2. Ünite: Şehirlerdeki Toplumsal Yaşam

Ş.2.1

“Kurallar olmasaydı sınıfta nasıl bir ortam olurdu?” sorusu sorularak beyin fırtınası yapılabilir. Gönüllü öğren cilerden gruplar oluşturularak kurallı ve kuralsız ortamda yaşanabilecekler ile ilgili doğaçlama yapmaları istenir. Bu aşamada öğrencilerden ev, sınıf ve okul bahçesi gibi ortak alanların temiz tutulması gerektiğini fark  etmeleri; park, kütüphane gibi ortak alanlarda ise başkalarının kişisel alanını koruyan ve ihlal eden davranışları  ayırt ederek örneklerle açıklamaları istenir. Bu süreçte öğrencilerin sıra bekleme, yüksek sesle konuşmama,  yerlere çöp atmama, trafik ışıklarına uyma, toplu taşıma araçlarında başkalarını rahatsız etmeme gibi günlük  yaşamdan örnekler vermeleri üzerinden başkalarının haklarını gözetme, saygı, sorumluluk ve empati değer leriyle ilişki kurmaları sağlanır (D8.1, D18.2). Drama sonrası izlenen durumlar yorumlanırken konuşma halkası  tekniği kullanılabilir. Öğrencilere yazılı, görsel veya dijital kaynaklar üzerinden şehir yaşantısındaki toplumsal  kurallar ve bu kurallara uymanın önemi ile ilgili örnekler sunulur (OB1, OB2, OB4). İncelenen örneklerden ha reketle öğrencilerden şehir yaşantısında toplumsal kuralların önemine yönelik merak ettiği konuları tanımla maları istenir. Şehir yaşantısında toplumsal kurallara uymanın önemi ile ilgili soru ve cevaplar oluşturmak üzere zıt panel tek niği uygulanabilir. Öğrenciler soru ve cevap hazırlayan olmak üzere iki gruba ayrılır (SDB2.2). Öğrenciler şehir  yaşamındaki toplumsal kurallar ve önemine ilişkin verilen yazılı, görsel kaynakları inceleyerek konuya ilişkin bil gi toplar (OB1, OB4). Topladıkları bilgilerden yararlanarak sorular ve cevaplarını hazırlar. Bu aşamada toplumsal  kurallara uymanın herkes için ortak bir sorumluluk olduğu, şehir yaşamındaki yeni kural veya durumlara uyum  sağlamanın gerekli olduğu vurgulanır (SDB2.3, SDB3.1). Ayrıca toplumsal yaşamda görev ve sorumlulukları  kurallara uygun bir şekilde yerine getirmenin önemine dair günlük hayatlarından veya haber kaynaklarından  örnek vermeleri istenir (D1.2). Hazırlık süreci tamamlandıktan sonra soru hazırlayan grup sorularını yöneltir,  diğer grup soruları cevaplandırmaya çalışır (OB1). Şehir hayatında toplumsal kuralların önemiyle ilgili yazılı ve görsel kaynaklar incelenerek süreçte ulaşılan bil gilerin ve sorulara verilen cevapların doğruluğu değerlendirilir (OB1, OB4). Doğrulanan bilgilerden hareketle  öğrencilerin şehir yaşamında toplumsal kurallara uymanın önemine yönelik çıkarımlar yapmaları sağlanır. Bu  amaçla “Şehir yaşamında uyulması gereken en önemli kural nedir?” sorusu çerçevesinde pazar yeri tekniği uy gulanabilir. Her bir öğrenci kendine göre önemli bulduğu bir kuralı kâğıda yazar, sınıf içinde dolaşarak arka daşlarına bu kuralın önemine yönelik duygu ve düşüncelerini açıkça ifade eder.Görüşlerini gerekçelendirmeye  çalışır (KB2.10). Performans görevi olarak öğrencilerden şehir yaşamında toplumsal kuralların önemine dikkat çekecek bir afiş  hazırlamaları istenebilir. Öğrenci ürünleri dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir. 

Ş.2.2

Öğrencilere şehir yaşamını ve köy yaşamını yansıtan iki görsel gösterilerek incelemeleri sağlanır (OB4). “Bu  yerleşim alanlarından hangisinde yaşamak isterdiniz, neden?” sorusu yöneltilerek öğrenci görüşleri alınır. Öğrencilere şehir hayatının eğitim, sağlık, iş imkânları, kültürel ve sosyal fırsatları ile ulaşım, çevre kirliliği, trafik,  gürültü, güvenlik vb. fırsat ve risklerine ilişkin yazılı, görsel, dijital kaynaklar sunulur (OB1, OB2, OB4). Öğrencilerden sunulan kaynaklardaki durumları analiz ederek şehir hayatının hangi fırsatları ve riskleri barındırdığına  yönelik çözümleme yapmaları istenir (KB2.4). Bu süreçte vızıltı grupları uygulanabilir. Öğrenciler 6 kişilik grup lara ayrılarak topladıkları bilgileri grupta tartışır, risk ve fırsatları çözümler (SDB2.1, SDB2.2). Ulaşılan sonuçlar  grup sözcüsü tarafından sınıfa sunulur. Bu süreçte fırsatlardan yararlanma ve risklerle başa çıkma konusunda  topluma karşı görevlerini yerine getirmenin önemi üzerine görüş bildirmeleri sağlanır (D16.2). Öğrencilerden bireysel olarak şehir yaşamının fırsat ve risklerine yönelik “Şehrin Fırsatları” ve “Şehrin Riskleri”  başlıklarını içeren bir sınıflama tablosu oluşturmaları istenir (E3.7, OB4). Oluşturulan bireysel tablolar büyük  grup tartışması ile tek bir tablo hâline getirilir. Öğrencilerden bu tabloyu kendi cümleleriyle özetleyerek yorum lamaları istenir. Bu süreçte “ayrılıp birleşme” tekniği kullanılabilir. Bu aşamada şehrin içerdiği riskler karşısında  toplumsal yaşamın korunması ve sürdürülmesi amacıyla toplumsal yardımlaşma ve dayanışma için düzenle nen etkinliklere katılmanın önemine yönelik çıkarımlarını ifade etmeleri sağlanır (D16.2). Süreçte soru cevap  tekniğinden faydalanılabilir. Performans görevi olarak öğrencilerden yapılan tablo ve yorumlardan yola çıkarak şehrin fırsat ve risklerini  içeren “Şehir Yaşamı Rehberi” konulu kısa sunular hazırlayarak sınıfta paylaşmaları istenebilir. Öğrencilerin su numları kontrol listesi veya derecelendirme ölçekleri ile değerlendirilebilir.

