulmasını sağladığı ve her yıl 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı’nda bu sürecin kutlandığı vurgulanır. Türk milletinin ülkesine bağlılığı, fedakârlığı ve dayanışması sayesinde bugüne geldiğimiz vurgulanarak 19 Mayıs Atatürk’ü Anma ve Gençlik ve Spor Bayramı, 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı, 30 Ağustos Zafer Bayramı gibi bayramlar üzerinden Millî Mücadele sürecinin önemli aşamalarına değinilir (OB5). Bu bağlamda öğrencilerin millî bayramların ve anma günlerinin önemini anlamaları sağlanır (D19.2). Türk milletinin hâlâ aynı dayanışma içerisinde olduğu belirtilerek 15 Temmuz Demokrasi ve Millî Birlik Günü’nün önemiyle ilgili görseller incelenir, belgesel veya kısa film izlenir ve öğrencilerin millî, manevi değerlere duyarlılık geliştirmeleri beklenir (D14.2). Öğrenciler gruplara ayrılır (SDB2.2). Öğrencilere Mustafa Kemal Atatürk ve diğer kahramanlarımıza bir teşekkür mektubunun da yer aldığı ‘‘Cumhuriyete Giden Yol Albümü’’ oluşturmalarına yönelik performans görevi verilebilir. Bu performans görevinde öğrenciler, Mustafa Kemal Atatürk ve Türk milletinin Millî Mücadele Dönemi’nde gösterdiği kahramanlık, dayanışma ve fedakârlıkları görsellerle ve kısa bilgilerle destekleyerek yazabilir. Öğrenciler performans görevi kapsamında yazdıkları mektupta ise, daha önce inceledikleri örnek olaylar ve hikâyelerle ilişkilendirmeler yapabilir. Ayrıca mektup yazma sürecinden önce öğrencilerin Millî Mücadele Dönemi’ndeki dayanışmaya ve fedakârlığa yönelik fikir edinmeleri amacıyla müze gezileri düzenlenebilir. Müze gezilerinin imkân dâhilinde olmadığı durumlarda sanal müze uygulamaları da kullanılabilir. Hazırlanan performans görevleri dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.

SB.4.4.2 

Anılar, hikâyeler, görseller veya dijital kaynaklar kullanılarak cumhuriyetin ilanından sonra yaşanan coşku üzerine konuşulur. Sınıf gruplara ayrılarak istasyon tekniği uygulanabilir. Her gruptan 30 Ekim 1923 sabahı ülkemizde yaşanan coşkuyu yansıtacak resim, şiir, slogan, şarkı gibi farklı ürünler ortaya koymaları istenir (D19.2, SDB2.2). Öğrencilere ürünlerini paylaştıktan sonra cumhuriyetin ilanı ile yaşanan değişimlerin neler olabileceği sorulur (E1.2). Metinler aracılığıyla cumhuriyetin ilanından sonra edinilen hak ve özgürlükler ile toplumsal hayata yansıyan değişimler üzerinde durulur. Bu bağlamda eğitim hakkı, kadınlara seçme ve seçilme hakkı, medeni kanunun kabulü, takvim, saat ve ölçülerde değişiklik, latin harflerinin kabulü, okulların ve fabrikaların açılması vb. değişimler ele alınır. Bu aşamada dönemi yansıtan görsellerden yararlanılabilir. Öğrenciler gruplara ayrılır ve her gruptan cumhuriyetin katkılarından birine yönelik haber oluşturmaları istenebilir (E3.3). Grupların yaptıkları çalışmalar bir araya getirilerek sınıf gazetesi oluşturmaları sağlanabilir. Oluşturulan sınıf gazetesi gözlem formu aracılığıyla değerlendirilebilir.

SB.4.4.3 

Okulda yürütülen seçim süreçlerine ilişkin görseller üzerine konuşulur (OB4). Demokratik katılımın çağrıştırdıkları ile ilgili öğrencilerin okulda karar alma ve demokratik katılım süreçlerine olan ihtiyacı fark etmeleri sağlanır (SDB2.3, KB3.3). Bu süreçte beyin fırtınası tekniği uygulanabilir. Öğrencilerin okulda karar alma ve demokratik katılım süreçlerine ilişkin deneyimleri incelemeleri sağlanır. Öğrencilerin vatandaşlık haklarını bilinçli şekilde kullanmalarını ve vatandaşlık sorumluluklarını yerine getirmelerini desteklemek amacıyla dilekçe yazma, istek ve itirazlarını sözlü veya yazılı biçimde bildirme, seçim gibi demokratik katılım süreçleri üzerinde durulur (D19.1). Bu süreçte drama tekniği uygulanabilir. Okulda karar alma ve demokratik katılım süreçlerinin etkin bir şekilde yürütülmesi için öğrencilerden fikir üretmeleri istenir (E3.6, SDB3.3). Bu süreçte vızıltı grupları tekniği kullanılabilir. Gruplardan ürettikleri fikirler ile ilgili görsel, yazılı veya sözlü şekilde sunum yapmaları istenir. Gruplar sunumlarını yaparken dinleyiciler konu ile ilgili sorular sorabilirler. Grup çalışması esnasında öğrencilerden kendi fikirlerini ve grubun fikirlerini karşılaştırmaları istenir. Bu süreçte “bence-bizce” tekniği uygulanabilir. Böylece katı düşüncelerden kaçınarak uzlaşma içerisinde ortak noktayı bulmaları beklenir (SDB3.2). Demokratik katılımın vatandaş olmanın gerekliliği olduğu vurgulanır (OB6). Öğrencilerin sunumları gözlem formu veya kontrol listesi kullanılarak değerlendirilebilir.

Mustafa Kemal Atatürk’ün, diğer kahramanlarımızın ve Türk milletinin gösterdiği toplumsal dayanışmayı, cumhuriyetin hayatımıza katkılarını ve demokratik katılımın önemini anlatan bir hikâye yazmaları istenebilir.
Atatürk’ün bir vatandaşın dilekçesini incelerken, orman çiftliğinde, mecliste konuşma yaparken, harf inkılabını anlatırken, şapkayı tanıtırken çekilen fotoğrafları kullanılarak dijital ortamda bir kolaj çalışması yürütülebilir.
Demokratik katılım ve karar alma süreçlerinin önemine ilişkin farkındalığı artırmak amacıyla broşür, afiş vb. görsel ürünler tasarlanabilir. 

Cumhuriyetin ilanına giden yolda Mustafa Kemal Atatürk’ün, diğer kahramanlarımızın ve Türk milletinin yaptığı fedakârlıklar ve cumhuriyetin getirdiği değişimlerin hayatımıza katkıları ile ilgili belgesel veya film izletilebilir.
Gazete haberi çalışmasında ve hikâye yazma çalışmasında, yazı yazmak yerine resim çizilmesi istenebilir.
Okulda karar alması gereken durumlara kendi hayatlarından örnekler vermeleri istenebilir.