Ş.2.3 

Öğrencilere yaşadıkları şehirde erişilebilirlik, çevrenin korunması, sokak hayvanlarının ihtiyaçları, yaşlıların top lumsal yaşama katılımı, kültürel mirasın korunması, yardımlaşma ve afetlere hazırlık gibi alanlarda gerçekleşti rilen sosyal sorumluluk çalışmalarını tanıtan yazılı, görsel veya dijital kaynaklar sunulur (OB1, OB2, OB4). Sınıfın  farklı bölümlerinde bu alanlara ilişkin görsellerin ve günlük yaşamdan alınmış kısa örnek olayların yer aldığı  “Şehir Yaşamı İstasyonları” oluşturulur. Öğrenciler istasyonları dolaşarak ele alınan ihtiyacı, bu ihtiyaçtan etki lenenleri ve yapılabilecek sosyal sorumluluk çalışmalarını belirler. Ardından sosyal sorumluluk çalışmalarının  şehirde birlikte yaşamaya sağladığı katkılar sınıfça değerlendirilir (D5.1).  Öğrencilerin farklı şehirlerde gerçekleştirilen erişilebilir yaşam, çevre koruma, hayvanları koruma, kuşaklar  arası dayanışma, kültürel mirası yaşatma ve afetlere hazırlık çalışmalarına ilişkin başarılı örnekleri inceleme leri sağlanır (OB1, OB2, OB4). Öğrencilerden örnekleri çalışmanın amacı, hitap ettiği ihtiyaç, yapılan faaliyetler,  çalışmaya katılan kişi ve kurumlar ile topluma sağladığı katkılar bakımından incelemeleri istenir. İncelenen ör neklerin ortak ve farklı yönleri sınıfça paylaşılır. Öğrenciler ilgi duydukları bir sosyal sorumluluk alanına göre gruplara ayrılır. Her gruptan “Yaşadığımız şehir de ortak yaşamı güçlendirmek için nasıl bir sosyal sorumluluk çalışması yapabiliriz?” sorusuna cevap ara yarak şehrin ihtiyaçlarından birine yönelik fikir üretmesi istenir (E3.3). Gruplar fikirlerinin amacını, kimlere  veya neye yönelik olduğunu, yapılabilecek çalışmaları, iş birliği kurulabilecek kişi ve kurumları ve beklenen  katkıları belirler. Geliştirilen fikirler afiş, broşür, poster veya dijital sunum hâline getirilerek sınıfta sergilenir  (SDB2.1, SDB2.2). Öğrenciler öğrenme galerisi tekniğiyle çalışmaları inceler ve önerilerini diğer gruplarla  paylaşır. Üretilen fikirler; ihtiyaca uygunluk, toplumsal yarar, uygulanabilirlik ve özgünlük ölçütlerini içeren  dereceli puanlama anahtarıyla, grup içi iş birliği ise grup değerlendirme formuyla değerlendirilebilir.

Öğrencilerden toplumsal kuralların olmadığı bir şehir hayatını anlatan kısa bir hikâye yazmaları istenebilir. Öğrencilerden yaşadıkları şehir ile ülkemizdeki başka bir şehrin eğitim, sağlık, güvenli yaşam açısından fır sat ve risklerini karşılaştıran bir araştırma yapmaları istenebilir. Öğrencilerden yaşadıkları şehirde faaliyet gösteren bir belediye birimi, sivil toplum kuruluşu veya gönüllü  grubu araştırmaları; bu kuruluşların şehirde hangi ihtiyaca çözüm ürettiğini incelemeleri ve elde ettikleri  bilgileri yansıtan bir bilgi görseli hazırlamaları istenebilir.

Toplumsal kurallara uyulan ve uyulmayan durumları gösteren resimli kartlar kullanılarak öğrencilerden bu  kartları “doğru davranış” ve “yanlış davranış” olarak gruplandırmaları istenebilir. Öğrencilerden şehir yaşamında kendilerini en çok mutlu eden veya en çok endişelendiren durumlardan bi rini yansıtan resim çizmeleri ve bu resimleri nedenleriyle açıklamaları istenebilir. Öğrencilerden çevre koruma, hayvanları koruma, yaşlılara destek, kültürel mirası koruma, yardımlaşma ve  afet hazırlığı gibi sosyal sorumluluk alanlarını gösteren bilgi kartları hazırlamaları istenebilir.